Паёми Худованд ба ҳафт калисо дар Ваҳй

Паёми Худованд ба ҳафт калисо

(Ваҳй 2-3)

Дар се таҳқиқоти қаблии худ мо ба таври мухтасар ба ҳафт рӯзи офариниш, ҳафт иди Худованд ва ҳафт масал дар бораи Малакути Осмон дар Матто 13 назар кардем. Ҳоло мо дар таҳқиқоти худ ба паёмҳои Худованд ба ҳафт калисои Осиё рӯ меорем, ки имондоронро ба он ташвиқ мекунад, ки ғолибони ҳақиқӣ бошанд.

Дар он вақт, ин Осиё як вилояти Империяи Рум дар Туркияи имрӯза буд. Ҷамъомадҳо1, ки Худованд ба онҳо муроҷиат кардааст (Ваҳй 2-3), вақте ки Павлус дар Эфсӯс кор мекард, оғоз ёфтанд. Онҳо эҳтимолан аз ҷониби Петрус дидан карда шуданд ва тақрибан 20-25 сол пас аз он ҳавворӣ Юҳанно дар ҳамон минтақа зиндагӣ ва хидмат мекард.

Китоби Ваҳй як қисми хидмати Юҳанно аст, инчунин Инҷил ва се номаи ӯ. Ҳамаи онҳо бо таъкиди махсус ба бузургии шахсии Масеҳ тавсиф мешаванд. Инҷили Юҳанно номи нависандаи худро зикр намекунад, балки ӯ ҳамчун шогирде, ки Исо дӯст медошт,2 бо фаҳмиши амиқи бузургии Шахсияти Ӯ муаррифӣ мешавад. Аз ин рӯ, дар бораи Худованд сухан ронда, мо дар бораи Ӯ чунин мехонем:

Писари Одам бо Никодим сӯҳбат мекунад, ки ба ӯ Ӯ метавонист бигӯяд, ки ба Худаш ишора карда, «Кист дар осмон» (Юҳанно 3:13),

Писари ягона (Юҳанно 1:18), ва
Писари абадии Худо, Писари Падар ва ҳаёти абадӣ (1 Юҳанно 5:20).
Вазифаи махсуси Юҳанно ин буд, ки бузургӣ ва ҷалоли Масеҳро ба имондорон ошкор кунад3, дар заминаи як низоми ҷаҳонӣ, ки дар он Худованд Исо рад карда шуда буд ва ҳоло ҳам рад карда мешавад.

Оё мо дарк мекунем, ки ин «хориҷшуда», ки аз ҷониби одамон нафрат ва рад карда шудааст (Юҳанно 1:10-12; Ишаъё 53:1-3), ба ин ҳамон коинот дубора муаррифӣ хоҳад шуд (Ибриён 1:6) ва ҳар зону дар назди Ӯ хам хоҳад шуд (Филиппиён 2:10-11)? Маҳз ин барномаи илоҳӣ дар Ваҳй ошкор ё кушода мешавад. Аммо, пеш аз он ки Юҳанно дар бораи он нависад, ӯ бузургии Масеҳро нишон медиҳад (Ваҳй 1), ки худ як таҳқиқот аст. Сипас, пеш аз суханронӣ дар бораи он рӯйдодҳои оянда, Юҳанно сухангӯи Масеҳ мешавад, то ба ҷамъомадҳои замони худ, аз ҷумла имондорон аз он вақт инҷониб – ҳатто шумо ва ман имрӯз – муроҷиат кунад!

Чӣ тавр Ваҳйро тафсир кардан

Дар ин бора бисёр нофаҳмиҳо вуҷуд дорад, аммо калид дар назди дар аст. Он дар Ваҳй 1:19 ёфт мешавад, ки нишон медиҳад, ки ин китоб се қисми асосӣ дорад: гузашта, ҳозира ва оянда. Боби 1 ба омадани аввалини Масеҳ дар файз ишора мекунад, вақте ки Ӯ сарфи назар аз бузургии худ рад карда шуд. Аз Ваҳй 4 ва баъд аз он ҳамон Шахсияти ҷалолёфта дубора муаррифӣ мешавад ва дар ин раванд аз ҷониби ҳама, хоҳ ихтиёрӣ ва хоҳ ғайриихтиёрӣ, қабул хоҳад шуд. Дар байни онҳо (Ваҳй 2-3), Худованд ба ҳафт калисо муроҷиат мекунад.

Ғайр аз ин, Ваҳй чаҳорчӯбаеро фароҳам меорад, ки дар он ҳамаи пешгӯиҳои Аҳди Қадим ва Ҷадид мувофиқат мекунанд. Ин ба мо кӯмак мекунад, ки маъно ва тартиби ҳамаи он Навиштаҳоро дарк кунем. Ба ибораи дигар, бо доштани ин чаҳорчӯба мо метавонем ҳамаи қисмҳои пешгӯиро дар як нақшаи фаҳмо ё нақша ҷамъ кунем.

Ҳамзамон, ҳадафи асосии Ваҳй ин аст, ки нишон диҳад, ки Худованди мо Исо ҷалоли Худро зоҳир хоҳад кард тавассути ва дар рӯйдодҳое, ки китоб тасвир мекунад. Аз ин сабаб, ҳатто дар ин китоби довариҳо, мо дар аввал (Ваҳй 1:3) аз баракати сегона ва баъд аз он шаш баракати дигарро дар заминаҳои гуногун мехонем. Чӣ қадар хуб аст, ки бо ин Шахсияти аҷиб ва ҷалолёфта машғул шавем ва Ӯро дар бузургии худ ҳамчун Довар, Подшоҳ, Коҳин, Иҷрокунандаи довариҳои Худо ва Он ки дар тахти бузурги сафед нишастааст (Ваҳй 20) баррасӣ кунем. Ӯ Алфа ва Омега аст, ки аст ҳама чиз, мегӯяд ҳама чиз ва кор мекунад ҳама чиз – «Ман ҳастам»-и абадӣ (Ваҳй 22:13 NKJV). Китоб инчунин нишон медиҳад, ки Ӯ Он ки ошиқи бузурги ҷонҳои мо, Домоди мост (Ваҳй 19, 21-22). Овози Ӯ дилҳои онҳоеро, ки ин китобро мехонанд ва Ӯро ҳамчун Офаридгор-Наҷотдиҳандаи худ мешиносанд, ба ҳаяҷон меорад (Ваҳй 4-5). Аз ин рӯ, тааҷҷубовар нест, ки китоби Ваҳй бо як таркиши ситоиш дар лаҳзаи зикри Ӯ оғоз меёбад (Ваҳй 1:5).

Юҳанно ба таври ягонаи дуруст ҷавоб дод: «Вақте ки Ӯро дидам, мисли мурда ба пойҳои Ӯ афтодам» (Ваҳй 1:17-19). Ба ибораи дигар, барои худ, ҷисм, ҷалоли инсон, худхоҳӣ, нақшаи инсон ё ҳар чизи дигаре ҷой нест. Тавассути таҷрибаи маргмонандаш, Юҳанно имтиёз дошт, ки аз ҷониби Устоди маҳбубаш тақвият ва дастур гирад (Ваҳй 1:19). Ҳамин тавр ӯ барои расонидани ҷалоли Худованди мо ба мо ва тамоми коинот мувофиқ гардонида шуд.

Ҳафт нома ва назарсанҷии таърихи калисо

Дар байни омадани аввалини Масеҳ, «чизҳое, ки шумо дидаед» (Ваҳй 1), ва омадани дуюми Ӯ (Ваҳй 4-22), ё «чизҳое, ки баъд аз ин рӯй хоҳанд дод», мо «чизҳое, ки ҳастанд» (Ваҳй 1:19) дорем. Ин ибора давраи калисоро дар рӯи замин, ки бо Масеҳ дар осмон алоқаманд аст, аз Аъмол 2 то рабудан фаро мегирад. Аммо, инҳирофҳо аз оғози таърихи калисо, ҳатто дар ҳоле ки ҳаввориён ҳанӯз зинда ва бо имондорон буданд, оғоз ёфтанд. Ҳамин ки Петрус пеш аз рафтан ба насли худ – ва ба таври ғайримустақим, ба насли имрӯзаи мо – дастур дод, ки ба Худованд часпида, дар файз ва дониши Ӯ афзоиш ёбанд (лутфан 2 Петрус 1:3-21, 3:18-ро хонед).

Дар ин замина муҳим аст, ки дарк кунем, ки хидмати Юҳанно он чизеро медиҳад, ки муҳимаст, бо мақсади нигоҳ доштани имондорон дар дониш ва лаззат бурдан аз баракатҳои Худо. Ба як сухан, Ваҳй Масеҳро муаррифӣ мекунад ва моро ба муҳаббати аввалини худ – Худованди мо Исо, ки барои мо ҳама чизро дошт, бармегардонад. Ҳавворӣ ба хонандагони худ Он ки то охир боқӣ мемонад, ки ба мо ҳама чизеро, ки барои ғолиб шудан лозим аст, медиҳад – на аз ҷониби ҷаҳон, шайтон ё ҷисм ғолиб омаданро пешниҳод кард.

Калисо ҳамчун як ҷамъияти эътирофкунанда ин ҳисси «муҳаббати аввал»-ро аз даст додааст (Ваҳй 2:4). Ҳатто бадтар аз ин, он – аз ҷумла имондорони ҳақиқӣ – ин муҳаббатро тарк кардааст. Ин маънои онро надорад, ки мо метавонем наҷоти худро аз даст диҳем, аммо ин маънои онро дорад, ки мо метавонем аз лаззати он маҳрум шавем. Дар бораи шумо ва ман чӣ?

Ҳар гоҳ ки дар шаҳодати оммавӣ ё дар ҳар заминае нокомӣ ба амал ояд, навиштаҳои Юҳанно ба ҳар як имондори инфиродӣ дастур медиҳанд, ки гӯш кунад. Ин бо мақсади мувофиқ кардани ӯ ба як иерархияи муайяни калисо ё як низоми аз ҷониби инсон таъиншуда, бо ҳама ниятҳои неке, ки метавонанд вуҷуд дошта бошанд, нест. Не, ин барои барқарор кардани ҳар як имондор ба ҳолати муҳаббати аввал ва нигоҳ доштани ӯ дар ин ҳолат ва муносибат то охир – яъне то рабуда шудани калисо аст.

Ваҳй барои қонеъ кардани кунҷковии мо дар бораи он ки чӣ рӯй хоҳад дод ё чӣ тавр Худованд бармегардад ва дар намоиши оммавӣ ҳукмронӣ хоҳад кард, пешбинӣ нашудааст. Баръакс, китоб дар бораи кушода шудани ҷалоли Масеҳ аст, ки натиҷаи ахлоқӣ медиҳад, то калисоро барои Домод омода созад, то Рӯҳ ва арӯс бигӯянд: «Биё» (Ваҳй 22:17). Ҷолиб он аст, ки «биё» ягона калима дар тамоми китоб аст, ки арӯс ба таври оммавӣ мегӯяд. Ин ифодаи хоҳиш, орзу, муҳаббат ва интизории изтироб аст.

Тартиби рӯйдодҳо

Таърихи калисо, ки дар Ваҳй 2-3 ёфт мешавад, метавонад чунин ҷамъбаст карда шавад:

Дар он чизе, ки ба Эфсӯс навишта шуда буд, мо мебинем, ки калисо дар маҷмӯъ муҳаббати аввалини худро тарк кардааст. Таърихан, ин дар охири асри якум ба амал омад.

Аз сабаби он чизе, ки дар Эфсӯс рӯй дод, Худованд таъқиботҳоро иҷозат дод – Шайтон ҳамчун шери ғуррон амал мекард (1 Петрус 5:8) – махсусан дар асрҳои дуюм ва сеюм. Смирна маънои «мур»-ро дорад, ва ин ба азобҳои зиёди он асрҳо мувофиқат мекунад.
Шояд аз сабаби шаҳидони зиёди содиқ ва азбаски калисо афзоиш меёфт, Шайтон ба он ба таври дигар ҳамла кард, стратегияи худро тағйир дод. Ӯ ҳамчун фариштаи нур амал мекард (2 Қӯринтиён 11:14) бо нақшаи «агар шумо ба онҳо муқобилат карда натавонед, кӯшиш кунед, ки ба онҳо ҳамроҳ шавед». Тавассути ин, имондорон зери ҳимояи ҷаҳон қарор гирифтанд, вақте ки Императори Рум сарвари калисои эътирофкунанда шуд. Ин рушди ғамангез дар нома ба Пергамосаст, ки маънои «қалъа»-ро дорад, ки таърихан ба рӯйдодҳои асри чорум ва баъд аз он мувофиқат мекунад.
Пайванд бо ҷаҳон тадриҷан боиси хоҳиши калисои эътирофкунанда барои ҳукмронӣ бар ҷаҳон гардид. Ин шӯҳратпарастӣ дар Тиатира (қурбонӣ, бӯи азоб) ба амал омад. Он ба асри 12 ва баъд аз он, вақте ки қудрати мутлақи низоми папавӣ ба авҷи худ расид ва фасоди ахлоқӣ бадтар шуд, алоқаманд аст. Авҷи ниҳоӣ Бобили бузурги Ваҳй 17-18, пас аз рабудан хоҳад буд.
Дар Сардис, ки маънои «гурез»-ро дорад, як боқимонда аз низоми таназзулёфта, мисли ислоҳоти аввали асри 16, берун оварда шуд. Аммо, паёми Худованд ба Сардис ба ҳолате муроҷиат мекард, ки тақрибан 100 сол пас аз ислоҳот вуҷуд дошт, вақте ки як ҳолати умумии таназзули рӯҳонӣ калисоҳои миллиро, ки аксар вақт худро протестантӣ ҳамчун эътироз ба Рум меномиданд, тавсиф мекард. Имондорони ҳақиқӣ, зинда ё аз мурдагон эҳёшуда, ҳангоми омадани Худованд бо Ӯ хоҳанд рафт, аммо беимонон дар ин ҷо хоҳанд монд.
Дар файзи мутлақ Худованд як боқимондаро, гӯё аз миёни мурдагони рӯҳонӣ, эҳё хоҳад кард, чунон ки дар Филаделфия (муҳаббати бародарӣ) дида мешавад. Он калисо як эҳёи дурахшон ва шаҳодат барои Худаш буд, аммо аз сабаби нокомии инсон қувваи кам дошт. Бо вуҷуди ин, он як шоҳид буд ва бо садоқат ба номи Ӯ ва Каломи Худо фарқ мекард, чунон ки дар асри 19 низ дида шуд, дар ҳоле ки интизори омадани Ӯ буд (1 Таслӯникиён 4:16-18).
Сипас мо ба марҳилаи охирини ин рушд меоем: Лаодикия, ки маънои «мардум қарор медиҳанд»-ро дорад. Ин ҷоест, ки Худованд, ки барои Филаделфия – калисое, ки барқарорсозии дастаҷамъӣ ба муҳаббати аввал буд – ҳама чиз буд, маҷбур шуд, ки тарк кунад. Дар берун, Ӯ дарро мекӯбад, то ҳанӯз дастрасӣ пайдо кунад. Ҳарчанд мо аз таназзули калисо огоҳем ва қариб дар охири таърихи тӯлонии он қарор дорем, оё дидани Худованд дар берун истода моро ба ҳайрат намеорад?
Эзоҳи муҳим Як имондори ҳақиқӣ метавонад ба муҳаббати аввал барқарор карда шавад, ҳатто дар Лаодикия, аммо беимонон дар сахтгирии худ то рӯзи доварӣ идома хоҳанд дод. Имондорони ҳақиқӣ дар чор гурӯҳи гуногун ҳастанд, ки пас аз Пергамос рушд мекунанд ва аз Лаодикия мегузаранд. Ҳар як гурӯҳ фарқ мекунад, аммо онҳо дар Масеҳ як ҳастанд ва бояд якҷоя рабуда шаванд. Беимонон, аз ҷумла масеҳиёни эътирофкунанда, ки ба Худованд воқеан эътимод надоранд, дар рӯи замин дар тӯли давраи мусибат идома хоҳанд дод. Мо ҳамеша бояд байни калисои ҳақиқӣ ва калисои танҳо эътирофкунандагон фарқ гузорем. Дар рабудан ин охирон дар рӯи замин «боқӣ хоҳанд монд» ва ба Бобили бузург табдил хоҳанд ёфт.

Чанд нуқтаи дигар

Дар пешниҳоди нақшаи ҳафт калисои худ мо таълимоти Навиштаҳоро (Ваҳй 2-3) ба ин ҷараёни мушаххаси рӯйдодҳо маҳдуд намекунем. Ҳар як аз ҳафт паёми Худованд барои ҳар як имондор дар ҳар лаҳзаи таърихи калисо аст. Номаҳо дорои сарвати бузурге мебошанд, ки дар бораи онҳо бисёр китобҳо навишта шудаанд ва ҳанӯз ҳам метавонанд навишта шаванд.

Нуқтаи дигаре, ки бояд таъкид кард, ин аст, ки ин ҳафт ҷамъомади маҳаллӣ, ё калисоҳо, бо ҳама хусусиятҳои фарқкунандаи худ дар замони навиштани Юҳанно ҳамзистӣ мекарданд. Аммо ҳамаи онҳо аз байн рафтаанд, ки моро ба нуқтаи он бармегардонад, ки танҳо Худованд содиқ аст ва боқӣ мемонад. Дар Ӯ ҳеҷ гуна нокомӣ ё камбудӣ нест!

Илова бар ин, оё ташвиқкунанда нест, ки сабри Худованди моро мушоҳида кунем, ки Ӯ пайваста дарро мекӯбад (Ваҳй 3:19-20)? Ӯ кӯшиш намекунад, ки худро ба дарун маҷбур кунад. Ӯ гиря намекунад ё фарёд намезанад (нигаред ба Матто 12:19), балки Ӯ сабр, файз, нармӣ, садоқат, ғамхорӣ ва муҳаббатро нишон медиҳад. Ӯ «Ҳикмат аз боло» аст (Яъқуб 3:17), бо бисёр хислатҳои аҷибе, ки ба мо лозиманд.

Чӣ қадар ҷиддӣ аст, ки ин паёми душвор, «Инак, Ман дар назди дар истодаам...», фавран пас аз эҳёе, ки Филаделфияро тавсиф мекард – ки дар он Масеҳ ҳама чиз аст ва то рабудан ҳамин тавр хоҳад монд – дода шуд. Аммо дар Лаодикия, захираҳои инсонӣ, ҳалли масъалаҳо, усулҳо ва ихтироъҳо тадриҷан Ӯро иваз карданд.

Имрӯз Худованд моро даъват мекунад, ки худро дар дил ва виҷдон бо хоҳиши барқарор кардани мо ба муҳаббати аввал ва баргардонидани мо ба Худаш тафтиш кунем, то Ӯ барои мо ҳама чиз бошад – тару тоза, нав, пурқувват ва аҷиб. Бо итоат ба андешаҳо ва роҳҳои Худо, мо ба эътирофи бузургии Худованд оварда хоҳем шуд, чунон ки Аюб солҳои зиёд пеш таҷриба карда буд. Мо инчунин метавонем як мувозиро байни Лаодикия ва рӯзҳои охирин пайғамбари Аҳди Қадим, Малокӣ, ки ба нокомии қавми Худо, ки аз асорати Бобил ба Ерусалим, макони интихобкардаи Худо, баргашта буданд, муроҷиат кард, бубинем. Онҳо дар ҷои дуруст, ё дар мавқеидуруст буданд, аммо онҳо дар ҳолатирӯҳонии дуруст набуданд, ба истиснои як боқимонда дар миёни онҳо, ки аз файзи Худо ташаккул ёфта буд (нигаред ба Малокӣ 3:16). Худованди мубораки мо ҷавобро аз дилҳои хоҳишманд, аз имондороне, ки бо муҳаббат ба кӯбиши нарми Ӯ ҷавоб медиҳанд, меҷӯяд, ҳарчанд ҷавоби онҳо метавонад заиф бошад. «Худовандо, ба мо кӯмак кун!»

ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ

«Ҷамъомад» маънои «як гурӯҳи даъватшудагон»-ро дорад – аз бутпарастӣ, яҳудӣ ё ҳар гуна -изм даъватшудагон. Дар мавриди забон, калимаи «калисо» ба калимаи «Худованд» алоқаманд аст.
Юҳанно имтиёз дошт, ки дар синаи Исо дар ин ҷо дар рӯи замин истироҳат кунад ва шогирде буд, ки бо Худованди мо аз ҳама наздиктар ошно буд. Ӯ касе буд, ки Ӯро оҳиста ҳамчун «шогирде, ки Исо дӯст медошт» (Юҳанно 21:20) пайравӣ мекард ва касе буд, ки Исо дар бораи ӯ гуфт: «Агар Ман хоҳам, ки ӯ то омадани Ман бимонад, ин ба ту чӣ?» (Юҳанно 21:22). Оё мувофиқ нест, ки маҳз ин шогирд Худовандро дар тамоми бузургии Ӯ – ҳамчун Довар ва Подшоҳи оянда ва ҳамчун Он ки ҳоло дар байни чароғдонҳои Ваҳй 2-3 қадам мезанад – дид?
Калимаи юнонии «апокалипсис» аксар вақт ҳамчун «ваҳй» тарҷума мешавад, ва он инчунин метавонад ҳамчун «кушодан» тарҷума шавад. Дар ин китоб Худованд Худаш он чизеро, ки пинҳон аст, гузашта, ҳозира ва оянда, хоҳ дар бораи мо, ҷаҳон ё Худаш, ошкор мекунад.