Инҷилро мавъиза кардан чӣ маъно дорад? Баъзе масеҳиёнро воизони Инҷил меноманд. Ба мо гуфта шудааст, ки мо бояд Инҷилро мавъиза кунем. Аммо мавъизаи Инҷил чист? Калимаи «мавъизаи Инҷил» аз юнонӣ, забони Аҳди Ҷадид, ба тарзҳои гуногун тарҷума шудааст. Вақте ки тарҷумаҳои гуногун якҷоя гирифта мешаванд, онҳо ба мо тасаввуроти хеле хуб дар бораи маънои аслии калима медиҳанд. Тарҷумаҳои зерини калимаи юнониро дида бароед euaggelisqai дар Аъмол 16:10: «башорат додан» (KJV, NIV); «хушхабарро мавъиза кардан» (NLB); «ба онҳо хушхабарро гуфтан» (ESV); «ба онҳо хабари шодӣ эълон кардан» (JND); «ба онҳо хушхабарро эълон кардан» (NRSV).
Ҳамаи ин тарҷумаҳо хубанд, зеро вақте ки мо Инҷилро мавъиза мекунем, мо ба гумроҳон хабари шодӣ эълон мекунем. Ин хушхабар ё хабари шодӣ барои наҷотнаёфтагон аст, зеро шахсе, ки аз Худо бо гуноҳ ҷудо шудааст, оромии ботинӣ ва муносибати воқеӣ бо Худо надорад. Худо «абадиятро дар дили одамон» гузоштааст (Воиз 3:11 NIV). Бо ҳикмати бепоёни Худ, Худо дар дили ҳамаи одамон дарк кардааст, ки Худое ҳаст ва дар дили онҳо холӣ ва набудани сулҳ хоҳад буд, то он даме, ки ин холӣ аз ҷониби Худои Худаш пур карда шавад ва сарнавишти абадии онҳо таъмин карда шавад. Мавъизаи Инҷил равандест, ки тавассути он шогирд ин ниёзро ба таваҷҷӯҳи гумроҳон мерасонад, шарҳ медиҳад, ки чӣ тавр онҳо метавонанд бо Худо оштӣ шаванд, чӣ тавр гуноҳҳои онҳо бахшида шаванд ва чӣ тавр онҳо метавонанд кафолати ҳаёти ҷовидонӣ дошта бошанд.
Худованд Исо сеюним сол шогирдони Худро таълим дод, пеш аз он ки онҳоро бо хушхабари Наҷот ба тамоми ҷаҳон фиристад. Ӯ ин супоришро каме пеш аз сууд ба осмон ба онҳо дод: «Пас рафта, ҳамаи халқҳоро шогирд созед, онҳоро ба исми Падар ва Писар ва Рӯҳулқудс таъмид диҳед ва ба онҳо таълим диҳед, ки ҳар он чиро, ки Ман ба шумо фармудаам, риоя кунанд» (Матто 28:18-20). Ӯ ҳамчунин гуфт: «Шумо шоҳидони Ман дар Ерусалим, ва дар тамоми Яҳудия ва Сомария, ва то ақсои замин хоҳед буд» (Аъмол 1:8). Шогирдон ин фармонҳоро ба маънои аслӣ қабул карданд ва ба мавъизаи Инҷил шурӯъ карданд.
Шогирдон чӣ тавр Инҷилро мавъиза карданд? Дар Пантикост, вақте ки Рӯҳулқудс имондоронро ба як ҷисм таъмид дод, кори мавъизаи Инҷил оғоз ёфт. Петрус, ки қаблан Худовандро инкор карда буд, акнун аз Рӯҳулқудс пур шуд ва дар байни бисёре аз яҳудиёни ҳозир истода, аввалин паёми Инҷилро далерона эълон кард. Ӯ бо гуфтани он ба одамони атрофаш оғоз кард, ки он чизе, ки ба ҳамаи шогирдон рӯй медод – шодӣ, хурсандӣ ва он ки ҳама бо забонҳои гуногуни одамоне, ки ба Ерусалим ташриф меоварданд, сухан мегуфтанд – иҷрои пешгӯии Юил 2:28-32 буд (Аъмол 2:9-11).
Сипас ӯ ба онҳо дар бораи Исо ва чӣ тавр мӯъҷизаҳои Ӯ далели қудрати Худо бар Ӯ буданд, нақл кард. Ӯ ба онҳо гуфт, ки чӣ тавр яҳудиёни диндор Исоро барои салиб кашидан супурданд, ки пас аз он Ӯ дубора эҳё шуд ҳамчун далели он ки Худо қурбонии Ӯро қабул кардааст ва Ӯ акнун Худованд ва Масеҳ аст (Аъмол 2:13-36). Дилҳои шунавандагон мутаассир шуданд ва онҳо пурсиданд: «Бародарон, чӣ кор кунем?» Онҳо бояд аз гуноҳи худ тавба мекарданд ва таъмид мегирифтанд, то нишон диҳанд, ки онҳо акнун пайравони Исо ҳастанд. Се ҳазор нафар ин қарори наҷотбахши ҷонро қабул карданд.
Ин яке аз «калидҳое» буд, ки Петрус барои кушодани наҷоти комил ва озод ба яҳудиён истифода бурд (Матто 16:18-19). Чанд сол пас, Петрус як қатор рӯъёҳоро дид, то ба ӯ нишон диҳад, ки ғайрияҳудиён низ бояд ба паҳншавии Инҷил дохил карда шаванд (Аъмол 10). Лаҳзаҳо пас аз дидани рӯъё бори сеюм, паёмбарон аз сардори садгонаи Рум Корнилюс омаданд. Ба ӯ аз ҷониби фаришта дастур дода шуда буд, ки Петрусро пайдо кунад, ки ӯ бо хоҳиши худ ба хонаи сардори садгонаи ғайрияҳудӣ рафт ва дар он ҷо Инҷилро мавъиза кард. Рӯҳулқудс бар ҳамаи онҳо фуруд омад ва тасдиқ кард, ки Инҷил барои ҳамаи одамон дар ҳама ҷо аст. Бо ин роҳ калиди дигаре барои кушодани дарҳо ба ҳамаи онҳое, ки ба Худованд Исо имон меоварданд ва Ӯро пайравӣ мекарданд, истифода шуд. Шогирдон оҳиста-оҳиста дарк карданд, ки он чизе, ки Худованд ба Никодим гуфта буд – «Ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, ҳалок намешавад, балки ҳаёти ҷовидонӣ хоҳад дошт» – даъвати кушода ба наҷотнаёфтагон аз ҳар миллат, қабила ва забон буд (Юҳанно 3:16).
Истефанус, аввалин шаҳиди Калисои нав ва афзоянда, барои истифодаи тӯҳфаҳои рӯҳонии худ барои ҷалол додани Худованд Исо ва иҷрои кори воизи Инҷил танқид карда шуд. Ӯро ҳамон пешвоёни динӣ, ки Писари Худоро кушта буданд, гирифтанд, аммо онҳо ба ӯ имконият доданд, ки пеш аз куштанаш сухан гӯяд. Ӯ Инҷилро пешниҳод кард ва бисёре аз Навиштаҳоро ҳангоми ин кор тафсир кард. Чизе, ки мо бояд ҳамеша ҳангоми пешниҳоди Инҷил дар хотир дошта бошем, ин аст, ки Навиштаҳоро таъкид кунем. Маҳз бо пешниҳоди Калом имон ба беимон меояд:
Имон аз шунидани паём меояд, ва паём тавассути Каломи Масеҳ шунида мешавад (Румиён 10:17).
Сипас Истефанус ба Исо тамаркуз кард ва чӣ тавр онҳо «Одилиро» кушта буданд, онҳоро барои беитоатии худ муттаҳам кард. Ин танҳо муттаҳамкунандагони ӯро ба хашм овард ва ӯро сангсор карданд (Аъмол 6:8-7:60). Се чизи муҳим дар намунаи Истефанус дида мешавад. Ӯ аз он имконият истифода бурд, Каломро мавъиза кард ва дар муқобили мухолифат устувор истод. Ин далели охирин имрӯз муҳим аст, зеро мо дар ҷаҳони таҳаммулпазирӣ ва дурустии сиёсӣ зиндагӣ мекунем ва бисёриҳо аз пешниҳоди ҳақиқати Калом метарсанд ва ба ҷои он кӯшиш мекунанд, ки ба меъёрҳои ҷомеаи фасодзадаи дунявӣ мувофиқат кунанд.
Бо шаҳодати Истефанус, таъқиботи бузурге бар зидди ҳамаи пайравони Худованд сар зад, ки дар натиҷа онҳо маҷбур шуданд барои ҳаёти худ гурезанд. Аммо ин паҳншавии Инҷилро боздошт накард; баръакс, он ба ин кор кӯмак кард, зеро онҳое, ки барои ҳаёти худ мегурехтанд, ҳамеша омода буданд, ки ба дигарон дар бораи имони худ ба Наҷотдиҳанда сухан гӯянд. Онҳо Инҷилро «муҳокима» карданд; ба ибораи дигар, онҳо аз имкониятҳо дар сӯҳбатҳои худ бо одамоне, ки вомехӯрданд, истифода бурданд, то ба онҳо роҳи наҷотро гӯянд: «Онҳое, ки пароканда шуда буданд, Каломро дар ҳар ҷое, ки мерафтанд, мавъиза мекарданд» (Аъмол 8:4). Филиппус яке аз онҳое буд, ки Ерусалимро тарк карда буд. Ӯ ба Сомария фуруд омад ва «Масеҳро эълон кард» (Аъмол 8:5).
Намунаи Павлус дар мавъизаи Инҷил чӣ буд? Вақте ки мо сафарҳои миссионерии Павлусро пайгирӣ мекунем, мо дар бораи равиш ва амалияи ӯ ҳангоми эълони хушхабар ба тарзҳои гуногун фаҳмиш пайдо мекунем. Ӯ инчунин тактикаҳои гуногунро барои ҷалби таваҷҷӯҳи одамон истифода бурд ва пеш аз ҳама мо дили паёмро мебинем, зеро ӯ ҳадафи Инҷилро ба калисоҳои нав эълон мекунад.
Вақте ки Павлус саёҳатҳои мавъизаи Инҷилии худро оғоз кард, ӯ одатан ба куништҳо мерафт, ки дар он ҷо яҳудиёне буданд, ки Навиштаҳоро мефаҳмиданд. Мо дар паёми аввалини Павлус ба яҳудиён дар Антиохияи Писидия ба усулҳои ӯ назар меандозем. Дар Аъмол 13:14-52 мо ба баъзе нуқтаҳои асосии паёми ӯ дахл мекунем. Аввалан ӯ нақл кард, ки чӣ тавр дар тӯли таърихи Исроил, Худо халқи Худро барои омадани Масеҳ омода мекард (13:16-25). Сипас ӯ шарҳ дод, ки пешвоёни динӣ на танҳо Исоро ҳамчун Масеҳи худ рад карда буданд, балки Ӯро салиб кашида буданд. Аммо, Худованд Исо бо эҳёшавӣ Масеҳи онҳо буданаш исбот шуд (13:26-37). Ӯ шарҳ дод, ки чӣ тавр Исо Масеҳи онҳо буд ва Ӯ дар иҷрои Навиштаҳои Аҳди Қадим мурд ва тавассути Худованд Павлус метавонист бахшиши гуноҳҳоро эълон кунад. Ӯ паёмро татбиқ кард ва аз онҳо хоҳиш кард, ки дар файзи Худо идома диҳанд (13:38-43). Бисёре аз яҳудиён табдил ёфтанд, дигарон ба паём муқобилат карданд, аммо Павлус хидмати муфидтарини худро оғоз кард, ки хушхабарро ба ғайрияҳудиён ва ба ҳар касе, ки ба ӯ гӯш медод, эълон кард (13:44-52).
Намунаи дигари усулҳои мавъизаи Инҷил равиш ва паёми Павлус ба афинагиён дар теппаи Марс, ҷое ки зиёиёни он замон барои фалсафа кардан дар бораи ҳама гуна консепсияи нав ё ҷолиб ҷамъ меомаданд (Аъмол 17:16-34). Баръакси яҳудиён, ин одамон Навиштаҳоро намедонистанд, аз ин рӯ Павлус ба онҳо дар асоси таҳсилот ва фарҳанги онҳо ҳамчун роҳи пешниҳоди хушхабар муроҷиат кард.
Павлус ҳангоми наздик шудан ба ҷое, ки онҳо ҷамъ омада буданд, қурбонгоҳеро ба «худои номаълум» дида буд ва ӯ паёми худро бо истифода аз он қурбонгоҳ ҳамчун тасвир барои таъкид кардани он, ки онҳо Худои ягонаи ҳақиқиро намедонистанд, оғоз кард. Дар байни қурбонгоҳҳои зиёде, ки онҳо барои қурбонӣ ба худоёни аҷиби худ истифода мебурданд, онҳо якеро бо нишони «ба худои номаълум» доштанд (Аъмол 17:23). Ин чизе буд, ки онҳо медонистанд ва ба он ба осонӣ муносибат карда метавонистанд, ки ба Павлус имконияти беҳтаринро барои муаррифии Худое, ки ба онҳо номаълум буд, дод. Ӯ шарҳ дод, ки Худое, ки онҳо намедонистанд, Худои Офаридгор аст, ки ба ҳама чиз ҳаёт ва нафас медиҳад. Баръакси бутҳои аз тилло ё нуқра ё санг сохташуда, Худои Зинда аз ҳар касе, ки Ӯро меҷӯяд, дур нест, аммо Ӯ талаб мекунад, ки ҳамаи онҳое, ки ба Ӯ меоянд, аз гуноҳи худ тавба кунанд. Ӯ дар бораи эҳёшавӣ ва он ки Худо Исоро аз мурдагон эҳё карда буд, сухан гуфт. Ин консепсияе буд, ки бисёре аз юнониён наметавонистанд дарк кунанд ё қабул кунанд, аммо баъзе аз онҳое, ки паёмро шуниданд, пайравони Худованд Исо шуданд.
Он чизе, ки мо аз усулҳои гуногуни Павлус дар пешниҳоди Инҷил мебинем, ин аст, ки ӯ омода буд, ки аз ҳар имконият барои мавъизаи Инҷил истифода барад. Ӯ дар бозорҳо, аз зиндон, ҳангоми киштиронӣ, бо истифода аз фарҳанг, забон ва адабиёти маҳаллӣ, агар имконпазир бошад, сухан мегуфт – ҳама барои он ки паёми наҷот эълон карда шавад, то одамон наҷот ёбанд.
Дар бораи мо чӣ? Оё мо аз ҳамаи имкониятҳое, ки Худо ба мо медиҳад, барои мавъизаи Инҷил истифода мебарем? Худо ҳар як имондорро даъват мекунад, ки барои Ӯ шоҳид бошад. Мо сафирони Подшоҳ ҳастем ва мо бузургтарин паёмеро дорем, ки одамон ҳамеша хоҳанд шунид. Мо метавонем ба онҳо роҳро нишон диҳем, то бо Худои Офаридгори худ оштӣ шаванд. Он холии азими дар ҳаёти онҳо метавонад бо ҳузури Худои Худаш тавассути Рӯҳулқудс, ки дар ҳар як имондор зиндагӣ мекунад, пур карда шавад (1 Қӯринтиён 6:19).
Аз ин рӯ, агар касе дар Масеҳ бошад, ӯ махлуқи нав аст; кӯҳна гузашт, нав омад! Ҳамаи ин аз Худост, ки моро тавассути Масеҳ бо Худ оштӣ дод ва ба мо хидмати оштӣ дод: ки Худо ҷаҳонро дар Масеҳ бо Худ оштӣ медод, гуноҳҳои одамонро ба ҳисоб намегирифт. Ва Ӯ паёми оштиро ба мо супурдааст. Аз ин рӯ, мо сафирони Масеҳ ҳастем, гӯё Худо тавассути мо муроҷиат мекард. Мо аз номи Масеҳ аз шумо илтимос мекунем: Бо Худо оштӣ шавед (2 Қӯринтиён 5:17-20).
Мо бояд ҳамсоягон, дӯстон, ҳамкорон ва ҳамаи онҳоеро, ки ба доираи фаъолиятҳои мо дохил мешаванд, шиносем. Мо бояд варақаҳои Инҷилро бо худ дошта бошем ва омода бошем, ки онҳоро ба кассири бонк, кассири супермаркет ва ҳамаи онҳое, ки вомехӯрем, диҳем. Агар мо дар ҳақиқат онҳоро ҷӯем, имкониятҳо фаровонанд.
Мо бояд мунтазам Каломро хонем, то паёме, ки мо пешниҳод мекунем, бар Навиштаҳо асос ёбад. Мо бояд оятҳои марбут ба мавъизаи Инҷилро аз ёд кунем, то роҳи наҷот равшан бошад ва оятҳои дигарро дар хотир дошта бошем, то ҳангоми пурсидани савол дар бораи ҳаёти масеҳӣ кӯмак кунем (1 Петрус 3:15).
Дар тарафи рости ин мақола як хатчӯб бо номи «Кӯмак барои шаҳодат» мавҷуд аст, ки шумо метавонед онро зеркашӣ, чоп ва дар Китоби Муқаддаси худ нигоҳ доред. Он баъзе оятҳои муҳимро барои кӯмак ба шумо дар роҳнамоии ҷон ба Масеҳ ва оятҳоро барои кӯмак ба имондори нав дар Масеҳ афзоиш додан медиҳад. Боварӣ ҳосил кунед, ки шумо метавонед Инҷилро ба таври равшан пешниҳод кунед ва сипас аз Худованд хоҳиш кунед, ки ба шумо имкониятҳо диҳад. Тавре ки Павлус ба Тимотиюс гуфт: «Кори воизи Инҷилро кун» (2 Тимотиюс 4:5).
