Ислом чист?
Ислом динест, ки дар Арабистон аз ҷониби Муҳаммад асос ёфтааст. Он ба Қуръон асос ёфтааст, ки гуфта мешавад аз ҷониби Аллоҳ тавассути фаришта Ҷабраил дар моҳи Рамазон, моҳи муқаддаси Ислом, ба ӯ интиқол ёфтааст. «Ӯ бовар дошт, ки фаришта Ҷабраил ӯро ҳамчун охирин ва бонуфузтарин паёмбар даъват кардааст» (40). Ислом Муҳаммадро «паёмбари Худо» эълон мекунад (128). Қуръон дар Ислом баландтарин мақом аст, аммо баъд аз он ҳадисҳо мебошанд, ки «он чи Муҳаммад карда ва гуфтааст» (94) дар бар мегиранд.
Қоидаҳо ва амалҳо
Канерҳо қайд мекунанд, ки «ҷаззобияти Ислом дар он аст, ки он динест, ки ба имондорон қоидаҳо ва амалҳои қатъӣ ва мушаххас медиҳад, ки онҳо метавонанд ба онҳо риоя кунанд» (121). Яке аз инҳо дар он аст, ки бояд калимаҳои эътиқоди онро аз ёд кард. (шаҳодат) ба забони арабӣ ва ҳар рӯз такрор кардан (122). Эътиқод ба забони арабӣ ин аст Илоҳа Илла Аллоҳ. Муҳаммад Расул Аллоҳ. Ба забони англисӣ ин маънои «Ҳеҷ Худое нест, ҷуз Аллоҳ. Муҳаммад паёмбари Аллоҳ аст» (145).
Қоидаи дигар «зарурати мутлақи намоз» аст (145). Баръакси намозҳои мо, намози мусалмон «сӯҳбати шахсӣ байни инсон ва Худо нест... балки як амали беруна аст, ки бо расмиёти расмӣ ва урфу одатҳои зарурӣ пур шудааст» (124). Ин «навъи мантра аст, ки қудрати Аллоҳро даъват мекунад, аммо чизе талаб намекунад» (110).
Дигар қисмҳои «Панҷ асоси имон» (122-130) садақа додан, ҷашн гирифтани Рамазон ва зиёрати Макка (ҳаҷ) мебошанд. Мусалмонон бовар доранд, ки «шахсе, ки ҳаҷро дуруст иҷро мекунад, ҳамчун кӯдаки навзод, аз ҳама гуноҳҳо озод бармегардад» (130). Чӣ қадар фарқ аз ҳақиқати Китоби Муқаддас, ки мегӯяд: «Агар бо даҳони худ Худованд Исоро эътироф кунӣ ва дар дили худ имон оварӣ, ки Худо Ӯро аз мурдагон эҳё кардааст, наҷот хоҳӣ ёфт» (Румиён 10:9).
Ислом дини фаталистии аъмол аст (30). Мусалмонон «ҳама кӯшишро мекунанд, то Аллоҳро писанд кунанд ва ба ин васила биҳиштро ба даст оранд... аммо тақдир (қисмат) дар дасти Аллоҳи тавоно натиҷаро ҳал хоҳад кард» (144). Канерҳо қайд мекунанд, ки «яке аз доктринаҳои асосии Ислом соҳибихтиёрии мутлақи Аллоҳ то дараҷаи детерминизм аст» (109). Худо «ҳама чизро муқаррар мекунад», ҳатто то дараҷаи «сабаби бадӣ» будан (109).
Масеҳият ва Ислом номувофиқанд
Мусалмонон ва масеҳиён як Худоро намепарастанд, чунон ки баъзеҳо фикр мекунанд. Масеҳиён Худои сегонаро – Падар, Писар ва Рӯҳулқудсро – мепарастанд, аммо «Қуръон таълимоти сегонаро ба таври возеҳ рад мекунад» (240). Дар ҳоле ки мусалмонон «назари баланд» ба Исо доранд, ин «ҳатман маънои назари дурустро надорад» (212). Онҳо эълон хоҳанд кард, ки «ҳеҷ мусалмоне мусалмони ҳақиқӣ нест, агар ба Исо имон наоварад» (211). Онҳо бовар доранд, ки «Ӯ паёмбар буд... аз бокира таваллуд шудааст ва ҳақиқатро мавъиза кардааст» (219, 212), аммо «аҳамияти салибро дар наҷот» қабул намекунанд (212). Дар назари нодурусти онҳо, «Исо ҳамон оғози Одамро дошт... ва аз ин рӯ, танҳо як инсон буд, на Писари абадии Худо» (214). Дар ҳоле ки онҳо Китоби Муқаддасро эҳтиром мекунанд (86), онҳо исрор меварзанд, ки «Китоби Муқаддас бо дурӯғҳо ва таҳрифҳо фасод шудааст» (87), ва аз ин рӯ Қуръон «ваҳйи ниҳоӣ, комил ва дақиқи Аллоҳ аст» (87).
Дар Ислом «бояд Аллоҳро дӯст дошт, то дар иваз дӯст дошта шавад» (30), дар ҳоле ки «дар масеҳият Худо аввал одамонро дӯст дошт, то наҷоти онҳоро таъмин кунад» (30). «Ҳар мусалмон аз тарозуи адолат метарсад, ки аъмоли неки ӯро бар зидди аъмоли бади ӯ месанҷад» (18) ва «ҳамеша метарсад, ки Аллоҳ доварӣ кунад... ва онҳоро ба дӯзах фиристад» (144). Чӣ қадар фарқ аз наҷот аз рӯи файз, ки мо медонем! Аз ин рӯ, «барои мусалмоне, ки метарсад, ки тарозу ба сӯи лаънати абадии ӯ вазн карда шавад, ҷиҳод ягона амнияти абадиро таъмин мекунад» (195). Чаро? Зеро «Аллоҳ ба шаҳидони ҷиҳод бахшиши абадӣ ва баракат дар биҳиштро ваъда медиҳад» (195).
Ҷиҳод чист?
Гумон накунед: «Ҷиҳод пеш аз ҳама ба муборизаи тақвои шахсӣ ишора намекунад», балки ба «мубориза дар ҷабҳаҳои сиёсат, ҷанг ва фарҳанг» (185). Дин бо давлат алоқаманд аст ва «қонунҳои динӣ ба мисли қонунҳои шаҳрвандӣ як қисми ҷомеа мебошанд» (207). Канерҳо тавзеҳ медиҳанд, ки «Ҷиҳод стратегияи тавсеаи имон аст» (173). «Ҳам дар Қуръон ва ҳам дар Ҳадис, кофир бояд табдил ёфт ё забт карда шавад» (184), ва аз ин рӯ барои мусалмон «ҷанг... воситаи асосии тавсеаи динӣ аст» (77). Инчунин, бисёре аз мусалмонон «фарҳанги ғарбиро барои фарҳанг ва эътиқодоти исломӣ харобиовар медонанд... ва аз ин рӯ онҳо чорае ҷуз ҳамла кардан надоранд» (77). Аз ин рӯ, ҳамлаи террористӣ ба Ню-Йорк дар соли 2001 танҳо як қисми ин ҷанг аст. Бале, ҷанг ҳаст! «23 феврали соли 1998, панҷ хилофати исломӣ фатво (фармони динӣ) имзо карданд, ки ба зидди Иёлоти Муттаҳида ҷанг эълон мекунанд» (181).
Дигар динҳо рӯҳафтода шудаанд
«Бо вуҷуди ҳама суханрониҳои онҳо дар бораи таҳаммулпазирӣ, ҳеҷ як ҳукумати таҳти назорати мусалмонон озодии ҳамаҷонибаи диниро пешниҳод намекунад» (176). Одамоне, ки «ё мусалмон таваллуд шудаанд ё ба Ислом табдил ёфтаанд... ҳақ надоранд, ки ба дини дигар табдил ёбанд... мувофиқи Қуръон ва Ҳадис... Онҳо бояд барои хиёнат ба Аллоҳ бимиранд» (249). Пешгӯии Худованди моро ба ёд оред: «Вақте меояд, ки ҳар кӣ шуморо бикушад, фикр мекунад, ки ба Худо хидмат мекунад» (Юҳанно 16:2). Дар ҳақиқат, «ҷиноятҳо бар зидди масеҳиён... ба номи Аллоҳ ҳоло дар баъзе миллатҳо рух медиҳанд» (178).
Расонидани мусалмонон ба Масеҳ
Барои Канерҳо ин мавзӯъ он қадар муҳим аст, ки онҳо як боби пурраро ба расонидани мусалмонон ба Масеҳ бахшидаанд. Дар ин кор, нуқтаи назари мо бояд ин бошад, ки мо кӯшиш намекунем, ки одамонро ба «иваз кардани динҳо» водор кунем, балки «амали файзбахши Худои наҷот»-ро таҷриба кунанд (16). Онҳо се қадами зеринро пешниҳод мекунанд:
1. «Таваҷҷӯҳи пурмуҳаббатро ба ҳаёт ва фарҳанги онҳо» нишон диҳед (241, 153, 223).
Инчунин дарк кунед, ки мусалмонон бовар доранд, ки «фасоди шаҳвонии паҳншуда, мастӣ, истифодаи маводи мухаддир ва ҷиноят» дар Аврупо ва Амрикои ба истилоҳ «масеҳӣ» «беҳудагии дини масеҳиро нишон медиҳанд» (205). Эътиқодоти мусалмонон аз он чизе, ки онҳо «дар масҷид омӯхтаанд» ва аз «тасвирҳое, ки дар телевизион мебинанд» (242) ташаккул меёбанд.
2. «Муаррифии равшани файз» кунед, зеро «Ислом мафҳуми файз надорад» (242), ва нишон диҳед, ки «файз бо раҳм яксон нест» (242).
Мо бояд донем, ки «кори анҷомёфта ва кафоратбахши Исои Масеҳ дар салиб ба онҳо ба таври пурқувват сухан мегӯяд» (227), зеро он маънои «озодӣ аз аъмол ва тарси тарозуи» довариро дорад ва он бахшиши ҳама гуноҳҳо, аз ҷумла пардохти онро таъмин мекунад. «Файз... як доктринаи бузург аст!» (227). Ҳангоми суханронӣ, аммо, аз истифодаи истилоҳҳое чун аз нав таваллуд шудан, наҷот ёфтан, гум шудан ва кафорат огоҳ бошед, зеро «барои мусалмон чунин калимаҳо луғати бегона мебошанд» (227).
3. Ниҳоят, «сабри ҳақиқӣ» дошта бошед.
Барои мусалмон аксар вақт солҳо лозим аст, ки Масеҳро қабул кунад.» Чаро? Зеро «барои мусалмонон фаҳмидани он ки чаро Исо онҳоро наҷот медиҳад, дар ҳоле ки онҳо сазовори наҷот нестанд, душвор аст.» Ба дудилагии онҳо мусоидат мекунад, ки аксар вақт «наҷот бо аз даст додани оила, дӯстон ва баъзан бо аз даст додани ҳама чиз» аз ҷумла шояд худи ҳаёт ҳамроҳӣ мекунад (242).
Хулоса, «навиштаҳои исломӣ тасдиқ мекунанд, ки Аллоҳ гуноҳкоронро нафрат дорад» (29), аммо мо тасдиқ мекунем, ки Худо шуморо дӯст медорад, ҳатто агар шумо гуноҳкор бошед (Юҳанно 3:16; Румиён 5:8). Мо метавонем ба мусалмонон мавъиза кунем, ки Худо онҳоро дӯст медорад ва ба онҳо ҳаёти ҷовидонӣ ва ройгон пешниҳод мекунад!
ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ
- Канер, Э. М. ва Канер Э. Ф.; Исломро ошкор кардан: Нигоҳи дохилӣ ба ҳаёт ва эътиқодоти мусалмонон; 2003, Нашриёти Крегел. 2. Канерҳо иқтибосҳои зиёдеро аз навиштаҳои мусалмонӣ, ки аз тафсири қабулшудаи Муҳаммад Мармадук Питҳал гирифта шудаанд, бо раддияи он, ки «танҳо матни арабӣ ҳамчун матни воқеӣ аз ҷониби мусалмонон қабул карда мешавад» (37) медиҳанд.
