«Исои Худованди мо, ки барои гуноҳҳои мо таслим карда шуд ва барои асосноккунии мо эҳё шуд... Аз ин рӯ, бо принсипи имон асоснок шуда, мо ба воситаи Худованди мо Исои Масеҳ бо Худо сулҳ дорем.» —Румиён 4:24-5:1 JND
Кори Худованд Исо, Писари Худо, чунон бузург ва ҳамаҷониба аст, ки Каломи Худо барои тавсифи он як қатор истилоҳҳои гуногунро истифода мебарад ва ин барои онҳое, ки ба Ӯ имон доранд, баракат меорад. Барои онҳое, ки Худованд Исоро мешиносанд, бояд хурсандии мо бошад, ки маънои ин калимаҳоро ҷустуҷӯ кунем ва бифаҳмем, ки онҳо ба мо дар бораи Худованд Исо ва кори аҷиби Ӯ дар салиби Калварӣ чӣ меомӯзонанд. Яке аз чунин истилоҳҳое, ки дар Навиштаҳо истифода мешавад, «асосноккунӣ» аст.
Асосноккунӣ чист?
Муфид аст, ки ду ҷанбаи асосноккунии моро бубинем. Аъмол 13:39 як тарафро пешниҳод мекунад: «Ва ба воситаи Ӯ ҳамаи онҳое, ки имон доранд, аз ҳама чизҳое, ки шумо бо қонуни Мусо асоснок шуда наметавонистед, асоснок мешаванд» (KJV). Вақте ки мо асоснок мешавем, мо аз ҳар гуна иттиҳомоте, ки бар зидди мо буд, комилан озод мешавем. Ҳавворӣ Павлус қайд мекунад, ки ин дар зери қонун ғайриимкон буд (мо инро баъдтар муфассалтар баррасӣ хоҳем кард). Аммо, он чизе, ки қонун карда наметавонист, кори Масеҳ анҷом додааст. Мо «аз ҳама чиз» асоснок мешавем ва ҳеҷ як иттиҳомот бар зидди онҳое, ки Худо асоснок кардааст, боқӣ намемонад. «Кӣ бар зидди интихобкардагони Худо чизе хоҳад гузошт? Худост, ки асоснок мекунад» (Румиён 8:33).
Тарафи дигар мавқеи нави одилонаи моро дар назди Худо дар бар мегирад. Ин дар 2 Қӯринтиён 5:21 дида мешавад: «Зеро Ӯ Ӯро барои мо гуноҳ кард, ки гуноҳро намедонист; то ки мо дар Ӯ адолати Худо шавем.» Дар забони юнонӣ, ки Аҳди Ҷадид дар аввал навишта шуда буд, калимаҳое, ки ҳамчун асосноккунӣ ва адолат тарҷума шудаанд, ба ҳамдигар зич алоқаманданд. Вақте ки Худо моро асоснок мекунад, Ӯ моро одилона мешуморад (Румиён 4:3,5). Одилона ҳисобидан чӣ маъно дорад? Ин маънои онро дорад, ки Худо моро мувофиқи ҳама чизе, ки Ӯ дар хислати худ аст, ҳисоб мекунад – масалан Муҳаббат ва муқаддасии Ӯ, Раҳмат ва ҳақиқати Ӯ. Ин ҳақиқати мавқеи мо дар назди Худо дар асоси кори Масеҳро дар бар мегирад. Ҳолати воқеии мо дар ҳаёти ҳаррӯзаи мо саволи дигар аст.
Фарқи байни бахшиш ва асосноккунӣ чист?
Бо файзи Худо мӯъмин ҳам асоснок ва ҳам бахшида мешавад. Аммо, ин истилоҳҳо айнан як маъно надоранд. Биёед тасаввур кунем, ки бонк ба ман 10,000 доллар қарз медиҳад, аммо вақте ки вақт мерасад, ман наметавонам қарзро баргардонам. Агар бонк қарзи маро бахшад, ҷазо барои нокомии ман дар баргардонидани қарз бардошта шудааст. Ман бахшида шудаам. Агар касе ба бонк равад ва қарзро барои ман баргардонад, пас ман аз қарзе, ки доштам, асоснок мешавам. На танҳо ҷазо бардошта шудааст, балки худи қарз пурра қонеъ карда шудааст. Асосноккунӣ аз танҳо бахшида шудан болотар аст.
Дар Инҷил, кори Масеҳ ба Худо имкон медиҳад, ки ҳардуро озодона таъмин кунад. Мӯъмин бахшида мешавад, зеро Масеҳ ҷазоеро, ки ӯ барои гуноҳҳояш сазовор буд, таҳаммул кард (Эфсӯсиён 1:7). Ва азбаски қарз бо кори Худованд Исо дар салиб пурра пардохт шудааст, мӯъмин аз ҳар гуна иттиҳомоте, ки бар зидди ӯ буд, асоснок мешавад (Аъмол 13:39).
Худо киро асоснок мекунад?
Мо метавонем аз сарватҳои файзи Худо (Эфсӯсиён 1:7) ҳайрон шавем, вақте ки мо фикр мекунем, ки Худо киро асоснок мекунад. Оё Ӯ шахсонеро, ки «хуб» ё «ахлоқан ростқавл» ҳастанд, асоснок мекунад? Дар бораи одамони «диндор» чӣ? Оё Ӯ онҳоеро, ки «амалҳои неки онҳо аз амалҳои бади онҳо зиёдтаранд», асоснок мекунад? Не. Каломи Худо ба мо мегӯяд, ки Худо «бехудоёнро асоснок мекунад» (Румиён 4:5 jnd). Гунаҳкорони гунаҳкор ва харобшударо гирифта, Ӯ онҳоро аз ҳар гуна иттиҳомот озод мекунад ва онҳоро дар назди Худаш ба мавқеи одилона меорад. Аммо, барои асоснок шудан мо бояд ҳолати гумшуда ва гунаҳкори худро дар назди Худо эътироф кунем. Мо бояд иқрор шавем, ки мо бехудо ҳастем ва дуруст дар зери маҳкумияти Худо қарор дорем. Инро эътироф карда, мо метавонем бо имон ба Масеҳ рӯ оварем ва дарк кунем, ки ба сабаби кори Ӯ – азбаски Ӯ дар ҷои маҳкумият, ки мо дуруст сазовор будем, истода буд – Худо метавонад моро одилона асоснок кунад. «Аммо ба он кас, ки кор намекунад, балки ба он кас, ки бехудоёнро асоснок мекунад, имон дорад, имони ӯ барои адолат ҳисоб карда мешавад» (Румиён 4:5 KJV).
Вақте ки мо он чиро, ки Худованд Исо кардааст, баррасӣ мекунем, биёед Ӯро ситоиш ва ибодат кунем!
Мо чӣ гуна асоснок мешавем?
Дар посух ба ин савол муфид аст, ки се тараф ба асосноккунии мо вуҷуд дорад. Пеш аз ҳама, Навиштаҳо мегӯянд, ки мо «ба файзи Ӯ [Худо] ба воситаи наҷоте, ки дар Исои Масеҳ аст, озодона асоснок мешавем» (Румиён 3:24). Тавре ки мо дидем, Худост, ки асоснок мекунад. Ӯ манбаи асосноккунии мост. Мо бо файзи Ӯ – илтифоти бесазовори Ӯ асоснок мешавем. Ҳеҷ коре нест, ки мо кардаем ё карда метавонистем, то ба он сазовор шавем. Ӯ онро ба ҳамаи онҳое, ки имон доранд, озодона медиҳад, бе ҳеҷ гуна хароҷот барои мо, аммо бо хароҷоти зиёд барои Худаш ва Писари муборакаш.
Дуюм, мо мехонем, ки мо «бо хуни Ӯ [Масеҳ] асоснок мешавем» (Румиён 5:9). Ин асос (поя) асосноккунии мост. Мо дар Аҳди Қадим мехонем, ки «ҳаёти ҷисм дар хун аст» (Ибодат 17:11). Хуни рехташуда аз ҳаёти дар марг додашуда сухан меронад. Ҳамин тавр, ба воситаи марги Худованди мо Исои Масеҳ, мо асоснок мешавем. Ӯ барои гуноҳҳои мо таслим карда шуд, ҳукми Худоро барои гуноҳҳои мо таҳаммул кард ва сипас аз ҷониби Худо барои асосноккунии мо ҳамчун далели он ки ҳамаи гуноҳҳои мо комилан ҳал шудаанд, дубора эҳё шуд (Румиён 4:25). Ӯ корро анҷом додааст, то Худо метавонад «одилона бошад ва асосноккунандаи» ҳамаи онҳое, ки ба Исо имон доранд, бошад (Румиён 3:26)!
Сеюм, мо мехонем, ки мо «бо имон асоснок мешавем» (Румиён 5:1). Ин тарафи мо ва принсипи (талаботи) асосноккунии мост. Иброҳим барои мо намуна аст: «Иброҳим ба Худо имон овард ва ин барои ӯ барои адолат ҳисоб карда шуд» (Румиён 4:3). Ҳамин тавр барои мо: «Ба он кас, ки ... ба он кас, ки бехудоёнро асоснок мекунад, имон дорад, имони ӯ барои адолат ҳисоб карда мешавад» (Румиён 4:5). Қисми мо танҳо ин аст, ки имон дорем, ки Худованд Исои Масеҳ «барои гуноҳҳои мо мурд мувофиқи Навиштаҳо, ки Ӯ дафн карда шуд ва ки Ӯ дар рӯзи сеюм мувофиқи Навиштаҳо эҳё шуд» (1 Қӯринтиён 15:3-4). Азбаски худи Писари Худо дар охири азобҳои худ дар салиб гуфт, ки «Ин анҷом ёфт» (Юҳанно 19:30), мо боз чӣ кор карда метавонистем? Қисми мо танҳо ин аст, ки имон дорем, ки ҳама чиз анҷом ёфтааст.
Тавре ки дар масали зиёфати бузург, имрӯз фарёд мебарояд: «Биёед; зеро ҳама чиз ҳоло омода аст» (Луқо 14:17). Дар масал танҳо як посух аз онҳое, ки даъват шуда буданд, лозим буд. Онҳое, ки паёмро рад карданд ё нодида гирифтанд, ба оқибатҳои радди худ дучор шуданд. Аммо онҳое, ки имон оварданд ва ба зиёфат омаданд, аз ҳама баракатҳое, ки омода шуда буданд, баҳравар шуданд. Ҳамин тавр дар Инҷил. Ҳама чиз омода шудааст: Зеро вақте ки мо ҳанӯз беқувват будем, вақте ки ҳеҷ коре карда наметавонистем, то ба худ кӯмак кунем, Масеҳ барои мо – бехудоён мурд (Румиён 5:6). «Ва ба воситаи Ӯ ҳамаи онҳое, ки имон доранд, аз ҳама чизҳое, ки шумо бо қонуни Мусо асоснок шуда наметавонистед, асоснок мешаванд» (Аъмол 13:39).
Дар бораи қонун чӣ?
Дар Румиён 3-4 савол ба миён меояд, ки оё мо метавонистем бо қонун, корҳо ё хатна асоснок шавем. Азбаски бисёр одамон имрӯз ҳамин саволро доранд, биёед бубинем, ки Навиштаҳо чӣ меомӯзонанд.
Дар бораи имконияти асоснок шудани мо бо қонун, Каломи Худо мегӯяд: «Аз ин рӯ, бо аъмоли қонун ҳеҷ ҷисме дар назари Ӯ [Худо] асоснок нахоҳад шуд» (Румиён 3:20). Ин оят ба таври возеҳ мегӯяд, ки мо бо қонун асоснок шуда наметавонем. Пас, ҳадафи қонун чист? Ин танҳо барои ошкор кардани он ба фарзандони Исроил, инчунин ба ҳама, ки онҳо гуноҳкоранд. «Зеро бо қонун дониши гуноҳ аст» (Румиён 3:20). Мо бояд фаҳмем, ки қонун ҳеҷ гоҳ барои овардани касе ба осмон дода нашудааст. Агар касе қонунро риоя мекард, онҳо танҳо дар рӯи замин зиндагӣ мекарданд (ниг. Такрори Шариат 8:1 ва Луқо 10:28). Далели он ки ҳамаи онҳое, ки дар зери қонун зиндагӣ мекарданд, мурданд (ба истиснои Илёс, ки ба осмон бурда шуд, гарчанде ки ӯ низ гуноҳкор буд) нишон медиҳад, ки «ҳама гуноҳ кардаанд ва аз ҷалоли Худо маҳрум шудаанд» (Румиён 3:23).
Муҳим аст, ки дар Инҷил бубинем, ки Худо ба инсон адолати ҳуқуқӣ – яъне адолате, ки бар қонун асос ёфтааст, пешниҳод намекунад. Аммо Ӯ адолати Худро, адолати Худоро, ки «бе,» ё ҷудо аз қонун аст, пешниҳод мекунад (Румиён 3:21). Ҳамчун гуноҳкорон мо дуруст фикр мекардем, ки адолати Худо бояд моро аз ҳузури муқаддаси Ӯ абадан маҳрум мекард. Танҳо муқаддасӣ ва адолати Худоро дида, оқибати мо чӣ бояд бошад, ба ҷуз бадарғаи абадӣ? Аммо, кори Худованд Исои Масеҳ дар салиб чунон бузург аст, ки адолати Худо ҳоло барои ҳамаи онҳое, ки имон доранд, аст. Ин бар мост (Румиён 3:22) ҳамон тавре ки тилло бар тахтаҳое буд, ки дар ҳузури Худо истода буданд ва хаймаро дар Аҳди Қадим ташкил медоданд (Хуруҷ 26:29). «Ҳоло мо медонем, ки ҳар чизе ки қонун мегӯяд, ба онҳое мегӯяд, ки дар зери қонун ҳастанд: то ки ҳар даҳон баста шавад ва тамоми ҷаҳон дар назди Худо гунаҳкор шавад. Аз ин рӯ, бо аъмоли қонун ҳеҷ ҷисме дар назари Ӯ асоснок нахоҳад шуд: зеро бо қонун дониши гуноҳ аст. Аммо ҳоло адолати Худо бе қонун зоҳир шудааст, ки қонун ва пайғамбарон ба он шаҳодат медиҳанд; ҳатто адолати Худо, ки бо имони Исои Масеҳ ба ҳама ва бар ҳамаи онҳое, ки имон доранд, аст» (Румиён 3:19-22).
Дар бораи корҳо чӣ?
Маълум аст, ки мо бо қонун асоснок намешавем, аммо касе метавонад пурсад: «Дар бораи корҳо чӣ?» Баъзеҳо бовар доранд, ки то даме ки аъмоли неки мо аз аъмоли бади мо зиёдтар бошад, ҳама чиз бо мо хуб хоҳад буд, вақте ки мо бояд дар назди Худои муқаддас истода бошем. Оё ин эътиқод ба Каломи Худо мувофиқат мекунад?
Пеш аз ҳама, мо шаҳодати Аҳди Қадимро дорем. Пайғамбар Ишаъё на танҳо барои мардуми замони худ, балки барои мо низ навишт, ки «ҳамаи адолатҳои мо мисли латтаҳои ифлос ҳастанд» (Ишаъё 64:6). Ба ибораи дигар, ҳамаи аъмоли неке, ки мо фикр мекунем, моро дар назди Худо одилона ё қобили қабул мегардонанд, дар назари Ӯ дар асл танҳо мисли латтаҳои ифлос ҳастанд. Ин ба масали Луқо 15 дар бораи писари исрофкор, ки падарашро барои як кишвари дур тарк кард, монанд аст. Вақте ки ӯ баргашт, ӯ бо латтаҳои ифлос пӯшида буд. Оё коре буд, ки ӯ карда метавонист, то худро барои хонаи падараш мувофиқ созад? Не. Ӯ танҳо метавонист ба падараш иқрор шавад, ки дар назди осмон ва дар назари падараш гуноҳ кардааст. Падар пас ҳама чизро барои ӯ кард ва беҳтарин либос латтаҳоро иваз кард.
Ҳамин тавр барои гуноҳкор имрӯз, ҳеҷ гуна аъмоли нек ё амалҳои одилонае нест, ки ӯ карда метавонад, то худро бо Худо дуруст созад. Худо бояд ҳама чизро кунад. Ва, номи Ӯро ситоиш кунед, Ӯ ҳама чизро ба воситаи он чизе, ки Писари ҷалолманди Ӯ дар он як амали итоат ва адолат дар салиби Калварӣ анҷом дод, кардааст (Румиён 5:18-19)! Ҳамон тавре ки беҳтарин либос бар писари баргашта пӯшонида шуд, ҳамин тавр «адолати Худо» ҳоло бар ҳамаи онҳое, ки ба Масеҳ имон доранд, пӯшонида мешавад.
Румиён 4:5 ба мо мегӯяд, ки он касе, ки «кор намекунад, балки имон дорад», асоснок мешавад ва имони ӯ барои адолат ҳисоб карда мешавад. Иброҳим боз ҳамчун намуна дода шудааст (Румиён 4:1-5). Ва дар Эфсӯсиён 2:8-9 мо мехонем: «Зеро бо файз шумо ба воситаи имон наҷот ёфтаед ... на аз корҳо, то ки ҳеҷ кас фахр накунад.» Китоби Муқаддас ба таври возеҳ таълим медиҳад, ки на наҷоти мо ва на асосноккунии мо ба воситаи ҳеҷ яке аз корҳои мо нест. Агар ин тавр мебуд, мо чизе барои фахр кардан медоштем. Ба ҷои ин, Худо мехоҳад, ки мо дар Писари маҳбуби Ӯ фахр кунем. Танҳо Ӯ сазовори ҳама ибодат ва ситоиш аст!
Дар бораи хатна чӣ?
Пас, баъзеҳо метавонанд пурсанд, ки оё хатна дар асосноккунӣ нақш дорад? Мо метавонем инро васеъ кунем, то ҳама гуна маросими динӣ ё муқаддасотро дар бар гирад. Оё онҳо дар дуруст кардани мо бо Худо ягон нақш доранд? Ҷавобе, ки Навиштаҳо медиҳад, ба таври қатъӣ «не» аст.
Боз ҳам, Иброҳим ҳамчун намуна дода шудааст (Румиён 4:9-12). Оё баракати бахшиш ва асосноккунӣ ба Иброҳим пас аз хатна шуданаш ё пеш аз он омад? Маълум аст, ки ҷавоб ин аст, ки он пеш аз он омад. Имони ӯ барои адолат мувофиқи Ҳастӣ 15 ҳисоб карда шуд, дар ҳоле ки ӯ то Ҳастӣ 17 хатна нашуда буд.
Таърихи фарзандони Исроил дар 1 Қӯринтиён 10 ҳамчун огоҳӣ дода шудааст. Бисёриҳо аз Миср баромада, аз манна (ғизои рӯҳонӣ) хӯрданд ва аз оби санг (нӯшокии рӯҳонӣ) нӯшиданд, аммо онҳо дар биёбон нобуд шуданд. Ҳамин тавр мо мебинем, ки имрӯз барои касе имконпазир аст, ки дар таъмид ва зиёфати Худованд иштирок кунад, аммо агар онҳо ба он кас, ки бехудоёнро асоснок мекунад, имон наоварда бошанд, онҳо ҳанӯз гумшудаанд.
Хулоса
Мо танҳо бо имон асоснок мешавем. Ҳеҷ коре нест, ки мо карда метавонистем, то худро бо Худо дуруст созем. Мо шод мешавем, ки Масеҳ ҳама чизро кардааст! Ӯ барои гуноҳҳои мо таслим карда шуд ва барои асосноккунии мо дубора эҳё шуд; аз ин рӯ, ҳамаи фахри мо дар Ӯст. Пас, биёед, ҳамчун мӯъминон ва дар посух ба он чизе, ки Ӯ кардааст, кӯшиш кунем, ки барои Ӯ зиндагӣ кунем, дар ҳоле ки мо интизори бозгашти наздики Ӯ ҳастем.
