Вақте ки Худованд Исо дар рӯи замин буд, шогирдонаш интизор буданд, ки Ӯ Малакути Худро барпо мекунад ва онҳо дар он бо Ӯ шарик хоҳанд буд, аммо Исо ба онҳо дар бораи он чизе, ки дар пеш буд, шубҳае нагузошт, зеро Ӯ гуфт:
«Инак, мо ба Ерусалим меравем; ва Писари Одам ба саркоҳинон ва китобдонон таслим карда хоҳад шуд, ва онҳо Ӯро ба марг маҳкум хоҳанд кард, ва Ӯро ба ғайрияҳудиён таслим хоҳанд кард, то ки Ӯро масхара кунанд, ва қамчин зананд, ва салиб кунанд: ва дар рӯзи сеюм Ӯ эҳё хоҳад шуд» (Матто 20:18–19).
Исо инчунин ба шогирдони худ дар бораи он чизе, ки онҳо бояд интизор бошанд, пешакӣ огоҳ кард, зеро Ӯ гуфт:
«Ва ҳар кӣ салиби худро барнадорад ва аз паси Ман наояд, шогирди Ман буда наметавонад» (Луқо 14:27).
Ҳама медонистанд, ки марде, ки салиби худро мебардорад, то ҷое ки ба ин дунё дахл дорад, тамом шудааст. Дар пеши ӯ танҳо марги шармовар буд, ва барои чунин шахс чизҳои ин дунё дигар ҷолиб набуданд: на лаззатҳояш, на сарваташ, на ҷалолаш, на орзуҳояш, ва на ҳеҷ яке аз чизҳое, ки табиатан мардони ин замонро ҷалб мекарданд. Касе, ки салиби худро мебардорад ва аз паси Исо меравад, чизе хеле беҳтар дошт, ки дил ва ақлро пур кунад, назар ба чизҳои ин дунё. Худованд худаш дар тамоми ҷолибияти худ буд, ва ҳама чизе, ки пас аз қабр дар дунёи оянда буд, ки дар он ӯ дар Малакут ва ҷалоли Ӯ шарик хоҳад буд.
Ҳокими ҷавоне, ки назди Худованд омада, мехост бидонад, ки барои доштани ҳаёти ҷовидонӣ чӣ бояд кунад, аз ҷониби Исо озмуда шуд. Пас аз он ки Исо бо ӯ дар бораи риояи шариат сухан гуфт, ки зебоии табиии хислати ӯро ошкор кард, Худованд гуфт:
«Як чиз ба ту намерасад: бирав, ҳар чӣ дорӣ, фурӯш ва ба камбағалон деҳ, ва дар осмон ганҷ хоҳӣ дошт: ва биё, салибро бардор ва аз паси Ман биё» (Марқӯс 10:21).
Ин озмоиши сахте буд барои касе, ки ин қадар сарвати ин дунёро дошт, ва ин ҷавон, бо вуҷуди доштани чунин хислати зебо, омода набуд, ки чизҳои ҳозираро тарк кунад ва аз паси Масеҳи радшуда дар роҳи нангу шарм биравад.
Маҳз дар ҳамин лаҳза Шимъӯни Петрус ба Худованд гуфт:
«Инак, мо ҳама чизро тарк карда, аз паси Ту омадем»
ва Худованд, бо файзи худ, бо ӯ ва шогирдони дигараш дар бораи баракатҳое сухан гуфт, ки Ӯ ба онҳое медиҳад, ки омодаанд барои Ӯ ҳар чизеро тарк кунанд (Марқӯс 10:28–31). Шимъӯни Петрус дар байни шогирдони Худованд ҷои махсуси имтиёз дошт, ва на камтар аз онҳое, ки ба маънои аслӣ салиби худро бардошта, аз паси Устоди худ ба марг ва ба ҳама чизе, ки пас аз марг буд, рафтанд (Юҳанно 21:18–19).
Масеҳи маслубшуда
Вақте ки Павлус ба муқаддасон дар Қӯринт навишт, ӯ гуфт:
«Ва ман, бародарон, вақте ки назди шумо омадам, бо сухани барҷаста ё ҳикмат наомадам, то шаҳодати Худоро ба шумо эълон кунам. Зеро ман қарор додам, ки дар миёни шумо чизеро надонам, ба ҷуз Исои Масеҳ ва Ӯро маслубшуда» (1 Қӯринтиён 2:1–2).
Ҳамчун одамони табиӣ, қӯринтиён ба ҳикмати ин дунё арзиши бузург медоданд, ва Павлус хуб медонист, ки вақте ӯ ба онҳо Масеҳи маслубшударо мавъиза мекард, ин ба онҳо ҷолибияти табиӣ нахоҳад дошт. Онҳое, ки наҷот ёфтаанд, медонанд, ки дар мавъизаи салиб қудрати илоҳӣ ва наҷотбахш вуҷуд дорад, аммо чунин мавъиза барои онҳое, ки нобуд мешаванд, беақлӣ аст (1 Қӯринтиён 1:18).
Ҳикмати ин дунё натавонистааст ба одамон дониши Худоро биёрад, ё наҷотро барои гуноҳкорони нобудшаванда таъмин кунад, аммо маҳз дар салиб мо мефаҳмем, ки Худо дар тамоми муҳаббати дили худ чист ва тавассути имон ба Масеҳи маслубшуда мо наҷоти Худоро ба даст меорем. Агар яҳудиён ба Навиштаҳои худ гӯш медоданд, онҳо мефаҳмиданд, ки пеш аз он ки Масеҳ ба ҷалоли худ дохил шавад, Ӯ бояд азоб кашад ва бимирад: ҳатто маслубшавӣ дар Забур 22:16 ба таври возеҳ пешгӯӣ шуда буд.
Роҳбарони Исроил мардуми нодонро истифода бурданд, то ба Пилат барои маслуб кардани Писари Худо фарёд зананд, аммо рад кардани Масеҳ аз ҷониби онҳо нишон дод, ки онҳо аз ҳикмати Худо то чӣ андоза нодон буданд. Ҳикмати Худо дар он дида шуд, ки Ӯ маҳз фурсати нафрат ва шарорати инсонро дар маслуб кардани Исо истифода бурд, то дар салиб нақшаҳои муҳаббати Худро амалӣ созад ва барои гуноҳкорони харобшуда наҷотро таъмин кунад. Ҳокимони ин дунё — роҳбарони Исроил, Пилат ва Ҳиродус — аз ҳикмати Худо чизе намедонистанд,
«зеро агар медонистанд, Худованди ҷалолро маслуб намекарданд» (1 Қӯринтиён 2:7–8).
Чӣ қадар аҷиб аст, ки дарк кунем, ки маҳз ҳамон салиб, ки ҳикмат ва қудрати Худоро ошкор кард, нодонӣ, беақлӣ ва нафрати бузургони ин дунёро низ ошкор кард.
Одами кӯҳнаи мо бо Масеҳ маслуб шуд
Салиби Масеҳ на танҳо ба масъалаи гуноҳҳои мо муносибат кардааст, балки ба шахсе, ки гуноҳҳоро содир кардааст, низ. Румиён 1:1–5:11 ба гуноҳҳо муносибат мекунад, аз 5:12 мо мефаҳмем, ки Худо бо решае, ки гуноҳҳоро ба вуҷуд овардааст, чӣ гуна муносибат мекунад.
«Одами кӯҳнаи мо» (Румиён 6:6)
таҷассуми ҳама чизест, ки аз ҷисм ба вуҷуд омадааст, табиати кӯҳнаи мо, ки аз Одам гирифта шудааст, ва вақте ки Масеҳ маслуб шуд, Худо дар доварӣ бо табиате, ки решаи ҳама гуноҳҳост, муносибат кард. Дар тӯли таърихи инсон то салиб, инсон зери озмоиш буд, аммо инсон исбот кард, ки ислоҳнашаванда аст. Дар бегуноҳӣ озмуда шуд, ӯ ба овози Шайтон гӯш дод, на ба Худо. Ба худ гузошта шуд, ӯ заминро бо зӯроварӣ ва фасод пур кард. Дар зери ҳукумат дар Нӯҳ, ҳоким маст мешавад ва дар шарм ноком мешавад. Дар зери шариат, ки Исроил ба риояи он уҳдадор шуд, шариат вайрон шуд, дар ҳоле ки Мусо ҳанӯз дар кӯҳ бо Худо буд, инсон гӯсолаи тиллоӣ сохт. Исботи ниҳоӣ омадани Писари Худо дар файз буд, ва инсон Ӯро ба салиби ҷинояткор гузошт.
Инсонро беҳтар кардан мумкин набуд; ӯ комилан бад ва берун аз барқарорсозӣ дида шуд. Чӣ қадар аҷиб аст ҳикмати илоҳӣ, ки гуноҳҳои моро дар салиби Масеҳ дур мекунад ва аз пеши рӯи Худо дар доварӣ шахсро, одами кӯҳнаро, ки гуноҳҳоро содир кардааст, дур мекунад. Гуноҳ дар тамомияти худ дар зарбаи доварии илоҳӣ, ки бар одами кӯҳнаи мо дар салиби Масеҳ афтод, бекор карда мешавад. Худо бо одами кӯҳна дар салиб тамом кард, ва ин имтиёзи мост, ки ӯро ҳамчун аз назари мо ва аз назари Худо рафташуда бубинем. Дар натиҷа, мо дигар набояд ба гуноҳ хидмат кунем, зеро мо низ бо Масеҳ мурдаем, ба марги Ӯ таъмид гирифтаем, ва ҳоло бояд барои Худо зиндагӣ кунем.
«Ман бо Масеҳ маслуб шудаам»
Дар Румиён 6 Павлус дар бораи мурдани мо бо Масеҳ навишта буд, ва дар Румиён 7 дар бораи он ки чӣ тавр табиати ислоҳнашавандаи ҷисм кашф мешавад ва наҷот дар Масеҳ ёфт мешавад. Дар ин ҷо дар Ғалотиён 2, Ҳавворӣ ба мо нишон медиҳад, ки чӣ тавр худи ӯ аз ҳақиқати салиб таъсир гирифтааст. Ӯ хуб медонист, ки ҳама гуноҳҳояш бо рехтани хуни гаронбаҳои Исо бахшида шуда буданд, аммо сабаби додани Худованди мо Исои Масеҳ
«Худро барои гуноҳҳои мо»
ин буд
«то ки моро аз ин дунёи шарири ҳозира наҷот диҳад» (Ғалотиён 1:4).
Салиби Масеҳ воситаи наҷот додани мо аз ин дунёи шарири ҳозира аст.
Агар, мисли Павлус, мо худро бо Масеҳ маслубшуда бубинем, эҳтимол надорад, ки аз он чизе, ки дунё пешниҳод мекунад, ба дом афтем. Павлус бисёре аз он чизеро, ки дини ин дунё ба он фахр мекард, ба даст оварда буд, ва ӯ онро ҳамчун инсони табиӣ қадр мекард, аммо вақте ки ӯ худро бо Масеҳ маслубшуда дид, ҳама чизе, ки ӯ қаблан қадр мекард, дар беарзишии худ дида шуд. Ҳама ғурури ӯ дар дастовардҳояш, ҳама худсафедкунии ӯ, ва ҳама чизе, ки ӯ ба он фахр мекард, ҳамчун
«ибрӣ аз ибриён» (Филиппиён 3:5)
дар нури салиб ҳамчун ба ҳаёте тааллуқдошта ошкор шуд, ки доварии Худоро ҳангоми марги Масеҳ қабул карда буд.
Аммо агар Павлус худро дар шарм ва доварӣ дар салиби Масеҳ ошкоршуда медид, ӯ ба ҳар ҳол ҳаёте дошт, ки дар он зиндагӣ мекард, аммо ин ҳаёте буд, ки одамон кӯшиш мекарданд, ки ҳангоми маслуб кардани Худованди ҷалол ба он хотима диҳанд. Масеҳ, ки одамон Ӯро маслуб карданд, на танҳо дар ҳузури Падар зиндагӣ мекунад, балки Ӯ дар муқаддасони худ дар ин дунё зиндагӣ мекунад, ва Павлус мехост, ки ин ҳаёти осмонии Масеҳи ҷалолдор дар ӯ дар ин ҷо дар поён доимо намоён бошад. Павлус ба салиб нигоҳ мекард, то интиҳои ҳама чизеро, ки ӯ ҳамчун дар ҷисм буд, бубинад, аммо ӯ ба Масеҳ дар ҷалол нигоҳ мекард, ҷолибият ва қудрати ҳаёте, ки ӯ тавассути имон ба Писари Худо зиндагӣ мекард; ва чӣ қадар пурқувват муҳаббати Масеҳ, ки дар марги Ӯ, дар додани Худаш барои Павлус ва барои ҳамаи худ, зоҳир шуд, ба рафтори ҳаррӯза ва ҳаёти Ҳавворӣ таъсир расонд.
Маслубшавии Масеҳ на танҳо ба ҳаёти Павлус таъсир расонд, балки ба хидмати ӯ низ ранг дод, чунон ки аллакай дар 1 Қӯринтиён 1 ва 2 дида шуд, ва ӯ ҳақиқати салибро ба Ғалотиён дар хатари онҳо низ татбиқ кард, навишта:
«Эй Ғалотиёни беақл, кӣ шуморо ҷоду кардааст… ки дар пеши чашмони шумо Исои Масеҳ ба таври возеҳ маслубшуда нишон дода шудааст?» (Ғалотиён 3:1).
Ҷисм, ки дар он онҳо кӯшиш мекарданд, ки комил шаванд (ояти 3), ҳукми марги худро дар салиби Масеҳ гирифта буд, ва онҳое, ки зери шариат буданд, бо ҷисми Масеҳ ба шариат мурда буданд (Румиён 7:4).
Ҷисми маслубшуда
Худо бо ҷисм тамом карда буд, ки дар марги Писари худ
«гуноҳро дар ҷисм маҳкум кард» (Румиён 8:3),
ва онҳое, ки ба Масеҳ тааллуқ доранд, ҳукм ва доварии Худоро дар бораи ҷисм қабул кардаанд, чунон ки Ҳавворӣ дар Ғалотиён 5:24 менависад:
«Онҳое, ки аз Масеҳанд, ҷисмро бо ҳавасҳо ва шаҳватҳо маслуб кардаанд».
Мӯъминон одатан ҷисмро дар ҳама хусусиятҳои гуногуни бадии он дар салиби Масеҳ ошкоршуда мебинанд. Онҳо мебинанд, ки аз он чизе хубе интизор шудан мумкин нест, ва онҳо бо он, бо ҳама ҳавасҳои бетартиб ва хоҳишҳои бади он, тамом кардаанд.
Дар нури абадият дида мешавад, ки ҳаёти инсон дар ин дунё, ки дар чизҳои ҳозира зиндагӣ мекунад,
«ҳеҷ фоидае надорад» (Юҳанно 6:63),
зеро ин ҳаёт дар бегонагӣ аз Худост, ва дар он барои Худо чизе нест. Ҳама фикрҳои инсон дар худаш мутамарказ шудаанд, ва фикрҳои баландтарини ӯ ба Худо ва чизҳои Ӯ намерасанд. Ҳаёти инсон барои қонеъ кардани худ ва барои ҷалол додани худ зиндагӣ мекунад, ва барои таъмини инҳо одамон Писари Худоро маслуб карданд, зеро онҳо на Ӯро ва на Падари Ӯро намехостанд. Салибе, ки дар он одамон кӯшиш мекарданд, ки аз Худо ва Масеҳи Ӯ халос шаванд, он чизест, ки дар он табиати инсон дар тамоми шарорати худ ошкор шудааст ва барои масеҳӣ нишон медиҳад, ки ҷисм чист.
Дунёи маслубшуда
Павлус на танҳо одами кӯҳнаи маслубшуда ва ҷисми маслубшударо дар салиби Масеҳ дид, балки ӯ метавонист илова кунад:
«Худо накунад, ки ман фахр кунам, ба ҷуз дар салиби Худованди мо Исои Масеҳ, ки ба воситаи Ӯ дунё барои ман маслуб шудааст, ва ман барои дунё» (Ғалотиён 6:14).
Ҳавворӣ дунёро ҳамчун як низоми бад, бо хуни Исо олудашуда, ва дар тамоми шарорат ва нафрати худ нисбат ба Худо ва нисбат ба Ӯ, ки дар Ӯ дониши Худоро ёфта буд, ошкоршуда медид. Фасоди дини дунё, ришвахорӣ, беадолатӣ, дурӯғ ва зӯроварии он, ҳама дар он чизе, ки ба Масеҳи Худо карда шуд, ошкоро дида мешаванд. Ҳеҷ чизе нест, ки ин дунё дар муқобили Худо аз он бозмонад, ва нафрати он барои ҳама дар салиби Масеҳ зоҳир аст.
Павлус дар салиб фахр мекард, зеро аз ҳама чизе, ки ӯ дар он аз муҳаббати Худо ба чунин гуноҳкори бадбахт, ки Ӯ буд, ёфт ва аз ҳама чизе, ки он аз муҳаббати Масеҳ ба ӯ зоҳир кард. Ин ӯро қаноатманд, бале, хоҳишманд кард, ки дар муқобили дунё ба Писари Худо, ки ӯро дӯст дошт ва Худро барои ӯ дод, шарик бошад. Агар Масеҳ аз ҷониби дунё беҳурматӣ мешуд, ӯ низ мехост аз ҷониби он беҳурматӣ шавад; агар Масеҳ нафрат мешуд, ӯ низ ҳамин тавр мешуд. Ӯро шараф медонист, ки бо Масеҳ ҳамчун объекти бадхоҳӣ ва рад кардани дунё алоқаманд бошад, зеро ӯ дар салиб дида буд, ки дунё дар ҳақиқат чӣ буд.
