Курсии доварии Масеҳ
Худо ҳамеша ҳақ аст дар ҳар чизе ки Ӯ мегӯяд ва мекунад. Дар Аҳди Ҷадид, Румиён бисёр дар бораи адолати Худо сухан мегӯяд, ҳамон тавре ки Ишаъё дар Аҳди Қадим. Китоби Муқаддас нишон медиҳад, ки Худо ҳақ аст, вақте ки Ӯ гунаҳкори тавбанакардаро маҳкум мекунад ва вақте ки Ӯ гунаҳкори тавбакардаро одил эълон мекунад.
Павлус ба файласуфон ва пешвоёни юнонӣ дар теппаи Марс нишон дод, ки Худое, ки барои онҳо «Худои номаълум» буд (Аъмол 17:23 NKJV), Худои Офаридгор ва Нигоҳдорандаи коинот аст (оятҳои 24, 26). Худо ҳеҷ гоҳ бо бутпарастӣ алоқаманд нест (оятҳои 25, 29). Ҳавворӣ инчунин фаҳмонд, ки Худо халқҳоро роҳбарӣ мекунад ва замонҳо ва ҳудуди насли инсониро – гузашта, ҳозира ва ояндаро – назорат мекунад. Ин далел масъулияти инсонро барои итоат кардан бекор намекунад. Инсони табиӣ эътироф карданро рад мекунад, ки ӯ дар назди Худо масъул аст. Тавба лозим аст, зеро «ҳама гуноҳ кардаанд ва аз ҷалоли Худо маҳруманд» (Румиён 3:23).
Худо мехоҳад, ки муносибати наздик дошта бошад бо ҳамаи инсонҳо (Аъмол 17:26-28). Аммо, аз замони гуноҳ ва исёни Одаму Ҳавво (Ҳастӣ 3), байни Худо ва инсон ҷудоӣ вуҷуд дорад, ки ҳеҷ кӯшиши инсонӣ наметавонист онро бидуни кори наҷотбахши Масеҳ бартараф кунад. Худои бузурги Офаридгори мо ба ҳамаи мардон ва занон амр медиҳад, ки тавба кунанд ва ҳоло ин корро кунанд, зеро Ӯ на танҳо Наҷотдиҳанда, балки Довари ниҳоӣ низ мебошад (Аъмол 17:30-31). Паём фаврӣ аст ва посухи дуруст наметавонад мавқуф гузошта шавад. Ин «ҳозира»-и файзи Худо аст (2 Қӯринтиён 6:2).
Чаро Худо барои довари ниҳоӣ будан салоҳият дорад? Забур 139 ҳадди аққал як қисми ҷавобро медиҳад. Офаридгор, Нигоҳдоранда, Наҷотдиҳанда (Худои Падар, Писар ва Рӯҳи Муқаддас) инҳоянд:
- Ҳамаҷоҳозир: Ӯ дар як вақт дар ҳама ҷо ва ҳамеша чунин аст.
- Ҳамақудрат: Ӯ ҳамақудрат, тавоно аст.
- Ҳамадон: Ӯ ҳамадон аст, ҳама чизро дар бораи ҳама аз аввал то охир медонад – ҳатто пеш аз он ки чизҳо рӯй диҳанд.
Оё хоҳиши мо ин аст, ки бо ин Худои аҷоиб ҳамнаво бошем? Ин бешубҳа хоҳиши самимӣ Довуд буд ва ӯ мувофиқи он дуо кард. Ҷолиб аст, ки ин забур сифатҳои Худовандро на ҳамчун андешаҳои абстрактӣ, балки ҳамчун сифатҳои фаъол тасвир мекунад, ки тавассути онҳо Ӯ худро ба халқи худ алоқаманд мекунад. Он медиҳад:
Тавсифи дониши наздики Худо дар бораи бандаи худ (оятҳои 1-6);
- Хулосаи ҳозирии Худо
- Тавсифи амалҳои Худо
- Эъломияе, ки андешаҳои Худо
- Дуо барои ҷазои душманони Худо
- Дуое, ки Худо метавонад Довудро ҷустуҷӯ кунад ва
Мо медонем, ки гуноҳ байни Худо ва инсон, инчунин одамонро аз якдигар ҷудо мекунад. Гуноҳ ҳама чизро таҳриф мекунад, чунон ки бисёр Навиштаҳо ба таври муфассал шарҳ медиҳанд. Бо вуҷуди ин, Худо Худои барқароркунанда аст, ки одамонро ба худ бармегардонад. Дар асоси кори анҷомёфтаи Масеҳ дар салиб, Худои муқаддас ва одил тавонист масъалаи гуноҳҳои моро – амалҳои гуноҳкоронаро – ҳал кунад ва гунаҳкори тавбакардаро, ки гуноҳҳои худро эътироф мекунад, бахшад (Румиён 1:18–5:11).
Ғайр аз ин, Худо инчунин ба решаи мушкилот – табиати гуноҳ, сабаби амалҳои бад – ғамхорӣ кард. Ҳамин тариқ, Худо ҳамаи имондорони давраи файзро, аз Аъмол 2 то рабудашавӣ, аз оилаи Одами аввал ба оилаи Масеҳ интиқол дод (Румиён 5:12-21). Мо метавонем қайд кунем, ки имондорон аз пеш аз давраи калисо ва онҳое, ки пас аз он зиндагӣ хоҳанд кард, ба оилаҳои гуногун тааллуқ доранд. Худо Падари «ҳар оила» аст (Эфсӯсиён 3:15 ESV), ва онро бояд ба ин тариқ фаҳмид.
Аз лаҳзае ки мо имондор шудем, Масеҳ Устоди нави мо шуд. Ӯ ба мо кӯмак мекунад, ки дар «навгонии ҳаёт» роҳ равем (Румиён 6:4), дар ҳоле ки ба мо вобаста аст, ки ҳама чизро ба Ӯ бо имон ба Ӯ ва муҳаббат ба Ӯ таслим кунем. Вақте ки мо ба ин тариқ пурра таслим мешавем, ин аз он сабаб аст, ки мо фаҳмидем, ки мо қудрати иҷрои иродаи Худоро надорем ва ба кӯмаки Рӯҳи Муқаддас такя мекунем (Румиён 7–8). Инчунин, Румиён 9–11 нишон медиҳад, ки Худо дар муносибатҳои худ бо Исроил – гузашта, ҳозира ва оянда – одил аст ва Ӯ ваъдаҳои худро ба падарон иҷро хоҳад кард. Инро дониста, мо метавонем ба Худои худ такя кунем, ки Ӯ ба мо масъулиятҳои моро нисбат ба:
- Ӯ (12:1-2).
- Худамон ҳамчун имондорон (ояти 3).
- Ҳамбоварон (оятҳои 4-16).
- Ғайрибоварон (оятҳои 17-21).
- Ҳукумат (13:1-7).
Румиён 12-16 моро ташвиқ мекунад, ки дар навгонии ҳаёт роҳ равем, то Худованд Исоро хушнуд созем ва Худоро дар ҳама ҷиҳатҳо эҳтиром кунем. Ин ҷо курсии доварӣ на барои рӯҳафтода кардан, балки барои рӯҳбаланд кардани мо меояд.
Курсии доварии Худо
Дар Румиён 14 расул ба тавзеҳ додани он шурӯъ кард, ки чӣ тавр ҳуқуқҳои Худо бояд дар ҳаёти шахсии мо, оилаҳои мо ва дар байни халқи Худо нигоҳ дошта шаванд. Ин махсусан бо назардошти ихтилофи ақидаҳо буд, ба шарте ки онҳо ба масъалаҳои асосӣ дахл накунанд (14:1-15:7). Дар ин замина, Павлус салтанати Худоро дар ҷанбаи ҳозираи он (14:17) ва курсии доварии1 Худоро (ояти 10) муаррифӣ кард, то нишон диҳад, ки ҳар як имондор ва ғайриимондор дар назди Ӯ масъул аст (оятҳои 11-12).
Ҳамаи масеҳиёни эътирофкунанда дар салтанати Худо ҳастанд, бо масъулиятҳое, ки бо ин имтиёз ҳамроҳанд. Аз ин рӯ, мо бояд қоидаҳои Ӯро эҳтиром кунем ва Ӯро гиромӣ дорем, зеро дар салтанати Худо будан, дар ҳоле ки дар ҳамон дунёе зиндагӣ мекунем, ки Худо беэҳтиромӣ мешавад, бартарии бузург аст. Дар дунёи оянда, ҳазорсола (Ваҳй 20:1-10), ҳар зону дар назди Ӯ хам хоҳад шуд (Филиппиён 2:10). Имрӯз мо метавонем ин корро бо хоҳиши худ кунем, зеро Ӯро дӯст медорем. Порчаи Ваҳй 20 инчунин ба ҷаласаи дигари курсии доварии Масеҳ ва Худо ишора мекунад.
Биёед ба худ хотиррасон кунем, ки Иброҳим, падари имондорон, ҳангоми эълон кардани адолати Худо чӣ гуфт:
«Аз Ту дур бод, ки чунин коре кунӣ, ки одилонро бо шарирон бикушӣ, то одилон мисли шарирон бошанд; аз Ту дур бод! Оё Довари тамоми замин адолат нахоҳад кард?» (Ҳастӣ 18:25 NKJV)
Тавре ки дар аввал дидем, Худо ҳамеша ҳақ аст. Аз ин рӯ, адолат дар доварии ояндаи Ӯ зоҳир хоҳад шуд.
Муносибати мо
Ҳамчун имондорон мо омӯхтем, ки дар назди Худои Наҷотдиҳанда сар хам кунем, ки доварии моро – ҷазоеро, ки мо сазовор будем – бар Писари Худ гузошт. Ӯ дар салиб Ивазкунандаи мо шуд ва ҳамаи талаботи муқаддас ва одилонаи Худоро қонеъ гардонд. Дар ин асос Худо моро наҷот дод, то моро барои Худ дошта бошад (Румиён 8:32-39), то ки мо ҳамеша ба Ӯ дар мавқеъ ва муносибате хидмат кунем, ки дар он мо бо Худо ҳақ ҳастем (Филиппиён 3:3).
Муносибати мо нисбат ба якдигар баррасӣ мешавад: «Чаро ту бародари худро доварӣ мекунӣ? Ё чаро ту бародари худро таҳқир мекунӣ? Зеро ки ҳамаи мо дар назди курсии доварии Масеҳ хоҳем истод» (Румиён 14:10, тарҷумаҳои дигар «Худо» мехонанд). Ҳар як шахс дар бораи он чӣ ки ӯ барои Ӯ мекунад ё намекунад, ҳисобот хоҳад дод (1 Қӯринтиён 3:10-15-ро баррасӣ кунед).
«Ҳамаи мо бояд2 дар назди курсии доварии Масеҳ ҳозир шавем, то ҳар кас чизҳоеро, ки дар бадан кардааст, мувофиқи он чӣ ки кардааст, хоҳ нек бошад, хоҳ бад, қабул кунад» (2 Қӯринтиён 5:10)
Курсии доварӣ се ҷаласа дорад
Навиштаҳо, вобаста ба он ки кӣ ва кай ҳозир мешавад, дар бораи се ҷаласаи гуногуни доварӣ сухан мегӯянд: дар осмон, дар замин ва байни осмон ва замин. «Мо бояд» маънои онро дорад, ки Худо инро муайян кардааст ва онро пешгирӣ ё тағир додан мумкин нест. «Ҳамаи мо» маънои онро дорад, ки ҳеҷ кас озод нест. Ҳар кас хоҳад истод (Румиён 14:10), ҳар зону хам хоҳад шуд ва ҳар забон Ӯро эътироф хоҳад кард (ояти 11). Ҳамчун Офаридгор, Худо ба одамон ва фариштагон – на ҳайвонот – қобилияти махсусе додааст, ки ҳисобот диҳанд (ояти 12).
Дар мавриди имондорони давраи файз, дар назди Ӯ истоданро бояд дар нури Ваҳй 19:6-9 фаҳмид.
«Худованд Худои Қодир ҳукмронӣ мекунад» (ояти 6)
ва ҳамаи наҷотёфтагон Ӯро гиромӣ дошта, шодӣ хоҳанд кард, зеро издивоҷи Барра фаро хоҳад расид, зеро
«Зани Ӯ худро омода кардааст» (ояти 7)
Марями Байт-Ҳинӣ намунаи зебои чунин омодагӣ ва садоқатро нишон медиҳад. Бо муҳаббати ҳақиқӣ ба Худованд, ӯ «он чиро, ки метавонист» кард (Марқӯс 14:8; Матто 26:12; Юҳанно 12:2-3-ро хонед).
То замони издивоҷи Барра, рабудашавӣ (1 Таслӯникиён 4:16-17) ва курсии доварӣ дар осмон ба амал омада хоҳад буд. Дар давоми он ҷаласа, Худованд фикрҳои Худро дар бораи ҳама чиз дар ҳаёти мо нишон хоҳад дод, то мо маҳз ҳамон фикрҳоеро дошта бошем, ки Ӯ дар бораи он чизе, ки мо кардаем, дорад. Тавассути ин, арӯс бо Домод ҳамоҳанг хоҳад буд. Ҳеҷ гуна фикрҳои мухталиф нахоҳанд буд, ки муносибати моро бо Ӯ абадӣ халалдор кунанд. Барои мо имрӯз, ин маънои онро дорад, ки ҳар чизе дар фикрҳо ё амалҳои мо, ки аз фикрҳои Масеҳ фарқ мекунад, бояд доварӣ ва бартараф карда шавад (ниг. 1 Қӯринтиён 11:28), зеро Худо ин масъалаҳоро вақте доварӣ кард, ки Ӯ Масеҳро ба ҷои мо ҷазо дод (2 Қӯринтиён 5:21). Дар лаҳзае, ки арӯс ба Масеҳ пешниҳод мешавад, Навиштаҳо мегӯянд, «Зани Ӯ худро омода кардааст» (Ваҳй 19:7). Мушкилот на танҳо дар доварӣ кардани худ дар нури ин ҷаласаи оянда, балки дар ҳамоҳанг будан бо Худованд аллакай ҳозир аст зеро мо Ӯро дӯст медорем.
Меҳмонони арӯсӣ (19:9) онҳое ҳастанд, ки даъват шудаанд, ҳамчун меҳмон ба зиёфат даъват шудаанд. Мо набояд ин даъватро бо он далел омехта кунем, ки мо аз ҳар забон даъват шудаем, то ба Масеҳ тааллуқ дошта бошем. Мо ба Ҷамъияти Ӯ тааллуқ дорем (юнонӣ: экклесия), ки аслан маънои як гурӯҳи даъватшудагонро дорад – аз яҳудӣ, бутпарастӣ ва ҳама гуна «-изм»-ҳо даъват шудаанд. Дар рабудашавӣ, имондорони Аҳди Қадим ҳамроҳи мо ба осмон хоҳанд рафт (1 Таслӯникиён 4:16). Ҳамаи имондорон, аз Одам ва Ҳавво то он лаҳза дар «24 пирон» дохил мешаванд, ки 12 маротиба дар Ваҳй 4:4-19:4 зикр шудаанд. Вақте ки арӯси Барра муаррифӣ мешавад (19:6-9), байни имондорони Аҳди Ҷадид (арӯс) ва имондорони Аҳди Қадим (меҳмонони даъватшуда) фарқ гузошта мешавад.
Курсии доварӣ дар замин
Ҷаласаи дигари курсии доварӣ дар замин баргузор хоҳад шуд. Чанде пас аз арӯсии Барра дар осмон, Масеҳ ба ин замин, ҳамроҳи мо ва имондорони Аҳди Қадим3 (оятҳои 11-14) бармегардад. Мо дар замин нахоҳем монд, балки дар ҷалол бо Ӯ ба онҳое, ки дар замин ҳастанд, зоҳир хоҳем шуд (Қӯлассиён 3:4; 2 Таслӯникиён 1:10).
«Вақте ки Писари Одам дар ҷалоли Худ, ва ҳамаи фариштагони муқаддас бо Ӯ меояд, он гоҳ Ӯ бар тахти ҷалоли Худ хоҳад нишаст» (Матто 25:31)
Ҳамаи халқҳо доварӣ хоҳанд шуд, ва меъёр, ё стандарт, он хоҳад буд, ки онҳо нисбат ба бародарони Подшоҳ, яҳудиён чӣ гуна рафтор кардаанд (оятҳои 32-46). Ин ҷаласа, пас аз он ки муносибатҳои Худо дар довариҳо ба амал омадаанд (Ваҳй 6-18), эҳтимол дар Ерусалим, «шаҳри Подшоҳи бузург» (Забур 48:2) хоҳад буд.
Ба таври амалӣ, Матто 25:32-40 нишон медиҳад, ки мо бояд нисбат ба яҳудиён чӣ гуна рафтор кунем, ва оятҳои 41-46 ба мо мегӯянд, ки чӣ гуна нисбат ба одамони ниёзманд рафтор кунем. Аммо, мо набояд заминаи пайғамбарии ин оятҳоро фаромӯш кунем: як имондор наҷоти худро аз даст намедиҳад, зеро ӯ ба беморон ё маҳбусон ғамхорӣ накардааст – ҳарчанд ӯ бояд ғамхорӣ мекард. Ин порча моро водор мекунад, ки ба яҳудиён дуруст нигоҳ кунем, зеро Масеҳ ва наҷот тавассути яҳудиён омад (Юҳанно 4:22). Аз нуқтаи назари Худо ба чизҳо нигоҳ карда, мо мефаҳмем, ки Исроил халқи Ӯст (Ҳастӣ 12:1-3). Аммо дар айни замон дар муносибатҳои ҳукуматии Ӯ, онҳо Ло-Аммӣ номида мешаванд, ки маънои «халқи Ман нест» (Ҳушаъ 1:9) дорад, то барқарорсозии пурраи онҳо (Румиён 11:25-36).
Охирин ҷаласаи курсии доварӣ
«Ва ман тахти бузурги сафедро ва Онро, ки бар он нишаста буд, дидам, ки аз рӯи Ӯ замин ва осмон гурехтанд. Ва барои онҳо ҷой ёфт нашуд. Ва ман мурдагонро, хурду бузург, дидам, ки дар назди Худо истода буданд, ва китобҳо кушода шуданд. Ва китоби дигаре кушода шуд, ки он Китоби Ҳаёт аст. Ва мурдагон мувофиқи аъмоли худ, аз рӯи чизҳое, ки дар китобҳо навишта шуда буданд, доварӣ шуданд. Баҳр мурдагонро, ки дар он буданд, дод, ва Марг ва Ҳодис мурдагонро, ки дар онҳо буданд, супурданд. Ва онҳо, ҳар кас мувофиқи аъмоли худ, доварӣ шуданд. Он гоҳ Марг ва Ҳодис ба кӯли оташ партофта шуданд. Ин марги дуюм аст. Ва ҳар касе, ки дар Китоби Ҳаёт навишта нашуда буд, ба кӯли оташ партофта шуд» (Ваҳй 20:11-15)
Ин ҷаласаи охирин ва хеле муҳим таърихи инсонро мепӯшонад ва ҳолати абадиро муаррифӣ мекунад, тавре ки дар Ваҳй 21:1-8.4 тасвир шудааст. Таваҷҷӯҳ кунед, ки дар назди Он ки бар он тахт хоҳад нишаст, замин ва осмон гурехта хоҳанд шуд. Ин ба тавсифи Юҳанно мувофиқат мекунад: «осмони аввал ва замини аввал гузашта буданд» (Ваҳй 21:1) ва хулосаи Петрус дар 2 Петрус 3:12-13. Он инчунин ба шарҳҳои Павлус дар теппаи Марс мувофиқат мекунад, вақте ки ӯ паёми худро бо гуфтани ин хулоса кард,
«Ҳоло [Худо] ба ҳамаи одамон дар ҳама ҷо амр медиҳад, ки тавба кунанд, зеро Ӯ рӯзеро таъин кардааст, ки дар он Ӯ ҷаҳонро бо адолат тавассути Марде, ки Ӯ таъин кардааст, доварӣ хоҳад кард. Ӯ инро ба ҳама бо эҳёи Ӯ аз мурдагон кафолат додааст» (Аъмол 17:30-31)
Ин изҳорот на танҳо аҳамияти эҳёи Масеҳро ҳамчун тасдиқи доварии ояндаи Худо нишон медиҳад, балки инчунин нишон медиҳад, ки Худо доварӣ хоҳад кард тавассути он Мард, ки ҳамчун Довар бар тахти бузурги сафед хоҳад нишаст.
Одамоне, ки дар он ҷо истодаанд, онҳое ҳастанд, ки аз тавба кардан сарпечӣ карданд: аз Қобил (Ҳастӣ 4) то онҳое, ки дар шӯриши охирин иштирок хоҳанд кард (Ваҳй 20:8-9). Китобҳои кушодашуда нишон хоҳанд дод, ки онҳо чӣ фикр кардаанд, гуфтаанд ва кардаанд. Онҳо мутмаин хоҳанд шуд, ки Худо дар маҳкум кардани онҳо одилона аст. Ҳеҷ кас наметавонад ба Худо бигӯяд, ки меъёрҳои Ӯ хеле баланд буданд, зеро Довар Мардест, ки дар ин замин зиндагӣ карда ва мурдааст ва иродаи Худоро иҷро кардааст. Худо онҳоро ба он Мард ишора хоҳад кард ва гӯё хоҳад гуфт, «Ҳамин тавр шумо бояд зиндагӣ мекардед.»5
Эзоҳи хотимавӣ
Адолат (2 Петрус 3:13) дар ҳолати абадии осмонҳои нав ва замини нав (Ваҳй 21:1-8) сокин хоҳад шуд. Ҳукмронии Худо дигар маҷбурӣ нахоҳад буд, чунон ки дар давраи ҳукмронии ҳазорсола буд, зеро ҳама дар ҳамоҳангии комил бо Худо хоҳанд буд, ва Ӯ «ҳама дар ҳама» хоҳад буд (1 Қӯринтиён 15:28). Имрӯз бо файзи Худо тартиботи абадӣ дар офариниши нав дида мешавад, ки мо ба он тааллуқ дорем, «Масеҳ ҳама ва дар ҳама аст» (Қӯлассиён 3:11), ки ҳамчун шаҳодат ба офариниши кӯҳна нишон дода шудааст. Ин як имтиёзи бузург ва дар айни замон, як мушкилоти бузург аст.
ЭЗОҲҲО
- Калимаи юнонӣ, ки «курсии доварӣ» тарҷума шудааст, маънои «қадам»-ро дорад (дар Аъмол 7:5 NKJV «по» тарҷума шудааст). Он ҳамчун воҳиди андозагирӣ ва ҳамчун платформаи баландшуда истифода мешуд, ки довар ҳангоми мурофиаҳои судӣ бар он менишаст. Аз он ӯ ҳукми худро эълон мекард. Одатан, ин калима худи курсиро нишон медиҳад (Матто 27:19; Юҳанно 19:13; Аъмол 12:21, 18:12,16,17, 25:6,10,17). Курсии доварии Худо (Румиён 14:10 ESV) инчунин курсии Масеҳ аст (2 Қӯринтиён 5:10), ва Ӯ ҳамчун Довар бар он хоҳад нишаст.
Ваҳй 20:11 калимаи дигаре дорад, «тахт», ки ҳамчун курсии доварӣ амал мекунад.
- Ин феъли «зоҳир шудан», ки 7х7 ё 49 маротиба дар Аҳди Ҷадид истифода шудааст, маънои онро дорад, ки мо хоҳем буд зоҳир карда шуд. Он намегӯяд, ки мо хоҳем буд доварӣ карда шуд, зеро Масеҳ ҳукми моро дар давоми се соати торикӣ дар салиб бардошт, вақте ки Ӯ гуноҳҳои моро эътироф кард ва Ивазкунандаи мо буд.
- Дар давоми ҳафт соли пайғамбарӣ (ҳафтаи 70-ум, Дониёл 9:27) бисёриҳо аз байни Исроил ва халқҳо наҷот хоҳанд ёфт. Бисёре аз онҳо ҳамчун шаҳид мемиранд (Ваҳй 6:8-11, Ваҳй 8–16) ва дар оғози ҳукмронии Масеҳ эҳё хоҳанд шуд, то аз ҷониби осмонӣ ҳукмронии ҳазорсола лаззат баранд (20:4). Онҳоеро, ки Худо дар ин замин нигоҳ медорад (144,000 аз Исроил, плюс шумораи бешумори халқҳо, Ваҳй 7) зиндагӣ хоҳанд кард, то ба ҳукмронии Масеҳ дар рӯи замин дохил шаванд. Пайванди наздик байни осмон ва замин вуҷуд хоҳад дошт (ниг. Юҳанно 1:51), ки дар он Ерусалими осмонӣ нақши калидӣ хоҳад бозид (Ваҳй 21:9–22:5).
- Ваҳй 21:9–22:5 маълумоти иловагӣ дар бораи ҳукмронии ҳазорсола ва Ерусалими осмонӣ медиҳад, ки пас аз он китоб бо шарҳҳои муҳими гуногун ба охир мерасад.
- Мо, имондорон, мефаҳмем, ки барои иҷрои иродаи Худо ба мо лозим буд, ки аз нав таваллуд шавем ва ба мо кӯмаки Рӯҳулқудс ва Каломи Худо, лаҳза ба лаҳза, барои зиндагӣ кардан дар ин ҷо барои Худо лозим аст. Ҳаёти комили Масеҳ худ ҳамаи гуноҳкоронро, бе истисно, маҳкум мекунад. Онҳое, ки дар назди ҷаласаи сеюми курсии доварӣ хоҳанд истод, онҳое ҳастанд, ки тавба накардаанд, ки фикрҳои Худо ва кори Масеҳро дар салиб рад карданд. Онҳо эҳё хоҳанд шуд – рӯҳ, ҷон ва ҷисм – аммо онҳо «мурдаҳо» номида мешаванд, зеро онҳо ба қаламрави «марги дуюм» ё «кӯли оташ» тааллуқ доранд (Ваҳй 20:12-15). Дар он ҷо, кирми онҳо нахоҳад мурд ва оташ хомӯш намешавад (Марқӯс 9:44-48), ҳамроҳ бо «гиря ва ғиҷирроси дандонҳо» (Матто 25:30) ва абадӣ дар фасод, доварӣ ва пушаймонӣ.





