Дар изи қадами Титус
Ду шогирди маъруфтарини ҳавворӣ Павлус Титус ва Тимотиюс мебошанд. Ҳар яки онҳоро ӯ «писари ҳақиқии ман дар имон» меномад (1 Тимотиюс 1:2 NIV; Титус 1:4). Ҳарду ҷавонони юнонӣ буданд (Ғалотиён 2:3; Аъмол 16:3) ва ҳар яки онҳоро Павлус «ҳамкори ман» медонист (2 Қӯринтиён 8:23; Румиён 16:21). Ман ҳайрон будам, ки дар ҷои онҳо будан чӣ гуна хоҳад буд, бо ҳаввории миссионерӣ сафар кардан, дидани ӯ, ки бо издиҳоми душман шарҳ медиҳад ва баҳс мекунад, бо ӯ мушкилоти калисоро муҳокима кардан, дуои ӯро шунидан, шунидани ӯ, ки нақшаҳои башоратдиҳӣ ва стратегияи сохтмони худро муҳокима мекунад. Оё шумо низ ба ин ду ҷавон каме ҳасад намебаред?
Мо дар бораи Тимотиюс бештар медонем, зеро ӯ дар Навиштаҳо ду маротиба бештар аз Титус зикр шудааст. Аммо вақте ки мо даҳҳо маротиба зикр шудани Титусро ҷамъ меорем, мо намунаи ҳавасмандкунандаи шогирди худотарс ва амалӣро пайдо мекунем. Ин истинодҳо дар атрофи панҷ ҳолати гуногун ё рӯйдодҳо дар тӯли тақрибан 13 сол ҷамъ мешаванд.
1. Титус дар Ерусалим – Вафодор ба эътиқодоти худ
Бори аввал, ки мо дар бораи Титус мехонем, ӯ бо Барнабос ва Павлус ба Ерусалим сафар мекунад (Ғалотиён 2:1-5). Эҳтимол ин сафари хеле хуш набуд, зеро мушкилоти ҷиддӣ дар фикри онҳо буд. Ин мардонро муттаҳам мекарданд, ки масеҳияти хеле «озод»-ро таблиғ мекунанд, бе хатна, бе эҳтироми дуруст ба Қонун ва анъанаҳои яҳудӣ. Баъзе донишмандон ин сафарро бо Шӯрои Ерусалим тақрибан соли 49-50 мелодӣ (Аъмол 15) алоқаманд мекунанд.
Аксари ҷавонон ба ҷои нишастан дар вохӯриҳои шадиди доктринӣ лижаронӣ ё футболбозиро афзалтар медонанд. Васваса ин аст, ки омӯзиши Китоби Муқаддас ва конфронсҳоро ба нафақахӯрон, зиёиён ё эксцентрикҳо вогузорем. Шояд Титус ҳайрон буд, ки оё масъалаҳои мавҷуда арзиши чунин сафари тӯлонӣ ва чунин харҷи энергияро доранд. Чаро танҳо рӯҳияи итоаткорӣ нишон надиҳем ва ба фишори қонунӣ мувофиқат накунем? Чаро ба хотири сулҳу ваҳдат аз баъзе «озодие, ки мо дар Масеҳ дорем» даст накашем?
Ҳаввории ботаҷриба ба халқҳои ғайрияҳудӣ аз хатари дарозмуддати чунин созиш огоҳ буд. Мо қариб овози сахти Павлусро мешунавем, ки мегӯяд: «Мо ба онҳо як лаҳза ҳам таслим нашудем, то ки ҳақиқати Инҷил бо шумо бимонад» (Ғалотиён 2:5). Ҷавон Титус бо Павлус ва Барнабос истод. Шаш аср пеш, масеҳиён дар Аврупо ба ҷои инкор кардани эътиқодоти аз ҷониби Худо додашуда зинда сӯзонида мешуданд. Оё мо то ҳол эътиқодоти Китоби Муқаддас дорем, ки барои онҳо азоб кашем? Дар ин ҷаҳони муосири бароҳат ва таҳаммулпазирии динӣ, лижаронӣ ё футболбозӣ осонтар аст.
2. Титус дар Қӯринт – Вафодор дар нишон додани муҳаббат
Панҷ сол пас, мо Титусро бо ҷамъомади масеҳӣ дар Қӯринт алоқаманд мебинем. Дар номаи дуюми худ ба калисои Қӯринт, Павлус вохӯрӣ бо Титусро ба ёд овард: «Мо махсусан аз дидани он ки Титус чӣ қадар хушҳол буд, шод шудем, зеро рӯҳи ӯ аз ҷониби ҳамаи шумо тароват ёфта буд» (2 Қӯринтиён 7:13). Титус вазифаи масеҳии худро дар Қӯринт ба таври механикӣ иҷро намекард; ӯ нисбат ба ин бародарон «муҳаббати бузург» (2 Қӯринтиён 7:15) ҳис мекард. Фаромӯш накунем, ки калисои Қӯринт аз комилӣ дур буд. Дар байни қонуншиносон («Ман Петрусро пайравӣ мекунам»), пешрафтагон («Ман Павлусро пайравӣ мекунам»), зиёиён («Ман Аполлосро пайравӣ мекунам») ва онҳое, ки фикр мекарданд, ки аз ҳама болотаранд («Ман Масеҳро пайравӣ мекунам») танишҳо вуҷуд доштанд. Дар байни баъзеҳо беахлоқӣ ва дар аксари онҳо бепарвоии ғамангез вуҷуд дошт. Дар байни боистеъдодҳо ҷисмӣ ва рақобат вуҷуд дошт. Аммо Титус ҳамаи онҳоро дӯст медошт. Онҳо бародарони ӯ буданд.
Мо ба ҳаёти калисо чӣ меорем? Оё мо ба фазои вазнин ва интиқодӣ мусоидат мекунем? Оё мо муқаддасони душворписанд ҳастем? Ҳеҷ ҷамъомади масеҳӣ ҳеҷ гоҳ комил нахоҳад буд. Калисоҳо бояд пайваста кӯшиш кунанд, ки ба самти беҳтар тағйир ёбанд. Ман мутмаинам, ки Титус дар тағйироти мусбат дар Қӯринт – ба таври хушҳолӣ – нақши муҳим бозидааст. Вақте ки мо дар тӯли ҳаёт сафар мекунем, оё мо бӯи хуш ё бад мегузорем? Оё мо бародарони худро ба қадри кофӣ дӯст медорем, ки гармӣ ва қабулро паҳн кунем – ҳатто нисбат ба онҳое, ки бо онҳо розӣ нестем? Муоширати воқеӣ дар байни халқи Худо роҳи наздик бо Худоро талаб мекунад. Титус барои ҳаввории хаста ва «азобдида» манбаи «тасаллӣ» гардид (2 Қӯринтиён 7:5-6). Агар мо бародарони худро дар ҳақиқат дӯст дорем, Худованд метавонад моро барои рӯҳбаланд кардан ва тасаллӣ додани онҳо истифода барад.
3. Титус дар ҳаракат – Мудири вафодор
Дар 2 Қӯринтиён 8, мо Титусро дар масъалаҳои пулӣ мебинем. Лоиҳа ҷамъоварии тӯҳфаҳо аз ҷамъомадҳои гуногун ва бурдани онҳо ба муқаддасони ниёзманд дар Яҳудия буд. Мо бояд бо андӯҳ эътироф кунем, ки дили инсон ба фиреб майл дорад – ё азхудкунӣ, исрофкорӣ ё истифодаи маблағҳо барои назорат кардани дигарон. Ҳаввории ботаҷриба Павлус эҳтимол бисёре аз инҳоро дида буд ва аз ин рӯ «кӯшиш мекард, ки он чиро, ки дуруст аст, на танҳо дар назари Худованд, балки дар назари одамон низ иҷро кунад» (2 Қӯринтиён 8:21). Ба ӯ дар ин лоиҳа баъзе коргарони вафодор лозим буданд. Коргарони аз ҷиҳати маъмурӣ ростқавл ва вафодор имрӯз ҳам хеле заруранд. Дар аксари майдонҳои миссионерӣ норасоии калон вуҷуд дорад. Оё шумо боэътимод ҳастед? Оё рафтори гузаштаи шумо эътимодро илҳом мебахшад?
Ҳеҷ як даста бо ҳузури аъзоёни нобовар хуб кор намекунад. Титус ва дигарон, ки барои ин кори нозук интихоб шуда буданд, мардони интизомнок ва шаффоф буданд. Ростқавлӣ ва боэътимодии онҳо бо рафтори пайваста исбот шуда буд (2 Қӯринтиён 8:22). Агар мо дар он рӯзҳо зиндагӣ мекардем, оё онҳое, ки моро мешиносанд, моро барои чунин кори нозук тавсия медоданд? Оё дигарон метавонанд ба мо такя кунанд? Оё мо он чиро, ки оғоз мекунем, ба итмом мерасонем? Оё ҳаёти мо садоқат ба кори Масеҳро нишон додааст? Ба ҳар яки мо Ӯ вақт, энергия ва баъзе дороиҳои моддиро супурдааст. Ба баъзеҳо Ӯ инчунин фарзандон, кор ва хидматро супурдааст. Оё мо вафодор буданамонро исбот мекунем? Суханони Худованди мо имрӯз ҳам дурустанд: «Ҳар кӣ дар чизи хеле кам боэътимод бошад, дар чизи бисёр низ боэътимод хоҳад буд, ва ҳар кӣ дар чизи хеле кам беинсоф бошад, дар чизи бисёр низ беинсоф хоҳад буд» (Луқо 16:10).
4. Титус дар Крит – Роҳбарии вафодор
Титус бо Павлус дар ҷазираи Крит кор мекард. Имондорон ҳоло дар як қатор шаҳрҳои он ҷазира ҷамъ мешуданд. Мо метавонем ҳаваси зиёдро тасаввур кунем, аммо камбудиҳои зиёде низ буданд. Тақрибан соли 62 мелодӣ, Павлус ҷазираро тарк кард, аммо Титус монд. Дере нагузашта, ӯ навишт: «Сабаби он ки ман туро дар Крит гузоштам, ин буд, ки ту он чиро, ки нотамом монда буд, рост кунӣ ва дар ҳар шаҳр пиронро таъин кунӣ» (Титус 1:5). Ин кори осон набуд. Иқлими умумии ахлоқӣ дар ҷазира фасод буд: «Критҳо ҳамеша дурӯғгӯ, ҳайвонҳои бад, хӯрандагони танбал ҳастанд» (Титус 1:12). Баъзеҳо ба паём муқобилат мекарданд (Титус 1:9). Дар байни бисёре аз имондорони нав, эҳтимол баъзе имондорони ботаҷрибатар буданд. Критҳо дар Пантикост ҳузур доштанд (Аъмол 2:11). Дар ин вақт, ин муқаддасон метавонистанд тақрибан 30 соли анъанаро фахр кунанд ва ба Титус муқобилат кунанд, ки мегуфтанд: «Мо ҳамеша ин тавр кардаем». Дар байни муқаддасони Крит мо «танҳо гапзанон», «фиребгарон» ва қонуншиносонро аз «гурӯҳи хатна» (Титус 1:10) пайдо мекунем. Онҳое буданд, ки «баҳс» ва «ҷанҷол»-ро дӯст медоштанд (Титус 3:9), ва ҳатто муқаддасони «ҷудоиандоз» (Титус 3:10). Ман мутмаинам, ки хидмати меҳрубонона ва вафодори Титус дар Қӯринт аз ҷониби Худо барои омода кардани ин ҷавон барои мушкилот дар Крит истифода шудааст.
Шояд шумо ҳоло дар ҳолати душвор қарор доред. Ҳолатҳои душвор абадӣ намемонанд. Онҳо аз ҷониби Худованд барои рушд ва амиқтар кардани хизматгорони Ӯ истифода мешаванд. Мо чӣ гуна истодагариро меомӯзем? Дар дасти Ӯ, ноумедӣ ва ашк метавонад барои кам кардани фосилаи байни он чи мо эътироф мекунем ва он чи мо зиндагӣ мекунем, истифода шавад (Титус 1:16). Титус барои ин вазифа ваколати ҳавворӣ гирифта буд. Имрӯз асоси мо ваколати Китоби Муқаддас аст. Аммо ҳаёти пайваста ва вафодори Титус барои дигарон дар Крит илҳомбахш буд. Ваколати ахлоқӣ ваколат дода намешавад ва онро маҷбур кардан ё талаб кардан мумкин нест. Он ба даст оварда мешавад: «Дар ҳама чиз ба онҳо намуна бошед, ки кори нек кунед. Дар таълими худ ростқавлӣ, ҷиддӣ ва дурустии суханро нишон диҳед» (Титус 2:7-8). Тарзи ҳаёти мо бояд «таълимоти Худои Наҷотдиҳандаи моро ҷолиб гардонад» (Титус 2:10). Мо чӣ гуна баҳо медиҳем? Оё шодии тарзи ҳаёти масеҳии мо дигаронро илҳом мебахшад? Ин беҳтарин намуди роҳбарӣ аст.
5. Титус дар Далматия – Вафодор ҳангоми танҳоӣ
Охирин истинод ба Титус дар 2 Тимотиюс 4:10 аст. Ин номаи охирини Павлус аст. Чунон ки дар байни хизматгорони пиронсол маъмул аст, мо ифодаҳои танҳоиро мебинем: «Ҳама дар вилояти Осиё маро тарк карданд» (2 Тимотиюс 1:15), ва «Дар муҳофизати аввалини ман, ҳеҷ кас ба ман кӯмак накард, балки ҳама маро тарк карданд» (2 Тимотиюс 4:16). Вақте ки синну сол ва беморӣ шодии хидмати фаъолро маҳдуд мекунад, масеҳии худотарс бештар ва бештар аз Худованд лаззат бурданро меомӯзад: «Аммо Худованд дар паҳлӯи ман истод ва ба ман қувват дод» (2 Тимотиюс 4:17).
Ҳавворӣ дар бораи солҳои хидмати фидокоронаи худ мулоҳиза ронд. Ӯ хулоса кард: «Ман муборизаи некро мубориза бурдам, ман мусобиқаро ба итмом расонидам, ман имонро нигоҳ доштам». Ва ӯ ҳоло ба он «тоҷи адолат» (2 Тимотиюс 4:7-8) интизор буд. Аммо ӯ инчунин барои ҳамкорони ҷавони худ баъзе маслиҳатҳои ниҳоӣ дошт: «Дар ҳама ҳолатҳо сари худро нигоҳ доред, душвориро таҳаммул кунед... ҳамаи вазифаҳои хидмати худро иҷро кунед» (2 Тимотиюс 4:5). Ба ибораи дигар, «Як анҷомдиҳандаи вафодор бошед ва хуб анҷом диҳед». Ақли ҳавворӣ баъд ба баъзе ҳамкорони мушаххас рӯ овард: «Димас, зеро ӯ ин ҷаҳонро дӯст доштааст, маро тарк кардааст ва ба Таслӯникӣ рафтааст» (2 Тимотиюс 4:10). Чӣ Димасро ба Таслӯникӣ ҷалб кард? Оё ин ҳаёти машрубот ва маводи мухаддир буд? Тарзи ҳаёти беахлоқӣ? Ё ӯ танҳо ба кори хуби дунявӣ бо мушкилот ва устувории молиявӣ ғарқ шуда буд? Ба мо гуфта нашудааст. Дар бораи Титус чӣ? 2 Тимотиюс 4:10 мегӯяд: «Кресченс ба Ғалотия рафтааст, ва Титус ба Далматия». Титус ҳоло ба марҳилаи нави ҳаёт қадам мегузошт. Агар Титус сафарҳои худро бо Павлус дар синни 20-солагӣ оғоз карда бошад, ӯ ҳоло дар синни 30-солагӣ буд. Даҳу ним соли кор дар сояи ҳаввории бузург ба охир мерасид. Худовандро барои волидони масеҳӣ шукр, аммо рӯзе хоҳад омад, ки мо бояд имони худро бе онҳо зиндагӣ кунем. Худовандро барои мардону занони худотарс шукр, ки ба мо маслиҳат медиҳанд ва моро рӯҳбаланд мекунанд ва мегӯянд: «Хуб кардед». Аммо онҳо низ мегузаранд. Оё мо омодаем, ки танҳо истодагарӣ кунем? Оё мо омодаем, ки бе дастгирӣ ва назорати онҳо пеш равем? Аз он чи мо медонем, Титус то охир вафодор буд.
Хулоса
Вохӯриҳои кӯтоҳ бо имондорони ҳавасманд ба монанди Титус тарзи ҳаёт ва афзалиятҳои моро зери шубҳа мегузоранд. Титус нигаронии ҳаввории Павлусро мубодила мекард: «Халқи мо бояд омӯзад, ки худро ба кори нек бахшад... ва ҳаёти бесамар нагузаронад» (Титус 3:13). Титус барои дигарон изи қадамҳои хубе гузошт, ки пайравӣ кунанд. Бигзор мо низ ҳамин тавр кунем.
