Чароғҳои шаҳр Лутро фирефтанд – ва ӯ охирин шахсе нест, ки аз ҷозибаҳои шаҳри бузург хароб шудааст.
Яке аз қаҳрамонҳои ғамгинтарин дар Библия Лут аст. Бо ин ман дар назар надорам, ки Лут марди майли меланхолия буд. Балки, ман дар назар дорам, ки ҳаёти ӯ як навъ фоҷиа буд. Лут хеле хуб оғоз кард – аммо бо ҳеҷ чиз тамом кард. Марде, ки мо бори аввал дар мавқеи имтиёзи бузург вомехӯрем, ниҳоят бе занаш ва бо духтаронаш дар ғори танҳои кӯҳӣ зиндагӣ мекунад. Чӣ хато шуд? Фаҳмидани сабаби бадбахтии Лут метавонад ба мо кӯмак кунад, ки аз ҳамин хатогиҳо дар ҳаёти худ канорагирӣ кунем.
Оё шумо ягон бор шом парвонаеро дидаед, ки ба нури равшан ҷалб шудааст? Парвона, ки торафт наздиктар мешавад, ба зудӣ дар атрофи лампаи рӯшноӣ парвоз мекунад. Чароғи электрикӣ метавонад хатарнок бошад, аммо шамъ бадтар аст. Шамъи фурӯзон оташи пок аст, ва агар парвона ба оташ хеле наздик шавад, он метавонад нобуд шавад. Ҷаҳоне, ки мо дар он зиндагӣ мекунем, ба алангаи шамъ монанд аст, ва мо ба он мисли парвона ба рӯшноӣ ҷалб мешавем. Чароғҳои шаҳр Лутро фирефтанд – ва ӯ охирин шахсе нест, ки аз ҷозибаҳои шаҳри бузург хароб шудааст.
Мавқеи имтиёзнок
Барои оғоз, мо бояд чизеро дар бораи заминаи Лут фаҳмем. Ӯ зиёда аз 4000 сол пеш зиндагӣ мекард ва бори аввал дар Библия дар охири Ҳастӣ 11 зикр шудааст. Номи падараш Ҳорон буд, ва бобояш Терах буд. Писари дигари Терах Абрам (баъдтар Иброҳим), шахсияти маъруфи таърихи Библия буд. Ӯ амаки Лут буд. Падари худи Лут, Ҳорон, дар ватани худ вафот кард, аммо Лут танҳо намонд. Бобояш Терах ва амакаш Иброҳим ба ӯ таваҷҷӯҳ доштанд ва ӯро бо худ гирифтанд, вақте ки онҳо ба Канъон равона шуданд. Худованд аллакай Иброҳимро даъват карда буд, ки замини таваллуди худро тарк кунад ва сафари имонро ба ҷои номаълум оғоз кунад. Дар итоат ба ин даъват Иброҳим дар синни 75-солагӣ бо аъзоёни гуногуни оила, аз ҷумла Лут, ҷиянаш, равона шуд (Ҳастӣ 12:1-4).
Ҳангоме ки оилаи калон сафар мекард, мо метавонем тасаввур кунем, ки Лут аз амакаш дар бораи мақсади ин сафар мепурсад. Ӯ Иброҳимро медид, ки Худовандро ибодат мекард ва номи Ӯро дар қурбонгоҳе, ки сохта буд, даъват мекард (Ҳастӣ 12:8). Лут дар мавқеи имтиёзнок буд. Ӯ дар ширкати марди Худо буд.
Бисёри одамон имрӯз аз имтиёзҳои шабеҳ баҳра мебаранд – шояд бе он ки дарк кунанд. Дар хонаи масеҳӣ тарбия ёфтан ва бо онҳое, ки Худовандро дӯст медоранд, иҳота шудан имтиёзи бузург аст. Доштани волидони худотарс, ки барои шумо дуо мекунанд ва мекӯшанд шуморо бо чизҳои масеҳӣ шинос кунанд, имтиёз аст, аммо худ аз худ барои ба осмон расидан кофӣ нест. Имони шахсӣ зарур аст, ва дар ин лаҳза мо метавонем пурсем, ки Лут чӣ имони шахсӣ дошт. Оё ӯ танҳо ба фаҳмиши рӯҳонӣ ва имони амакаш такя мекард? Дар хонаи масеҳӣ таваллуд шудан кофӣ нест – на ҳамчунин ба калисо рафтан. Қадами эътимод ба Исои Масеҳ ҳамчун Наҷотдиҳандаи шахсии худ муҳим аст.
Доми шукуфоӣ
Мушкилоти Лут аз шукуфоии ӯ сарчашма мегирад. Иброҳим, ки аз ҷониби Худо баракат ёфта буд, «дар чорво, дар нуқра ва дар тилло хеле бой буд» (Ҳастӣ 13:2 KJV). Лут низ дороиҳои зиёд дошт (Ҳастӣ 13:5). Мутаассифона, дороиҳои онҳо боиси низоъ байни онҳо гардид. Онҳо ин қадар ҳайвонот доштанд, ки замин наметавонист ҳар ду тарафи оиларо таъмин кунад. Чӯпононе, ки Иброҳим киро карда буд ва онҳое, ки Лут киро карда буд, ба баҳс сар карданд – ва канъониён ва фаризиён, ки заминро ишғол карда буданд, ҳамаи инро шоҳид буданд (Ҳастӣ 13:6-7).
Шукуфоӣ то ҳол хатарнок буда метавонад. Касе гуфтааст: «Пул метавонад ба шумо таҳсил харад, аммо на ақл; бистар, аммо на хоб; хӯрок, аммо на иштиҳо; косметика, аммо на зебоӣ; хона, аммо на хонавода, дору, аммо на саломатӣ, фароғат, аммо на хушбахтӣ; шиносон, аммо на дӯстон.» Худованди мо аз хатари ба даст овардани тамоми ҷаҳон, аммо аз даст додани ҷони худ огоҳ кард (Марқӯс 8:36). Имрӯз, баъзе роҳбарони калисо таълим медиҳанд, ки онҳое, ки Худовандро хушнуд мекунанд, аз ҷиҳати моддӣ баракат хоҳанд ёфт. Чунин таълим нодуруст аст.
Дар замонҳои Аҳди Қадим Худо қавми Худро бо ин роҳ баракат медод. Аммо Аҳди Ҷадид равшан нишон медиҳад, ки баракатҳои имондор имрӯз осмонӣ ҳастанд, на заминӣ, рӯҳонӣ ҳастанд, на моддӣ. Аз шукуфоӣ эҳтиёт шавед! Агар шумо имон надошта бошед, сарвати шумо метавонад шуморо абадӣ аз Наҷотдиҳанда дур нигоҳ дорад, чунон ки он ҷавони сарватмандро дур нигоҳ дошт (Марқӯс 10:17-22). Агар шумо имондор бошед, шукуфоии шумо метавонад шуморо аз ҳаёте, ки барои Худованд воқеан муфид аст, дур кунад.
Интихоби бузург
Иброҳим ҳам меҳрубон ва ҳам саховатманд буд. Ҳамчун марди калонсол интихоб бояд аз они ӯ мебуд, аммо ба ҷиянаш рӯ оварда, аз Лут хоҳиш кард, ки афзалияти худро баён кунад. «Дуруст нест, ки низоъ бошад,» гуфт ӯ. «Барои ҳар дуи мо ҷои фаровон ҳаст. Агар шумо ба чап равед, ман ба рост меравам. Агар шумо қарор диҳед, ки ба рост равед, ман ба чап меравам» (Ҳастӣ 13:8-9). Барои истифодаи аналогия аз теннис, тӯб дар майдони Лут буд.
Аз нуқтаи назари худ, Лут заминро аз назар гузаронд. Дашти Урдун хеле обдор ба назар мерасид, он ба ӯ Мисрро хотиррасон мекард – ҷое, ки ӯ бо амакаш дар давраи қаҳтӣ буд (Ҳастӣ 12:10). Лут аллакай чорвои зиёд дошт, аммо вақте ки ӯ ин замини ҳосилхезро медид, ки ба ӯ «боғи Худованд»-ро низ хотиррасон мекард (Ҳастӣ 13:10), ӯ дарк кард, ки агар ба он самт ҳаракат кунад, метавонад боз ҳам беҳтар кор кунад. Шукуфоӣ акнун ҳаёти ӯро ба даст гирифта буд. Ба самти шарқ сафар карда, Библия ба мо танҳо мегӯяд, ки Лут «хаймаи худро ба сӯи Садӯм гузошт» (Ҳастӣ 13:12). Дар ин ҷо як ёддошти сард илова шудааст: «Мардони Садӯм дар назди Худованд хеле бад ва гуноҳкор буданд» (Ҳастӣ 13:13). Чароғҳои шаҳр Лутро ба самти худ ҷалб карданро оғоз карданд. Шаҳрҳои бузург то ҳол ҷозибаи васвасаангез доранд. Бисёри ҷавонон ба шаҳр рӯ овардаанд, ба умеди пайдо кардани иҷро ва қаноатмандӣ, аммо ноумедӣ дучор шудааст ва орзуҳои онҳо барбод рафтаанд.
Ҳамаи мо имрӯз интихобҳо дорем. Оё мо ба Худованд назар мекунем, то моро роҳнамоӣ кунад, ё мо аз дурнамоҳое, ки ин ҷаҳон пешниҳод мекунад, ҷалб мешавем? Библия ба мо мегӯяд: «Аз Худованд низ лаззат бар, ва Ӯ хоҳишҳои дили туро ба ту хоҳад дод» (Забур 37:4). Он ҳамчунин ба мо огоҳии ҷиддӣ медиҳад: «Ҷаҳонро дӯст надоред, на чизҳоеро, ки дар ҷаҳон ҳастанд. Агар касе ҷаҳонро дӯст дорад, муҳаббати Падар дар ӯ нест» (1 Юҳанно 2:15).
Огоҳии меҳрубонона
Ҳастӣ 14 дар бораи ҷанге нақл мекунад, ки рух дод. Дар ин вақт Лут дар Садӯм зиндагӣ мекард. Подшоҳи Садӯм ва чаҳор подшоҳи дигар аз ҷониби чаҳор подшоҳи пурқувваттар ҳамла карда шуданд. Лут худро дар ин муноқиша – ва дар тарафи мағлубшуда – даргир ёфт. Дере нагузашта ӯ асир гирифта шуд ва худро дар дасти душман ёфт. Хабари он чи ки ба Лут рӯй дода буд, ба Иброҳим расид. Ба ҷои он ки ҷияни ҷавони худро (чунон ки метавонист) барои беақлӣ ва барои гирифтани он чи ки сазовор буд, айбдор кунад, Иброҳим ба миссияи наҷот равона шуд. Бо 318 нафар аз хизматгорони худ Иброҳим қувваҳои душманро шикаст дод ва ба ин васила Лут ва оилаи ӯро наҷот дод.
Худо ба Лут раҳмдил буд, ва бешубҳа ӯ хеле миннатдор буд. Аммо оё дар ин таҷриба огоҳӣ набуд? Худо бешубҳа тавассути ҳолатҳои ҳаёти мо сухан мегӯяд. Тавассути ин таҷриба Лут бояд дарк мекард, ки Садӯм ҷои зисти ӯ набуд. Аммо, чунон ки хоҳем дид, огоҳӣ беэътиноӣ шудааст. Баъзан мо хеле суст мефаҳмем, ки Худо чӣ кӯшиш мекунад ба мо таълим диҳад.
Ҷои баланд
Барои муддате Лут аз саҳна ғайб мезанад. Дафъаи дигар, ки мо дар бораи ӯ мехонем, ӯ дар мавқеи ҳокимият «дар дарвозаи Садӯм» нишастааст (Ҳастӣ 19:1). Мардум ба ӯ ҳамчун яке аз пешвоёни шаҳри худ эҳтиром мегузоштанд. Тасаввур кунед, ки мо метавонистем бо ӯ вохӯрем ва пурсем: «Лут, ту дар ин ҷо чӣ кор мекунӣ? Садӯм шаҳри хеле бад аст.» Лут чӣ гуна ҷавоб дода метавонист? Ӯ метавонист бигӯяд: «Ман инро медонам – аммо шумо наметавонед шикоят кунед ва ҳеҷ коре накунед! Бо мавқеи худ дар Садӯм, ман метавонам корҳоро беҳтар кунам.»
Бисёри масеҳиён имрӯз ҳамин хаторо мекунанд. Гарчанде ки мо бояд нури худро дурахшон кунем, ба мо гуфта нашудааст, ки барои беҳтар кардани ҷомеа ба сиёсат ё ҳукумати маҳаллӣ машғул шавем. Масъулияти мо ин аст, ки паёми Инҷилро эълон кунем, ки метавонад дилҳои одамонро тағйир диҳад! Оё Лут бо баланд шудан ба ҷое дар дарвозаи Садӯм чизе ба даст овард? Қисми боқимондаи Ҳастӣ 19 ба ин савол ҷавоб медиҳад. Вақте ки ду фаришта бо паёми доварӣ ба шаҳр омаданд ва ба Лут дар бораи зарурати фаврӣ аз шаҳр гурехтан гуфтанд, ӯ ба аъзоёни оилаи худ наздик шуд, «аммо ӯ ба домодҳояш чун касе, ки масхара мекунад, намуд» (Ҳастӣ 19:14). Онҳо аз ҷиддӣ гирифтани ӯ сарпечӣ карданд. Роҳи баракат ҳеҷ гоҳ роҳи созиш нест. Дар рӯи замин ҷойҳое ҳастанд, ки масеҳӣ ҳеҷ гоҳ набояд ба онҳо равад. Лут дар ҷои нодуруст буд. Ӯ ҳеҷ гоҳ набояд дар Садӯм мебуд.
Бо ҳеҷ чиз
Вақте ки субҳ дамид, фариштагон Лутро ташвиқ карданд, ки фавран Садӯмро тарк кунад, то дар нобудие, ки шаҳрро фаро мегирифт, нобуд нашавад, аммо Лут таъхир кард (Ҳастӣ 19:15-16)! Ӯ зарурати вазъиятро дарк накард. Садӯм хонаи ӯ буд. Ҳамаи дороиҳои ӯ дар он ҷо буданд. Аз ӯ хоҳиш мешуд, ки ҳама чизро паси сар гузорад! Мо метавонем суханони Наҷотдиҳандаи худро ба ёд орем:
Барои худ ганҷҳоро дар рӯи замин ҷамъ накунед ... балки барои худ ганҷҳоро дар осмон ҷамъ кунед (Матто 6:19-20).
Агар, мисли Лут, мо ҷаҳонро дӯст дорем, аз тарк кардани он ғамгин хоҳем шуд. Мо бояд ёд гирем, ки муҳаббати худро ба чизҳои болоӣ ва на ба чизҳои ин ҷаҳон равона кунем (Қӯлассиён 3:2).
Худованд раҳмдил буд, ва фариштагон дасти Лут ва занаш ва ду духтарашро гирифта, онҳоро аз шаҳри маҳкумшуда берун оварданд. Мутаассифона, занаш дар масофаи кӯтоҳе аз Садӯм ҳалок шуд, зеро ӯ ба дастур итоат накард ва бо ҳасрат ба хонаи худ нигоҳ кард. Намоиши ниҳоии мо аз Лут воқеан хеле ғамгин аст. Марде, ки дар дарвозаи Садӯм нишаста буд, акнун дар ғори кӯҳӣ бо ду духтараш зиндагӣ мекунад. Ҳамаи дороиҳои ӯ аз байн рафтаанд – ва ҳамаи ин аз он сабаб рӯй дод, ки Лут интихоби нодуруст кард.
Он марди одилона
Агар мо танҳо Аҳди Қадимро медоштем, шояд ҳайрон мешудем, ки оё Лут имондор буд. Аммо Аҳди Ҷадид бештар мегӯяд. Петрус, таҳти илҳоми Рӯҳи Муқаддас, ба мо мегӯяд, ки Лут, дар ҳақиқат, марди одилона буд. Чизҳое, ки ӯ дар Садӯм медид ва мешунид, ӯро хеле ба ташвиш меовард. Баръакси содомиёни бебозгашт, Лут ҷони одилона дошт (2 Петрус 2:7-8). Хатои Лут дар интихоби зиндагӣ дар байни онҳо буд.
Дар бораи худамон чӣ? Оё мо аз одамони табдилнашудаи атрофамон фарқ дорем ё бо дигарон омезиш меёбем? Пайравони Худованд Исо бояд ба Ӯ монанд бошанд. Аз чароғҳои дурахшони ин ҷаҳон фирефта нашавед. Ҳама чизе, ки ҷаҳон пешниҳод мекунад, муваққатӣ аст – гузаранда. Дар хотир доред, ки «чизҳое, ки дида намешаванд, абадӣ ҳастанд» (2 Қӯринтиён 4:18).
