Оё Яҳудои Исқарютӣ наҷот ёфт?
Яҳудои Исқарютӣ баъзан аз ҷониби ҷаҳон бо ҳамдардӣ дида мешавад: ҳамчун шахси гумроҳ, ҳамчун як навъ шахсияти инқилобӣ ё ҳатто ҳамчун қаҳрамон! Масалан, як намоиши маъруф чанд сол пеш Яҳудоро ба таври ошкоро ҳамдардона тасвир кард ва ин дар тасаввуроти мардум таассуроти амиқ гузошт.
Пас, мо ҳаёт ва амалҳои Яҳудоро чӣ гуна бояд фаҳмем? Оё ӯ наҷот ёфт ва баъд аз хиёнати худ ба Масеҳ наҷоти худро аз даст дод? Агар ӯ наҷот наёфта бошад, чӣ тавр ӯро шогирд номидан мумкин буд ва дар асл бо дигар шогирдон мӯъҷизаҳо нишон дод? Чӣ чиз воқеан хиёнати ӯро бар зидди Худованд Исо барангехт? Инҳо чанде аз саволҳое мебошанд, ки гоҳ-гоҳ дар робита бо ин шогирди пурасрор ба миён меоянд. Баъзеҳо парвандаи Яҳудоро барои исботи он истифода кардаанд, ки фарзанди ҳақиқии Худо метавонад наҷоти худро аз даст диҳад – аммо оё ин тафсири дурусти он чизест, ки Китоби Муқаддас дар бораи Яҳудо ва наҷот таълим медиҳад?
Ин савол зуд-зуд ба миён меояд: «Чаро Яҳудо ба Масеҳ хиёнат кард?» Ҷавоб ба ин ба саволи калонтар, «Оё Яҳудо наҷот ёфт?» ҷавоби дуруст медиҳад. Барои шарҳ додани рафтори ӯ назарияҳои зиёде пешниҳод шудаанд. Яке аз онҳо ин аст, ки ӯ ҳамчун як ватандӯсти яҳудӣ, вақте ки аз таълимоти Исо фаҳмид, ки салтанат фавран зоҳир нахоҳад шуд ва румиён, тавре ки ӯ умед дошт, сарнагун нахоҳанд шуд, ноумед шуд. Ноумедии талхи ӯ дар ин инкишоф, баҳс мешавад, ӯро бар зидди Худованд Исо гардонд. Мушкилоти ин назария дар он аст, ки дар Аҳди Ҷадид ҳатто ишорае ба он вуҷуд надорад. Ғайр аз ин, далели аҷибест, ки ҳамаи шогирдони дигар низ дар бораи зуд пайдо шудани салтанат ҳамин гуна тасаввуроти нодуруст доштанд. Ислоҳи хатои онҳо аз ҷониби Худованд боиси он нашуд, ки онҳо ба Ӯ хиёнат кунанд (Луқо 19:11; Луқо 24:21). Чаро ин танҳо Яҳудоро ба васваса меандохт, на дигар шогирдонро? Аммо боз ҳам дар Навиштаҳо ҳеҷ нишонае нест, ки ин сабаб ё ангезаи рафтори Яҳудо буд.
Китоби Муқаддас дар бораи Яҳудо чӣ мегӯяд?
Ҳисоботи Навиштаҳо дар бораи он чизе, ки рӯй дод, оддӣ ва мустақим аст. Ҳамагӣ пеш аз аҳди хиёнаткор бо саркоҳинон, Марями Байт-Ҳинӣ сари Худовандро бо равғани гаронбаҳо тадҳин карда буд (Матто 26:8-13). Шогирдон эътироз карданд, ки Яҳудо роҳбарӣ мекард, ки амали Марям исрофкорӣ буд ва шишаи алебастри равғанро фурӯхта, ба камбағалон додан мумкин буд (Юҳанно 12:4-5). Бо муқоисаи ҳисоботи Матто 27 ва Юҳанно 12 мебинем, ки ҳамаи шогирдон дар ин кор иштирок доштанд, аммо Яҳудо сухангӯи ин масъала буд. Мо инчунин мехонем, ки Яҳудо «хазинадор»-и шогирдон буд, аммо ҳамёнро дуздӣ мекард (Юҳанно 12:6). Яҳудо дузд буд!
Дарҳол пас аз амали садоқати Марям мехонем: «Аз он вақт ӯ [Яҳудо] фурсатро меҷуст, то ба Ӯ хиёнат кунад» (Матто 26:16 NKJV). Ин ҷо далели равшани он чизест, ки воқеан Яҳудоро барангехт. Пайвастагии байни шикастани қуттии алебастр ва хиёнати Масеҳро қайд кунед. Яҳудо умед дошт, ки равған фурӯхта мешавад ва пул ба ҳамён гузошта мешавад – ки ӯ дар вақти муносиб онро медуздид. Ӯ дар бораи камбағалон фикр намекард, ё шояд дар фикрҳои худсафедкунандаи худ худро ба ин гурӯҳ дохил мекард: «камбағалон». Аммо воқеият ин буд, ки дили тамаъкори ӯ аз даст додани ин мукофот, ки шояд муддати дароз ба он тамаъ дошт, ноумед шуда буд; ӯ ба Худованд барои пул хиёнат кард, то тамаъкории худро қонеъ кунад. Шайтон ба ӯ даромада буд, то ин кори бадро анҷом диҳад (Юҳанно 13:27), ӯро ҳамчун асбоби худ истифода бурд ва сипас партофт (Матто 27:40). Ҳисоботи дар боло овардашуда танҳо барои нишон додани он ки ватандӯстӣ ё ноумедии динӣ Яҳудоро барангехта набуд, кофӣ аст. Ҳақиқат ин аст, ки ӯ аслан имондор набуд, балки касе буд, ки гуноҳи тамаъкориро парвариш медод. Ӯ дузд ва зери қудрати Шайтон буд.
Шумо ҳама пок нестед
Мо метавонем бо итминони комил аз он чизе, ки аллакай дидем, бигӯем, ки ангезаи Яҳудо дар хиёнат ба Масеҳ муҳаббати пул буд. Ин аз сабаби тамаъкории ӯ буд, оддӣ ва равшан. Сабаби тамоми номуайянии бисёриҳо дар бораи парвандаи Яҳудо танҳо метавонад аз сабаби ғарази теологӣ ё танҳо бодиққат нахондани ҳисоботи Китоби Муқаддас бошад.
Дар Инҷили Юҳанно мехонем, ки Исо ба Петрус гуфт: «Касе ки оббозӣ кардааст, танҳо пойҳояшро шустан лозим аст, аммо комилан пок аст; ва шумо пок ҳастед, аммо на ҳамаи шумо. Зеро Ӯ медонист, ки кӣ ба Ӯ хиёнат мекунад; аз ин рӯ, Ӯ гуфт: «Шумо ҳама пок нестед» (Юҳанно 13:10-11).
Худованд бо ишора ба он ки яке аз шогирдон «пок» набуд, ба таври возеҳ ба Яҳудо ишора мекард, зеро минбаъд Ӯ илова мекунад: «Ман дар бораи ҳамаи шумо сухан намегӯям. Ман медонам, ки киро интихоб кардаам; аммо то ки Навиштаҳо иҷро шаванд: «Касе ки бо Ман нон мехӯрад, пошнаи худро бар зидди Ман бардоштааст» (ояти 18). Худованд гуфт, ки дар байни онҳо касе буд, ки пок набуд, ки «оббозӣ» накарда буд (таваллуди нав надошт). Ва минбаъд, ин шахс барои мо муайян карда шудааст: Ин Яҳудо буд. Худованд ӯро интихоб накарда буд, зеро Ӯ онҳоеро, ки интихоб карда буд, медонист. Ин чанд боб баъдтар, вақте ки Худованд дуо гуфт, ба таври қавӣ тасдиқ карда мешавад: «Онҳоеро, ки Ту ба Ман додӣ, Ман нигоҳ доштам; ва ҳеҷ яке аз онҳо гум нашудааст, ба ҷуз писари ҳалокат» (Юҳанно 17:12). Яҳудо дар байни онҳое набуд, ки Падар ба Ӯ дода буд. Ӯ аз интихобшудагон набуд ва дар асл, ӯ аз ҷониби Худованди мо ҳамчун «писари ҳалокат» тавсиф шуда буд. Ӯ «гумроҳшуда» набуд, чунон ки ҳамшогирдаш Петрус буд. Баръакс, Яҳудо муртад буд. Ҳамин тавр, «писари ҳалокат» ба «ҷои худ» рафт (Аъмол 1:25). Чӣ қадар ҷиддӣ! таваллуди нав Ӯро интихоб накарда буд, зеро Ӯ онҳоеро, ки интихоб карда буд, медонист. Ин чанд боб баъдтар, вақте ки Худованд дуо гуфт, ба таври қавӣ тасдиқ карда мешавад: «Онҳоеро, ки Ту ба Ман додӣ, Ман нигоҳ доштам; ва ҳеҷ яке аз онҳо гум нашудааст, ба ҷуз писари ҳалокат» (Юҳанно 17:12). Яҳудо дар байни онҳое набуд, ки Падар ба Ӯ дода буд. Ӯ аз интихобшудагон набуд ва дар асл, ӯ аз ҷониби Худованди мо ҳамчун «писари ҳалокат» тавсиф шуда буд. Ӯ «гумроҳшуда» набуд, чунон ки ҳамшогирдаш Петрус буд. Баръакс, Яҳудо муртад буд. Ҳамин тавр, «писари ҳалокат» ба «ҷои худ» рафт (Аъмол 1:25). Чӣ қадар ҷиддӣ!
Шогирд, аммо беимон
Агар хонанда ба далели бештаре ниёз дошта бошад, ки Яҳудо беимон буд, як порчаи дигар вуҷуд дорад, ки инро бебаҳс пешниҳод мекунад. Вақте ки баъзе шогирдон ғур-ғур мекарданд ва таҳдид мекарданд, ки дигар бо Исо роҳ нахоҳанд рафт, Худованд ба онҳо бечунучаро гуфт: «Аммо баъзе аз шумо ҳастанд, ки имон надоранд. Зеро Исо аз аввал медонист, ки кӣ имон надорад ва кӣ ба Ӯ хиёнат мекунад» (Юҳанно 6:64). Баъзе шогирдони эътирофкунанда аллакай аз Масеҳ аз сабаби «суханони сахт»-и Ӯ рӯй гардонда буданд; ва Яҳудо низ дар соати муқарраршуда рӯй мегардонад, вақте ки тамаъкорие, ки ӯ парвариш медод, ниҳоят ба пуррагии зишти худ расид. Ӯ дар Юҳанно 6 бо онҳое, ки имон надоштанд , шуморида шудааст, аммо ӯ ҳамчун касе, ки «ба Ӯ хиёнат мекунад», ҷудо карда шудааст.
Дар ин ҷо бояд қайд кард, ки на ҳама шогирдон имондоранд. Одамон метавонанд ба таври зоҳирӣ ба Масеҳ пайравӣ кунанд ва ҳамчун шогирдон метавонанд ба Ӯ итоат кунанд, аммо шояд ҳаёти илоҳии ботинӣ вуҷуд надошта бошад – ин воқеият бо Яҳудо буд. Мӯъҷизаҳо ҳатто метавонистанд тавассути Яҳудо анҷом дода шаванд, вақте ки ӯ бо дигар расулон фиристода шуд. Ин баъзеҳоро ба ҳайрат овардааст, аммо набояд, зеро дар асл ӯ намунаи комили «муртадон» аст, ки дар Ибриён 6:4-9 тавсиф шудаанд. Ӯ шояд «тӯҳфаи осмониро чашида» ва «қудратҳои асри ояндаро» таҷриба карда бошад, аммо барои ӯ ба ҷои «тавба» овардан ғайриимкон буд.
Петрус имондори ҳақиқӣ буд, аммо аз сабаби беэҳтиётӣ ва худбоварии худ гумроҳ шуда буд. Аммо Петрус баъдтар тавба кард ва аз ҷониби Худованд барқарор карда шуд. Яҳудо «пур аз пушаймонӣ» буд, аммо ин тавбаи ҳақиқӣ набуд, зеро ӯ дар асл беимон буд. Навиштаҳо равшананд: Ҳеҷ имондори ҳақиқӣ гум шуда наметавонад, чунон ки мо дар Юҳанно 10:27-28, Эфсӯсиён 4:30 ва бисёр порчаҳои дигар мебинем. Барои имондор ба гуноҳ афтодан ва ба барқарорсозии рӯҳонӣ ниёз доштан имконпазир аст (Ғалотиён 6:1). Аммо ин дар мавриди Яҳудо набуд – ӯ беимон буд.
ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ
- Барои равшанӣ, Худованд Исо Яҳудоро ҳамчун шогирд интихоб карда буд, зеро Ӯ дар мавриде дигар (ҳангоми суханронӣ дар бораи шогирдӣ) гуфта буд: «Оё Ман шуморо, дувоздаҳ нафарро, интихоб накардам, ва яке аз шумо шайтон аст?» (Юҳанно 6:70). Аммо Яҳудо ҳамчун имондор интихоб нашуда буд; инро ба таври равшан дидан мумкин аст, вақте ки Масеҳ дар Юҳанно 13:18 дар бораи таваллуди нав сухан мегуфт: «Ман дар бораи ҳамаи шумо сухан намегӯям. Ман медонам, ки киро интихоб кардаам.»
- Муртад касест, ки Масеҳро эътироф мекунад, сипас Ӯро инкор мекунад, зеро ӯ ҳеҷ гоҳ воқеан имондор набуд. Ин аз масеҳии ҳақиқӣ фарқ мекунад, ки гумроҳ мешавад ва метавонад ба муошират бо Худованд барқарор карда шавад.
