ПАВЛУС: Даъвати миссионерӣ
Замина
Ҳаввори Павлус эҳтимолан аз оилае буд, ки аз ҷиҳати молиявӣ хуб ва аз ҷиҳати иҷтимоӣ обрӯманд буд. Ӯ дар Тарсус ба воя расида, шаҳрвандии Румро мерос гирифтааст (Аъмол 21:39; 22:25-29). Яке аз аввалин сабтҳои Тарсус ба бозсозии он аз ҷониби шоҳи Ашшур Санхериб (705–681 пеш аз милод) ишора мекунад. Дар соли 67 пеш аз милод он ба вилояти Румии Киликия дохил карда шуд. Он як шаҳри пешбари Империяи Шарқӣ буд, ки иқтисодиёташ ба кишоварзӣ, катон ва хаймасозӣ асос ёфта буд. Тарсус бо сарват ва мактабҳои худ, ки бо Афина ва Искандария рақобат мекарданд, маъруф буд.
Оилаи Павлус бояд диндор буда бошад, зеро онҳо ӯро ба Ерусалим фиристоданд, то дар назди Ғамалиил, яке аз бонуфузтарин раввинҳои он замон, таҳсил кунад. Ӯ дар миёнаи наврасӣ буд, вақте ки ба Ерусалим рафт, ки дар он ҷо на танҳо Шариат, балки мувофиқи анъанаи яҳудӣ ҳунари хаймасозиро ҳамчун касбе омӯхт, то дар замони эҳтиёҷ ба он такя кунад (Аъмол 18:3).
Омӯзиш
Ерусалим маркази ҳаёти динии яҳудиён дар Исроил буд, зеро шоҳ Довуд дар он ҷо қурбонгоҳе барои ибодати Яҳува сохта буд (2 Подшоҳон 24:18-25). Маъбади аслие, ки Сулаймон сохта буд, аз ҷониби Набукаднесар хароб карда шуд ва баъдтар дар замони Эзра аз нав сохта шуд (Эзра 6:14). Ҳирод аз ҷониби Рум ҳамчун шоҳи Яҳудия пас аз ҷанги муваффақ алайҳи Парфиён таъин шуд, ки ба ӯ дар Исроил илтифот ва қудрати сиёсӣ бахшид. Вақте ки сулҳ пайдо шуд, Ҳирод барномаи сохтмонро дар Исроил оғоз кард, ки маъбади навро дар Ерусалим (20 пеш аз милод) дар бар мегирифт, ки ба ӯ илтифоти бештар бахшид. Ин ҷое буд, ки Павлус барои муаллими Шариат ва фарисӣ шудан таҳсил мекард.
Фарисиён дар Яҳудия ҳам аз ҷиҳати сиёсӣ ва ҳам аз ҷиҳати динӣ нуфузи бузург доштанд. Вақте ки системаи фарисӣ оғоз ёфт, ҳадафи он дуруст тафсир кардан ва риоя кардани Шариати Худо, инчунин нигоҳ доштани покии маросимӣ дар Исроил буд. Аммо пас аз наслҳо онҳо рӯҳияеро, ки дар он бояд таълим дода ва амалӣ карда мешуд, аз даст доданд. Вақте ки онҳо дониши бузурги худро бо анъанаҳо ва расму оинҳои берун аз Китоби Муқаддас (ки онҳо худашон риоя карда наметавонистанд) омехта карданд, ин ба он чизе оварда расонд, ки Исо онро «риёкорӣ» номид. Исо мардумро аз фарисиён ҳушдор дод ва гуфт, ки онҳо он чизеро, ки мавъиза мекунанд, амалӣ намекунанд, аз ин рӯ мардум бояд он чизеро, ки онҳо мегӯянд, иҷро кунанд ва он чизеро, ки онҳо мекунанд, накунанд (Матто 23:2-3).
Павлус, ки бо номи Шоул низ маъруф аст, ба Ерусалим рафт, то дар назди Ғамалиил, як мӯътадил дар байни зиёиёни динӣ, таҳсил кунад. Ғамалиил як пири мӯҳтарами Санҳедрин, як мақоми идоракунандаи коҳинон ва фарисиён буд. Тафаккури равшани ӯ аз он дида мешуд, ки чӣ тавр ӯ вақте ки Санҳедрин мехост ҳаввориёнро бикушад, дахолат кард. Ӯ гуфт:
«Ин мардонро танҳо гузоред... Зеро агар мақсад ё фаъолияти онҳо аз пайдоиши инсонӣ бошад, он ноком хоҳад шуд. Аммо агар он аз Худо бошад, шумо наметавонед ин мардонро боздоред; шумо танҳо худро бо Худо мубориза мебаред» (Аъмол 5:38-39).
Пас аз солҳои таҳсил дар Ерусалим, Павлус як мутахассиси босавод, худотарс, аз ҷиҳати қонунӣ диндор, мутаассиби фанатик шуда буд. Ӯ пас аз табдили худ ба ҳаёти худ назар андохт ва худро чунин тавсиф кард: «хатнашуда... аз қабилаи Бинёмин, ибрӣ аз ибриён... фарисӣ; аз ҷиҳати ғайрат, таъқибкунандаи Калисо; аз ҷиҳати адолати қонунӣ, беайб» (Филиппиён 3:5-6). Ҳамчун хатмкунандаи тозаи мактаби раввинӣ, Шоул вазифаҳои динии худро бо ғайрати динӣ оғоз кард. Аввалин вохӯрии мо бо ӯ дар Китоби Муқаддас ҳамчун пешвои издиҳомест, ки Стефанус, аввалин шаҳидро сангсор кард (Аъмол 8:1). Ӯ бо куштани Стефанус қаноат накарда, маъракаи таъқиби имондоронро дар Ерусалим оғоз кард ва онҳоро ба зиндон андохт (Аъмол 8:3).
Бо салоҳияти саркоҳин, Павлус баъд аз дигарон, ки барои фирор аз таъқиб ба Димишқ ва дигар шаҳрҳо гурехта буданд, рафт. Дар ҳоле ки имрӯз мо метавонем аз рафтори Павлус ҳайрон шавем, мо бояд дарк кунем, ки дониши ӯ аз Китоби Муқаддас ӯро водор сохт, ки фикр кунад, ки ӯ ба Худо хидмат мекунад. Имрӯз чанд нафар ҷиноятҳои мудҳишро ба номи Худо содир мекунанд? Дониши ӯ зеҳнӣ буд. Ӯ баъдтар навишт: «Мо медонем, ки ҳамаи мо дониш дорем. Дониш мағрур мекунад, аммо муҳаббат месозад. Марде, ки фикр мекунад, ки чизеро медонад, ҳанӯз он қадар намедонад, ки бояд донад. Аммо марде, ки Худоро дӯст медорад, аз ҷониби Худо маълум аст» (1 Қӯринтиён 8:1-3). Павлус дар бораи Китоби Муқаддас бисёр медонист, аммо Худои Китоби Муқаддасро дар ҳақиқат намедонист. Ӯ намедонист, ки Худо муҳаббат аст!
Даъват
Аммо чизе рӯй дод, ки ҳаёти ӯро чунон ба таври куллӣ тағйир дод, ки ӯ навишт: «Ҳар чизе ки барои ман фоидаовар буд, ҳоло ман онро барои Масеҳ зиён медонам. Гузашта аз ин, ман ҳама чизро дар муқоиса бо бузургии беҳамтои шинохтани Исои Масеҳ, Худованди худ, ки ба хотири Ӯ ҳама чизро аз даст додаам, зиён медонам. Ман онҳоро партов медонам, то Масеҳро ба даст орам ва дар Ӯ ёфт шавам» (Филиппиён 3:7-9).
Ҳангоми сафар дар роҳи Димишқ, нур дар атрофи Павлус дурахшид; ӯ ба замин афтод ва овози Худовандро шунид: «Шоул, Шоул, чаро Маро таъқиб мекунӣ?» Дар мубодилаи минбаъда, Павлус дарк кард, ки Он ки ӯ бо Ӯ мубориза мебурд, на як исёнгари мурда, балки Масеҳи зинда буд. Гарчанде ки Павлус аз ҷиҳати ҷисмонӣ аз ҷалоли Худованд кӯр шуда буд, чашмони рӯҳонии ӯ кушода шуданд, то бидонад, ки Исо иҷрои он Навиштаҳо ва пешгӯиҳое буд, ки ба Масеҳи оянда ишора мекарданд. Он чизе ки академӣ буд, ба воқеият табдил ёфт (Аъмол 9:1-9).
Ҷавоби Павлус итоат ба Худовандии Масеҳ ва таслим кардани ҳаёти худ барои хидмат ба Ӯ буд: «Худовандо, чӣ кунам?» (Аъмол 22:10). Ӯ баъдтар навишт: «Ман бо Масеҳ маслуб шудаам ва дигар ман зинда нестам, балки Масеҳ дар ман зиндагӣ мекунад. Ҳаётеро, ки ман дар ҷисм зиндагӣ мекунам, ман бо имон ба Писари Худо, ки маро дӯст дошт ва худро барои ман дод, зиндагӣ мекунам» (Ғалотиён 2:20).
Худованд ба Павлус гуфт, ки ба Димишқ равад, ки дар он ҷо ба ӯ гуфта мешавад, ки чӣ кор кунад (Аъмол 9:6). Нақшаи ҳаёти нави ӯ дар он вақт дода нашуд. Дар Димишқ ӯ рӯза гирифт, дуо кард ва дар итоат ба Худованд интизор шуд. Ин итоат муносибат ва тарзи ҳаёти Павлусро аз он вақт инҷониб тавсиф мекард.
Ба Ҳанониё дар рӯъё дастур дода шуд, ки ба назди Павлус равад ва дастҳои худро бар ӯ гузорад, то ӯ боз биноӣ гирад. Ин Ҳанониёро тарсонд, зеро ӯ медонист, ки Павлус имондоронро дастгир мекунад. Худованд ӯро ором кард ва ба ӯ гуфт, ки Павлус зарфи интихобшудаест, ки Худо ӯро барои бурдани паёми худ ба халқҳо, ба подшоҳон ва ба Исроил истифода хоҳад кард ва ки барои номи Исо азият хоҳад кашид (Аъмол 9:10-19). Пас аз он ки ӯ биноӣ гирифт, Павлус фавран таъмид гирифт ва аз Рӯҳулқудс пур шуд ва ба таври оммавӣ таълим доданро оғоз кард, ки Исо воқеан Писари Худо, Масеҳ буд.
Раванди тағйирот
Сарфи назар аз омодагии ӯ барои итоат ва пайравӣ аз Худованд, Павлус дар раванди тағйирот буд. Тағйироти куллӣ дар ҳаёти мо осон нест. Он чизе ки ба мо дар солҳои ташаккулёбии мо таълим дода шудааст, як қисми мо мегардад. Аз ин рӯ, дар бисёр калисоҳои имрӯза одамони солхӯрда мутобиқ шудан ба тағйирот дар тарзи иҷрои баъзе корҳоро душвор меҳисобанд. Доктринаҳои Китоби Муқаддас тағйир намеёбанд, чунон ки ҳаввори Павлус тавассути навиштаҳои худ тасдиқ кард, аммо тарзҳои фаҳмиши мо аз ҷониби заминаҳои фарҳангӣ ва рӯҳонии мо ранг карда мешаванд. Пеш аз табдили худ, Павлус ҳама чизро аз тамаркузи қатъии анъанавии дини яҳудӣ медид.
Ҳоло, ки ӯ дарк кард, ки Исо Масеҳ, Санги асосии Китоби Муқаддас аст, ӯ бояд фаҳмиши худро аз Китоби Муқаддас аз нав танзим мекард. Дар тӯли чанд соли оянда ӯ дар Тарсус зиндагӣ кард ва вақтро дар Арабистон гузаронд. Ин солҳои ҷудоӣ аз Исроил зарур буданд, то Худо метавонист дар дили Павлус кор кунад, ақли ӯро ба маънои ҳақиқии Китоби Муқаддас кушояд ва чизҳоеро ба ӯ ошкор кунад, ки ӯ ба Калисои навбунёд таълим медод. Дар Арабистон буд, ки Павлус «ба осмони сеюм бардошта шуд», то чизҳоеро бубинад, ки бо калимаҳо ифода карда намешуданд (2 Қӯринтиён 12:2-4).
Рӯҳи миссионерӣ
Барнабос дар Антиохия ба имондорон дар ташкили калисои маҳаллӣ кӯмак мекард ва дарк кард, ки Павлус барои таълим додани ин калисо, ки омехтаи ҳам яҳудӣ ва ҳам ғайрияҳудӣ буд, беҳтар муҷаҳҳаз аст. Ӯ ба Тарсус рафт ва Павлусро ба Антиохия овард, ки дар он ҷо ӯ имондоронро як сол шогирдӣ кард. Аз Антиохия буд, ки Павлус ва Барнабос ба аввалин сафари миссионерии Павлус рафтанд (Аъмол 13). Солҳои минбаъда дар хидмати Павлус самарабахш ва муассир буданд, зеро ӯ дар бисёр ҷойҳо калисоҳо таъсис дод. Ӯ се сафари муҳими миссионерӣ анҷом дод ва дар тӯли он солҳо аввалин шуда дар Аврупо калисоҳо таъсис дод. Ӯ мардони ҷавонро шогирдӣ ва омӯзонд, ки ҳатто пас аз марги ӯ корро идома медоданд. Тимотиюс ва Тит ду намунаи шогирдоне буданд, ки дар Эфсӯс ва Крит масъулияти бузург доштанд.
Навиштаҳо
Нигаронии Павлус барои калисоҳо ӯро водор сохт, ки на танҳо барои онҳо дуо кунад, балки ба онҳо нависад, то шаҳодати дастаҷамъӣ ва роҳ рафтанашонро бо Худованд ташвиқ кунад. Дар баъзе мавридҳо ислоҳ кардани муносибатҳо ва амалҳои нодуруст, ба монанди онҳое, ки дар Қӯринт буданд, зарур буд. Ба Румиён ӯ рисолаи олиҷанобе дар бораи Инҷили наҷот ва сафедкунӣ аз рӯи имон навишт. Ӯ ба Тимотиюс ва Тит навишт, то онҳоро дар кори муҳими пасторӣ ва таълими зарурӣ барои сохтан ва мустаҳкам кардани калисои маҳаллӣ ташвиқ кунад.
Муассиртарин навиштаи Павлус аз зиндоне дар Рум буд. Ӯ худро зиндонии Худованд номид, дарк карда, ки Худованд ӯро дар солҳои охири ҳаёташ барои навиштани саҳифаҳои зиёди Китоби Муқаддаси илҳомбахш истифода мебарад, ки роҳҳои имондоронро дар оянда равшан хоҳад кард: наҷот танҳо аз рӯи имон ва на аз рӯи аъмол (Эфсӯсиён 2:8-9); рабуда шудани Калисо (1 Таслӯникиён 4:13-18; 1 Қӯринтиён 15); аналогияҳои Калисо ҳамчун ҷисми Масеҳ (1 Қӯринтиён 12; Румиён 12), ҳамчун арӯси Ӯ (Эфсӯсиён 5:25-27), ҳамчун маъбад (2 Қӯринтиён 6:16) ва ҳамчун оила (Эфсӯсиён 2:19-20; 1 Тимотиюс 3:15).
Ҳаёт ва шаҳодат
Аз рӯзе, ки Худованд ӯро даъват кард, Павлус Ӯро тамоми ҳадафи зиндагии худ қарор дод: «Зеро барои ман, зиндагӣ Масеҳ аст ва мурдан фоида аст» (Филиппиён 1:21). Павлус барои Ӯ мурданро омода буд. 2 Қӯринтиён 11:22-33 ба мо баъзе аз роҳҳоеро, ки Павлус азият кашид, мегӯяд. Бо Худованд ҳамчун тамаркуз ва ҳадафи худ, хоҳиши асосии ӯ писанд омадан ба Ӯ буд: «Пас, мо ҳадафи худро қарор медиҳем, ки ба Ӯ писанд оем, хоҳ дар бадан дар хона бошем ва хоҳ аз он дур» (2 Қӯринтиён 5:9).
Вақте ки Павлус маргро интизор буд, ӯ бо итминон изҳор дошт: «Ман муборизаи хубро мубориза бурдам, ман мусобиқаро ба итмом расонидам, ман имонро нигоҳ доштам. Ҳоло барои ман тоҷи адолат захира шудааст, ки Худованд, Довари одилона, дар он рӯз ба ман хоҳад дод – ва на танҳо ба ман, балки ба ҳамаи онҳое, ки зоҳиршавии Ӯро интизор буданд» (2 Тимотиюс 4:7-8). Павлус ба дунё пушт кард ва ба ягона ҳадафи арзишманд барои ҳаёт ва абадият тамаркуз кард: «Он чизеро, ки дар паси ман аст, фаромӯш карда, ба сӯи он чизе, ки дар пеш аст, саъй мекунам, ба сӯи ҳадаф пеш меравам, то ҷоизаеро, ки Худо маро ба осмон дар Масеҳ Исо даъват кардааст, ба даст орам» (Филиппиён 3:13-14).
