Чор Инҷил ҳафт сухани Худованд Исоро дар салиб сабт кардаанд. Се сухан дар соатҳои аввали салиб кашидани Ӯ ва чаҳор сухан дар соатҳои баъдӣ гуфта шуданд. Дар ин мулоҳиза, ҳафт сухан бо тартиби муайян ҷойгир карда нашудаанд. Ҳар як Инҷил он суханонеро сабт мекунад, ки ба мавзӯи он Инҷили мушаххас мувофиқанд. Танҳо фарёди Ӯ дар бораи тарк карда шудан дар ду Инҷил, Матто ва Марқус сабт шудааст ва мо аз он ҷо оғоз мекунем.
1. «Дар соати нӯҳум Исо бо овози баланд фарёд зада гуфт: “Элоҳӣ, Элоҳӣ, лама сабақтанӣ?” яъне: “Худои Ман, Худои Ман, чаро Маро тарк кардӣ?”»
«Дар соати нӯҳум Исо бо овози баланд фарёд зада гуфт: “Элоҳӣ, Элоҳӣ, лама сабақтанӣ?” яъне: “Худои Ман, Худои Ман, чаро Маро тарк кардӣ?”» (Марқус 15:34 NKJV)
Исо аллакай аз ҷониби саркоҳинон ва пирон ба дурӯғ айбдор карда шуда, барои муҳокима ба назди Ҳанно ва сипас ба назди Қаёфо, саркоҳин, бурда шуда буд (Юҳанно 18:13). Баъд аз ин, Ӯро ба назди Пилотус, ба назди Ҳиродус ва боз ба назди Пилотус бурданд. Сарбозони румӣ Исоро бераҳмона латукӯб карда, мӯйҳои ришашро кашида, Ӯро масхара карданд. Пайғамбар Ишаъё дар бораи ин Шахс гуфта буд: «Ӯро фишор доданд ва Ӯро азоб доданд, вале Ӯ даҳони Худро накушод; Ӯро мисли баррае ба қатл бурданд, ва мисли гӯсфанде, ки дар пеши пашмгиронаш хомӯш аст, Ӯ даҳони Худро накушод» (Ишаъё 53:7). Исои Масеҳ, ки салиби Худро бардошта, тоҷи хор дар сар дошт, бо пушти пора-пора ва хуншор, ба Ҷолҷота бурда шуд, то салиб кашида шавад.
Мо бо ҳайрат меистем, вақте ки Худованди Ҷалолро дар дарахти лаънат овезон мебинем. Мо бояд дар он ҷо мебудем, ва агар муҳаббати аҷиби Ӯ намебуд, ки Ӯ ҷои моро ҳамчун Ҷойгузини муборак гирифт, мо дар он ҷо мебудем.
«Ӯро, ки гуноҳро намедонист, барои мо гуноҳ кард, то ки мо дар Ӯ адолати Худо шавем» (2 Қӯринтиён 5:21).
Худи Масеҳ ба ин савол ҷавоб дод: «Чаро Маро тарк кардӣ?» Худованд Исо аз ҷониби Худо тарк карда шуд, то ки мо ҳеҷ гоҳ тарк карда нашавем. Ба ҷои ин, мо ҳоло муҳаббати Худоро тавассути имон ба Худованди мо Исои Масеҳ – тӯҳфаи Худо ба мо – медонем ва аз он лаззат мебарем. Ин муҳаббати беҳад, пурра ва озод буд. Дуои Павлус инро дар Эфсӯсиён 3:17-19 баён мекунад:
«То ки Масеҳ ба воситаи имон дар дилҳои шумо сокин шавад; то ки шумо, ки дар муҳаббат реша давонда ва асос ёфтаед, тавонед бо ҳамаи муқаддасон фаҳмед, ки паҳнӣ ва дарозӣ ва умқ ва баландӣ чист – то ки муҳаббати Масеҳро, ки аз дониш болотар аст, бидонед; то ки шумо аз тамоми пуррагии Худо пур шавед.» (Эфсӯсиён 3:17-19)
Чӣ буд, Худои муборак, ки Туро водор кард, ки Писари Худро диҳӣ, Ки Маҳбуби Худро барои мо, ки аз гуноҳ нобуд шудаем, таслим кунӣ? Ин муҳаббати беҳад буд, ки Туро водор кард Ки Маҳбуби Худро барои мо диҳӣ. —Энн Тейлор (1782-1866)
2. «Он гоҳ Исо гуфт: “Падар, онҳоро бубахш, зеро намедонанд, ки чӣ мекунанд.”»
«Он гоҳ Исо гуфт: “Падар, онҳоро бубахш, зеро намедонанд, ки чӣ мекунанд.”» (Луқо 23:34)
Дастҳои қасдан, гунаҳкор ва сахтшуда Писари Худоро ба он салиби румӣ мехкӯб карданд. Сарбозон Исоро урён карда, сипас ҷасади Ӯро ба он салиб гузоштанд. Онҳо пойҳои Ӯро ба чӯби чӯбӣ ва дастҳои Ӯро ба қисми салиб мехкӯб карданд. Дар бораи дарди ҷисмонӣ ва азоби он фикр кунед, вақте ки онҳо салибро бардошта, ба чоҳе, ки дар замин кофта шуда буд, партофтанд. Сипас сарбозон нишаста, Ӯро тамошо карданд.
Халқи худи Исо, яҳудиён, Ӯро масхара карда, гуфтанд: «Ӯ ба Худо таваккал кард; бигзор Ӯро ҳоло наҷот диҳад, агар Ӯро хоҳад; зеро Ӯ гуфт: “Ман Писари Худо ҳастам”» (Матто 27:43). Забур 22 ба мо ин тасвири пайғамбаронаро медиҳад: Онҳо Ӯро бо даҳонҳои кушодаашон иҳота карданд, мисли шери хашмгин ва ғуррон – тасвири Шайтон – ки барои фурӯ бурдан омода аст, давр заданд. Сагон, ки ғайрияҳудиёнро тасвир мекунанд, низ Ӯро иҳота карданд; ва ҳеҷ кас барои кӯмак набуд.
Ӯ метавонист даҳ ҳазор фариштаро даъват кунад, аммо Ӯ ин корро накард. Ба ҷои он ки барои наҷот ёфтан аз душманонаш кӯмак пурсад, Ӯ барои душманонаш дуо кард ва гуфт: «Падар, онҳоро бубахш, зеро намедонанд, ки чӣ мекунанд.» Агар Ӯ салибро таҳаммул намекард, нангу номусро нафрат намекард, Исо медонист, ки ҳеҷ кас бахшида намешавад. Адолат бояд қонеъ карда шавад. Шайтон, фиребгар, бояд мағлуб шавад ва гунаҳкор бояд оштӣ шавад.
3. «Исо ба ӯ гуфт: “Ба ростӣ ба ту мегӯям, имрӯз ту бо Ман дар Биҳишт хоҳӣ буд.”»
«Исо ба ӯ гуфт: “Ба ростӣ ба ту мегӯям, имрӯз ту бо Ман дар Биҳишт хоҳӣ буд.”» (Луқо 23:43)
Исо, Писари бегуноҳи Инсон, дар салиб дар байни ду ҷинояткори гунаҳкор овезон буд, ва онҳое, ки аз он ҷо мегузаштанд, сар ҷунбонда гуфтанд: «Ӯ дигаронро наҷот дод; Худро наҷот дода наметавонад» (Матто 27:42). Ин ба мо суханони пайғамбар Ирмиёро ба ёд меорад: «Оё ин барои шумо ҳеҷ чиз нест, эй ҳамаи шумо, ки аз ин ҷо мегузаред? Нигоҳ кунед ва бубинед, ки оё ғам мисли ғами ман ҳаст» (Нолаҳо 1:12).
Бешубҳа, ду дузд шунида буданд, ки Исо ин суханонро дуо мекард: «Падар, онҳоро бубахш.» Онҳо инчунин азоби хомӯшии Ӯро дар салиби миёна дида буданд. Сипас яке аз ҷинояткорон бо имон ба Наҷотдиҳанда рӯ овард, гуноҳи худро эътироф кард ва паёми бахшишро талаб кард. Ӯ гуфт: «Худованд, Маро ба ёд ор, вақте ки ба Малакути Худ меоӣ» (Луқо 23:42). Дарҳол Худованд итминон дод, ки дар ҳамон рӯз ӯ бо Ӯ дар Биҳишт хоҳад буд. Чӣ шодие бояд дили ин мардро, ки дар Масеҳ Исо офариниши «нав» шуда буд, пур карда бошад! Номи ӯ ба мо гуфта нашудааст; дар ҳақиқат, ӯ ҳамаи онҳоеро, ки имон доранд, намояндагӣ мекунад. Як лаҳза ӯ аз ҷудоии абадӣ аз Худо метарсид, ва лаҳзаи дигар ӯ ваъдаи бо Наҷотдиҳанда буданро «имрӯз» гирифт.
Он гоҳ ин марди навзод, ки дигар ба кӯли оташ маҳкум нашуда буд, ба воизи Инҷил барои дузди дигаре, ки дар он ҷо салиб кашида шуда буд, табдил ёфт. Қиссаи ин дузди имондор то ҳол ба ҳамаи онҳое, ки ин паёмро мешунаванд, мавъиза мекунад. Дӯсти азиз, оё шумо ба назди Наҷотдиҳанда омадаед? Ӯ ба ҳамаи онҳое, ки Ӯро меҷӯянд, ҳаёти абадӣ ваъда додааст. Ҳамон тавре ки ҳастед ва дар ҳамон ҷое, ки ҳастед, биёед. Ҳоло ба назди Наҷотдиҳанда биёед, зеро шояд шумо фардо надошта бошед!
4. «Вақте ки Исо бо овози баланд фарёд зада буд, гуфт: “Падар, рӯҳи Худро ба дастҳои Ту месупорам.”»
«Вақте ки Исо бо овози баланд фарёд зада буд, гуфт: “Падар, рӯҳи Худро ба дастҳои Ту месупорам.”» (Луқо 23:46)
Аввалин суханони Исо дар Инҷили Луқо сабт шудаанд, пас аз он ки Ӯ дар маъбад ёфт шуд ва ба модараш гуфт: «Оё намедонистед, ки Ман бояд ба кори Падари Худ машғул бошам?» (Луқо 2:49). Луқо инчунин ин суханони Исоро сабт кардааст, ки бо овози баланд фарёд зад: «Падар, рӯҳи Худро ба дастҳои Ту месупорам.» Исо аз аввал то охир ба кори Падари Худ машғул буд. Ӯ ба некӣ кардан, беморонро шифо додан, чашмони кӯронро кушодан ва иродаи Падарро дар ҳар ҳолат ҷустан машғул буд. Ҳамагӣ пеш аз рафтан ба салиб, Исо ба боғи Ҷатсамонӣ даромада буд ва дар азоби рӯҳӣ гуфт: «Падар, агар иродаи Ту бошад, ин косаро аз Ман дур кун; аммо на иродаи Ман, балки иродаи Ту ба амал ояд» (Луқо 22:42). Бо итоати комил Ӯ ба иродаи Падар таслим шуд. Бо тамоми дили худ мо бо садбоне, ки он чиро дар он салиб рӯй дод, дид ва Худоро ҷалол дод, розӣ ҳастем ва гуфт: «Албатта ин Марди одиле буд!» (Луқо 23:47).
5. «Вақте ки Исо модари Худро ва шогирдеро, ки дӯст медошт, дар наздикии Ӯ истода дид, ба модараш гуфт: “Эй зан, инак писари ту!” Сипас ба шогирд гуфт: “Инак модари ту!” Ва аз ҳамон соат он шогирд ӯро ба хонаи худ бурд.»
«Вақте ки Исо модари Худро ва шогирдеро, ки дӯст медошт, дар наздикии Ӯ истода дид, ба модараш гуфт: “Эй зан, инак писари ту!” Сипас ба шогирд гуфт: “Инак модари ту!” Ва аз ҳамон соат он шогирд ӯро ба хонаи худ бурд.» (Юҳанно 19:26-27)
Танҳо Инҷили Юҳанно ин саҳнаро, ки худи ӯ ва модари Исоро дар бар мегирифт, зикр мекунад. Ҳангоми дар салиб овезон будан, Исо Марям ва Юҳанно, шогирдеро, ки Ӯ дӯст медошт, дар наздикии Ӯ истода дид. Муҳаббат онҳоро ба он ҷо кашида буд, дар ҳоле ки дигарон гурехта буданд. Чӣ андешаҳои ғамгин бояд дилҳои онҳоро пур карда бошад, вақте ки онҳо Ӯро дар он ҷо овезон медиданд. Исо, ки дар бораи Худаш ё азобҳои Худаш фикр намекард, модари Худро дид ва бо дили ғамхор гуфт: «Эй зан, инак писари ту!» Ба шогирд Юҳанно гуфт: «Инак модари ту!»
Дар ториктарин соати худ Исо ба дили ғамгини модар ғамхорӣ кард ва ба ӯ суханони тасаллӣ гуфт, эҳтиёҷоти эмотсионалӣ ва ҷисмонии ӯро таъмин кард. Шояд касе инро мехонад, ки аз ғам ва андӯҳ мегузарад ва худро хеле танҳо ҳис мекунад. Шояд як шахси наздик аз даст рафтааст ва касе нест, ки кӯмак ва тасаллӣ диҳад. Инро дар хотир доред: Исо ба шумо ғамхорӣ мекунад – барои эҳтиёҷоти ҷисмонӣ ва рӯҳонии шумо. Муҳаббате, ки Ӯро водор кард, ки барои шумо ба салиб равад, пур аз шафқат аст ва омода аст, ки ҳар як эҳтиёҷотро қонеъ кунад.
6. «Баъд аз ин, Исо, дониста, ки ҳама чиз акнун ба анҷом расидааст, то ки Навишта иҷро шавад, гуфт: “Ташнаам.”»
«Баъд аз ин, Исо, дониста, ки ҳама чиз акнун ба анҷом расидааст, то ки Навишта иҷро шавад, гуфт: “Ташнаам.”» (Юҳанно 19:28)
Пас аз се соати аввали овезон будан дар салиб, Худованд Исо бори аввал дар бораи азобҳои ҷисмонии худ сухан гуфт, вақте ки фарёд зад: «Ташнаам.» Дар ин ҷо боз мо суханони пайғамбаронаи Забур 22-ро ба ёд меорем:
«Қуввати ман мисли кӯзаи шикаста хушк шуд, ва забонам ба ком часпид» (Забур 22:15).
Ҳеҷ фариштае барои тақвият додани Ӯ наомад. Ҳеҷ кас набуд, ки дар лаҳзаи ниёзмандии амиқи Ӯ шафқат нишон диҳад. Ҳама чизе, ки одамон ба Ӯ пешниҳод карданд, сиркои турш барои нӯшидан буд.
Он фарёд, «Ташнаам,» маънои хеле амиқтар дошт, зеро Ӯ барои азоб кашидан дар салиб аз муҳаббат ба шумо ва ман омад. Ташнагии Ӯ ба наҷоти мо Ӯро водор кард, ки Худро барои мо ҳамчун «қурбонӣ ва ҳадия ба Худо барои бӯи хуш» диҳад (Эфсӯсиён 5:2). Қурбонии Ӯ ихтиёрӣ буд, зеро Ӯ гуфт: «Ман ҷони Худро мегузорам, то ки онро боз гирам. Ҳеҷ кас онро аз Ман намегирад, балки Ман онро аз Худам мегузорам. Ман қудрат дорам, ки онро гузорам, ва қудрат дорам, ки онро боз гирам. Ин амрро Ман аз Падари Худ гирифтаам» (Юҳанно 10:17-18).
Ин Исо ҳамон Шахсест, ки дар назди чоҳи Сихор нишаста буд, аз сафараш хаста шуда, аз зани сомарӣ об пурсид. Сипас Ӯ ба вай оби зинда пешниҳод кард, то ташнагии рӯҳонии ӯро қонеъ кунад. Вай аз он оби ҳаётбахш нӯшид ва қаноатманд рафт, зеро Масеҳро ёфта буд. Худованд низ тароват ёфт ва қаноатманд шуд, зеро Ӯ аз хидмат ба ҷони ниёзманд лаззат мебарад. Оё шумо омодаед, ки ба назди Ӯ биёед ва бигзоред, ки Ӯ эҳтиёҷот ва орзуҳои шуморо қонеъ кунад?
7. «Вақте ки Исо сиркои туршро гирифт, гуфт: “Ба анҷом расид!” Ва сари Худро хам карда, рӯҳи Худро супурд.»
«Вақте ки Исо сиркои туршро гирифт, гуфт: “Ба анҷом расид!” Ва сари Худро хам карда, рӯҳи Худро супурд.» (Юҳанно 19:30)
«Ба анҷом расид!» Ин суханони охирини Исо дар салиб дорои маънои васеъ ва хеле бой мебошанд. Ҳамаи намунаҳо ва сояҳо ва ҳамаи қурбониҳое, ки ба салиб ишора мекарданд, акнун иҷро шуданд. Ҳеҷ чизи дигареро илова кардан мумкин набуд ё лозим набуд, то онро комилтар кунад.
«Зеро бо як қурбонӣ Ӯ онҳоеро, ки муқаддас мешаванд, то абад комил гардонд ... Сипас Ӯ илова мекунад: “Гуноҳҳои онҳо ва аъмоли беқонунии онҳоро дигар ба ёд намеорам”» (Ибриён 10:14,17).
Роҳ ба ҷои муқаддастарин акнун барои мо кушода шудааст, ва бо ҷасорат, ё озодии муқаддас, мо метавонем бо имон ба ҳузури Худо дохил шавем. Ин имтиёзи муқаддас барои мост, ки аз он лаззат барем – ҳатто бо Ӯ мисли кӯдак бо Падари меҳрубон сухан гӯем.
«Биёед бо дили рост ва бо итминони комили имон наздик шавем, дар ҳоле ки дилҳои мо аз виҷдони бад пок шудаанд ва ҷисмҳои мо бо оби пок шуста шудаанд ... Биёед якдигарро ба назар гирем, то ки муҳаббат ва аъмоли некро барангезем, ҷамъомади худро тарк накунем, чунон ки одати баъзеҳост, балки якдигарро насиҳат кунем, ва ҳар қадар бештар, ки Рӯзро наздик мебинед» (Ибриён 10:22,24-25).
Ин имтиёзи мо дар айни замон аст, аммо дар «рӯз»-е, ки ба зудӣ наздик мешавад, боз бисёр чизҳо хоҳанд буд.
Бори дигар Рӯҳ моро ба Барраи Худо ишора мекунад, ки бо рехтани хуни гаронбаҳои худ, роҳро барои баракатҳои оянда, ки ҳангоми омадани Ӯ барои барпо кардани Малакути Худ ошкор хоҳанд шуд, ҳамвор кардааст. Вақте ки Яҳёи Таъмиддиҳанда Исоро дид, ки дар назди дарёи Урдун ба сӯи ӯ меояд, гуфт: «Инак! Барраи Худо, ки гуноҳи ҷаҳонро мебардорад!» (Юҳанно 1:29). Ин оят ҳадафҳои Худоро барои асрҳои оянда дар бар мегирад, ки дар рӯзи Худо ба авҷи худ мерасад, вақте ки «мо, мувофиқи ваъдаи Ӯ, осмонҳои нав ва замини наверо интизорем, ки дар он адолат сокин аст» (2 Петрус 3:13).
