Чанд рӯз пеш аз салиб кашида шуданаш, Худованди мо Исои Масеҳ ду шогирди Худро ба деҳаи хурди Байтфаҷ, наздикии Байт-Ҳинӣ фиристод, то ки ба Ӯ як курраеро биёранд, ки дар он ҷо барои савори шоҳонаи Ӯ ба Ерусалим интизор буд. Ӯ ба онҳо дастур дод, ки курраро кушода, ба назди Ӯ биёранд. Агар касе пурсад, ки чаро онҳо курраро мегиранд, онҳо бояд танҳо бигӯянд, ки «Худованд ба он ниёз дорад».
Онҳо мувофиқи дастур рафта, курраро ёфтанд. Вақте ки онҳо онро кушоданд, «соҳибони он ба онҳо гуфтанд: «Чаро шумо курраро мекушоед?»» Ҷавоб, «Худованд ба он ниёз дорад», ба назар мерасад, ки онҳоро қаноатманд кардааст ва курра ба назди Исо оварда шуд (Луқо 19:29-35 ESV).
Миқёси Ҳукмронии Худованди мо
Дар ин ҷо муҳим аст, ки калимаи «соҳибон» ҳамон калимаест, ки ҳамчунин «Худованд» тарҷума шудааст. Ин калима маънои «соҳиб»-ро дорад («касе, ки шахс ё чиз ба ӯ тааллуқ дорад» ва «соҳиб ва ихтиёрдори чиз, соҳиб; касе, ки бар шахс назорат дорад, устод» – қайдҳои Китоби Муқаддас NET). Ин соҳибони қонунии курра ҳуқуқи қонунӣ ва масъулияти идоракунӣ доштанд, ки гирифтани онро аз шогирдон пурсанд. Аммо онҳо ба осонӣ соҳибии бартарро эътироф карданд ва ба он итоат карданд. Ин як намоиши зебои ҳукмронии Наҷотдиҳандаи мост. Ӯ соҳиб, устод ва ихтиёрдори олии ҳама чиз аст: «Замин аз они Худованд аст ва пуррагии он, ҷаҳон ва онҳое, ки дар он зиндагӣ мекунанд» (Забур 24:1).
Ман моликият дорам, аммо ҳама чизе, ки ман дорам, як қисми замин ва пуррагии он аст, ки аввал ва ниҳоят ба Худованд, ё Худованд, Яҳува, Олии Мутлақ тааллуқ дорад. На танҳо ин, балки ман ҳам ба Худованд (ё ХУДОВАНД) ҳамчун яке аз «онҳое, ки дар он зиндагӣ мекунанд» тааллуқ дорам – ҳамчун сокини заминӣ дар сайёра ба ҳамон тарзе, ки ҳар як инсон ба Офаридгор тааллуқ дорад. Гузашта аз ин, ҳамчун фарзанди наҷотёфтаи Худо, ман ҳам ба воситаи таваллуди нав, хариди Худо тавассути наҷот аз ҷониби Исои Масеҳ ба Ӯ тааллуқ дорам. Ин бояд ба мо кӯмак кунад, ки дурнамои «Худованд»-и худро дуруст фаҳмем.
«Исои Масеҳ ... Худованди ҳама аст», – гуфт Петрус ба ҷамъомади хонаи Корнилюс (Аъмол 10:36). Ин маънои онро дорад, ки новобаста аз он ки мо чӣ қадар дороиҳо, шуғлҳо, масъулиятҳо ё таъсирот дорем, Ӯ то ҳол Худованд бар онҳо ва бар мост. Мо то ҳол ба Ӯ тобеъ ва масъулем. Агар мо ин дурнаморо аз даст диҳем, метавонем худро дар амал инкори қудрат ва соҳибии аввалиндараҷаи Худованд пайдо кунем, ба ҳамон тарзе ки аблаҳи Забур 53:1, ки кӯшиш мекард худро бовар кунонад, ки «Худо нест».
Худованди мо Исо дар Матто 7:21 фаҳмиши моро дар бораи унвони Худро боз ҳам дастур медиҳад: «На ҳар касе, ки ба Ман мегӯяд: «Худованд, Худованд!» ба Малакути Осмон дохил мешавад, балки касе, ки иродаи Падари Маро, ки дар осмон аст, иҷро мекунад». Луқо сухани Ӯро чунин баён мекунад: «Чаро Маро «Худованд, Худованд» мехонед, вале он чиро, ки Ман мегӯям, иҷро намекунед?» (Луқо 6:46).
Худованди мо, ҳамчун Соҳиб, бар мо қудрат дорад ва мо бояд иродаи Ӯро иҷро кунем ва ба фармонҳои Ӯ итоат кунем. Аммо ҳукмронии Ӯ ҳукмронии сахт ё бераҳмона нест, чунон ки бо бисёре аз худовандҳои инсонӣ, зеро Ӯ дар ҷои дигар низ мегӯяд: «Ҳар кӣ иродаи Худоро иҷро кунад, ӯ бародар ва хоҳар ва модари Ман аст» (Марқӯс 3:35). Ӯ муносибати амиқтар ва нармтарро аз муносибати Устод ва ғулом ҷорӣ кард. Дар ҳоле ки сифати итоати мо ба Каломи Ӯ ва вокуниши мо ба қудрати Ӯ бояд мисли ғуломон бошад, ангезаи мо аз як узви азизи оила, бародар ё хоҳар ё модар аст. Файзи Худо аҷиб аст! Биёед мо торафт бештар «дар файз ва дониши Худованд ва Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ афзоиш ёбем» (2 Петрус 3:18)! Ӯ ҳам Худованди мо (Соҳиб) ва ҳам Наҷотдиҳандаи мо (Наҷотдиҳанда) аст. Ҳамчун Наҷотдиҳанда Ӯ моро аз қудрати марг ва дӯзах – оқибатҳои ниҳоии майли табиии мо ба муқобилият ё беитоатӣ ба ҳукмронии Ӯ наҷот дод!
Фурӯтанӣ (ва Баландбардорӣ) Худованди Олии мо
Оқибатҳои Филиппиён 2:5-11-ро баррасӣ кунед. Ин Худованди баландбардошташуда дар асл Худои ҳақиқӣ аст, ки Худро фурӯтан кард, то ба замин ояд, инсониятро ба худ гирад ва минбаъд, шахсият ва хислати ғулом ё бандаро ба худ гирад, дар ниҳоят Худро боз ҳам бештар фурӯтан кард, «то ба дараҷаи марг, ҳатто марг дар салиб».
Ин фурӯтанӣ (бегуноҳ) ба инсоният бояд дилҳои моро ба таслими ихтиёрӣ, ҳатто боғайратона ва итоати беғаразона ба «ғуломии» пурҷалол ба касе, ки Худро ин қадар фурӯтан кард ва ба Худо таслим кард ва ба ин васила озодии ниҳоии моро аз ғуломӣ ба гуноҳ таъмин кард, ҷалб кунад.
Бинобар ин, Худо Ӯро баланд бардошт ва ба Ӯ номеро дод, ки аз ҳар ном болотар аст, то ки ба номи Исо ҳар зону хам шавад, дар осмон ва дар замин ва зери замин, ва ҳар забон иқрор кунад, ки Исои Масеҳ Худованд аст, ба ҷалоли Худои Падар.
Дар ин ҷо муҳим аст, ки изҳороти боло дар бораи баландбардорӣ, ҳукмронии Исои Масеҳ, ҳамон баландбардорӣ, шараф ва ҷалолест, ки Яҳува барои Худаш дар Ишаъё 45:23 талаб кардааст: «Ба Худам қасам хӯрдам ... «Ба Ман ҳар зону хам хоҳад шуд, ҳар забон қасам хоҳад хӯрд».
Наҷотдиҳандаи мо Худо аст ва ҳамеша ҳамчун Худо вуҷуд доштааст. Ҳукмронии Ӯ ҳоло бо фармони Худои Қодир тасдиқ ва баланд бардошта шудааст, ки ҳамеша аз Писари Худ комилан шодӣ мекард ва ҳоло, дар фурӯтании худ, сабаби дигаре барои боз ҳам баландтар бардоштани Ӯ пайдо кардааст! Падар дар ибодат ва баландбардории Писари Худ ҷалол дода мешавад. Аҳамияти пурраи ин дар он аст, ки дар Ишаъё 42:8 Яҳува эълон мекунад: «Ман Худованд ҳастам; ин номи Ман аст; ҷалоли Худро ба дигаре намедиҳам». Бо вуҷуди ин, Худо ҷалол дода мешавад, вақте ки Исои Масеҳ ҷалол дода мешавад, зеро Ӯ «дигаре» нест, балки як ва ҳамон шахсият бо Қодир, бо Яҳува аст.
Гуноҳкорон худро баланд мебардоранд; Худованди мо Худро фурӯтан кард
Табиати инсон ҳамеша ба баланд бардоштани худ шитоб мекунад. «Ман рақами як ҳастам» танзимоти пешфарзии эгои инсон аст. Ин дили аблаҳи Забур 14:1 ва 53:1 аст. Ӯ на он қадар барои атеизм баҳс мекунад, балки Худоро бо баланд бардоштани худ дар рӯҳияи худи худо, ё шоҳзодаи ин ҷаҳон, Шайтон (нигаред ба Ишаъё 14:12-14 ва Ҳизқиёл 28:12-17), ки душмани ашаддӣ ва рақиби Худованд ва Наҷотдиҳандаи олии мо Исои Масеҳ аст, муқобилат мекунад.
Табиати гуноҳи мо худи ҳамон асоси ин исён ва худбаландбардорӣ аст – ин рӯҳияи «ман-аввал». Баръакс, Худованди мо Исои Масеҳ дар шакли инсонӣ ба замин омад, то бо ин бадӣ мубориза барад, бо холӣ кардани худ ва фурӯтан кардани худ, гирифтани шакли на худованд ва устод, балки банда, то гуноҳи моро ба худ гирад ва ҷазои моро бардорад. Итоати мо ба ҳукмронии Ӯ ягона вокуниши муносиби дили шукргузор аст.
Оё мо Ӯро сабукфикрона «Худованд, Худованд» мехонем, вале он чиро, ки Ӯ мегӯяд, иҷро намекунем? Оё мо даъво мекунем, ки Худовандро дӯст медорем, ё ба Худованд хизмат мекунем, ё «Худованд Исои Масеҳро» бо лабҳои худ, вале на бо дил ва иродаи худ, ки дар итоат ва фармонбардорӣ хам шудаанд, эҳтиром мекунем?
Вазнинии Ҳукмронии Худованди мо
Сухан гуфтан ё ном бурдани шахсияти Худованди мо Исои Масеҳ (ё яке аз шахсиятҳои Худо – Сегона) як масъалаи ниҳоят ҷиддӣ аст. Дар қонуне, ки ба Мусо дода шудааст, фармони сеюм мегӯяд: «Номи Худованд Худои худро беҳуда нагир, зеро Худованд касеро, ки номи Ӯро беҳуда мегирад, бегуноҳ намедонад» (Хуруҷ 20:7). Ин маънои истифодаи номи Худоро сабукфикрона ё бепарвоёна, дар аблаҳӣ ё ҳамчун лаънат дорад. Ҳамин калима, ки дар ин ҷо «беҳуда» тарҷума шудааст, дар Забур 24:4 ба бутпарастӣ ишора мекунад. Бутпарастӣ доштани худои дигар пеш аз Худованд аст. Ӯ «номи [Худро] ва каломи [Худро] аз ҳама чиз баланд бардоштааст» (Забур 138:2). Ибодат 24:16 фармон медиҳад: «Ҳар кӣ номи Худовандро таҳқир кунад, ҳатман кушта хоҳад шуд».
Дар замонҳои Библия имконияти хатарноки сӯиистифода аз номи ХУДОВАНД барои халқи Худо он қадар даҳшатнок буд, ки онҳо танҳо ин номро тамоман намегуфтанд. Калимаи «ХУДОВАНД» ба ҷои чор ҳарфи ибрӣ (YHWH) ном гузошта шуд. Имрӯз мо дар бораи муқаддасии даҳшатноки ин ном хеле кам тасаввурот дорем.
Машқи рӯҳонӣ, интизом
Истифодаи мо аз унвони «Худованд» боз ҳам вақте ки мо дастури Павлусро дар 1 Қӯринтиён 12:3 баррасӣ мекунем, маълумот ва ҷиддитар мегардад: «Ман мехоҳам, ки шумо фаҳмед, ки ҳеҷ кас, ки бо Рӯҳи Худо сухан мегӯяд, ҳеҷ гоҳ намегӯяд: «Исо лаънатӣ аст!» ва ҳеҷ кас наметавонад бигӯяд: «Исо Худованд аст», магар бо Рӯҳи Муқаддас».
Номи Яҳува (YHWH) имрӯз на камтар аз замонҳои Библия муқаддас аст, ва номи «Исо» ҳамон ном аст, шакли муттаҳидшудаи ном, ки маънои «Яҳува-Наҷотдиҳанда» ё «Яҳува наҷот аст»-ро дорад. Эътироф кардани ҳукмронии Исо маънои хам шудан ва зиндагӣ кардан зери қудрати Ӯро дорад, ки ба инсонҳо табиатан намеояд. Он бояд аз ҷониби Рӯҳи Муқаддаси Худо роҳнамоӣ ва нерӯманд карда шавад. Рӯҳ ҳеҷ гоҳ ба касе иҷозат намедиҳад ва роҳнамоӣ намекунад, ки бигӯяд: «Исо лаънатӣ аст!» – ин фикрро манъ кунед! – ва, чунон ки мо дидем, ҳатто сабукфикрона гуфтан «Исо Худованд аст» хатарнок аст, балки танҳо зери қудрат ва илҳоми Рӯҳ. Ҳамчун имондорон, ин даъват, имтиёз ва вазифаи мост, ки «бо Рӯҳ роҳ равем» – яъне, дар нерӯи Рӯҳ ва зери назорати Ӯ – на дар нерӯ ё зери назорати ҷисми гуноҳкори инсонии мо (Ғалотиён 5:16-18,25). Ин кори Рӯҳ аст, ки Худованд Исои Масеҳро ҷалол диҳад (Юҳанно 16:14), то ки вақте мо бо Рӯҳ роҳ меравем, ҷисми мо бекор карда шавад. Сухан гуфтан дар бораи Исо ҳамчун Худованд сабукфикрона, бепарвоёна ё расмӣ (инсонӣ) ба гирифтани номи Ӯ беҳуда хатарнок наздик аст. Вақте ки мо дар нерӯи Рӯҳи Муқаддас зиндагӣ мекунем ва ҳаракат мекунем, мо дар итоати огоҳона зери қудрати Худованд Исои Масеҳ зиндагӣ хоҳем кард, ва ҳукмронии Ӯ на танҳо як масъалаи сухани лаб, балки эҳтироми ҳақиқии Ӯ ҳамчун Худованд хоҳад буд.
Юҳанно ин таълимоти муҳимро боз ҳам инкишоф медиҳад, вақте ки менависад, ки мо бояд «рӯҳҳоро бисанҷем, то бубинем, ки оё онҳо аз Худо ҳастанд, зеро бисёре аз пайғамбарони дурӯғин ба ҷаҳон баромадаанд. Бо ин шумо Рӯҳи Худоро мешиносед: ҳар рӯҳе, ки иқрор мекунад, ки Исои Масеҳ дар ҷисм омадааст, аз Худост, ва ҳар рӯҳе, ки Исоро иқрор намекунад, аз Худо нест. Ин рӯҳи зиддимасеҳ аст» (1 Юҳанно 4:1-3). Иқрор кардани Исои Масеҳ маънои эътироф кардани ҳам илоҳият ва ҳам инсонияти Ӯро дорад, ва ин ки Ӯ аз Худо омадааст ва дар ҳақиқат Худост: «Ҳар кӣ иқрор кунад, ки Исо Писари Худост, Худо дар ӯ сокин аст, ва ӯ дар Худо» (1 Юҳанно 4:15).
Иқрор кардани Худованд Исои Масеҳ на танҳо як масъалаи гуфтан аст, балки ин масъалаи пурра эътироф кардан ва ба ҳукмронии Ӯ хам шудан аст. Бисёре аз онҳое, ки имрӯз худро «Шоҳидони Яҳува» меноманд, хеле омодаанд бигӯянд, ки Исои Масеҳ Худост, аммо иқрори онҳо ростқавлона нест, зеро онҳо баробарии Ӯро бо Худо ва ягонагии Ӯро бо Худо рад мекунанд (Филиппиён 2:6,9-11; Юҳанно 1:1, 10:30).
Як Худованд, як ҷисм
Павлус як ҷанбаи дигари ин ҳақиқати муҳимро дар 1 Қӯринтиён 1:2-10 муҳокима мекунад. Ӯ дар бораи калисои Қӯринт ҳамчун «даъватшудагон ба муқаддасӣ ҳамроҳ бо ҳамаи онҳое, ки дар ҳар ҷо номи Худованди мо Исои Масеҳро, ҳам Худованди онҳо ва ҳам Худованди мо, мехонанд» (ояти 2) сухан меронад. Ба ибораи дигар, имондорони Қӯринт, ки Худованд Исои Масеҳро ибодат мекунанд, бо ҳамаи имондорон дар ҳама ҷо зери як ҳукмронии Исои Масеҳ пайвастаанд. Танҳо як Худованд вуҷуд дорад, чунон ки Павлус ба Эфсӯсиён дар 4:4-6 менависад. Танҳо бутпарастон «бисёре аз худовандҳо» доранд (1 Қӯринтиён 8:5).
Павлус дар бораи имондорон дар ҷойҳои гуногуни ҷаҳони қадим менависад ва ҳамеша дар бораи «Худованди мо Исои Масеҳ» сухан меронад ва Ӯро баланд мебардорад – ҳамон Худованд, ки аз ҷониби ҳамаи муқаддасони ҳақиқии Худо якдилона эътироф, ибодат ва хизмат карда мешавад.
Павлус номи Худованд Исои Масеҳро дар ин нӯҳ ояти 1 Қӯринтиён 1 ҳафт маротиба зикр мекунад. Дар ояти 9 («Худо содиқ аст, ки шуморо ба муоширати Писари Ӯ, Исои Масеҳ Худованди мо, даъват кардааст») ӯ мавқеи ниҳоят имтиёзноки ҳамаи онҳоеро, ки аз ҷониби Худо ба муоширати истисноии ин Худованди пурҷалол Исои Масеҳ, Писари маҳбуби Ӯ, даъват шудаанд (даъват шудаанд), таъкид мекунад.
Ва дар ояти 10 ӯ «ба номи Худованди мо Исои Масеҳ» илтимос мекунад, «ки ҳамаи шумо розӣ бошед, ва дар миёни шумо ихтилофот набошад, балки шумо дар як ақл ва як ҳукм муттаҳид бошед». Ӯ медонист, ки дар миёни имондорони Қӯринт бисёре аз гурӯҳҳо ва ихтилофот вуҷуд доштанд (оятҳои 11-12). Агар танҳо як Худованд бошад, ва мо ҳама ба як муошират даъват шуда бошем, биёед, чунон ки ӯ дар Эфсӯсиён тавсия медиҳад, «ваҳдати Рӯҳро дар пайванди сулҳ нигоҳ дорем» (Эфсӯсиён 4:3). Ин як роҳи дигар аст, ки бо Рӯҳ, амалан Исоро «Худованд» хонем.
