Таҷассуми Писар
Ворид шудани Худованд Исо ба ин ҷаҳон як қатор мӯъҷизаҳо ва асрори бепоёнро дар назар дорад, зеро ба Худованд монанд нест. Ӯ «Худои ҳақиқӣ… Худои зинда ва Подшоҳи абадӣ» аст (Ирмиё 10:10 ESV). Омадани Ӯ ҳамчун инсони комил, дар ҳоле ки абадӣ Худо боқӣ мемонад, борҳо ва бо роҳҳои гуногун эълон шуда буд (Ибриён 1:1-2) – аммо ин як сирри бузург боқӣ мемонад.
Ҳомиладории кӯдак дар батни модараш ва бисёр инкишофҳои минбаъда тақрибан нӯҳ моҳ як қатор мӯъҷизаҳоро барои ҳарду, махсусан равандҳои аҷиб ҳангоми дарди таваллуд ва таваллуд, ифода мекунанд. Ин дар робита ба омадани Худованди мо Исои Масеҳ, Каломе, ки «ҷисм шуд» (Юҳанно 1:14), чӣ қадар бештар дуруст аст. Ин мувофиқи он чизе буд, ки фаришта Ҷабраил ба Марям эълон карда буд: «Ту дар батни худ ҳомиладор шуда, Писар таваллуд хоҳӣ кард, ва номи Ӯро Исо хоҳӣ гузошт» (Луқо 1:31).
Ҳар дафъае, ки зани азизам яке аз шаш фарзанди моро таваллуд мекард, ман бо ӯ будам ва метавонам бигӯям, ки ҳар як таваллуд мӯъҷиза буд. Одамони касби тиб инро тасдиқ мекунанд, агар онҳо аз ҷониби гуманизм ё эволюционизм мағзи сар нашуда бошанд. Онҳое, ки равандҳои табииро дар бораи ҳомиладории инсон омӯхтаанд, мегӯянд, ки чунин ҳодиса камтар аз мӯъҷиза нест. Аммо ин дар муқоиса бо сирри ҷисм шудани Калом чист?
Ваҳдат байни Падар ва Писар
Таҷассуми Писар ваҳдати комилро дар нақша ва амал байни Падар ва Писар нишон медиҳад. Ба ҳамин монанд, ваҳдати ҳамоҳанг дар Иброҳим ва писараш Исҳоқ дида шуд, вақте ки онҳо якҷоя рафта, ба кӯҳи Мориё сафар карданд. Муносибати наздики онҳо он чизеро, ки дар изҳороти зерин дар бораи Худованд Исои Масеҳ дар назар дошт, тасвир кард: «Ӯ, ки дар сурати Худо буд, баробар будан бо Худоро ғоратгарӣ нашуморид» (Филиппиён 2:6 NKJV). Азбаски Худованд Исо Худо аст, аз абадият то абадият, байни Падар ва Писар рақобат ё ихтилофе набуд. Вақте ки мо кӯдаки Исоро дар охур баррасӣ мекунем, инро фаромӯш накунем. Ҳарчанд Ӯ дар сурати Хизматгор омад (ояти 7), Ӯ ҳамеша ҳамон касе буд, ки буд – Худо бар ҳама чиз – вақте ки Ӯ он чизе шуд, ки ҳеҷ гоҳ набуд ва абадӣ хоҳад буд.
Дар айни замон Худои абадӣ ва сегона1 – Падар, Писар ва Рӯҳулқудс – дар ин сирри бузург иштирок дошт. Чӣ тавр, мо ҳеҷ гоҳ пурра нахоҳем фаҳмид, аммо имон ҳақиқати мубораки Худоро қабул мекунад. Худованд Исо гуфт: «Ман роҳ, ростӣ ва ҳаёт ҳастам. Ҳеҷ кас назди Падар намеояд, магар ба воситаи Ман» (Юҳанно 14:6). Мо мехонем: «Ҳеҷ кас Худоро ҳеҷ гоҳ надидааст. Писари ягоназод, ки дар оғӯши Падар аст, Ӯро ошкор кардааст» (1:18). Худо ноаён аст ва «дар нури дастнорас» зиндагӣ мекунад (1 Тимотиюс 6:16), аммо дар шахси Писар – ки Худо аст ва Инсон шуд – Ӯ Худро ошкор кард ва дастрасии моро ба Ӯ имконпазир гардонд. Танҳо Худо метавонад «ғайриимкон»-ро имконпазир созад (Луқо 18:27). Ӯ ба Иброҳим гуфт: «Оё барои Худованд чизе душвор [аҷиб, JND] аст?» (Ҳастӣ 18:14).
Бузургии Ӯ эълон шуд
Тавре ки аллакай зикр шуд, Худо фариштаи аршад Ҷабраилро ба Марям, як духтари ҷавон, насли шоҳ Довуд фиристод. Фаришта ба ӯ гуфт, ки вай дар батни худ Писареро ҳомиладор хоҳад кард, ки ӯро «ИСО» ном барад. «Ӯ бузург хоҳад буд ва Писари Ҳаққи Таоло номида хоҳад шуд; ва Худованд Худо тахти падараш Довудро ба Ӯ хоҳад дод. Ва Ӯ бар хонадони Яъқуб то абад ҳукмронӣ хоҳад кард, ва салтанати Ӯ поён нахоҳад дошт» (Луқо 1:32-33). Марям пурсид, ки ин чӣ гуна рӯй медиҳад, зеро вай бокира буд. Ҷабраил ҷавоб дод: «Рӯҳулқудс бар ту хоҳад омад, ва қудрати Ҳаққи Таоло туро соя хоҳад кард; аз ин рӯ, он Қуддус, ки таваллуд хоҳад шуд, Писари Худо номида хоҳад шуд» (ояти 35). Ин пешгӯии бениҳоят, ки аз нуқтаи назари инсонии оддӣ ғайриимкон аст, иҷро хоҳад шуд, чунон ки фаришта илова кард: «Зеро барои Худо ҳеҷ чиз ғайриимкон нахоҳад буд» (ояти 37).2
Бо имон ва садоқати бузург, Марям ҷавоб дод: «Инак, канизи Худованд; бигзор ба ман мувофиқи сухани ту рӯй диҳад» (ояти 38 NASB95). Машварати абадии Худо амалӣ мешуд, нақшаҳои Ӯ иҷро мешуданд ва Марям омода буд, ки асбобе бошад, ки Худо истифода мебурд.
Ҳисоботи Матто дар бораи Марям ва Масеҳ (Матто 1:18-25) баъзе тафсилот медиҳад ва Юсуфро «марди одилона» меномад (ояти 19). Арӯси ӯ, Марям, як зани ҷавони содиқ, ғайриоддӣ ва намунаи аҷиб барои ҳамаи имондорон дар итоат, таслим ва садоқати ҳақиқӣ буд.
Қайд кунед, ки Навиштаҳо намегӯянд, ки Марям модари Худо мешавад, балки модари Исо, ки Ӯ низ Худо аст. Навиштаҳо илоҳият ва инсонияти Исоро омехта намекунанд, балки онҳоро бодиққат фарқ мекунанд, бе он ки онҳоро ҷудо кунанд.
Дар зер чанд порчаи маъруфи Навиштаҳо дар бораи ин сирри бузург3 оварда шудаанд, ки бо суханони аз Рӯҳулқудси Худо илҳом гирифташуда навишта шудаанд:
- «Бе баҳс бузург аст сирри худотарсӣ: Худо дар ҷисм зоҳир шуд, дар Рӯҳ сафед карда шуд, аз ҷониби фариштагон дида шуд, ба халқҳо мавъиза шуд, дар ҷаҳон имон оварда шуд, ба ҷалол қабул карда шуд» (1 Тимотиюс 3:16 KJV).
- «Калом ҷисм шуд ва дар миёни мо сокин шуд (ва мо ҷалоли Ӯро, ҷалолеро чун ягоназод бо Падар, пур аз файз ва ростӣ дидем)» (Юҳанно 1:14 JND).
- «Зеро як Худо ҳаст, ва як Миёнарав байни Худо ва одамон, Инсон Исои Масеҳ, ки Худро ҳамчун фидия барои ҳама дод» (1 Тимотиюс 2:5-6 ESV).
Порчаи охирин ба таври возеҳ нишон медиҳад, ки сирри таҷассуми Писар ва ҳаёти заминии Ӯро аз қурбонии беназири Ӯ ҷудо кардан мумкин нест. Баъзеҳо танҳо мехоҳанд намунаи ғайриоддии ҳаёти Исоро баррасӣ кунанд, аммо қурбонии Ӯро қабул намекунанд. Аммо, ҳарду ҷудонашавандаанд. Ҳарчанд фарқкунанда бошанд ҳам, онҳо ба як шахс, дар ҳаёт ва марг дахл доранд. Таҷассуми Писар маънои онро дорад, ки Худо ва Инсон будани Ӯ дар як шахс ҳамеша дар пеши мо хоҳад буд, то Ӯро ибодат кунем. Ғайр аз ин, ҳаёти комили Ӯ аз бегуноҳӣ барои қурбонии ниҳоии Ӯ барои бахшидани гуноҳҳои мо лозим буд (Румиён 5:8).
Чаро мо инро таъкид мекунем? Кӯдак ба ин ҷаҳон барои зиндагӣ меояд, аммо Худованд Исо барои мурдан таваллуд шуд, зеро Ӯ ба ин ҷаҳон маҳз барои ҳамин мақсад омад. Ҳатто «либосҳои печондан», ки Марям барои кӯдакаш истифода бурд – нишонае, ки фаришта ба чӯпонон барои муайян кардани Навзод дода буд (Луқо 2:7,12) – нишон дод, ки таваллуди Ӯ бо назардошти марги ниҳоии Ӯ буд. Одамон дар он вақт чунин либосҳоро барои печонидани ҷасадҳои мурдагон барои дафн истифода мебурданд.
Оё медонистед, ки гӯсфандони саҳроҳои атрофи Байт-Лаҳм барои қурбонӣ дар маъбад парвариш мешуданд? Ин яке аз сабабҳоест, ки Худованд Исо дар Байт-Лаҳм таваллуд шуд, то қурбонии ниҳоӣ гардад. Таваллуд ва марги Ӯ фарқкунанда, вале ҷудонашавандаанд.
Чанд андеша дар бораи қурбонии Ӯ
Аҳди Қадим қурбониҳои гуногунро тасвир мекунад, то ба мо дар фаҳмидани ҷанбаҳои гуногуни қурбонии комил ва якдафъаинаи Масеҳ кӯмак кунад. Дуди қурбонии сӯхта (Ибодат 1), ки пурра дар қурбонгоҳ сӯхта буд, ҳамчун бӯи истироҳат, ё бӯи хушбӯй, барои шодӣ ва қаноатмандии Худо боло мерафт. Ин қурбонӣ аввалин аз се қурбонии ихтиёрӣ (Ибодат 1–3) ва аз қурбониҳои ҳатмии гуноҳ ва ҷиноят (Ибодат 4–5) фарқ мекард.
Қурбонии сӯхта бо қурбонии орд аз орди хуб – «меваи замин» (Ишаъё 4:2 NKJV) – на қурбонии гӯшт ё қурбонии ҳайвон ҳамроҳӣ мекард. Қурбонии орд комилиятҳои Инсони бегуноҳро, ки тамоми ҳаёташ дар рӯи замин барои шодӣ ва қаноатмандии Худо буд, намуна ё тасвир мекард (Ибодат 2). Аммо, ин ҳаёти садоқат Ӯро ба «итоат» то марг бурд (Филиппиён 2:8), омода буд, ки Худро пурра бидиҳад.
Қурбонии ихтиёрии навбатӣ қурбонии сулҳ (Ибодат 3) аз ҳайвони аз ҷиҳати маросимӣ пок буд, ки барои имконпазир сохтани муошират байни Худо ва қурбоникунанда дода шуда буд. Қурбонӣ аз ҷониби қурбоникунанда пешниҳод шуда, аз ҷониби коҳин ба қурбонгоҳ гузошта мешуд. Он як қисмро барои Худо ва дигарро барои қурбоникунанда, инчунин барои оилаи ӯ, коҳини хизматкунанда ва дигар аъзои қавми Худо, ба шарте ки онҳо аз ҷиҳати маросимӣ пок бошанд, таъмин мекард (Ибодат 7). Коҳин қурбонии сулҳро бар қурбонии сӯхта (Ибодат 3:5), ки бо қурбонии орд ҳамроҳӣ мекард, гузошт (Ибодат 2).
Ҷанбаҳои гуногуни ин се қурбонии ба Худо пешниҳодшуда ба мо кӯмак мекунанд, ки бузургии қурбонии Масеҳро беҳтар дарк кунем, ҳатто берун аз масъалаи гуноҳ, ки Ӯ низ ҳал кард. Худо аз ҷониби Инсоне дар рӯи замин ҷалол дода шуд, ки ҳамаи ӯҳдадориҳоро барои қонеъ кардани талаботи муқаддас ва одилонаи Худои гуноҳбадбин ба дӯш гирифт. Аз ин рӯ, Худо, ба маънои муайян, ба ин Инсони комил, ки аз гуноҳ дур буд, бисёр қарздор аст ва ба сабаби ҳаёт ва кори Ӯ Худро ба тамоми насли инсонӣ қарздор медонад.
Қурбониҳои ҳатмӣ (Ибодат 4–5) бояд ба сабаби ҳолати гуноҳкоронаи мо, ки «гуноҳ» номида мешавад, ва амалҳои гуноҳкоронаи мо, ки «гуноҳҳо» номида мешаванд, инчунин барои гуноҳе, ки мо ба Ӯ қарздор будем4 ба сабаби гуноҳҳои мо (ин берун аз масъалаи вайрон кардани фармонҳои мушаххаси қонуни Мусо аст). Ҳамаи гуноҳҳо ва қарзҳои мо аз ҷониби қурбонии беназири Масеҳ ҳал карда шуданд.5 Худо ҳамеша Инсон Исои Масеҳро, ки Худои таҷассумёфта аст ва Инсон шуд, то Худоро ҷалол диҳад – ягона касе, ки ин корро кардааст – эҳтиром хоҳад кард.
Ба қарибӣ мо дар ҷалол хоҳем буд ва Барраро ҳамчун забҳшуда хоҳем дид (Ваҳй 5:6), гӯё ки ин ҳоло рӯй додааст. Азобҳои Ӯ – ки аз панҷ захми кушода дар дастҳо, пойҳо ва паҳлӯи Ӯ аён аст – ҳамеша дар пеши мо хоҳанд буд. Баррае, ки мурд ва эҳё шуд, инчунин Худоест, ки наметавонад бимирад, бо:
- Ҳафт шох – нишон медиҳад, ки Ӯ қудратманд, ё тавоно аст;
- Ҳафт чашм – нишон медиҳад, ки Ӯ доно, ё ҳамадон аст;
- Ҳафт рӯҳ – Ӯро ҳамчун ҳамаҷоӣ, ё ҳамеша дар ҳама ҷо муаррифӣ мекунад.
Мо ҳамеша аз ин асрор дар ҳайрат хоҳем монд.
«Худо ҷаҳонро чунон дӯст дошт, ки Писари ягоназоди Худро дод, то ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, талаф нашавад, балки ҳаёти ҷовидонӣ дошта бошад» (Юҳанно 3:16). Мо «бо хуни гаронбаҳои Масеҳ, чун баррае беайб ва бедоғ… пеш аз бунёди ҷаҳон пешбинӣ шуда» наҷот ёфтаем (1 Петрус 1:19-20). Ибораи охирин ба ин асрори бузург як андозаи дигар илова мекунад! Ҳарчанд мо онҳоро дарк карда наметавонем, мо метавонем дар бораи онҳо, тавассути имон, бо кӯмаки Рӯҳулқудс ва дар нури Каломи Худо мулоҳиза кунем. Ин ба ибодати беохири Падар ва Писар, дар қудрати Рӯҳулқудс оварда мерасонад. Дар ин ибодат мо аллакай метавонем иштирок кунем.
Чанд сабаб барои таҷассуми Писар6
«Мо Исоро мебинем, ки каме аз фариштагон пасттар карда шуд, барои азоби марг бо ҷалол ва шараф тоҷдор шуд, то Ӯ, ба файзи Худо, маргро барои ҳама бичашад. Зеро барои Ӯ, ки ҳама чиз аз Ӯст ва ба воситаи Ӯст, дар овардани бисёр писарон ба ҷалол, мувофиқ буд, ки Сардори наҷоти онҳоро тавассути азобҳо комил созад. Зеро ҳам Ӯ, ки муқаддас мекунад, ва ҳам онҳое, ки муқаддас карда мешаванд, ҳама аз Як ҳастанд, аз ин рӯ Ӯ аз онҳо шарм намедорад, ки онҳоро бародарон хонад, гуфта:
«Ман номи Туро ба бародаронам эълон хоҳам кард; Дар миёни ҷамъият Туро ҳамду сано хоҳам гуфт» (Ибриён 2:9-12). Ин порчаи аҷиб ҳукмронии ҳазорсолаи Масеҳи як бор радшударо муаррифӣ мекунад. Ғайр аз ин ҷанбаи пайғамбарӣ, он нишон медиҳад, ки аллакай ҳоло, мо ба бисёр писароне тааллуқ дорем, ки ба ҷалол бурда шудаанд, ки бо Ӯ наздик алоқаманданд. Ҳамин тариқ, мо: (1) бисёр писарон; (2) муқаддасшуда; (3) бародарони Ӯ номидашуда; (4) ба Ҷамъияти Ӯ тааллуқдошта; (5) фарзандони Худо, ки ба Масеҳ дода шудаанд; (6) насли Иброҳим ва (7) қавм ҳастем.
Биёед боварӣ ҳосил кунем, ки мо мефаҳмем, ки насли Иброҳим (2:16) татбиқи васеъ дорад, яъне ба ҳамаи имондорон, аз Одам то охирин наҷотёфта дар ҳазорсолаи оянда. «Қавм» (ояти 17) ба Исроил, баъзан ба имондорон дар миёни онҳо ва ба имондорони ҳақиқӣ дар давраи файз ишора мекунад. Дар тӯли ҳукмронии ояндаи Худованд, Исроил «қавм» хоҳад буд, ки аз имондорони ҳақиқӣ иборат аст (ниг. Юҳанно 3:3-16; Ҳизқиёл 36:25-38, 37:1-28).
Пештар мо гуфтем, ки Худо наметавонад бимирад, аммо Ибриён 2:9 нишон медиҳад, ки Худованд Исо ҳамчун Инсон маргро чашид, ки ин корест, ки фариштагон карда наметавонанд. Ҳамин тариқ, Ӯ ҷоеро пасттар аз фариштагон гирифт, то маргро ба ҷои мо бичашад (1 Петрус 3:18) ва бисёр писаронро ба ҷалол биёрад. Дар айни замон Ӯ моро ба муносибате бо Худаш наздиктар аз он ки фариштагон ҳеҷ гоҳ нахоҳанд дошт, овард. Ба сабаби таҷассуми Ӯ ва дар асоси марг ва эҳёи Ӯ, Масеҳ ба мо, наҷотёфтагон, наздиктар аст, назар ба фариштагони тавоно, ки ҳеҷ гоҳ гуноҳ накардаанд. Аз ин рӯ, Ӯ ба Марями Маҷдалия дар рӯзи эҳёи Ӯ гуфт: «Назди бародаронам бирав ва ба онҳо бигӯ: «Ман назди Падари Худ ва Падари шумо, ва Худои Худ ва Худои шумо мебароям»» (Юҳанно 20:17 NASB95). Мо муқаддас карда шудаем, ё ҷудо карда шудаем, бо мақсади он ки Ӯ Сардори наҷоти мо, Пешвои бузурги мо гардад, ки бисёр писаронро ба ҷалол меорад. Муносибат байни Ӯ ва мо, бисёр бародарон, наздиктар аз он чизест, ки Ӯ бо дигар гурӯҳи имондорон дорад.
Сабаби дигари таҷассуми Ӯ нишон додани инсонияти комили Исо аст, ҳарчанд Ӯ Худо аст. Калом нишон медиҳад, ки ду табиати Ӯ – ҳамчун Худо ва ҳамчун Инсон – наметавонанд
