«Эй писари одам, хонаро ба хонадони Исроил нишон деҳ, то ки аз гуноҳҳои худ шарм кунанд; ва бигзор онҳо намунаро чен кунанд. Ва агар онҳо аз ҳамаи корҳое ки кардаанд, шарм кунанд, шакли хона, ва тарҳи он, ва баромаданҳои он, ва даромаданҳои он, ва ҳамаи шаклҳои он, ва ҳамаи фармонҳои он, ва ҳамаи шаклҳои он, ва ҳамаи қонунҳои онро ба онҳо нишон деҳ: ва онро дар назари онҳо бинавис, то ки онҳо тамоми шакли он, ва ҳамаи фармонҳои онро риоя кунанд, ва онҳоро иҷро кунанд. Ин қонуни хона аст» (Ҳизқиёл 43:10–12). Дар Навиштаҳо дар бораи адолат ба таври гуногун сухан меравад, ва барои мо муҳим аст, ки инро дарк кунем, агар мо фикрҳои Худоро дар ин мавзӯъ фаҳмем. Меъёри адолати Худо вуҷуд дорад, ки инсон дар ҷисм ҳеҷ гоҳ ба он расида наметавонад, зеро Худо гуфтааст: «Ҳеҷ кас одил нест, на, ҳатто як нафар ҳам нест». Танҳо Як нафар, Писари мубораки Худо дар ҷисм, ба иродаи Худо комилан ҷавоб дод; ҳар як фикр, сухан ва амали Ӯ барои ҷалол ва хушнудии Худо буд. Ӯ сазовори номи «Исои Масеҳи одил» аст (1 Юҳанно 2:1).
Бо вуҷуди ин, дар Забурҳо, «одилон» аксар вақт зикр мешаванд, зеро онҳое буданд, ки мекӯшиданд он чиро, ки дар назари Худо дуруст буд, иҷро кунанд, ва гарчанде ки онҳо ба ақли Худо комилан ҷавоб намедоданд, чунон ки Писари мубораки Ӯ дар инсоният кард, онҳо фарзандони ҳақиқии Худо буданд. Табиати илоҳӣ дар онҳо хоҳиши хушнуд кардани Худоро ба вуҷуд овард; ва ҳамчун фарзандони Иброҳими имондор, имони онҳо барои адолат ҳисоб карда шуд.
Пас онҳое буданд, ки мисли ҳокиме, ки дар Луқо 18 метавонист дар бораи аҳкоми Шариат бигӯяд: «Ҳамаи инҳоро ман аз ҷавонӣ риоя кардаам». Чунин буд Шоул аз Тарсус, ки дар бораи худ навишт, ки «дар бораи адолате, ки дар шариат аст», ӯ беайб буд (Филиппиён 3:6). Танҳо вақте ки Худованд аз ҳоким хоҳиш кард, ки ҳамаи дороии худро фурӯшад ва ба камбағалон диҳад, маълум шуд, ки ӯ ҳамсояи худро мисли худ дӯст намедорад; ва танҳо вақте ки Шоул санҷиши аҳкоми «Тамаъ накун»-ро эҳсос кард, ӯ дарк кард, ки талаботи одилонаи Шариат-ро иҷро намекунад. Бисёриҳо ҳастанд, ки одамон наметавонистанд онҳоро аз рӯи меъёри Шариат ба беадолатӣ муттаҳам кунанд, аммо одилтарин нафарони ин гуна, вақте ки дар ҳузури Худованд оварда мешуданд, бояд иқрор мешуданд: «Ҳамаи адолатҳои мо мисли латтаҳои палид аст» (Ишаъё 64:6).
Инчунин меъёри инсонии адолат вуҷуд дорад, ки Навиштаҳо дар бораи он сухан мегӯянд, ки дар он гуфта шудааст: «Зеро базӯр барои як марди одил касе мемирад» (Румиён 5:7). Одамон омода нестанд, ки ҷони худро барои касе, ки аз дигарон он чиро, ки ба ӯ қарздоранд, талаб мекунад ва инчунин ҳамеша он чиро, ки ба дигарон қарздор аст, пардохт мекунад, фидо кунанд. Баъзеҳо метавонанд ҷони худро барои як хайрхоҳ, ки барои дигарон бисёр кор кардааст, фидо кунанд; аммо на адолати инсонӣ, на хайрхоҳӣ, наметавонад баракати Худоро ба даст орад. Барои доштани баракати Худо мо бояд адолати Худоро дошта бошем, ки дар Масеҳ аст, тавассути имон овардан «ба Ӯ, ки Исои Худованди моро аз мурдагон эҳё кард, ки барои гуноҳҳои мо таслим карда шуд, ва барои сафед кардани мо дубора эҳё шуд» (Румиён 4:24–25).
«Самараи адолат» ҷанбаи доварии адолат нест, ки бобҳои аввали Нома ба Румиёнро ишғол мекунад, балки ифодаи амалии ҳаёти илоҳӣ дар онҳоест, ки дар Масеҳ сафед карда шудаанд; зоҳиршавии хусусиятҳои файз ва зебоӣ, ки дар ҳаёти Худованд Исо дар рӯи замин ба пуррагӣ ва комилӣ дида мешуданд. Самар овардан дар Навиштаҳо зуд-зуд зикр мешавад, ва дар Аҳди Ҷадид он «ба воситаи Исои Масеҳ» аст, натиҷаи ғамхории Падар, ва «самараи Рӯҳ». Ҳар се Шахси Худо бо истеҳсоли самар, ифодаи баркамоли ҳаёти илоҳӣ дар муқаддасони Худо сару кор доранд.
Кишти самараи адолат
Ҳавворӣ Яъқуб дар номаи худ чанд маротиба ба самар овардан ишора мекунад ва дар боби 3 ба мо мегӯяд, ки «ҳикмати аз боло» «пур аз раҳмат ва меваҳои нек» аст. Дар байни ин меваҳои нек «самараи адолат [ки] дар сулҳ аз ҷониби сулҳҷӯён кишт мешавад» (Яъқуб 3:17–18). Ҳаввории мо мехоҳад, ки мо аҳамияти киштро дар робита ба истеҳсоли ин самараи гаронбаҳо барои Худо дарк кунем; ва ӯ ба мо мегӯяд, ки он барои сулҳҷӯён кишт мешавад. Худованд дар рӯи замин гуфт: «Хушо сулҳҷӯён, зеро онҳо фарзандони Худо номида хоҳанд шуд» (Матто 5:9). Худо аз онҳое ки сулҳро дӯст намедоранд, хушнуд нест, зеро Ӯ «Худои сулҳ» аст, ва яке аз ҳафт чизе ки Ӯ нафрат дорад, «онҳое ки дар байни бародарон низоъ меандозанд» аст (Масалҳо 6:19).
Дар сулҳҷӯӣ мо хислатро аз Масеҳ мегирем, ки дар қурбонии беназир ва олии худ «бо хуни салиби худ сулҳ овард». Душмани ҳушёр ҳамеша мекӯшад, ки халқи Худоро халалдор кунад, ва Навиштаҳо ба роҳҳои гуногуни зиёде шаҳодат медиҳанд, ки ӯ кори нафратангези худро анҷом медиҳад. Аммо Худо мехоҳад, ки мо ҳамеша ҳушёр бошем, ва бо ҳикмати илоҳӣ фарқ кунем, ва кӯшиш кунем, ки бо муҳаббат, ҳама чизеро, ки ба пешрафти сулҳ дар байни муқаддасон монеъ мешавад, бартараф кунем. Чӣ қадар муборак буд Худованд дар ин кори файзнок машғул буд, вақте ки шогирдони Ӯ дар байни худ баҳс мекарданд, ки кӣ бузургтар аст, ва чӣ қадар муборак буд намунаи Ӯро Ҳавворӣ Павлус дар ғамхории худ барои калисо пайравӣ кард. Сулҳҷӯӣ маънои доштани сулҳро бо ҳар нарх надорад, балки нигоҳ доштани ҳама чизеро, ки мувофиқи иродаи Худо аст ва рад кардани ҳама чизеро, ки хилофи иродаи Ӯ ва табиати муқаддаси муҳаббат аст. Самараи адолат наметавонист дар он ҷое ки адолат нодида гирифта мешуд ё канор гузошта мешуд, кишт карда шавад, балки дар он ҷое ки сулҳ тавассути зоҳиршавии табиати илоҳӣ ва рад кардани ҳама чизе ки аз ҷисм аст, ба вуҷуд омад.
Аммо сулҳ инчунин хокест, ки дар он самараи адолат кишт мешавад, хоки ҳосилхез, ки дар он ҷон дар муошират бо Масеҳ реша мегирад, чунон ки Ӯ ба шогирдони худ пеш аз тарк кардани ин ҷаҳон гуфт: «Сулҳро ба шумо мегузорам, сулҳи худро ба шумо медиҳам». Танҳо онҳое ки аз сулҳи Ӯ баҳра мебаранд, метавонанд сулҳҷӯӣ кунанд, ва маҳз барои чунин одамон самараи адолат кишт мешавад.
Адолат ва сулҳ на танҳо дар ин ҷо якҷоя пайдо мешаванд. Дар Забур 85:10 навишта шудааст: «Адолат ва сулҳ якдигарро бӯсиданд»; ва чӣ қадар дуруст ин ба салиби Масеҳ татбиқ шудааст. Боз дар Эфсӯсиён 6, «синабанди адолат» аз паси «ва пойҳои шумо бо омодагии Инҷили сулҳ пӯшида шудаанд» меояд. Онҳо инчунин дар Навиштаи навбатие, ки мо баррасӣ хоҳем кард, «самараи сулҳомези адолат» алоқаманданд.
Истеҳсоли самараи адолат
Вақти мо дар рӯи замин на танҳо барои кишти самараи адолат, балки барои истеҳсоли он низ мебошад, ва ин дар Ибриён 12 оварда шудааст, ки дар он мехонем, ки тавассути тарбияи Падар, «самараи сулҳомези адолат ба онҳое ки аз он истифода мебаранд» ба вуҷуд меояд (Ибриён 12:11). Чӣ қадар муборак аст, вақте ки самараи адолат аз ҷониби муқаддасон дар замонҳои озмоиш, тавассути машқи амиқи ҷон ба вуҷуд меояд.
Ҳар як озмоише, ки мо аз сар мегузаронем, бояд аз дасти Падари меҳрубон гирифта шавад, ки мехоҳад дар мо хусусиятҳои зебое, ки дар ҳаёти Исо ба комилӣ зоҳир шуданд, ба вуҷуд орад; зеро ин дар ҳақиқат самараи адолат аст. Ӯ ҳамеша он чиро, ки дар назари Худо дуруст буд, иҷро мекард, ва ин ҳамон чизест, ки Падар дар ҳаёти фарзандони худ меҷӯяд.
Ҳамеша хатари нафрат кардан ё беҳол шудан дар зери тарбия вуҷуд дорад, ба ҷои итоаткор ва машқшуда будан. Дониши муносибати мо бо Худо, ва муҳаббат ва ҳикмате, ки ҳамаи муносибатҳои Ӯро бо мо ба ҳаракат медароранд, ба мо имкон медиҳад, ки ҳангоми тарбияи Падар тоб орем. Мо метавонем комилан итминон дошта бошем, ки Ӯ фоидаи моро дар назар дорад, ки барои мо фоидаи бузург ва доимии рӯҳонӣ хоҳад овард; ва хоҳиши Ӯ ин аст, ки моро бештар ба Худаш монанд кунад, ҳамчун шарикони муқаддасии Ӯ.
Чӣ тавре ки дар кишти самараи адолат, инчунин дар истеҳсоли он бо сулҳ алоқаманд аст. Машқ «самараи сулҳомези адолатро» ба вуҷуд меорад. Сулҳ дилро пур хоҳад кард, дар ҳоле ки самар ба вуҷуд меояд, ҳатто агар шароит ва ҳолатҳое, ки мо аз сар мегузаронем, «шодӣ не, балки андӯҳгин» бошанд. Худованди муборак дар рӯи замин аз озмоиш ва андӯҳи доимӣ гузашт, зеро Ӯ «Марди андӯҳҳо ва бо ғам ошно» буд. Барои Ӯ ба тарбия ниёз набуд, зеро ҳама чиз дар Ӯ покӣ ва комилӣ буд, аммо, ҳамчун Инсон аз андӯҳ гузашта, Ӯ метавонад ба ҳамаи андӯҳҳои мо ҳамдардӣ кунад, ва Ӯ, ки ҳамеша фармон медод, итоати омӯхташударо аз чизҳое, ки азоб кашид, омӯхт. Бо вуҷуди ин, дар ҳамаи азобҳо ва андӯҳҳои Ӯ сулҳ дили Ӯро пур мекард, дар ҳоле ки, ҳамчун Токи ҳақиқӣ, ҳамеша пуррагии самараи адолат барои хушнудии Худо ва Падари Ӯ вуҷуд дошт. Ва чӣ қадар хушнудӣ барои Падар аст, ки ҳамон самараи гаронбаҳоро дар фарзандони худ бубинад, чунон ки Писар ба шогирдони худ гуфт: «Дар ин Падари ман ҷалол меёбад, ки шумо бисёр самар оваред; ҳамин тавр шумо шогирдони ман хоҳед шуд» (Юҳанно 15:8).
Намоиши самараи адолат
Дуои Филиппиён 1 ба «рӯзи Масеҳ» назар мекунад, ва нависанда хоҳиш мекунад, ки муқаддасон «пок ва беайб» бошанд, пас илова мекунад: «комил дар бораи самараи адолат, ки ба воситаи Исои Масеҳ аст, барои ҷалол ва ситоиши Худо» (оятҳои 10,11). Дар рӯзи Масеҳ дар ҷалол самараи адолат намоиш дода хоҳад шуд, ки дар сулҳ кишт шуда ва тавассути дасти тарбияи Падари меҳрубон ба вуҷуд омадааст.
Ин дуо, дар ҳоле ки ба рӯзи ҷалоли Масеҳ, ки дар он шогирдони Ӯ бо Ӯ шарик хоҳанд буд, назар мекунад, инчунин шароитҳои рӯҳониро, ки дар он самараи адолат, ки Ҳавворӣ мехоҳад, ки мо дар он комил бошем, ба вуҷуд меояд, баррасӣ мекунад. Аввалан, Павлус мехоҳад, ки муҳаббати муқаддасон «ҳарчи бештар дар дониши комил ва тамоми фаҳмиш афзоиш ёбад». Муҳаббати муқаддасон дар Филиппӣ дар қонеъ кардани ниёзҳои маҳбуси Худованд ифода ёфта буд, ва миннатдории ӯ ба Худо ва ба онҳо дар илтиҷои ӯ ба Худо зоҳир мешавад, ки муҳаббати онҳо ҳамеша дар дониши комиле, ки масеҳият ба онҳо дода буд ва дар фаҳмиши илоҳӣ, ки ҷараёни муҳаббати фаровони онҳоро дуруст роҳнамоӣ мекард, афзоиш ёбад.
Агар муҳаббат дар назди Худо дуруст набошад ва бо дониши Худаш ва фаҳмиши рӯҳоние, ки Ӯ медиҳад, назорат нашавад, мо наметавонем ҳукми дурусте дар бораи ҳама чизе, ки бояд бо он рӯ ба рӯ шавем, хоҳ дар ҳаёти инфиродии худ ва хоҳ дар корҳои ҷамъомади Худо, ба вуҷуд орем; на метавонем чизҳои гаронбаҳоеро, ки барои мо тавассути марги Масеҳ ба даст оварда шудаанд, тасдиқ кунем ё ҷӯем. Ва танҳо вақте ки мо ба чизҳои осмонӣ, ки дар Масеҳ ҳастанд, меравем, метавонем дар назари рӯзи Масеҳ «пок ва беайб» бошем. Дар машқҳои худ, ки тавассути онҳо муқаддасон метавонанд барои Масеҳ зиндагӣ кунанд, самараи адолат ба вуҷуд меояд, ва ин самараи илоҳӣ «ба воситаи Исои Масеҳ» аст. Оё мо инро дар Юҳанно 15 низ аз ҷониби Худованд таълим додашуда намеёбем, ки дар он Ӯ ба шогирдони худ мегӯяд: «Дар Ман бимонед ва Ман дар шумо. Чӣ тавре ки шоха наметавонад аз худ самар оварад, агар дар ток намонад, ҳамин тавр шумо низ наметавонед, агар дар Ман намонед» (Юҳанно 15:4). Машқҳои мо ҳеҷ гоҳ наметавонистанд бидуни вобастагӣ ба Масеҳ чизе барои хушнудӣ ва ҷалоли Худо ба вуҷуд оранд. Мо бояд пайваста аз захираҳое, ки дар Ӯ ҳастанд, истифода барем, то ки ҳаёти Ӯ дар мо ифода ёбад.
Рӯзи Масеҳ ҷалоли Ӯро, ки одамон рад карданд, намоиш хоҳад дод, ва ҳамаи муқаддасон бо Ӯ ҳамчун самараи кори Ӯ дар салиб барои ҷалоли Худо намоиш дода хоҳанд шуд; ва дар ҳамон ҷалол самараи адолат намоиш дода хоҳад шуд, ки дар муқаддасон дар гуногунии шароитҳо, ҳолатҳои зиндагӣ ва машқҳои онҳо, ҳангоми гузаштан аз ин ҷаҳон кишт ва ба вуҷуд омадааст. Аммо ҳамаи он самараи гаронбаҳое, ки Падар аз он лаззат мебарад, самараи Рӯҳ, самараи ғамхории меҳрубононаи Падар барои писарони Ӯ, ва самараи захираҳои Масеҳ дар дасти рости Худост, ки аз он шогирдони Ӯ ҳангоми роҳ рафтан дар роҳи зоирӣ истифода кардаанд.
