Муносибати шумо бояд ҳамон тавре бошад, ки Исои Масеҳ, ки дар табиати Худо буда, баробарӣ бо Худоро чизе барои ба даст овардан намедонист, балки худро холӣ карда, табиати ходимиро гирифт ва ба сурати инсон офарида шуд. Ва дар зоҳир ҳамчун инсон ёфт шуда, худро фурӯтан кард ва то марг итоаткор шуд – ҳатто марг дар салиб! (Филиппиён 2:5-8)
Рӯҳияи Мавлуди Исо барои одамони гуногун маъноҳои гуногун дорад. Барои баъзеҳо ин эҳсоси зебои гарми «ҳеҷ ҷое мисли хона барои ид нест». Барои дигарон ин ҳаяҷони хариди тӯҳфаҳо ва печонидани онҳо дар назди дарахт аст. Барои донишҷӯ, рӯҳияи Мавлуди Исо муддате аз мактаб ва таҳсил дур шудан аст. Ба ибораи дигар, барои чизҳои хубе, ки дар Мавлуди Исо меоянд, омода шудан, рӯҳияи машҳури Мавлуди Исоро дарк кардан аст.
Аммо дар бораи Масеҳ чӣ? Оё Ӯ як қисми рӯҳияи Мавлуди Исо нест? На он қадар! Ба истиснои чанд саҳнаи таваллуд дар ин ҷо ва он ҷо, ҷомеаи мо Худованд Исоро аз Мавлуди Исо қариб пурра дур кардааст. Ин ид дар фарҳанги мо чунон дунявӣ шудааст, ки шахс метавонад ба рӯҳияи Мавлуди Исо ғарқ шавад, бе он ки як фикри пурмазмун дар бораи Исо дошта бошад.
Ақли Масеҳ
Рӯҳияи ҳақиқии Мавлуди Исо, албатта, ба Масеҳ ҷои сазовори Ӯро медиҳад. Ин маънои саҳнаҳои бештари охури ва сурудҳои муқаддаси бештарро надорад. Ин маънои бештари ақл ва муносибати Масеҳро дорад. Барои дарк кардани рӯҳияи ҳақиқии Мавлуди Исо, бо рӯҳияи худфидоии Худованди мо тавсиф шудан аст. Ин барои ҷаҳони ғайримӯъмин, ғайримасеҳӣ – ҳатто дар мавсими Мавлуди Исо – қариб ғайриимкон аст. Аммо ин барои масеҳии ҳақиқӣ имконпазир аст, зеро ҳаёти Масеҳ дар он ҷост ва ин ҳаёт аз ҷониби Рӯҳи Муқаддас қувват мегирад. Филиппиён 2:5-8, ки дар аввали ин мақола оварда шудааст, ба мо мегӯяд, ки масъулияти масеҳӣ аст, ки ақл ё муносибати Худованд дар мо такрор шавад ва моро тавсиф кунад. Доштани муносибати худдорӣ ва худфидоӣ доштани ақли Масеҳ аст. Ин рӯҳияи ҳақиқӣ, библиявии Мавлуди Исо аст.
Сабаби навиштани ин порчаи бузурги доктриналии Навиштаҳо як мушкилоти маъмулӣ дар Калисои ибтидоӣ буд. Бисёре аз филиппиён худхоҳ ва мағрур буданд ва танҳо ба худ ғамхорӣ мекарданд (Филиппиён 2:3-4). Оё шинос садо медиҳад? Мушкилоти Филиппиён мушкилоти муосир аст. Худ ҳамеша афзалияти аввалиндараҷаи мо ба назар мерасад. Тааҷҷубовар нест, ки Худо номаи Павлусро ба Филиппиён дар Библия дохил карданро интихоб кард. Ин Каломи Худо ба мо имрӯз ҳамон қадар аст, ки ба филиппиён буд. Биёед бишнавем, ки Ӯ ба мо чӣ мегӯяд.
Мо бояд бештар ҳамбастагӣ ва муҳаббат ба якдигарро нишон диҳем (2:2). Кори худро кардан ва аз дигар мӯъминон мустақил будан ғайринавиштаҷот аст. Мо бояд ба манфиатҳои бародарон ва хоҳарони худ ғамхорӣ кунем (2:3-4). Нодида гирифтан ё паст задани дигар аъзоёни ҷомеаи масеҳӣ ғайринавиштаҷот аст. Мо бояд ба онҳое, ки бо онҳо муносибат кардан душвор аст, даст дароз кунем ва дӯст дорем (2:2; 4:2). Мо бояд барои ягонагии ақл ва рӯҳ ва мақсад бо он мӯъминон, ки ҳама чизро ба таври мо намебинанд, кӯшиш кунем (2:2; 1:27). Ин осон нест, аммо хеле навиштаҷот аст. Рӯҳияи ҳақиқии Мавлуди Исо худдорӣ, худфидоӣ ва худфидоии зиёдро дар бар мегирад.
Тасвири олии он ки худфидоӣ ба манфиати дигарон чӣ маъно дорад, намунаи Писари абадии Худост. Ӯ ҷалол ва бузургии осмонро – барои мо – тарк кард (2:6). Ӯ бо вазъияти инсонӣ тавассути инсон шудан – барои мо – шиносоӣ кард (2:7). Ӯ ихтиёран аз ҳаёт даст кашид ва мурд – барои мо (2:8). Ҳар як қадами роҳи Худованди мо таслимшавии минбаъдаи он чизе буд, ки аз рӯи ҳуқуқ ба Ӯ тааллуқ дошт. Ин ақл ё муносибатест, ки бояд масеҳиро тавсиф кунад. Чӣ тавр ман метавонам пас аз хондани Филиппиён 2:5-8 барои «ҳуқуқҳои» худ мубориза барам? Доштани рӯҳияи ҳақиқии Масеҳ аз доштани рӯҳияи Мавлуди Исо хеле фарқ мекунад!
Моҳияти Масеҳ
Тавре ки дар боло зикр шуд, ин қисми Каломи Худо аҳамияти бузурги доктринӣ дорад. Дар ин чанд ояти кӯтоҳ доктринаи таҷассум мавҷуд аст. Ин ки Худо инсон шуд, бешубҳа достони Мавлуди Исост. Азбаски Филиппиён 2:5-8 аксар вақт нодуруст фаҳмида шудааст, муҳим аст, ки мо ин оятҳоро бодиққат тафтиш кунем. Ибораи аввали Филиппиён 2:6 ба мо мегӯяд, ки Исо дар Байт-Лаҳм Худо буданро оғоз накард ва дар Байт-Лаҳм Худо буданро қатъ накард. «Дар табиати Худо будан» ҳақиқати ҳамеша Худо будани Ӯро ифода мекунад. Барои тасвир, мо метавонем дар бораи Майкл Ҷордан, бузургтарин бозигари баскетбол дар ҷаҳон бигӯем: «Ҷордан, ки дар табиати худ варзишгар буд, Чикаго Буллзро ба шаш қаҳрамонии NBA бурд.» Ҷордан ҳангоми бозӣ барои Буллз варзишгар нашуд: ӯ пеш аз он варзишгар буд ва ҳоло ҳам варзишгар аст – дар табиат ё «моҳияти» худ.
Азбаски Писари абадӣ дар моҳияти вуҷуди худ Худо буд, Ӯ ҳамаи зуҳуроти беруна ё таъсирот ё «баробариҳо»-и Худоиро дошт. Ҳеҷ ҷалол ё бузургии Худо набуд, ки аз они Ӯ набуд. Ибораи дуюми ояти 6 ба мо муносибати аҷиби худфидоии Ӯро нишон медиҳад. Писари абадӣ ин зуҳуроти берунаи Худоиро чизе намедонист, ки Ӯ бояд мисли ганҷе ба даст гирад ё нигоҳ дорад. Ӯ ин ҷалолҳоро (аммо на моҳияти худро) як сӯ гузошт, то ба назди мо ояд. Калимаи «баробарӣ» дар ибораи «баробарӣ бо Худо» дар асл ҷамъи «баробариҳо» аст. Ин маънои аломатҳои беруна ё зуҳуроти баробар будан бо Худоро дорад. Нишонҳои Худоӣ аз ҷониби Писари Худо ҳангоми ба замин омаданаш ихтиёран як сӯ гузошта шуданд.
Ӯ худро холӣ кард (2:7). Писари абадӣ ҳеҷ гоҳ худро аз Худоии худ холӣ накард, балки танҳо аз зуҳуроти берунаи он Худоӣ. Ба ин сайёра омада, Ӯ худро аз ҷалол ва бузургии осмонӣ холӣ кард. Ҳеҷ галои корти Мавлуди Исо дар атрофи сари он кӯдаки комил дар охури набуд. Аммо дар бораи сифатҳои илоҳии Ӯ чӣ – қудратманд будан (доштани тамоми қудрат), донишманд будан (доштани тамоми дониш) ва ҳамаҷо будан (дар ҳама ҷойҳо ҳузур доштан)? Оё Писари Худо ҳангоми ба ин ҷаҳон омаданаш худро аз ин сифатҳо холӣ кард? Не! Ин сифатҳо дар табиат ва моҳияти Худо хосанд ва Писари абадӣ ҳеҷ гоҳ дар Таҷассум Худо буданро қатъ накард.
Худованд Исо ихтиёран аз истифодаи сифатҳои илоҳии худ барои худ даст кашид, аммо худро аз онҳо холӣ накард. Дар тамоми Инҷилҳо мо лаҳзаҳоеро мебинем, ки Худованди мо сифатҳои илоҳии худро ба манфиати дигарон истифода мебарад. Қудрати Ӯ дар қудрати Ӯ бар беморӣ ҳангоми шифо додани беморон, бар марг ҳангоми зинда кардани мурдагон, бар девҳо ҳангоми рондани девҳо ва бар офат ҳангоми ором кардани баҳр (Луқо 8) дида мешавад. Дониши Ӯ, масалан, дар пешгӯии Ӯ дар бораи тафсилоти дақиқе, ки дар ояндаи Ӯ рӯй медоданд – азоб, радкунӣ, марг ва эҳёи Ӯ (Марқӯс 8:31) дида мешавад. Ӯ медонист, ки кӣ ба Ӯ хиёнат мекунад (Матто 26:21-25). Ӯ медонист, ки Петрус Ӯро пеш аз субҳ маҳз се маротиба инкор мекунад (Марқӯс 14:29-30). Ӯ медонист, ки марги Ӯ бо салибкушӣ хоҳад буд (Юҳанно 12:32-33). Ӯ медонист, ки суудкунии Ӯ пас аз эҳёи Ӯ хоҳад буд (Юҳанно 14:28-29).
Дар бораи ҳамаҷо будани Худованд ҳангоми дар ин ҷаҳон буданаш чӣ? Гарчанде ки ин мафҳум ақли маҳдуди моро васеъ мекунад, Навиштаҳо нишон медиҳанд, ки ҳатто ин сифат дар таҷассуми Ӯ даст кашида нашудааст. Масалан, дар Матто 18:20 Исо гуфт: «Дар куҷое ки ду ё се нафар ба исми Ман ҷамъ оянд, Ман дар миёни онҳо ҳастам.» Гарчанде ки ин изҳорот одатан ба ҳузури Ӯ дар миёни мо ҳоло татбиқ мешавад, дар хотир доред, ки Ӯ онро дар замони ҳозира гуфта буд – ҳангоми дар ин ҷаҳон ҷисман буданаш. Албатта, ҷисми Худованди мо дар як вақт танҳо дар як ҷо буд, чунон ки ҷисми эҳёшудаи Ӯ ҳоло аст. Агар мо Писари Худоро аз ҳамаҷо будани Ӯ маҳрум кунем, зеро Ӯ дар таҷассуми худ ҷисм гирифт, мо Ӯро аз як қисми муҳими Худоии Ӯ абадан маҳрум мекунем – зеро Исо имрӯз, ҷисман зинда аст! Мо Худованд Исоро рӯзе шахсан хоҳем дид, вале Ӯ ҳоло дар миёни мост. Ӯ ҳамаҷост. Писари абадӣ ҳамеша ҳамаҷо буд. Ин доктринаи масеҳии ҳамаҷо будани Худост: тамоми Худо дар ҳама ҷойҳо дар ҳама вақтҳо.
Табиати Масеҳ
Филиппиён 2:7 нишон медиҳад, ки дар таҷассуми худ Писари Худо «табиати ходимиро гирифт ва ба сурати инсон офарида шуд». Худо инсониятро гирифт. Ба робита бо аввали ояти 6 диққат диҳед. Ӯ ҳамеша табиати Худоро дошт, аммо Ӯ табиати инсонро гирифт. Мақсад ин нест, ки Ӯ як табиатро тарк кард, то табиати дигарро гирад, балки ин ки Ӯ табиати инсонро илова бар Худо буданаш гирифт. Исо пурра Худо ва пурра инсон буд ва ҳаст. Ӯ 50% Худо ва 50% инсон нест; Ӯ 100% Худо ва 100% инсон аст. Писар «табиати ходимиро» гирифт ва худро комилан ба иродаи Падар таслим кард (Матто 20:28). «Ба сурати инсон офарида шудан» маънои онро дорад, ки Ӯ инсони воқеӣ ва ҳақиқӣ бо ҳамаи сифатҳои муҳими инсоният буд – ба истиснои табиати гунаҳкор (2 Қӯринтиён 5:21; 1 Юҳанно 3:5; 1 Петрус 2:22). Аммо ибораи «сурати инсон» минбаъд ифода мекунад, ки Ӯ на танҳо ва танҳо инсон буд – он Худоии доимии Ӯро ҳифз мекунад; Ӯ Писари таҷассумёфтаи Худо буд.
Ҳангоми дар ин сайёра қадам задани Худованди мо дар зоҳири Ӯ чизи ғайриоддӣ набуд. «Дар зоҳир ҳамчун инсон ёфт шудан» (2:8) маънои онро дорад, ки Ӯ мисли мардони он замон, ҷой ва фарҳанг мехӯрд, гап мезад ва либос мепӯшид. Ӯ мисли подшоҳе буд, ки муваққатан либоси шоҳии худро мекашад ва либоси деҳқонро мепӯшад, то бо мардуми худ шиносоӣ ва ҳамдардӣ кунад. Ҷалол ва бузургӣ ва подшоҳии Худованд муддате пӯшида буд.
Ҳамчун Инсони комил ва Ходим, Исо худро бо итоат барои дигарон то марг бо салибкушӣ фидо кард (2:8). Ин ақл ё муносибатест, ки бояд масеҳиро тавсиф кунад. Ин рӯҳияи ҳақиқии Мавлуди Исост, ки мо бояд онро ҷӯем ва нишон диҳем – на танҳо дар мавсими Мавлуди Исо, балки ҳамеша.
