Ҳангоми сафари дуюми миссионерии худ (Аъмол 16–18) ҳавворӣ Павлус барои бехатарии худ аз Берея фиристода шуд. Ӯ ба Афина сафар кард ва дар он ҷо, мувофиқи одати худ, аввал ба куништ рафт ва аз Навиштаҳо сухан гуфт. Пас аз муошират бо одамон дар кӯчаҳо ва дар бозор, аз Павлус хоҳиш карда шуд, ки ба онҳо ошкоро муроҷиат кунад, зеро онҳо фикр мекарданд, ки ӯ дини навро меорад, ки тибқи қонуни Рум манъ буд.
Дар суханронии муваққатии худ ба файласуфон ва мансабдорон, ҳавворӣ Худои ягонаи ҳақиқӣ, Офаридгори осмон ва заминро, ки ҳама чизро нигоҳ медорад ва таърихи инсониятро роҳбарӣ мекунад, муаррифӣ кард. Ӯ ҳамчунин Худои Наҷотдиҳанда аст, ки фармон медиҳад – он вақт ва ҳоло – ки ҳама одамон бояд тавба кунанд, зеро Ӯ як Мардро барои доварӣ кардани ҳама таъин кардааст. Далели радднашаванда, ки Худо Худованд Исоро аз мурдагон эҳё кардааст, далели он аст, ки ин доварӣ хоҳад омад.
Мутаассифона, аксари одамон дар шунавандагони Павлус таваҷҷӯҳ надоштанд (Аъмол 17:22-34). Шумо чӣ, хонандаи азиз, оё шумо фикр мекунед, ки масъалаи эҳё муҳим аст?
Чанд нуктаи умумӣ
Яке аз аввалин ишораҳои библиявӣ ба эҳё дар Аюб аст. Эҳтимол пеш аз ҳама қисми дигари Библия навишта шудааст, он мегӯяд: «Ман медонам, ки Наҷотдиҳандаи ман зинда аст, ва дар охир Ӯ бар замин хоҳад истод» (Аюб 19:25 ESV). Нубуввати Ҳанӯх дар бораи омадани Худованд бо муқаддасони Ӯ (Яҳудо 1:14-15) ҳақиқати эҳёро дар назар дорад, ва он ҳатто пеш аз изҳороти Аюб гуфта шуда буд, аммо танҳо хеле дертар аз ҷониби Яҳудо ба мо расонида шуд.1
Калимаи «эҳё» маънои «дубора бархостан»-ро дорад, ва он баргаштан ба ҳаёт аз маргро дар назар дорад, чунон ки дар мавриди феъли «истодан ... дар охир» дар изҳороти Аюб аст. Навиштаҳо эҳёро ба тартиби нави ҳаёт, берун аз назорати марг мепайвандад. Аз ин рӯ, он танҳо як бозгашти мӯъҷизавӣ ба ин ҳаёт нест, чунон ки дар се ҳикояи эҳё дар Инҷил тасвир шудааст. Чанде пеш аз азобҳои худ Худованд Исо ба шогирдони худ ин тартиби комилан нави эҳёро эълон кард (Матто 16:16-18).
Чанд сол пас ҳавворӣ Павлус фаҳмонд, ки эҳёи ҷисмонии Худованд Исо асосест, ки бар он Калисо сохта мешавад. Он дар назар дорад, ки ҳамаи мӯъминон ба воситаи имон ва кори Рӯҳулқудс бо Эҳёшуда, Нахустмеваи бисёре аз онҳое, ки пайравӣ мекунанд (1 Қӯринтиён 15:23), пайвастаанд. Танҳо Худо қудрат дорад, ки дар он ҷое ки марг ҳукмронӣ мекунад, ҳаёт бахшад (Такрори Шариат 32:39; 1 Самуил 2:6), ва Ӯ ба мӯъминон ҳаёти нав медиҳад ва онҳоро дар он нигоҳ медорад (Румиён 4:25, 5:14-21, 6:4).
Аҳди Қадим ҳодисаҳоеро тасвир мекунад, ки қудрати эҳёи Худоро нишон медиҳанд, зеро Ӯ ба воситаи асбобҳои худ, Илёс ва Элишоъ кор мекард. Се ҳикояе, ки мо пайдо мекунем, инҳоянд: писари бевазан дар Зарефат (1 Подшоҳон 17:17-23), писари шунамитӣ (2 Подшоҳон 4:18-37), ва марди мурдае, ки вақте ҷасади ӯ ба ҷасади Элишоъ дар қабр расид, ба ҳаёт баргашт (13:20-21). Мутаассифона, бисёриҳо ба ин гузоришҳо дар бораи қудрати Худо дар файзи мутлақ бовар намекунанд.
Азобҳои Исо ва эҳёи Ӯ
Бисёре аз Навиштаҳо, ки марги Худованд Исоро тасвир мекунанд, эҳёи Ӯро аз мурдагон низ гузориш медиҳанд. Ин ду далел ҷудонопазиранд, чунон ки Петрус гуфт, ки барои Масеҳ ғуломи қудрати марг будан ғайриимкон буд (Аъмол 2:24). Биёед як порчаро дар Забур ва як порчаро дар Ишаъё дида бароем.
Забур 22.
Тақрибан 1000 сол пеш аз он ки Петрус дар Аъмол 2 сухан гуфт, Довуд бо тафсилоти ҷолиб дар бораи азобҳо ва марги Масеҳи оянда нубувват кард. Забурнавис бо натиҷаҳои аҷиб, ки бо рехтани ҳамду сано ва ибодат ҳамроҳӣ мешуданд, ба хулоса омад.
Калимаҳои сарлавҳаи ин забур «Айелет Ҳашшаҳар» – маънои «оҳуи субҳ» онро дар заминаи эҳёи Исо мегузорад ва посухи ҳақиқиро ба садоқати комили Ӯ пешниҳод мекунад. Оҳуи мода садоқат ва шавқу завқро дар субҳи хеле барвақти рӯзи ғайриоддии эҳёи Масеҳ тасвир мекунад.
Ин ба мо Марями Маҷдалияро ба хотир меорад, ки хеле барвақт субҳ (Марқӯс 16:1-2; Юҳанно 20:1) ба қабре омад, ки Исо дар он дафн шуда буд (19:38-42). Ҳамон рӯзе, ки Ӯ мурд, каме пеш аз фарорасии шаб, вай ҷоеро, ки Ӯро гузошта буданд, дида буд (Марқӯс 15:47). Сипас вай субҳи барвақти рӯзи аввали ҳафта, ҳамроҳи чанд зан, барои тадҳин кардани Ӯ баргашт, бо гумони он ки Ӯ ҳанӯз мурда буд. Аммо, вай имтиёзи аввалин инсон буданро дошт 2, ки бо Худованди эҳёшуда вохӯрд (Юҳанно 20:11-16). Ӯ ба Марям гуфт, ки бирав ва ба «бародарони Ман ... ‘Ман ба назди Падари Худ ва Падари шумо, ба назди Худои Худ ва Худои шумо мебароям’» бигӯ (Юҳанно 20:17; нигаред ба Ибриён 2:11-12). Паёми Ӯ муносибати наздик ва навро – ки қаблан вуҷуд надошт – байни Худованди эҳёшуда ва шогирдони Ӯ, аз ҷумла мӯъминон имрӯз, исбот мекунад. Дар айни замон Ӯ фарқияти муҳимро нишон дод, ки мо бояд эҳтиром кунем, зеро мо набояд бигӯем, «Исо бародари мост» ё чизи шабеҳ, зеро Ӯ Писари ягонаи Падар аст (2 Юҳанно 1:3).
Забур 22 бо ҳафт доираи васеътари ҳамду сано ва баракат ба анҷом мерасад, ки аз Масеҳи эҳёшуда ва ҷамъомади Ӯ оғоз шуда, то ақсои замин дар ҷаҳони оянда паҳн мешавад (оятҳои 21-31).
Ишаъё 52:13–53:12.
Ин порчаи дигари маъруф дар бораи азобҳо, марг ва эҳёи Масеҳ аз панҷ банди аҷиб иборат аст. Мо метавонем онро «Бузургтарин нубувват» номид.
Банди аввал (52:13-15) шахсияти аҷиб, азобҳо, эҳё, баландии ҳозира ва ҷалоли Ӯро дар ҷаҳони оянда баррасӣ мекунад. Бандҳои дуюм, сеюм ва чорум (53:1-9) ҳаёти хидмат ва азобҳои Ӯро, ки аз ҷониби инсон рад карда шудааст, аз ҷумла салибро бо азобҳои бепоёни он тасвир мекунанд. Банди охирин (оятҳои 10-12) натиҷаҳои аҷиби азобҳои амиқи Ӯро, ки бо эҳёи Ӯ ва «ҷалолҳое, ки пайравӣ хоҳанд кард» (1 Петрус 1:11 NKJV) меваҳои доимии меҳнати Ӯро ҷамъбаст мекунад. Ба ибораи дигар, ҳамаи ин унсурҳо мисли занҷири шикастнопазиранд.
Мӯъминон дар Аҳди Қадим ва эҳё
Аз оғози таърих онҳое буданд, ки ба эҳёи ҷисмонӣ бовар доштанд. Вақте ки гуноҳ бо афтодани Одам ва Ҳавво ба ин саҳна ворид шуд, ки боиси марг ва ҷудоӣ аз Худо гардид, имони Одам дар номгузории занаш «Ҳавво» дида шуд, ки маънои «ҳаёт» ва «модари ҳамаи зиндагон»-ро дорад (3:20). Аллакай дар ин ҷо мо пешниҳоди ҳаёти эҳёро дорем, ҳатто дар саҳнаи марг (Ҳастӣ 4–5).
Бисёре аз қаҳрамонони имон, ки дар Ибриён 11 номбар шудаанд, намунаҳои барҷастаи имон ба Худо ва ба эҳё мебошанд. Иброҳимро, падари ҳамаи мӯъминонро, ки аз минтақаи Бобил ва бутпарастии он то Замини Ваъдашуда кӯчид, ба назар гиред. Патриарх фаҳмид, ки он чизе ки Худо ваъда дода буд, дар ниҳоят дар ҷаҳони оянда, пас аз эҳё ба амал хоҳад омад.
Вақте ки ӯ ва занаш Соро ниҳоят писари ваъдашудаи худро, Исҳоқро доштанд, Худованд аз ӯ хоҳиш кард, ки писари ягонаи худ ва вориси худро ҳамчун қурбонии сӯхтанӣ ба Худо диҳад. Иброҳим омода буд, ки ин корро кунад, зеро ӯ ба вафодории Худо барои иҷрои ваъдаҳои Ӯ бовар дошт. Ӯ фаҳмид, ки агар ӯ бояд писарашро қурбонӣ кунад, пас Худо ӯро аз мурдагон эҳё хоҳад кард, зеро Худо вафодор аст ва ваъдаҳои Худро иҷро хоҳад кард (Ибриён 11:17-19). Қӯчқоре, ки Иброҳим дар бутта дид, ба ҷои Исҳоқ қурбонӣ шуд (Ҳастӣ 22:13), аммо барои Худованд Исо, Писари Худои зинда, ивазкунандае набуд (Румиён 8:32). Дар Навиштаҳо қӯчқор аз садоқат сухан меронад, чунон ки мо бо оҳуи мода дидем.
Мисли Иброҳим, Довуд ба Худо бовар дошт ва дар умеди мутмаини эҳё зиндагӣ мекард, чунон ки ӯ дар бисёре аз забурҳо баён кардааст. Довуд дар бораи Масеҳи оянда ҳамчун насли худ сухан гуфт (Забур 110:1), ҳаёт, марг, эҳё ва ҳукмронии оммавии Ӯро пешгӯӣ кард, чунон ки дар бисёре аз забурҳои дигар.
Дар рӯзи Пантикост ҳавворӣ Петрус ҳаёт, марг ва эҳёи Масеҳро ба таври мухтасар ҷамъбаст кард (Аъмол 2:22-24). Ӯ Забур 16:8-11-ро иқтибос овард, то исбот кунад, ки Худованд Исои Масеҳ, на Довуд, мурд, дафн шуд, аз мурдагон эҳё шуд ва дар дасти рости Худо баланд шуд, аз он ҷо Ӯ Рӯҳулқудсро фиристод (Аъмол 2:29-36).
Пешрафт ва пайвастагии аҷиби нақшаи илоҳӣ вуҷуд дорад, ки аз ҳадафи абадӣ (Эфсӯсиён 3:9,11) оғоз шуда, аз офариниш то пуррагии замон, вақте ки Калом ҷисм шуд (Юҳанно 1:14; Ғалотиён 4:4) меравад. Он ҳаёти комил, қурбонӣ, марг, эҳё, сууд ва нишасти ҳозираи Масеҳро дар дасти рости Худо дар бар мегирад. Нақшаи илоҳӣ ҳамчунин омадани Ӯро барои Калисо ва рабуда шудани ҳамаи мӯъминонро дар бар мегирад, ки пас аз он бозгашти Ӯ аз осмон ҳамроҳи мо бо назардошти ҳукмронии пурҷалоли Ӯ, довариҳои ниҳоӣ ва ҳолати абадӣ меояд.
Инҷилҳо ва Аъмол
Худованд Исо хидмати оммавии Худро вақте оғоз кард, ки тақрибан 30-сола буд. Ба воситаи бисёре аз аломатҳо ва мӯъҷизаҳо Ӯ нишон дод, ки Ӯ дар ҳақиқат Масеҳи ваъдашуда буд. Аммо, пешвоёни яҳудӣ иддао карданд, ки Ӯ ин мӯъҷизаҳоро ба воситаи қудрати Баал-Забул, ё Шайтон, анҷом додааст. Онҳо дар куфр бар зидди Рӯҳ гунаҳкор буданд, зеро он чизеро, ки Масеҳ бо қудрати Рӯҳулқудс анҷом дода буд, ба Шайтон нисбат доданд (Матто 12:31). Ғайр аз ин, Исо бар марг қудрати комил дошт, ки Ӯ онро дар се ҳолати алоҳида пеш аз он ки онро дар эҳёи худ аз мурдагон исбот кунад, нишон дод (Юҳанно 20:1-29).
Дар се мӯъҷизаи эҳё, ки Худованд Исо анҷом дод, пешрафти назаррас вуҷуд дорад:
- Духтари Ёир танҳо «хоб рафта буд» вақте ки Худованд ӯро ба ҳаёт баргардонд (Луқо 8:49-56).
- Ҷавон дар Ноин, писари ягонаи бевазан, ба ҷои дафни худ бурда мешуд, аммо Исо раҳпаймоиро боздошт, ҷавонро ба ҳаёт баргардонд ва ӯро ба модараш дод (Луқо 7:11-15).3
- Худованд Исо Лаъзорро аз қабр дар рӯзи чорум пас аз марги ӯ даъват кард, ва ӯро ба ҳаёт баргардонд (Юҳанно 11:1-44).
Пешвоёни яҳудӣ таълим медоданд, ки шахсе, ки мурдааст, метавонад ба воситаи мӯъҷиза ба ин ҳаёт баргардад, аммо вақте ки касе беш аз се рӯз мурда буд, ӯ бояд то «рӯзи охирин» (ояти 24) интизор мешуд. Аз ин рӯ, дар мавриди Лаъзор, Худованд аз ҷониби Падар роҳнамоӣ шуд, ки то рӯзи чорум интизор шавад, то Ӯ нишон диҳад, ки Ӯ дар ҳақиқат кӣ буд. Ин мӯъҷизаи аҷиб нишон дод, ки Ӯ аз пайғамбарони Аҳди Қадим, ки одамонро ба ҳаёт баргардонда буданд, бузургтар аст, зеро Ӯ «эҳё ва ҳаёт» аст (ояти 25). Ин яке аз ҳафт изҳороти «Ман ҳастам» дар Юҳанно аст,4 зеро Ӯ Яҳува аст, «Худо бар ҳама, то абад муборак» (Румиён 9:5 ESV). Аз сабаби ин мӯъҷизаи ғайриоддӣ, яҳудиён кӯшиш карданд, ки Исоро бикушанд ва Лаъзорро низ куштанӣ буданд (Юҳанно 12:9-11). Дар се ҳолати зикршуда, онҳое, ки ба ин ҳаёт баргардонда шуданд, баъдтар дубора мурданд, ва онҳо ҳанӯз ҳам интизори эҳёи худ ҳастанд, вақте ки Масеҳ бармегардад (1 Таслӯникиён 4:14-17; 1 Қӯринтиён 15:51-54).
Масеҳиён, аммо, бо Худованд Исо ҷудонопазиранд, зеро мо ҳамчун ҳамэҳёшуда бо Ӯ, ки «ҳаёти мо» аст (Қӯлассиён 3:4 NKJV) ва «Худои ҳақиқӣ ва ҳаёти абадӣ» (1 Юҳанно 5:20) дида мешавем. Ин ба мавзӯи эҳё барои ҳамаи мӯъминон як андозаи махсус медиҳад, ки бо он чизе ки Петрус ба Худованд гуфт, нишон дода шудааст: «Ту Масеҳ, Писари Худои зинда ҳастӣ» (Матто 16:16). Масеҳ Худо аст ва чунин қудрат дорад, ки ҳеҷ қувваи душман ҳеҷ гоҳ наметавонад ҷамъомади Ӯро,5 ки Ӯ месозад (ояти 18), нест кунад. Павлус ин қудратро ҳамчун «бузургии беш аз ҳадди қудрати Ӯ нисбат ба мо, ки имон дорем, мувофиқи кори қудрати тавоноии Ӯ» (Эфсӯсиён 1:19 JND) тасвир кард. Дар ин Павлус панҷ калимаи гуногунро дар робита ба қудрати эҳёи Ӯ истифода бурд. Ӯ чӣ қадар бузург аст!
Дар мавриди китоби Аъмол, омӯхтани ҳамаи ишораҳои он ба эҳёи Исо арзанда хоҳад буд, зеро ин асосест, ки бар он Калисо сохта шудааст. Ӯ сохтанро 6 идома медиҳад, ки ин маънои онро дорад, ки асос дар марг, эҳё, сууд ва рисолати Рӯҳулқудс гузошта шудааст. Ин ки Ӯ месозад, кори ҳозираи Ӯро дар давраи файз нишон медиҳад, то он даме ки ба анҷом расад (Эфсӯсиён 2:20-22).
Дар ҷараёни сафари аввали миссионерии худ ҳамроҳи Барнабос, Павлус дар куништ дар Антиохияи Писидия паём дод (Аъмол 13:14-41) ва Забур 2 ва 16-ро иқтибос овард, ҳамон тавре ки Петрус дар Пантикост дар Ерусалим карда буд. Фарисиён ба эҳё дар охири замон бовар доштанд, дар ҳоле ки Саддуқиён ба эҳё умуман бовар надоштанд, зеро зери таъсири фалсафаи юнонӣ буданд (нигаред ба Аъмол 17:32). Бо вуҷуди ин, ҳам Петрус ва ҳам Павлус нишон доданд, ки ин қудрати Худо буд, ки дар эҳёи Масеҳ аз олами марг зоҳир шуд. Бо эҳёи Худованд Исо, берун овардани Ӯ аз домени марг ва қабр, Худо қаноатмандии Худро аз кори анҷомёфтаи Масеҳ дар салиб нишон дод. Пас аз 40 рӯз Ӯро дар дасти рости худ баланд кард. Худоро ҳамду сано!
Наҷоти Павлус ва хидмати ӯ
Дар давраи хидмати заминии худ бисёре аз яҳудиён Худованд Исоро рад карданд. Пас аз эҳё ва баландии Ӯ, Ӯ махсусан аз ҷониби Шоул аз Тарсус муқобилат карда шуд.7 Ин яҳудӣ ҳамватанони яҳудии худро, ки ба Масеҳ пайравӣ мекарданд, таъқиб мекард. Аммо, Исои ҷалолёфта ногаҳон ба Шоул дар роҳи ӯ ба Димишқ зоҳир шуд, ӯро боздошт ё манъ кард, ва сипас ӯро вазифадор кард (Аъмол 9:3-6).
Ин ҳодисаҳои драмавӣ Шоулро комилан тағйир доданд, ки ӯ пайрави дилсӯз ва содиқ ва хизматгори Худованд Исо гардид. Масъалаи Исо ва махсусан эҳёи Ӯ дил ва маркази ҳаёт ва хидмати ҳавворӣ гардид. «Ман ... ҳама чизро барои аълои дониши Масеҳ Исо Худованди худ талафот меҳисобам, ки барои Ӯ ман талафоти ҳама чизро кашидам, ва онҳоро мисли партов меҳисобам, то ки Масеҳро ба даст орам ва дар Ӯ ёфт шавам, на доштани адолати худам, ки аз шариат аст, балки он чизе ки ба воситаи имон ба Масеҳ аст, адолате, ки аз Худо ба воситаи имон аст; то ки Ӯро ва қудрати эҳёи Ӯро бидонам, ва шарикии азобҳои Ӯро, ки ба марги Ӯ мувофиқат мекунад, агар, ба ҳар ҳол, ман ба эҳё аз мурдагон бирасам. На ин ки ман аллакай ба даст овардаам, ё аллакай комил шудаам; балки ман пеш меравам, то ки он чизеро, ки Масеҳ Исо низ маро барои он ба даст овардааст, ба даст орам» (Филиппиён 3:8-12 NKJV).
Вақте ки мо навиштаҳо ва мавъизаҳои Павлусро меомӯзем, мебинем, ки чӣ тавр масъалаи Исо ва эҳё санги асосӣ гардид. Ба ибораи дигар, ин масъалаи муҳимро дур кунед ва шумо ҳама чизро аз даст медиҳед. Аз ин рӯ, Павлус ба мӯъминон дар Қӯринт навишт: «Ман ба шумо пеш аз ҳама он чизеро, ки ман низ қабул кардам, расонидам: ки Масеҳ барои гуноҳҳои мо мувофиқи Навиштаҳо мурд, ва Ӯ дафн шуд, ва Ӯ дар рӯзи сеюм мувофиқи Навиштаҳо эҳё шуд ... Масеҳ аз мурдагон эҳё шудааст, ва нахустмеваи онҳое шудааст, ки хоб рафтаанд» (1 Қӯринтиён 15:3-4,20).
Павлус, каме пеш аз он ки ӯро қатл кунанд, ба ҳамкори худ Тимотиюс навишт: «Аз шаҳодати Худованди мо, ва на аз ман, маҳбуси Ӯ, шарм надор, балки бо ман дар азобҳо барои Инҷил мувофиқи қудрати Худо шарик шав, ки моро наҷот додааст ва моро бо даъвати муқаддас даъват кардааст, на мувофиқи корҳои мо, балки мувофиқи ҳадаф ва файзи Худи Ӯ, ки ба мо дар Масеҳ Исо пеш аз оғози замон дода шуда буд, аммо ҳоло бо зоҳир шудани Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ ошкор шудааст, ки маргро барҳам додааст ва ҳаёт ва абадиятро ба воситаи Инҷил ба рӯшноӣ овардааст» (2 Тимотиюс 1:8-10). Мо аз ин оятҳо бисёр чизҳоро меомӯзем, аз ҷумла таъсири омадани Худованд ба ин ҷаҳон, зеро Ӯ қудрати маргро мағлуб кард, ба ҷои он ҳаёт овард, ва абадиятро дар натиҷаи эҳёи худ. Ӯ ин баракатҳоро ба воситаи Инҷил расонид.
Эҳё ё марги дуюм?
«Ба ростӣ, ба ростӣ ба шумо мегӯям, касе ки каломи Маро мешунавад ва ба Он ки Маро фиристодааст, имон меорад, ҳаёти абадӣ дорад, ва ба доварӣ намеояд, балки аз марг ба ҳаёт гузаштааст» (Юҳанно 5:24). Худованд Исо ин изҳороти аҷибро дар рӯи замин гуфт, ки ҳамчун «Писари Худо [ки] омадааст ва ба мо фаҳмиш додааст, то ки Ӯро, ки ҳақиқӣ аст, бидонем; ва мо дар Ӯ, ки ҳақиқӣ аст, дар Писари Ӯ Исои Масеҳ ҳастем. Ин Худои ҳақиқӣ ва ҳаёти абадӣ аст» (1 Юҳанно 5:20).
Он чизе ки Ӯ дар рӯи замин гуфт, имрӯз ҳам ҳақиқӣ аст, ба воситаи кори Рӯҳулқудс, ва аз ин рӯ Худованд илова кард: «Ба ростӣ, ба ростӣ ба шумо мегӯям, соат меояд, ва ҳоло аст, ки мурдагон овози Писари Худоро хоҳанд шунид; ва онҳое, ки мешунаванд, зинда хоҳанд шуд» (Юҳанно 5:25). Лаҳзае ки гунаҳкор Инҷилро мешунавад ва ба он имон меорад (ояти 24), ин ба воситаи имон ва шунидани Каломи Худо аст (Румиён 10:9-10,17). Худованд ҳамчунин чунин мӯъминонро қодир хоҳад сохт, ки овози Ӯро бишнаванд, вақте ки Ӯ бо қудрати ҳақиқии эҳё дубора меояд, ва ин эҳёи ҷисмонӣ хоҳад буд (хонед 1 Қӯринтиён 15:50-55; 1 Таслӯникиён 4:15-17).
Худованд инро бо қудрат ва салоҳияте, ки Падар ба Ӯ додааст, аз ҷумла қудрати доварӣ, мепайвандад. Ҳамон тавре ки Падар ба Ӯ қудрат дода буд, ки ҳаёти Худро ҳамчун қурбонӣ бигузорад ва онро дубора ба воситаи эҳё бигирад (Юҳанно 10:14-18), ҳамин тавр Ӯ ин қудратро барои манфиати мӯъминон ва дар доварӣ кардани ғайримуъминон истифода мебарад. «Зеро чунон ки Падар дар Худи Худ ҳаёт дорад, ҳамин тавр Ӯ ба Писар низ ҳаёт доданро дар Худи Худ ато кардааст, ва ба Ӯ салоҳият додааст, ки доварӣ кунад, зеро Ӯ Писари Одам аст» (5:26-27).
Гурезе нест: «Аз ин ҳайрон нашавед; зеро соат меояд, ки дар он ҳамаи онҳое, ки дар қабрҳо ҳастанд, овози Ӯро хоҳанд шунид ва берун хоҳанд омад – онҳое, ки некӣ кардаанд, ба эҳёи ҳаёт, ва онҳое, ки бадӣ кардаанд, ба эҳёи маҳкумият» (оятҳои 28-29). Дар ин ҷо мо ҳақиқати ҷиддиро меомӯзем, ки доварӣ меояд. Бисёриҳо бовар доранд, ки Худо аз сабаби корҳои неки гумонбаршудаи онҳо раҳм хоҳад кард ё онҳо дар чиҳилхона пок хоҳанд шуд, ки ин библиявӣ нест. Ба таври оддӣ, касе ки ба каломи Ӯ бовар намекунад ё итоат намекунад, ҳаётро нахоҳад дид (3:36). Аммо, шахсе, ки ба Писар ва он чизе ки Ӯ мегӯяд, имон меорад, дар ҳамон лаҳза ҳаёт мегирад; ӯ «аз марг ба ҳаёт гузаштааст» (5:24).
Он чизе ки мо баррасӣ кардем, моро ба порчаи ҷиддии зерин меорад. «Ва ман тахти бузурги сафед ва Он ки бар он нишаста буд, дидам, ки аз рӯи Ӯ замин ва осмон гурехтанд. Ва барои онҳо ҷое ёфт нашуд. Ва ман мурдагонро, хурду бузург, дидам, ки дар пеши Худо истода буданд, ва китобҳо кушода шуданд. Ва китоби дигаре кушода шуд, ки он Китоби Ҳаёт аст. Ва мурдагон мувофиқи корҳои худ, аз рӯи он чизҳое, ки дар китобҳо навишта шуда буданд, доварӣ шуданд. Баҳр мурдагонро, ки дар он буданд, дод, ва Марг ва Ҳодис мурдагонро, ки дар онҳо буданд, супурданд. Ва онҳо, ҳар як мувофиқи корҳои худ, доварӣ шуданд. Сипас Марг ва Ҳодис ба кӯли оташ партофта шуданд. Ин марги дуюм аст. Ва ҳар касе, ки дар Китоби Ҳаёт навишта нашуда буд, ба кӯли оташ партофта шуд» (Ваҳй 20:11-15). Ин порча тасдиқ мекунад, ки эҳё дар ду марҳилаи асосӣ аст:
- Аввал. Худованд Исо Худи Ӯ Нахустмева аст. Ҳамаи онҳое, ки бо Ӯ пайвастаанд, аз ҷумла Павлус (1 Қӯринтиён 15:5-8) ва ҳар як масеҳии ҳақиқӣ, ҳамроҳи мӯъминон дар Аҳди Қадим, дар рабудашавӣ аз олами марг даъват карда мешаванд ва тағйир меёбанд (1 Таслӯникиён 4:16-17; 1 Қӯринтиён 15:50-52). Ин «эҳёи аввал» номида мешавад (Ваҳй 20:5-6), ки баъдтар мӯъминонро низ дар бар мегирад, ки байни рабудашавӣ ва ҳукмронии оммавии Масеҳ бар замин мемиранд (оятҳои 3-4).
- Дуюм. Ғайримуъминон, ки ба овози Чӯпон итоат накардаанд, ба категорияи «марги дуюм» (оятҳои 6,14) тааллуқ доранд, ҳарчанд онҳо аз олами марг, марги аввал, берун оварда мешаванд. Онҳо бо ҷисм-ҷон-рӯҳ дар пеши тахти бузурги сафед истода, аз ҷониби Худованд доварӣ ва маҳкум карда мешаванд, то ба кӯли оташ партофта шаванд.
Ин марҳилаҳо фарқияти байни эҳёро нишон медиҳанд аз, ё аз байни, мурдагон, ва эҳёи мурдагон. Онҳое, ки дар категорияи аввал ҳастанд, бо Худованд Исо, Шоҳи Ҳаёт, муайян карда мешаванд, дар ҳоле ки онҳое, ки дар олами марг дар тӯли 1000 соли ҳукмронии мубораки Худованди мо боқӣ мемонанд, доварӣ карда мешаванд, аз ҷумла ғайримуъминон, ки дар давоми он ҳукмронӣ исён мекунанд ё итоат намекунанд. Ҳамаи онҳо ба кӯли оташ партофта мешаванд!
Ин чизҳо огоҳии ҷиддиро дар назар доранд, ки Он ки даъват мекунад, рад накунед. «Имрӯз, агар овози Ӯро бишнавед, дилҳои худро сахт накунед» (Ибриён 3:7-8).
ЭЗОҲҲО 1.Китобе, ки Яҳудо аз он иқтибос овардааст, ба Навиштаҳои аз Худо илҳомёфта тааллуқ надорад. Танҳо калимаҳое, ки Яҳудо дар номаи худ истифода бурд, қисми Навиштаҳои илҳомёфта мебошанд (2 Тимотиюс 3:16).
- Агар ин Инҷил гузориши дурӯғ мебуд, нависандаи он ҳеҷ гоҳ занро дар ҳикояи асосӣ муаррифӣ намекард, зеро дар он замон шаҳодати зан эътиборнок ҳисобида намешуд. Ин масъала яке аз далелҳои ғайримустақими ҳақиқати Инҷилҳост.
- Гузориши Луқо «бо тартиб» (1:3 KJV) анҷом дода шудааст, яъне мувофиқи тартиби ахлоқӣ ё рӯҳонӣ, ки аз ҷониби Рӯҳулқудс тарҳрезӣ шудааст, на ҳатман хронологӣ, ҳарчанд ин метавонад баъзан низ чунин бошад. Луқо онро ҳамчун «ҳисоботи муназзам» (ESV) баён кардааст.
- Нони ҳаёт (Юҳанно 6:35,41,48,51); нури ҷаҳон (8:12); дари гӯсфандон (10:7,9); чӯпони нек (10:11,14); эҳё ва ҳаёт (11:25); роҳ, ҳақиқат ва ҳаёт (14:6); токи ҳақиқӣ (15:1).
- Ин калима экклесия аксар вақт ҳамчун «калисо» тарҷума мешавад, аммо он як ширкати онҳоеро нишон медиҳад, ки барои берун шудан аз бутпарастӣ ё яҳудият даъват шудаанд. Худо Иброҳимро даъват кард, ки берун равад (Ҳастӣ 12:1-3; Аъмол 7:2-3). Худованди ҷалолёфта Шоул аз Тарсусро даъват кард, ки берун равад (9:6; Филиппиён 3:7-11).
- Дарвозаҳои Ҳодис, ё қудрати марг ва Шайтон, наметавонанд бар зидди Ҷамъомади Ӯ ғолиб оянд (Матто 16:18). Қудрати Масеҳ дар эҳёи Худи Ӯ ва сохтани Калисои Ӯ нишон дода шуд. Мӯъминон, ки аз замони Истефанус (Аъмол 7:60) аз олам гузаштаанд, ҳанӯз ҳам қисми Ҷамъомади Ӯ ҳастанд, ки интизори омадани Худованд мебошанд. Дар айни замон, онҳо дар «Биҳишт» дар ҳузури Ӯ ҳастанд (2 Қӯринтиён 12:4; Луқо 23:43; Филиппиён 1:23).
- Шоул аз Киликия, Туркияи имрӯза, барои таҳсил дар Ерусалим омада буд (Аъмол 22:3, 26:5; Ғалотиён 1:14; Филиппиён 3:5), аммо ӯ эҳтимол дар давраи хидмати оммавии Худованд Исо ғоиб буд.
