Барои дуруст фаҳмидани Китоби Муқаддас, бояд дониши «ҳақиқати тақсимотӣ» дошта бошад. Худо дар замонҳои гуногун бо одамон ба таври гуногун муносибат кардааст ва ваҳйҳои нави Худро ва иродаи Худро ошкор кардааст. Ҳақиқати тақсимотӣ ба мо меомӯзонад, ки ин роҳҳои гуногунро дуруст фарқ кунем ва табиати онҳоро дарк кунем, то хусусиятҳои барҷастаи ҳар як тақсимот фаҳмида шаванд. Ҳамин тавр, мо хислати ҳақиқии даъвати худ ва тақсимоти мушаххаси худро меомӯзем.
Хусусияти барҷастаи тақсимоти қаблӣ Исроил, халқи заминии интихобкардаи Худо буд. Тақсимоти ҳозираи мо дар Пантикост (50 рӯз пас аз эҳёи Масеҳ) оғоз ёфт ва бо хусусиятҳои комилан гуногун фарқ мекунад: калисо на Исроил дар фикрҳои Худо барҷаста аст.
Вақте ки мо дар бораи Исроил сухан меронем, яҳудиёнро дар назар надорем. Мо он чизеро дар назар дорем, ки он миллат дар нақшаи аслии Худо барои онҳо буд. Ба ҳамин монанд, бо Калисо, мо ягон бино ё мазҳаб ё гурӯҳи имондорони эътирофшударо, ки дар ягон макон ҷамъ омадаанд, дар назар надорем, балки танҳо *ҳамаи* онҳоеро, ки дар ин тақсимоти рад кардани Масеҳ аз ҷаҳон ба Худо даъват шудаанд — Калисо мувофиқи тарҳ ва фикрҳои аслии Худо.Калимаи юнонӣ, ки дар KJV «калисо» тарҷума шудааст, танҳо маънои «даъватшудагон»-ро дорад. Ҳамин тавр, бо даъвати Худо ва Рӯҳи Муқаддаси сокин ҳамаи имондорон ба Ҷамъомади Худо ё Калисо муттаҳид мешаванд.
Калимаи «калисо» (экклесия: даъватшудагон) дар Навиштаҳо ба се тарз истифода мешавад: барои ифодаи шумораи умумии масеҳиён дар ягон ҷо (1 Қӯринтиён, 1:2, Қӯлассиён 4:15), шумораи умумии масеҳиён дар рӯи замин дар як вақт (1 Қӯринтиён 10:32, 12:28, Эфсӯсиён 1:22) ва шумораи умумии масеҳиён (даъватшудагон ва бо Рӯҳи Муқаддас мӯҳршудагон) байни Пантикост ва Раптура — омадани Худованд дар ҳаво (Эфсӯсиён 3:21, 5:25). Мо одатан ин калимаро дар истифодаи охирини он (умумӣ) истифода мебарем, гарчанде ки агар мо дар бораи калисое сухан ронем, ки имрӯз дар рӯи замин вуҷуд дорад, мо ба таври возеҳ истифодаи қаблиро дар назар дорем, ки дар он мо Калисоро ба лашкаре монанд дидем, ки ҳамон тавр мемонад, ҳарчанд воҳидҳое, ки онро ташкил медиҳанд, ҳам аз ҷиҳати шумора ва ҳам аз ҷиҳати ҳайати кормандон тағйир меёбанд.
Оғози тақсимоти нав
Пас аз муайян кардани истилоҳҳои худ, биёед баъзе фарқиятҳоро мушоҳида кунем. Яҳёи Таъмиддиҳанда, пешгузари Масеҳ, охирин аз як қатор тӯлонии пайғамбарони тақсимоти қаблӣ буд. Суханҳои Худо дар тақсимоти кӯҳна бо ӯ қатъ шуданд.
«Шариат ва пайғамбарон то Яҳё буданд; аз он вақт инҷониб, Малакути Худо мавъиза мешавад» (Луқо 16:16). Омадани Масеҳ ба ҷаҳон аз ҷониби Закарё ҳамчун омадани субҳ (тулӯи офтоб) аз баландӣ тасвир шудааст (Луқо 1:78). Пайдоиши Ӯ дар рӯи замин оғози рӯзи навро эълон кард — ҳанӯз оғози воқеии он нест. Худованд Исо рисолатеро дар миёни Исроил иҷро карданӣ буд, бинобар ин Ӯ бояд Худро ба онҳо ҳамчун Масеҳи деринтизоршудаи онҳо муаррифӣ мекард. Ғайр аз ин, асосҳои баракат бояд дар миёни азобҳои Ҷолҷота гузошта мешуданд. Аммо вақте ки ҳамаи ин гузашт, вақте ки Худованд Исо мурд, эҳё шуд, ба осмон сууд кард ва Рӯҳи Муқаддасро фиристод, он гоҳ рӯзи нав (тақсимот) оғоз ёфт; он дар ҳақиқат нав буд: он аз ҳама чизҳое, ки қаблан буданд, комилан фарқ мекард.
Фарқиятҳои асосӣ байни тақсимотҳо
Хусусияти хоси тақсимоти кӯҳна шариат буд, дар ҳоле ки файз хусусияти асосии тақсимоти нав аст. Тақсимоти кӯҳна бо додани Шариат дар Сино оғоз ёфт. Дар зери Шариат, Худо аз одамон талаб мекард. Худо бояд аз одамон ҳаққи Худро мегирифт. Он, ки инсон фавран ва комилан ноком шуд, ба ҳеҷ ваҷҳ одамонро аз масъулиятҳои нави худ озод накард. Аммо, Худо ба Мусо гуфт, ки бо раҳмат, Ӯ нобудии таҳдидшударо бо назардошти омадани Масеҳ боздорад (Хуруҷ 33:19). Шариат, аммо, то омадани Масеҳ ҳамчун муаллим (Ғалотиён 3:24) идома дод.
Бо мурури замон, Масеҳ омад. Қуввае қавитар аз шариат дар Ӯ ҳузур дошт, чунон ки дар мавриди зани гунаҳкор дар Юҳанно 8:1-11 дида мешавад. Таҳти таъсири пурқуввати файз, риёкорон назар ба шариат хеле самараноктар маҳкум шуданд. Ғайр аз ин, гунаҳкор бахшида шуд; чизе, ки шариат карда наметавонист. Ҳамин тавр, имрӯз, Худо медиҳад ва инсон мегирад.
Тақсимоти нав аз ин рӯ бо файзе фарқ мекунад, ки «ба воситаи адолат ба ҳаёти ҷовидонӣ ба воситаи Исои Масеҳ Худованди мо ҳукмронӣ мекунад» (Румиён 5:21). Тақсимоти кӯҳна дар атрофи Исроил мутамарказ буд, дар ҳоле ки нав бо Калисо алоқаманд аст. Шариат танҳо ба Исроил дода шуда буд, зеро таваҷҷӯҳи Худо ба Исроил ҳамчун миллат равона шуда буд. Имтиёзҳои онҳо миллӣ буданд, на инфиродӣ, гарчанде ки Худо ҳамеша бо шахсони алоҳида муносибатҳои махфии Худро дошт ва ин муносибатҳо дар рӯзҳои нокомии миллӣ бештар намоён буданд. Аммо дар оғози онҳо, Худо онҳоро ба таври миллӣ бидуни ишора ба ҳолати рӯҳонии шахсони алоҳида қабул кард: мавқеи Исроил дар назди Ӯ дар асоси миллӣ буд.
Аз тарафи дигар, дар бораи Калисо ҳеҷ чизи миллӣ нест. Имрӯз, Худо ба ҳамаи миллатҳо ташриф меорад, то «аз онҳо халқеро барои номи Худо бигирад» (Аъмол 15:13-14). Онҳое, ки ба ин тариқ барои номи Ӯ ҷамъ оварда шудаанд, Калисоро ташкил медиҳанд.
Калисо аз ин рӯ ғайримиллӣ аст, на миллӣ ё ҳатто байналмилалӣ. Он комилан берун аз ҳама фарқиятҳои миллӣ ва комилан мустақил аз чунин фарқиятҳост.Калисо як рама аст (Юҳанно 10:16, RV), як ҷисм аст (1 Қӯринтиён 12:13), хонаи рӯҳонӣ, коҳинии муқаддас аст (1 Петрус 2:5) ва оилае аст, ки фарзандони Худоро дар бар мегирад (1 Юҳанно 2:12, 3:1).
Ғайр аз ин, Калисо шахсонеро дар бар мегирад, ки шахсан бо Худо муносибати дуруст пайдо кардаанд, бахшида шудаанд ва Рӯҳи Муқаддас дар онҳо сокин аст. Танҳо пас аз он онҳо аъзои ҷисм ва «сангҳои зинда» дар хонаи рӯҳонӣ мешаванд.
Ибодати маросимӣ бо Исроил алоқаманд буд — ибодате, ки танҳо корҳои ояндаи Худоро тасвир мекард. Имтиёзҳои Калисо бо воқеиятҳои абадӣ алоқаманданд — бо моҳият на сояҳо. Ибодати Калисо аз қурбониҳо ва маросимҳои рамзӣ иборат нест, балки аз «ибодат дар рӯҳ ва ростӣ» (Юҳанно 4:23-24).
Шариат (Яҳудият) танҳо «сояи чизҳои неки ояндаро дошт, на худи тасвири чизҳоро» (Ибриён 10:1). Аммо барои мо, чизҳои нек омадаанд. Масеҳ онҳоро барқарор кардааст (Ибриён 9:24, 10:12), Рӯҳи Муқаддас онҳоро ошкор кардааст (1 Қӯринтиён 2:9-10) ва имондор метавонад ба онҳо бо чашми имон нигоҳ кунад (2 Қӯринтиён 4:18).
Баракатҳои Исроил асосан заминӣ ва моддӣ буданд, дар ҳоле ки баракатҳои Калисо осмонӣ ва рӯҳонӣ мебошанд.Ба Исроил дастур дода шуда буд, ки вақте ки онҳо ниҳоят замини ваъдашудаи худро соҳиб шуданд, Худоро шукр гӯянд, бо гирифтани аввалин ҳосили худ ва гузоштани онҳо дар сабад дар назди Худованд, бо эътирофи некии Ӯ дар лабони худ (Такрори Шариат 26:1-11). Аммо муносибати масеҳӣ ба Худо аз ин роҳи моддӣ хеле дур аст. Мероси осмонии мо чунин гуфта шудааст:
«Муборак аст Худо ва Падари Худованди мо Исои Масеҳ, ки моро бо ҳама баракатҳои рӯҳонӣ дар осмон дар Масеҳ баракат додааст» (Эфсӯсиён 1:3). Чӣ қадар тафовути комил!
Сарнавишти Исроил ин аст, ки дар давраи ҳукмронии 1000-солаи ояндаи Худованд (Ишаъё 60) канали баракат барои ҳамаи миллатҳо бошад. Сарнавишти Калисо ин аст, ки бо Масеҳ дар осмон алоқаманд бошад (бобҳои 19 ва 21 Ваҳй, ки Калисоро ҳамчун зани Барра нишон медиҳанд).
Заминаи таърихӣ ва тасаввуроти нодурусти маъмул
Гарчанде ки марги Масеҳ анҷоми муносибатҳои Худо бо Исроил ҳамчун миллат буд (онҳо дар салиб ба авҷи худ расиданд), Худо ба ҳар ҳол муносибатҳои иловагии муайянеро бо Исроил то марги Истефанус (Аъмол 7:54-60) ва шояд ҳатто то харобшавии Ерусалим дар соли 70 мелодӣ идома дод. Ба ҳамин монанд, гарчанде ки тақсимоти ҳозираи мо (ва худи Калисо) дар рӯзи Пантикост оғоз ёфт, Худо нақшаҳои Худро барои Калисои худ дар тӯли солҳои зиёд, бахусус тавассути Ҳавворӣ Павлус, тадриҷан ошкор кард. Инчунин, мо бояд қайд кунем, ки роҳҳои Худо бо Исроил танҳо барои муддате ба охир расидаанд. Дар оянда, ҳамаи ваъдаҳои пурҷалоле, ки ба он миллати маҳбуб дода шудаанд, иҷро хоҳанд шуд. Исроил танҳо ба як тараф гузошта шудааст, дар ҳоле ки Калисо роҳҳои асосиро ишғол мекунад. Вақте ки Калисо ба осмон интиқол дода мешавад, Исроил боз ба хатти асосии муносибатҳои Худо бароварда хоҳад шуд.
Дар Аъмол 7:38, Истефанус дар бораи «калисо дар биёбон» сухан меронад ва сарлавҳаҳои бисёре аз бобҳои Аҳди Қадим дар KJV низ дар бораи калисо сухан мегӯянд. Ҳамин тавр, бисёриҳо бовар доранд, ки Калисо дар замонҳои Аҳди Қадим вуҷуд дошт. Исроил «ҷамъомад» дар биёбон буд, ҳамон тавре ки издиҳоми бетартиби парастандагони Диана дар Аъмол 19:41 «ҷамъомад» номида шуданд, аммо инҳо ба ҳеҷ ваҷҳ ба Калисои Аҳди Ҷадид пайваст карда намешаванд. Ғайр аз ин, сарлавҳаҳои бобҳо дар KJV илҳомбахш нестанд, ва аз ин рӯ, татбиқ кардани баъзе суханҳои пайғамбарӣ ба Калисо танҳо ақидаҳои нодурусти одамони некхоҳ мебошанд. Аммо, ин хато хеле ҷиддӣ аст, зеро ин омехта кардани Исроил бо Калисо аз ҷониби одамон барои ворид кардани принсипҳо ва маросимҳои яҳудӣ ба масеҳият истифода шудааст.
Одамоне мисли Иброҳим, Мусо ва Илёс ҳеҷ гоҳ қисми Калисо набуданд: онҳо аз тақсимоти гузашта буданд. Аз ҷиҳати ахлоқӣ, ин одамон бузург буданд, дар ҳоле ки бисёре аз мо имондорон танҳо кӯдаконем. Худо онҳоро аз сабаби худотарсии онҳо баракат медиҳад, аммо на ҳамчун қисми Калисо.Ҳатто Яҳёи Таъмиддиҳанда, ки аз ӯ бузургтаре набуд, вақте ки аз ҷиҳати тақсимотӣ дида мешуд, аз хурдтарин дар Малакути Осмон камтар буд (Матто, 11:11). Ӯ ба тақсимоти хидмат тааллуқ дошт, мо ба тақсимоти писарӣ (Ғалотиён, 4:1-7). Ҳангоми дар рӯи замин будан, Худованд Исо чизи наверо, кори ояндаро эълон кард, ки ин мардони бузурги қадим дар он ҳеҷ саҳме надоштанд.
Дар Худ, Санг, Ӯ гуфт: «Ман калисои Худро месозам» (Матто 16:18). Он бояд бар Писари Худои зинда асос ёбад, на бар як пайғамбари оддӣ, ҳарчанд бузург бошад. Ин насиби мост!
Мақсади Худо барои Исроил ва Калисо
Исроил даъват шуда буд, ки Замини Ваъдашударо барои Худо ҳамчун гарав гирад, ки тамоми замин ба Ӯ тааллуқ дорад, ҳарчанд Шайтон бар он ҳукмронӣ карда буд. Вақте ки онҳо ба Замин дохил шуданд, онҳо Урдунро ҳамчун халқи «Худованди тамоми замин» убур карданд (Еҳушаъ 3:11-13). Ғайр аз ин, даъвати онҳо ин буд, ки дар ҷаҳон халқеро нигоҳ доранд, ки «аз онҳо аз ҷиҳати ҷисм, Масеҳ омад» (Румиён 9:4-5). Инчунин Худо Исроилро ҳамчун далели ниҳоии фасоди комили инсон истифода бурд. Исроил аз ҳама фасодҳои атроф ҷудо карда шуда буд ва аз ҳама дигарон имтиёз дошт, вале, чунон ки дар сабтҳои шариати худашон нишон дода шудааст (Румиён 3:9-18), онҳо комилан ноком шуданд ва ба ин васила ҳолати беумедонаи афтодаи ҳамаро исбот карданд.
Агар, чунон ки Румиён 3:19 мегӯяд, шариат ҳатто миллати махсуси яҳудиёнро, ки зери шариат буданд, комилан маҳкум кунад, пас ҳар даҳон баста мешавад ва тамоми ҷаҳон «дар назди Худо гунаҳкор» аст. Аз тарафи дигар, мақсад ва ҳадафи Худо бо Калисо ин аст, ки Ӯ дар он ифода ёбад. Он ҷисми Масеҳ аст (Эфсӯсиён 1:23). Мо дар ҷисмҳои физикии худ зиндагӣ мекунем ва худро ифода мекунем; ҳамин тавр Масеҳ дар рӯи замин тавассути Калисо зиндагӣ мекунад ва худро ифода мекунад. Калисо инчунин Ӯро дар рӯи замин дар ин замони радкунӣ ва ғайбати заминии Ӯ намояндагӣ мекунад. Шайтон Масеҳро шахсан аз рӯи замин дур кардааст, аммо Ӯ дар ин ҷо ҳамчун намояндаи халқи худ ҳузур дорад. Ба Калисо ё ҳар касе, ки ба он тааллуқ дорад, даст расонидан, ба Ӯ даст расонидан аст. Шоул имондоронро таъқиб мекард, вале суханони Худованд ба ӯ инҳо буданд:
«Шоул, Шоул, чаро Маро таъқиб мекунӣ?» (Аъмол 9:4). Калисо инчунин хонаи Худо аст, ягона хонае, ки Ӯ дар рӯи замин дар айни замон дорад (1 Тимотиюс 3:15). Худо аз ҷаҳони Худаш берун карда намешавад! Аз ин рӯ, Ӯ имрӯз дар хонае зиндагӣ мекунад, ки ҳеҷ подшоҳи дунявӣ онро сӯзонда ё хароб карда наметавонад.
Мақсади ниҳоии Худо ин аст, ки арӯсе барои Масеҳ дошта бошад (Эфсӯсиён 5:25-27), халқе, ки гарчанде ҳоло радкунии Ӯро ҳамчун бегонагони осмонӣ мубодила мекунанд, абадан ҷалоли осмонии Ӯро мубодила хоҳанд кард.
Баракатҳои беназири Калисо
Мо ҳанӯз баракатҳои дигаре дорем, ки Исроил ҳеҷ гоҳ надошт. Яке аз бузургтаринҳо дониши Худо *ҳамчун Падар* аст, ки дар Масеҳ комилан ошкор шудааст.«Ҳеҷ кас Худоро ҳеҷ гоҳ надидааст; Писари ягоназод, ки дар оғӯши Падар аст, Ӯ Ӯро ошкор кардааст» (Юҳанно 1:18). Пас мо далелро дорем, на ваъдаро, дар бораи иҷрои наҷот. I.O.U. бо тиллои холиси каломи анҷомёфтаи Масеҳ иваз карда шудааст.
Ғайр аз ин, Рӯҳи Муқаддас ҳоло дар имондорон сокин аст (Юҳанно 14:16, Аъмол 2:1-4). Гарчанде ки Рӯҳи Муқаддас ҳамеша таъсири Худро дар рӯи замин нишон додааст,
ҳузури доимии Ӯ дар ин ҷо чизи нав аст.Инчунин муносибати мо бо Худо нав аст.
Мо дигар хизматгорон нестем, балки писарон ҳастем (Ғалотиён 4:4-7).Бисёр чизҳои дигарро гуфтан мумкин аст, аммо ин чаҳор далел бояд ба мо чизеро аз сарвати баракате, ки ба мо ҳамчун масеҳиён тааллуқ дорад, нишон диҳад.
Биёед Худоро шукр гӯем, ки мо дар ин тарафи салиби Масеҳ зиндагӣ мекунем!
