Мардуми Худо дар ҳар давру замон ба таназзули рӯҳонӣ майл доранд. Сабаби аз Худо дур шудани мо мавҷудияти гуноҳ, нафс ё «одами кӯҳна» дар ҳаёти мост. Вақте ки мо аз нав таваллуд мешавем, мо аз ҷазо ва қудрати гуноҳ наҷот меёбем, аммо на аз ҳузури он. Ҳама сабабҳои дур шудан аз Худо ба он душмани муқаддасот, ки Навиштаҳо онро «нафс» меноманд, пайгирӣ мешаванд.
Мо бояд байни таваллуди нав ва барқарорсозӣ фарқ гузорем. Таваллуди нав кори файзбахши Худо барои инсони табиӣ, наҷотнаёфта аст. Барқарорсозӣ кори файзбахши Худо барои фарзандони саркаши Ӯст ва ба наҷотнаёфтагон ҳеҷ иртиботе надорад. Мардуми Худои Аҳди Қадим, Исроил, иқрор шуданд: «Бозгаштҳои мо бисёранд, мо бар зидди Ту гуноҳ кардем» (Ирмиё 14:7 NKJV). Худои Худаш дар бораи Исроил шаҳодат дод: «Мардуми Ман ба бозгашт аз Ман майл доранд» (Ҳушаъ 11:7). Калимаи «бозгашт» дар Аҳди Ҷадид пайдо намешавад, аммо ин бемориест, ки ҳар як имондор ба он майл дорад.
Бозгашт
Бозгашт ҳолати ғамангезест, ки бо таназзули файз, таназзули рӯҳонӣ ва коҳиши муҳаббат ба Наҷотдиҳанда ифода меёбад. Ин боиси аз даст додани таваҷҷӯҳ ба чизҳои илоҳӣ, бепарвоӣ дар истифодаи файз ва расмият дар иҷрои вазифа мегардад. Муқаддаси бозгашта ба чизҳои беарзиши дунё иҷозат медиҳад, ки дили ӯро аз Худованд дур кунанд. «Бозгашта дар дил аз роҳҳои худ пур хоҳад шуд» (Масалҳо 14:14).
Ҳеҷ кас аз имондори бозгашта дида дилсӯзтар нест. Муоширати ӯ бо Худо қатъ шудааст; шодии Калом аз байн рафтааст; дуои ӯ хомӯш шудааст. Пештар, ӯ дар муоширати хушбахтона бо Масеҳ роҳ мерафт; ҳоло ӯ дигар бо Ӯ машғул нест. Пештар, ӯ дар Худованд шодӣ мекард; ҳоло шодии наҷоти ӯ аз байн рафтааст. Аз наҷот ӯ «сулҳи Худо, ки аз ҳар фаҳмиш болотар аст» дошт (Филиппиён 4:7); ҳоло ӯ дар ҷони худ оромӣ намеёбад. Саркашии ӯ Рӯҳро ғамгин мекунад ва тасаллӣ боздошта мешавад. Ӯ пештар аз ҷониби Рӯҳ идора мешуд; ҳоло ӯ аз ҷониби гуноҳи дохилӣ идора мешавад. Дигар «меваи ширини Рӯҳ» (Ғалотиён 5:22-23) дар ҳаёти ӯ намоён нест. Ба ҷои ин, «аъмоли зишти нафс» (Ғалотиён 5:19-21) дар таҷрибаи ӯ сар мебардоранд.
Донистани сабабҳои бозгашт муҳим аст, то мо аз онҳо канорагирӣ кунем. Гуноҳ решаи он аст: «Зеро ки беқонунӣ афзун хоҳад шуд, муҳаббати бисёриҳо сард хоҳад шуд» (Матто 24:12). Аммо сабабҳои дигар низ ҳастанд, ба монанди беэътиноӣ ва бепарвоӣ. Ҳаёти масеҳӣ – ки ба мусобиқа, ҷанг ва мубориза монанд аст – саъю кӯшишро талаб мекунад. Беэътиноӣ ба дуо ва хондани Каломи Худо ҳарду боиси таназзул мешаванд. Нокомӣ дар пайваста «куштани аъмоли нафс» (Румиён 8:13; Қӯлассиён 3:5) боиси бозгашт мегардад. Беэътиноӣ ба ҳифзи дили худ (Масалҳо 4:23) боиси дур шудани мо мегардад. Аз даст додани дурнамои абадӣ ва ба чизҳои дунё мафтун шудан, об рехтан ба оташи муҳаббати мо ба Худост.
Кори илоҳии барқарорсозӣ
Кори илоҳии барқарорсозӣ ҳафт чизро дар бар мегирад:
1. Омили барқарорсозӣ Худост.
Имондор қобилияти дур шуданро дорад, аммо на баргаштанро. Гӯсфанди гумроҳ ҳеҷ гоҳ роҳи бозгашт ба галаро намеёбад. Кори барқарор кардани бозгаштагон аз таназзули рӯҳонӣ кори Худост ва ҳама аз файз аст: «Худованд чӯпони ман аст ... Ӯ ҷони маро барқарор мекунад» (Забур 23:1,3). Танҳо Он ки мегӯяд: «Ман Худованд ҳастам, ки туро шифо медиҳам» (Хуруҷ 15:26), ва эълон мекунад: «Ман бозгашти онҳоро шифо хоҳам дод» (Ҳушаъ 14:4) метавонад ҷонҳоро барқарор кунад.
Дар масалҳои гӯсфанди гумшуда ва тангаи гумшуда (Луқо 15), чӯпон аз паи гӯсфанди гумроҳ рафт ва зан то ёфтани тангаи гумшуда ҷустуҷӯ кард. Яъқуб дар Падан-арам сахт бозгашта буд. Барои барқарор кардани ӯ, Худованд ду маротиба зоҳир шуд (Ҳастӣ 31:3,13) ва ба ӯ амр дод, ки ба хона баргардад. Барои як сол, Довуд аз эътирофи гуноҳҳои зино ва куштори худ худдорӣ кард. Барои барқарор кардани ӯ, Яҳува Нотонро фиристод, то гуноҳи ӯро нишон диҳад (2 Подшоҳон 11-12). Петрус Худовандро се маротиба инкор кард, аммо Худованд ӯро барқарор кард (Юҳанно 21). Яҳува барои барқарор кардани Исроили бозгашта ташвиш мекашид: «Ба назди Ман баргардед ... эй фарзандони бозгашта, ва Ман бозгаштҳои шуморо шифо хоҳам дод» (Ирмиё 3:1,22).
2. Асоси барқарорсозӣ комилан масъалаи файз аст.
Дар ҳеҷ нуқтае файзи аҷиби Худо аз муносибати Ӯ ба саркашони Ӯ намоёнтар нест. Азбаски файз яке аз камолотҳои Ӯст, Ӯ ба тавре барқарор мекунад, ки сарватҳои файзи Ӯро бузург мегардонад. Худо ҳамаи корҳои Худро – офаридан, наҷот додан, таъмин кардан, ҳифз кардан, роҳнамоӣ кардан ё барқарор кардан – ба тавре иҷро мекунад, ки сазовори Худаш аст. Ба Ӯ монанд намебуд, ки кори дигаре кунад.
3. Даъват ба барқарорсозӣ даъват ба тавба аст.
Тамоми масъулияти мо дар барқарорсозӣ дар як калимаи муҳим – баргаштан – мутамарказ шудааст. «Агар баргардӣ, эй Исроил, ба назди Ман баргард» (Ирмиё 4:1). «Баргардед, эй фарзандони бозгашта, ва Ман бозгаштҳои шуморо шифо хоҳам дод» (Ирмиё 3:22). Наҷотнаёфтагон бояд барои наҷот ба Худо «баргарданд»; бозгаштагон бояд барои барқарорсозӣ ба Худо «баргарданд».
«Эй Исроил, ба назди Худованд Худои худ баргард» (Ҳушаъ 14:1). Ин маънои онро дорад, ки бозгашта бояд эътироф кунад, ки ӯ аз Худованд дур шудааст, аз паи нақшаҳои бади дили худ рафтааст ва ба роҳҳои мамнӯъ ворид шудааст. Ин маънои онро дорад, ки ӯ бояд худро доварӣ кунад, ҷониби Худоро бар зидди гуноҳ ва худ гирад. Ин нишон медиҳад, ки ӯ бояд худро дар назди Худо фурӯтан кунад, ношоистагии худро эътироф кунад ва раҳмат ҷӯяд. Ниҳоят, ӯ бояд қарори самимӣ қабул кунад, ки дубора итоат кунад.
4. Меъёри барқарорсозӣ мавқеъ, ҷой ё хидмат нест – балки Худои Худаш аст.
Муқаррар кардани меъёр ҳуқуқи Худост ва Ӯ ҳамеша ҷонро ба назди Худаш бармегардонад: «Баргард, эй Исроил ... ба назди Ман баргард» (Ирмиё 4:1). Бозгашт бояд ба Ӯ бошад, меъёри ҳамаи барқарорсозӣ. Ӯ ҳеҷ гоҳ меъёри Худро паст намекунад. Ӯ меъёрест, ки бо он ҳама рафтор чен карда мешавад.
5. Воситаи барқарорсозӣ тавба аст, ки тағирёбии ақлро ифода мекунад.
Тавбаи масеҳӣ дилро аз гуноҳ ба Худо гардондан аст. Гуноҳ тарк кардани Худост; тавба тарк кардани гуноҳ аст. Тавба мегӯяд: «Маро бо бутҳо дигар чӣ кор аст?» (Ҳушаъ 14:8). Ҳарчанд дардовар ва фурӯтанкунанда бошад ҳам, он боиси меваи гуворо мегардад. Ба сӯи осмон, он Худоро ҷалол медиҳад: «Агар нашунавед, ва ... ба дил нагиред, то ба исми Ман ҷалол диҳед ... Ман бар шумо лаънат хоҳам фиристод» (Малокӣ 2:2). Ба сӯи инсон, он иқрори самимӣ меорад. Ҳар қадар мо барои гуноҳ ғамгин шавем, ҳамон қадар дар Худованд шодӣ мекунем. Қудрати тағирдиҳандаи тавбаи ҳақиқӣ бузург аст: «Зеро ки ғамгинии худоӣ тавбаеро ба вуҷуд меорад, ки ба наҷот мебарад ... аммо ғамгинии дунё маргро ба вуҷуд меорад» (2 Қӯринтиён 7:10).
6. Мақсади барқарорсозӣ адолат аст.
«Ӯ ҷони маро барқарор мекунад; Ӯ маро дар роҳҳои адолат роҳнамоӣ мекунад» (Забур 23:3). Барқарорсозӣ моро ба адолат бармегардонад. Мо бо файз наҷот меёбем, ки тавассути адолат ҳукмронӣ мекунад, на ба ҳисоби он (Румиён 5:21). Мо барқарор намешавем, то дубора гуноҳ кунем – балки то «дигар гуноҳ накунем» (Юҳанно 8:11).
7. Шартҳои барқарорсозӣ иқрор ё худшиносӣ аст.
Худшиносӣ бо ду сабаб муҳим аст. Аввалан, ин ягона шарти муошират, бахшиш ва поксозӣ аст: «Агар гуноҳҳои худро иқрор кунем, Ӯ содиқ ва одилона аст, ки гуноҳҳои моро бахшад ва моро аз ҳама беадолатӣ пок кунад» (1 Юҳанно 1:9). Дуюм, он моро аз ҷазо наҷот медиҳад: «Зеро агар худро доварӣ мекардем, доварӣ намешудем. Аммо вақте ки доварӣ мешавем, аз ҷониби Худованд ҷазо мегирем, то бо дунё маҳкум нашавем» (1 Қӯринтиён 11:31). Падар интизори худшиносии фарзанди гуноҳкори худ аст, аммо агар чунин набошад, Падар бояд ҷазо диҳад, то ӯ «бо дунё маҳкум нашавад». Агар худшиносӣ беэътиноӣ шавад, Худо фарзанди Худро ислоҳ мекунад.
Намунаҳои бозгашт
Ҳоло биёед баъзе намунаҳои бозгашт ва барқарорсозиро баррасӣ кунем:
Иброҳим:
Дере нагузашта пас аз рафтан ба Канъон Иброҳим бо озмоиши сахти имон – қаҳтӣ рӯ ба рӯ шуд. Ба ҷои он ки ба Худо барои қонеъ кардани ниёзаш нигоҳ кунад, ӯ барои кӯмак ва наҷот ба Миср, рамзи дунё, рӯ овард. Дар Миср ӯ на қурбонгоҳе ба Худо дошт ва на муоширате бо Ӯ, балки мушкилоти зиёд. Ӯ аз Миср наҷот ёфт ва ба «Байт-Эл, ба ҷое ки хаймаи ӯ дар аввал буд ... ба ҷои қурбонгоҳе, ки дар он ҷо сохта буд» баргардонида шуд (Ҳастӣ 13:3-4). Фуруд омадани ӯ ба Миср дур шудан аз роҳи итоат буд. Ӯ бояд ба нуқтаи парвози худ баргардад ва аз нав оғоз кунад.
Яъқуб:
Яъқуб аз хашми бародараш Эсов ба Ҳорон, ки амакаш Лабон зиндагӣ мекард, гурехт. Дар тӯли 20 соли худ дар Падан-арам мо як калима ҳам намехонем, ки ӯ бо Худованд ягон муносибат дошта бошад – на дуо, на қурбонгоҳ, на ваҳйи тоза аз Яҳува. Яъқуб муқаддаси Аҳди Қадим буд, аммо дар Ҳорон ӯ бозгашт, дар нафс роҳ мерафт ва моддигароиро меҷуст. Ӯ ба ҷамъоварии сарват машғул буд ва бо рамаҳо, чорво, бузҳо ва шутурҳо машғул буд.
Дар Падан-арам Яъқуб назри худро, ки вақте Худованд бори аввал ба ӯ зоҳир шуд, фаромӯш кард (Ҳастӣ 28:20). Аммо Яҳува ӯро фаромӯш накард. Дар файзи худ Ӯ ду маротиба ба Яъқуб зоҳир шуд, бо суханони барқарорсозӣ: «Ба замини падаронат ва ба оилаи худ баргард, ва Ман бо ту хоҳам буд» (Ҳастӣ 31:3,13).
Довуд:
Тақрибан як сол, Довуд аз эътирофи он ки ӯ зино ва куштор кардааст, худдорӣ кард ва дасти ҷазодиҳандаи Худо бар ӯ вазнин буд (Забур 32:3-4). Худованд мехост бандаи бозгаштаи Худро шифо диҳад. Ӯ пайғамбар Нотонро бо масале ба Довуд фиристод, то гуноҳ ва гуноҳи ӯро фош кунад. Нотон бо ин ибораи ҷонсӯз анҷом дод: «Ту ҳамон мардӣ!» Довуд гуноҳи худро дарк кард ва иқрор шуд: «Ман бар зидди Худованд гуноҳ кардам» (2 Подшоҳон 12:7,13).
Дар Забур 51 мо иқрори ҳақиқии Довудро мехонем. «Ман гуноҳҳои худро эътироф мекунам» (ояти 3). Ӯ ду чизро аз даст дод. Аввалан, ӯ шодии наҷоти худро аз даст дод (наҷот худ ҳеҷ гоҳ гум намешавад). Ӯ дуо кард: «Шодии наҷоти Худро ба ман баргардон» (ояти 12). Дуюм, ӯ шаҳодати худро аз даст дод. Интизори барқарорсозии худ ӯ гуфт: «Он гоҳ Ман роҳҳои Туро ба гуноҳкорон таълим хоҳам дод; ва гуноҳкорон ба Ту табдил хоҳанд ёфт» (ояти 13).
Петрус:
Сабаби бозгашти Петрус худбоварии мағрурона буд: «Худованд, ман тайёрам, ки бо Ту ҳам ба зиндон ва ҳам ба марг равам». Дигар нишонаҳо «аз дур» пайравӣ мекарданд ва бо душман муошират мекарданд. Тавбаи ҳақиқӣ вақте ба амал омад, ки Исо ба ӯ нигоҳ кард ва ӯ «сахт гирист» (Луқо 22:33-62).
Пас аз эҳёи худ, Исо ба шогирдон зоҳир шуд ва Петрусро барқарор кард. Ӯ Исоро се маротиба инкор карда буд, аз ин рӯ Худованд се маротиба пурсид: «Оё маро дӯст медорӣ?» (Юҳанно 21). Петрус аз садоқат фахр карда буд, аз ин рӯ Худованд самимияти ӯро тафтиш кард. Сипас Ӯ ӯро ба вазифаи чӯпонии пасторӣ таъин кард. Пас аз барқарор шуданаш, ӯ метавонист ба мардони Исроил бигӯяд: «Шумо Муқаддас ва Одилро инкор кардед» (Аъмол 3:14) – ҳамон коре, ки ӯ карда буд. Дар ин ҷо мо Петрусро мебинем, ки ба замини баландтаре аз он ки аз он афтода буд, барқарор шудааст.
Калисои Эфсӯс:
«Ман инро бар зидди ту дорам, ки муҳаббати аввалини худро тарк кардаӣ. Дар хотир дор ... аз куҷо афтодаӣ; тавба кун ва корҳои аввалинро кун» (Ваҳй 2:4-5). Масеҳ инро ба фариштаи калисои Эфсӯс гуфт.
Айбдоркунӣ бар зидди ин калисо на он аст, ки онҳо муҳаббати аввалини худро «гум кардаанд», балки он аст, ки онҳо онро «тарк кардаанд». Ғамгин аст, вақте ки имондор муҳаббати аввалини худро барои чизҳои заминӣ тарк мекунад, ба насиҳати «худро дар муҳаббати Худо нигоҳ доред» (Яҳудо 21) гӯш намедиҳад. Аммо «тухми» Худо (1 Юҳанно 3:9) дар мардуми Ӯ, ҳатто бозгаштагон, боқӣ мемонад. Мо дар таваллуди нав аз Худо принсипи нобуднашавандаро мегирем: муҳаббати имондор метавонад коҳиш ёбад, аммо ҳеҷ гоҳ хомӯш намешавад; меваи он метавонад кам шавад, аммо решаи он боқӣ мемонад. Аз ин рӯ, айбдоркунӣ дар бораи тарк кардани муҳаббати аввалини мост. Рӯҳулқудс барои барқарорсозӣ се роҳи ҳалро пешниҳод мекунад, ки ба ақл, дил ва ирода муроҷиат мекунад: «Дар хотир дор» барои ақл аст. «Тавба кун» барои дил аст. «Кун» даъват ба ирода аст.
«Дар хотир дор» даъват ба бозгашта аст, ки ҳолати ғамангези кунунии худро бо ҳолати хушбахтонаи қаблии худ муқоиса кунад. Пештар, муҳаббати ӯ ба Масеҳ тару тоза буд, муоширати ӯ хуб буд ва «шодии Худованд» «қуввати» ӯ буд (Наҳемё 8:10). Аммо ҳоло ин тағир ёфтааст. Пеш аз он ки ӯ аз фикр кардан дар бораи Масеҳ, сӯҳбат кардан дар бораи Ӯ ва дуо кардан ба Ӯ лаззат мебурд, аммо ҳоло ӯ дигар дар пойҳои Исо намешинад, дар Каломи Ӯ мулоҳиза намекунад ва дуо намекунад. Мисли Аюб, ӯ нола мекунад: «Оҳ, ки ман ... мисли рӯзҳое мебудам, ки Худо маро назорат мекард; вақте ки чароғи Ӯ бар сари ман медурахшид, ва вақте ки бо нури Ӯ дар торикӣ роҳ мерафтам» (Аюб 29:2-3).
Тавбаи ҳақиқӣ эътиқод, пушаймонӣ ва иқрорро талаб мекунад. Он боиси ҳисси ҳақиқии гуноҳ, ғамгинии самимӣ барои гуноҳ, нафрати қавӣ аз гуноҳ ва тарк кардани гуноҳ дар оянда мегардад. Он дар Навиштаҳо ҳамчун «дили шикаста ва пушаймон» (Забур 51:17) ва «сахт гиря кардан» тасвир шудааст, чунон ки Петрус пас аз инкор кардани Худованд кард (Матто 26:75). Он чунин тасвир шудааст: «Агар мардуми Ман, ки ба исми Ман номида шудаанд, худро фурӯтан кунанд, ва дуо кунанд ва рӯи Маро ҷӯянд, ва аз роҳҳои бади худ баргарданд, он гоҳ Ман аз осмон хоҳам шунид, ва гуноҳи онҳоро хоҳам бахшид ва замини онҳоро шифо хоҳам дод» (2 Вақоеънома 7:14).
«Корҳои аввалинро кун» маънои онро дорад, ки бозгашта бояд аз дунё рӯ гардонад, ба васвасаҳои Шайтон ва хоҳишҳои нафс муқобилат кунад, худро инкор кунад ва вазифаи кушторро аз нав оғоз кунад (Румиён 8:13; Қӯлассиён 3:5). Ин маънои онро дорад, ки фарзанди Худо бояд ба Он ки аз Ӯ ин қадар сахт дур шудааст, баргардад, дубора ба Худовандии Ӯ таслим шавад ва ба Ӯ итоати самимӣ, ки сазовори Ӯст, бахшад. Хушнуд кардани Масеҳ бояд нигаронии асосии ӯ бошад, роҳ рафтан бо Ӯ кори ҳаррӯзаи ӯ ва муошират бо Ӯ шодии олии ӯ. Ва ӯ бояд ҳар рӯз тамоми зиреҳи Худоро пӯшад (Эфсӯсиён 6:11-17).
