Яҳудои Исқарют яке аз номҳои шинохташуда дар Аҳди Ҷадид аст; на ба мисли Исои Масеҳ маъруф, балки эҳтимол ба мисли Петрус, Яъқуб ё Юҳанно ба осонӣ шинохта мешавад ва бештар аз дигар расулон.
Мутаассифона, Яҳудо бо хиёнате маъруф аст, ки ягона даъвои ӯ ба шуҳрат аст; хиёнати ӯ ба Исо тамоми шахсияти ӯ, ягона ҳадафи ӯ дар таърих аст. Нишони хоин ё хиёнаткор ба ҳар як ёдоварӣ аз номи ӯ замима шудааст. Дар рӯйхати дувоздаҳ расул Яҳудо ҳамеша охирин номбар мешавад ва ҳамеша ҳамчун хиёнаткор.
ДӮСТИИ ИСО
Исо бо Яҳудо дӯсти наздик шуда буд, чунон ки бо ҳар як аз дувоздаҳ агенти махсуси бодиққат интихобкардаи худ. Дар тӯли се соли ҳамроҳии наздик дар саросари замин аз Яҳудия то Ҷалил – аз ҷумла саёҳатҳо дар баҳр, дарсҳои тӯлонии таълимӣ ва хидмат ба беморон, мотамзадагон ва ниёзмандони рӯҳонӣ – ин мардони имтиёзнок бо ҳамдигар ва бо Исо шиносоии наздик пайдо карданд. Исо ҳамаи онҳоро дӯст медошт, Яҳудоро на камтар аз дигарон.
Ғами Исо ҳангоми эълон кардани он, ки яке аз онҳо ба Ӯ хиёнат мекунад, намоён буд ва гуфт: «Барои ӯ беҳтар мебуд, агар таваллуд намешуд» (Матто 26:24 NIV). Забур 41:9 хиёнат ва дарди Исоро пешгӯӣ мекунад: «Ҳатто дӯсти наздики ман, ки ба ӯ бовар доштам, ӯ, ки нони маро мехӯрд, пошнаи худро бар зидди ман бардошт.»
Вақте ки Исо Дувоздаҳро ду ба ду фиристод, ҳеҷ ишорае ба нодурустии Яҳудо набуд. Онҳо фиристода шуданд, то мавъиза кунанд, ки «Малакути Осмон наздик аст», ва ба онҳо қудрат дода шуд, ки «беморонро шифо диҳанд, мурдагонро эҳё кунанд, махавиёнро пок кунанд, девҳоро берун кунанд» (Матто 10:7-8). Яҳудо дар баробари дигарон бе ҳеҷ нишонаи бадӣ кор мекард.
Ҳамчун яке аз Дувоздаҳ, Яҳудо бо Исо роҳ мерафт, мехӯрд ва мехобид, ба таълимоти илҳомбахши Ӯ гӯш медод ва шоҳиди бисёр мӯъҷизаҳо буд. Чӣ тавр виҷдони ӯ ламс нашуда, дили ӯ ба ҳаракат наомадааст, зеро ӯ бо Писари Худои Таоло дар шакли инсонӣ ин қадар наздик ва доимӣ муошират мекард? Оё маблағҳои ночизи хазинадорӣ дар халтаи зери назорати ӯ ин қадар ҷолиб буданд, ки ӯ ҳеҷ гоҳ Исоро дар ҳақиқат нашинохт? Юҳанно ба мо мегӯяд, ки ӯ дузд буд, ки «аз он чизе, ки дар он гузошта шуда буд» – халтаи пул (Юҳанно 12:6) – «худ ба худ мегирифт».
КӮРШАВИИ ШАЙТОН
Аён аст, ки ҳар чизе, ки биниши Яҳудоро пур мекард, диди ӯро аз «нури дониши ҷалоли Худо», ки дигарон «дар чеҳраи Исои Масеҳ» медиданд, монеъ мешуд (2 Қӯринтиён 4:6). Аммо душмани Исо ва ҳамаи онҳое, ки барои Худо зиндагӣ кардан мехоҳанд, ӯро аз воқеияти Исо «кӯр» карда буд (2 Қӯринтиён 4:4). Аммо ин душман (Шайтон) танҳо он чизеро, ки Яҳудо иҷозат дод, иҷро карда метавонист; ӯ интихобҳое кард, ки ӯро ба манипуляцияи Шайтон дучор кард.
Ҳеҷ кас ҳеҷ гоҳ имконияти беҳтаре барои шинохтани Исо надошт, назар ба Яҳудо. Аммо ӯ ҳеҷ гоҳ ӯро дар ҳақиқат нашинохт. Иқрорҳои Петрус дар бораи илоҳияти Исо хуб ҳуҷҷатгузорӣ шудаанд. Баръакс, баландтарин арзёбии Яҳудо дар бораи Наҷотдиҳанда – ягона иқрори гузоришшудаи ӯ – ин буд, ки Исо «бегуноҳ» буд (Матто 27:4). Аммо Ӯ беохир бештар буд ва Яҳудо онро комилан аз даст дод.
Яҳудо намунаи даҳшатнокест, ки чӣ қадар наздик ба Исо будан мумкин аст – Ӯро шунидан, бо Ӯ се сол муошират кардан, Ӯро тамошо кардан, ки чӣ тавр Ӯ муҳаббати Худоро дар ҳама гуна муносибатҳо бо ҳама гуна одамон нишон медод – бе он ки ҳеҷ гоҳ дар ҳақиқат надонист, ки Исо кист, ҳеҷ гоҳ ба Худовандии Ӯ таслим нашуд.
ЧИЗЕ НОДУРУСТ
Аввалин ишорае, ки бо Яҳудо чизе нодуруст буд, аксуламали ӯ ба тадҳинкунии ибодатгаронаи Исо аз ҷониби Марям бо атри гаронбаҳо буд (Юҳанно 12:1-11). Ӯ пурсид, ки чаро он барои манфиати камбағалон фурӯхта нашуд. Ин наҷиб садо дод, аммо Юҳанно ошкор мекунад, ки Яҳудо ба камбағалон ҳеҷ аҳамият намедод, балки дасташ дар халта буд (Юҳанно 12:6). Дар он вақт, ҳеҷ кас чизеро гумон намекард; баъзеҳо воқеан ба танқиди Яҳудо ҳамроҳ шуданд ва ин истифодаи атриёт «исрофкорӣ» номиданд (Матто 26:6-9; Марқӯс 14:4-5).
Ин пайдарпаии рӯйдодҳо нишон медиҳад, ки ин ҳодиса эҳтимол охирин қатра барои Яҳудо буд, ки қарори ӯро барои «фурӯхтани» Исо ба душманони Ӯ барои фоида ба вуҷуд овард. Дарҳол ӯ «назди саркоҳинон рафт ва пурсид: «Агар Ӯро ба шумо супорам, чӣ қадар ба ман медиҳед?»» (Матто 26:13-15).
Муносибат ва рафтори Исо нисбат ба Яҳудо ифодаи файз ва шафқати фавқулодда буд. Ӯ ҳеҷ гоҳ Яҳудоро ошкоро фош накард. Вақте ки Ӯ эълон кард, ки дар байни онҳо хиёнаткор ҳаст, Ӯ Яҳудоро ба ҷуз оромӣ, хусусӣ нишон надод. Ҳама пурсиданд: «Албатта ман не, Худованд?» аммо ҳеҷ гумоне ба Яҳудо нишон надоданд. Сипас Яҳудо низ пурсид: «Албатта ман не, Устод?» аммо, боз, ҷавоби Исо бетаваҷҷӯҳ монд: «Бале, ин туӣ» (Матто 26:20-25).
Юҳанно низ шоҳиди ин рӯйдодҳо буд. Вақте ки Исо хиёнаткорро эълон кард ва ҳама ба ҳамдигар нигоҳ карданд, Петрус аз Юҳанно (ки наздиктарин ба Исо буд) хоҳиш кард, ки пурсад, ки кӣ хоҳад буд. Исо бо тар кардани нон дар табақ ва додани он ба Яҳудо ҷавоб дод, ки ӯро ҳамчун хиёнаткор нишон дод. Аммо ин ҳам, ба назар мерасад, ки бо оҳанги хусусӣ буд, то каси дигар пай набарад. Лаҳзае пас, вақте ки Исо ба Яҳудо гуфт, ки онро зуд иҷро кунад, «ҳеҷ кас дар хӯрок нафаҳмид, ки чаро», аммо «азбаски Яҳудо масъули пул буд, фикр мекард, ки Исо ба ӯ мегӯяд, ки барои ид чизҳои лозимаро бихарад, ё ба камбағалон чизе диҳад» (Юҳанно 13:21-29).
Юҳанно ба мо мегӯяд, ки ҳамин ки Яҳудо он нонро гирифт, Шайтон ба ӯ даромад ва ӯ аз ҳуҷра баромад ва ба шаб рафт (Юҳанно 13:27-30). Ҳеҷ кас ба Яҳудо гумон накард. Ва Исо ӯро фош накард.
ХИЁНАТ БО БӮСА
Дар Ҷатсамонӣ, пас аз тартиб додани ишора барои мақомоти боздошт, Яҳудо ба Исо наздик шуд, то Ӯро бибӯсад ва гуфт: «Салом, Устод!» Исо пурсид: «Яҳудо, оё Писари Одамро бо бӯса хиёнат мекунӣ?» Сипас Яҳудо гуфт: «Устод!» ва Ӯро бӯсид (Матто 26:48-50; Луқо 22:47-48; Марқӯс 14:45).
Исо ба киноя майл надошт; мо наметавонем гумон кунем, ки суханони Ӯ ғайр аз ғамгинӣ буданд. «Оё хиёнат мекунӣ ... бо бӯса?» метавонист дар ин лаҳзаи охирин ба виҷдони Яҳудо расад. Исо ба назар мерасид, ки бӯсаро рад мекунад ва Яҳудоро ташвиқ мекард, ки ба нуқтаи назар бирасад: «Дӯст, он чиро, ки барои он омадаӣ, иҷро кун,» Ӯ ба ӯ бе душманӣ ё киноя гуфт. Ӯ бо хиёнаткори худ ҳамчун «дӯст» сухан гуфт – ифодаи самимӣ аз эҳтиром ба ҳамроҳи маҳбуб. Исо ҳанӯз дӯсти Яҳудо буд, аммо Яҳудо дигар дӯсти Исо набуд.
Исо то охир ба Яҳудо умед дошт, на барои пешгирӣ аз хиёнат, балки барои наҷот додани хиёнаткор. Пештар муайян кардани хиёнаткор ӯро фош мекард. То ҷое ки ба Исо дахл дошт, Яҳудо ҳанӯз метавонист баргардад.
Ман шахсан бовар дорам, ки ҳатто пас аз хиёнат ва боздошт, Исо ҳанӯз ҳам Яҳудои дар ҳақиқат тавбакардаро мебахшид. Вазифаи Исо наҷот додани гунаҳкорон, ҳар яки мо буд ва ҳоло ҳам ҳаст. Карераи Ӯ дар салиб ба охир расид, аз ин рӯ Ӯ омад. Худи сарбозон ва пешвоёни динӣ, ки салиби Ӯро иҷро карданд, барои наҷоте, ки Ӯ харида буд, мувофиқ буданд. «Падар, онҳоро бубахш,» Исо аз салиб илтимос кард. Бешубҳа, Яҳудо ҳатто он вақт бахшида мешуд!
Дар айни замон, Исо эътироф кард, ки Яҳудо «касе буд, ки ба ҳалокат маҳкум шуда буд, то ки Навишта иҷро шавад» (Юҳанно 17:12). Дили Ӯ аз даст додани Яҳудо ғамгин буд. Ӯ ӯро маҳкум накард, аммо Ӯ бо хоҳиши худ ҷазоеро ба дӯш гирифт, ки ҳатто Яҳудои Исқарютро мебахшид.
ХУДРО МАҲКУМ КАРДАН
Яҳудо худро маҳкум кард ва дидаю дониста роҳи худро интихоб кард. Ин пешакӣ аз нуқтаи назари дониши Худо навишта шуда буд, на ҳамчун сенарияе, ки Яҳудо маҷбур буд онро пайравӣ кунад. Оё ӯ аз пешгӯӣ бехабар буд (Забур 41:9; Забур 55:12-14; Закарё 11:12-13)? Яҳудо барои таваҷҷӯҳ ва муҳаббати худ объектҳои дигарро интихоб кард ва бо хоҳиши худ ба роҳе, ки ба лаънат оварда мерасонд, содир шуд.
Ман бовар дорам, ки Исо Яҳудоро то охир мебахшид. Аммо, аз ҷониби Яҳудо, ӯ аллакай хаттеро убур карда буд, ки аз он пас ӯ наметавонист баргардад. Ӯ ниҳоят Исоро рад карда буд ва худро ба ихтиёри шайтонӣ боз гузошт. Шайтон «Яҳудоро ташвиқ карда буд ... то ба Исо хиёнат кунад» (Юҳанно 13:2), сипас, «Шайтон ба Яҳудо даромад» ва ӯро водор кард, ки назди пешвоёни яҳудӣ равад, то ба Исо хиёнат кунад (Луқо 22:3-4). Ниҳоят, пас аз он ки ӯ нонро аз Исо ҳангоми хӯроки Фисҳ гирифт, ба мо боз гуфта мешавад, ки «Шайтон ба ӯ даромад» (Юҳанно 13:27). Шайтон дар ду марҳила даромад, аввалан барои водор кардани ӯ ба пешниҳоди хиёнат, сипас барои таъмини он, ки ӯ фикри худро тағйир надиҳад. Чӣ даҳшате дар виҷдони ӯ ва ҷони лаънатшудаи ӯ дар тӯли абадият дар кӯли оташ буд!
Гарчанде ки Яҳудо гарави Шайтон буд, ӯ ҳанӯз ҳам қобилияти дарк кардани он чиро, ки карда буд ва беумедии вазъияти гунаҳкоронаи худро дошт ва ӯ «бо пушаймонӣ» – на тавба – «гирифтор шуд». Ӯ роҳи дигареро ба ҷуз хотима додан ба ҳаёти худ надид (Матто 27:3-5). Ман қатъиян бовар дорам, ки Наҷотдиҳандаи меҳрубони гунаҳкорон ҳанӯз ҳам омода буд, ки Яҳудоро наҷот диҳад, аммо Яҳудо сарнавишти худро бо рад кардани ниҳоии Масеҳ бо хориҷ кардани худ аз ин зиндагӣ муайян кард.
ЯҲУДО ВА ПЕТРУС ҲАМЧУН НАМУНА
Баъзеҳо аз монандӣ байни Яҳудо ва Петрус ошуфта шудаанд. Оё гуноҳҳои онҳо то андозае яксон набуданд? Бешубҳа, инкори Исо аз ҷониби Петрус як навъ хиёнат буд. Аммо ин ду мард дар ҳолатҳои хеле гуногун буданд. Петрус шахсияти Исоро ҳамчун Масеҳи ваъдашуда дар ҳадди аққал ду маврид ба таври возеҳ эътироф кард (Юҳанно 6:68-69; Матто 16:16). Пеш аз он ӯ худро гунаҳкоре эътироф карда буд, ки сазовори ҳузури Худованд нест ва ба таври файз бахшида шуда буд. Исо гуфт: «Натарс.» Ӯ ҳеҷ гоҳ гунаҳкорро дар гуноҳҳояш намегузорад ва инро намегӯяд. «Натарс» маънои онро дорад, ки Исо гуноҳи ношоистагии Петрусро бахшида буд (Луқо 5:8-10).
Петрус Худованди худро бо тамоми дили худ дӯст медошт ва хидмат мекард, сарфи назар аз бисёр нокомиҳо. Исо медонист, ки муҳаббат ва садоқати ӯ ба Ӯ самимӣ аст. Ӯ на танҳо медонист, ки кӣ ба Ӯ хиёнат мекунад, балки кӣ зери фишор заиф мешавад ва Ӯ ба Петрус гуфт: «Шайтон хоҳиш кардааст, ки шуморо мисли гандум ғарбел кунад (на ба ӯ дарояд ва иродаи ӯро ба даст гирад). Аммо ман барои ту, Шимъӯн, дуо кардам, то имони ту ноком нашавад» (Луқо 22:31-32). Исо ишора кард, ки Шайтон иҷозат дорад, ки бар Петрус кор кунад. Мисли Айюб, Петрус бе розигии Худованди худ барои Шайтон дастнорас буд. Петрус ба Исо тааллуқ дошт, зеро ӯ худро ба Ӯ таслим карда буд. Яҳудо «ҳуқуқҳои» худро ба ҳаёт ва иродаи худ нигоҳ дошта буд ва зери ҳимояи Исо набуд. Ҳеҷ ишорае нест, ки Исо барои Яҳудо дар назар ва ҳангоми фиреб ва хиёнати ӯ дуо карда бошад. Яҳудо ҳамчун агенти мустақил амал кард.
Исо дуо кард, ки имони Петрус ноком нашавад. Ва ноком нашуд! Петрус ҳеҷ гоҳ имонеро, ки дар се иқрори худ дар бораи шахсият ва илоҳияти Исо баён карда буд, инкор накард. Ӯ донистани Исоро инкор кард ва ҷасорати ӯ ноком шуд – аммо на имони ӯ. Иқрорҳои ӯ дар ҳоле буданд, ки ӯро дӯстони ҳамдард иҳота карда буданд; инкори ӯ дар ҳоле буд, ки ӯро душманони Исо иҳота карда буданд, вақте ки фишор бузургтарин буд. Шафоати Исо Петрусро наҷот дод. Падар ҳеҷ гоҳ илтимосҳои Писари худро рад намекард. Ҳангоме ки Исо Петрусро дар бораи нокомии дарпешистодаи ӯ огоҳ мекард ва ӯро аз дастгирии дуои худ итминон медод, Ӯ инчунин ба Петрус ваъда дод, ки ӯ дар ниҳоят барои Худованд муфид хоҳад буд ва ба ҳамимонони худ хидмат хоҳад кард (Луқо 22:31-32).
Албатта, Яҳудо дар ҳақиқат агенти мустақил набуд. Ӯ дар ҳақиқат Худованди худро ба душманони худ нафурӯхт. Ӯ ҷони худро ба Шайтон фурӯхт. Шайтон Худованди ӯ буд. Исо наметавонист барои ӯ дуо кунад, чунон ки барои Петрус кард.
ДАРСИ ҶИДДӢ
Яҳудо дарси ҷиддӣ ва огоҳӣ барои ҳамаи онҳоест, ки ба Исо ба таври тасодуфӣ ё сатҳӣ «бовар» мекунанд. Аммо Петрус рӯҳбаландкунанда аст. Шахсе, ки Исои Масеҳро ҳамчун Наҷотдиҳанда ва Худованди худ эътироф карда ва ба Ӯ бовар кардааст, аз нав таваллуд шудааст ва ба Худо тааллуқ дорад. Ҳавворӣ Павлус навишт, ки «ҳеҷ чиз наметавонад моро аз муҳаббати Худо дар Масеҳ ҷудо кунад» (Румиён 8:35-39). Шафоати Исо як манбаи тавоно аст. Ӯ ҳеҷ гоҳ имондоронро мисли Яҳудо ноком намегузорад. Мисли Петрус, ҳар як имондор барои Шайтон дастнорас аст, ба ҷуз бо иҷозати Худо. Ва Ӯ танҳо ба Шайтон иҷозат медиҳад, ки бар мо кор кунад, то моро барои некии худамон ва ҷалоли Худо пок созад.
