Тарси Худованд барои имондорони имрӯза чӣ маъно дорад?
Ибораи дақиқи «тарси Худованд» – аз ибронӣ ҳамчун Йират ЯҲВҲ – чордаҳ маротиба дар Китоби Муқаддаси ибронӣ вомехӯрад, ки даҳтои он дар Масалҳо омадааст. Бо назардошти шаклҳои дигар, мо 14 ҳодисаро дар Масалҳо дорем. Ҷолиб он аст, ки ҳамон китоб тарси инсонро танҳо як маротиба зикр мекунад: «Тарси инсон дом меорад, аммо ҳар кӣ ба Худованд таваккал кунад, эмин хоҳад буд» (29:25). Ибронӣ дар ин ҷо калимаи дигарро барои ларзиш ё изтироб ба ҷои тарси ҳақиқӣ истифода мебарад. Бавосита, ин оят калиди муҳимро барои фаҳмидани Масалҳо медиҳад, зеро тарси Худованд бо имон ба Ӯ, боварӣ ба Ӯ алоқаманд аст.
Пас аз афтодан, Одам гуфт: «Ман тарсидам» (Ҳастӣ 3:10) – аз ҳамон решаи ибронии «тарс». «Тарси Худованд» маънои тарсиданро аз Худо надорад, балки ин эҳтироми бузургии Ӯро доштан аст. Он эҳтиром, эътимод, вобастагӣ, боварӣ ва роҳ рафтан дар муошират бо Худовандро дар назар дорад.
Хондани оятҳо дар бораи тарси Худованд тасаллӣ ва рӯҳбаландии бузург меорад, дар ҳоле ки моро ба идомаи роҳҳои Ӯ мувофиқи намунаи комили Худованди муборакамон даъват мекунад. Ин гуна тарс дар муносибати наздики байни Худо ва худи Ӯ ҷойгир аст ё як қисми муҳими он аст. Он бо эҳтиром, муҳаббат ва итоат бо хоҳиши писандидани Ӯ нишон дода мешавад.
Забур 19:9 нишон медиҳад, ки тарси Худованд «пок» ё «соф» аст, дар ҳамоҳангии комил бо Худо ва бо он чӣ дуруст, ҳақиқӣ ва одилона аст. Ин забур мӯъҷизаҳои офариниши Худоро ба мӯъҷизаҳои Каломи хаттии Ӯ мепайвандад. Сипас онҳоро ба хоҳиши забурнавис барои мувофиқат бо Худо – дар муносибати шахсӣ ва шаффоф бо Худои бузурги худ мепайвандад. Тарси Худованд як қисми муносибати наздики байни Худои Офаридгор, ки Наҷотдиҳанда аст, ва наҷотёфтагони Ӯ, ки Ӯ дӯст медорад, мебошад. Каломи Худо байни Ӯ ва худи Ӯ пайванди ҳамоҳанг эҷод мекунад. Чунин муошират бояд хуб парвариш карда шавад, чунон ки дар дуои Довуд ифода ёфтааст: «Суханони даҳони ман ва мулоҳизаи дили ман дар назари Ту мақбул бошад, эй Худованд, қуввати ман ва наҷотдиҳандаи ман» (Забур 19:14 KJV). Шарҳи Айюбро ба назар гиред: «Ба инсон гуфт: «Инак, тарси Худованд, ин ҳикмат аст, ва аз бадӣ дур шудан фаҳмиш аст» (Айюб 28:28). Албатта, ин маслиҳати хирадмандона аст, аз он чӣ эҳтимолан қадимтарин китоб дар Китоби Муқаддас аст!
Тарси Худованд дар Масалҳо
Вақте ки мо чордаҳ оятро дар Масалҳо дар бораи тарси Худованд баррасӣ мекунем, мебинем, ки онҳо одатан дар асоси мафҳуми мувозӣ сохта шудаанд, ки қисми дуюм қисми аввали оятро муфассал шарҳ медиҳад. «Ва» шабоҳати байни қисми аввал ва дуюми оятро нишон медиҳад, дар ҳоле ки «Аммо» муқоисаро нишон медиҳад. Баъзан муқоиса ё пайванд байни қисмҳои оят табиати дигар дорад, ки тавассути воситаҳои дигар ифода ёфтааст, масалан дар Масалҳо 14:27.
1:7 Тарси Худованд ибтидои дониш аст, Аммо аблаҳон ҳикмат ва таълимро нафрат мекунанд.
1:29 Зеро онҳо донишро нафрат карданд Ва тарси Худовандроинтихоб накарданд.
2:5 Он гоҳ шумо тарси Худовандрохоҳед фаҳмид, Ва дониши Худоро хоҳед ёфт.
8:13 Тарси Худованд нафрат кардани бадӣ аст; ғурур ва такаббур ва роҳи бад Ва даҳони каҷро ман нафрат мекунам.
9:10 Тарси Худованд ибтидои ҳикмат аст, Ва дониши Қуддус фаҳмиш аст.
10:27 Тарси Худованд рӯзҳоро дароз мекунад, Аммо солҳои шарирон кӯтоҳ хоҳад шуд.
14:26 Дар тарси Худованд эътимоди қавӣ ҳаст, Ва фарзандони Ӯ ҷои паноҳгоҳ хоҳанд дошт.
14:27 Тарси Худованд чашмаи ҳаёт аст, То инсонро аз домҳои марг дур кунад.
15:16 Беҳтар аст каме бо тарси Худованд, Назар ба ганҷи бузург бо мушкилот.
15:33 Тарси Худованд таълими ҳикмат аст, Ва пеш аз шараф фурӯтанӣ аст.
16:6 Бо раҳмат ва ростӣ барои гуноҳ кафорат дода мешавад; Ва бо тарси Худованд инсон аз бадӣ дур мешавад.
19:23 Тарси Худованд ба ҳаёт мебарад, Ва ҳар кӣ онро дошта бошад, дар қаноатмандӣ хоҳад монд; Ӯро бадӣ нахоҳад дид.
22:4 Бо фурӯтанӣ ва тарси Худованд сарват ва шараф ва ҳаёт аст.
23:17 Дили ту ба гуноҳкорон ҳасад набарад, Балки тамоми рӯз ба тарси Худованд ғайрат кун.
Тарси Худованд дар Масалҳо
Феъли «тарсидан» аз ҳамон решаи ибронии исми «тарс» гирифта шудааст ва ҳашт маротиба дар Масалҳо омадааст:
3:7 Дар назари худ хирадманд набош; Аз Худованд битарс ва аз бадӣ дур шав.
3:25 Аз даҳшати ногаҳонӣ натарс , Ва на аз мушкилот аз шарирон, вақте ки он меояд.
13:13 Ҳар кӣ каломро нафрат кунад, нобуд хоҳад шуд, Аммо ҳар кӣ аз амр битарсад , мукофот хоҳад гирифт.
14:2 Ҳар кӣ дар ростқавлии худ роҳ меравад, аз Худованд метарсад, Аммо ҳар кӣ дар роҳҳои худ каҷрав аст, Ӯро нафрат мекунад.
14:16 Марди хирадманд метарсад ва аз бадӣ дур мешавад, Аммо аблаҳ хашмгин аст ва ба худ эътимод дорад.
24:21 Писарам, аз Худованд ва подшоҳ битарс; Бо онҳое, ки ба тағйирот майл доранд, ҳамроҳ нашав.
31:21 Ӯ аз барф наметарсад , Зеро тамоми хонаводаи ӯ бо арғувон пӯшида шудааст.
31:30 Зебоӣ фиребанда аст ва зебоӣ мегузарад, Аммо зане, ки аз Худованд метарсад, ӯро ситоиш хоҳанд кард.
Мо бояд қайд кунем, ки ибораи «Натарс» ё «Матарс» аз ҳамон решаи ибронӣ аст ва 40 маротиба дар шакли танҳо, ба як шахс ё гурӯҳ муроҷиат карда шудааст. Он 38 маротибаи дигар дар шакли ҷамъ ба ду ё зиёда шахс муроҷиат карда шудааст. Ҳама шаклҳои гуногун, ки аз ҳамон решаи ибронӣ гирифта шудаанд, 437 маротиба дар Аҳди Қадим вомехӯранд, ба ғайр аз калимаҳо ва истилоҳоти дигар, ки дар ин мақола муҳокима нашудаанд. Дар Аҳди Ҷадиди юнонӣ, исми муодили фобос ва шаклҳои феълии марбут ба он 77 маротиба дар Инҷилҳо, 21 маротиба дар Аъмол ва 60 маротиба дар китобҳои дигар вомехӯранд. Аз ин шумораи умумии 158, тақрибан 47-тои он бо насиҳат барои натарсидан алоқаманд аст.
Чанд намунаи тарси Худованд дар Аҳди Ҷадид
«Рӯҳи Худованд бар Ӯ қарор хоҳад гирифт, Рӯҳи ҳикмат ва фаҳмиш, Рӯҳи маслиҳат ва қудрат, Рӯҳи дониш ва тарси Худованд. Хушнудии Ӯ дар тарси Худованд аст, ва Ӯ на аз рӯи дидани чашмони худ доварӣ хоҳад кард, ва на аз рӯи шунидани гӯшҳои худ қарор хоҳад дод» (Ишаъё 11:2-3). Ин пешгӯии Аҳди Қадим дар Худованд Исо ҳангоми роҳ рафтанаш дар ин замин, ҳатто пас аз марг ва эҳёи Ӯ иҷро шуд. Мо ин сифатро дар бисёре аз наҷотёфтагон, ки аз байни яҳудиён ва ғайрияҳудиён гирифта шудаанд, мебинем, ки ҳоло Ӯро дар ин саҳна намояндагӣ мекунанд ва интизори бозгашти Ӯ ҳастанд (1 Таслӯникиён 4:14-18). Аҳди Ҷадид дар бораи тарси Худованд аввалан дар робита ба Худованд Исо, чунон ки дар иқтибос аз Ишаъё омадааст, ва сониян дар робита ба имондороне, ки аз паи Масеҳ мераванд, сухан меронад. Сарфи назар аз мухолифати азим аз ҷонибҳои гуногун, коре, ки аз ҷониби Худованд Исои ҷалолёфта ва баландбардошташуда дар осмон роҳбарӣ мешуд, бебозгашт идома дошт – ва имрӯз ҳам ҳамин тавр аст.
Луқо дар Аъмол ҳафт гузоришро пешниҳод кардааст, ки ин пешрафтро тавсиф ва ҷамъбаст мекунанд, ки сеюми он дар Аъмол 9:31 омадааст: «Пас калисоҳо дар тамоми Яҳудия, Ҷалил ва Самария сулҳ доштанд ва обод мешуданд. Ва дар тарси Худованд ва дар тасаллои Рӯҳи Муқаддас роҳ рафта, онҳо афзоиш ёфтанд». Он хулосаро дар бораи афзоиши назаррасе, ки сарфи назар аз ҳама гуна мухолифат ба амал омад, медиҳад ва он пас аз табдили драмавии таъқибкунандаи Шоул аз Тарсус меояд. Зикри тарси Худованд ва роҳ рафтани имондорон дар он нишон медиҳад, ки онҳо ба намунаи Исо наздик пайравӣ мекарданд. Он инчунин сирри пешрафти онҳоро, ҳам аз ҷиҳати ададӣ ва ҳам аз ҷиҳати рӯҳонӣ, шарҳ медиҳад. Бузургтарин мухолифи ин пешрафт, Шоул аз Тарсус, пайрави содиқи Исои назаретии нафратшуда гардид, ҳарчанд аксарияти яҳудиён Исоро ҳамчун Масеҳ, Писари Худо – мисли имрӯз – рад мекарданд. Имондороне, ки Шоул ба онҳо ҳамроҳ шуд, ҳама гуна фарқиятҳоро намояндагӣ мекарданд, аммо онҳо дар ягонагӣ нигоҳ дошта мешуданд, зеро онҳо дар тарси Худованд роҳ мерафтанд. Дар айни замон, Худои Рӯҳи Муқаддас дар замин дар ҳамоҳангии хушбахтона бо Худованд Исои Масеҳ, ки ин корро аз осмон роҳбарӣ мекард – коре, ки Ӯ ҳоло ҳам идома медиҳад – кор мекард.
Биёед бо Яъқуб 3 ва ҳикмати аз боло (ояти 17) хулоса кунем. Дар Яъқуб 1:17 мо дар бораи Падари нурҳо ва захираҳое, ки имондорон дар муносибати худ бо Ӯ доранд, ҳангоми роҳ рафтан дар тарси Худованд мехонем. Яъқуб 2 нишон медиҳад, ки Худованд Исо дар осмон Худованди Ҷалол аст ва имондорон бояд Ӯро дар ин замин намояндагӣ кунанд. Мо мефаҳмем, ки Иброҳим, ки Худоро дӯст медошт, омода буд, ки писари худро ба Ӯ диҳад. Ҳамин боб нишон медиҳад, ки Роҳоб бутпарастӣ ва фоҳишагиро тарк кард, зеро ӯ Худо ва халқи Ӯро дӯст дошт. Аз сабаби ин муҳаббат, ӯ омода буд, ки халқи худро маҳкум кунад. Захираҳои лозим барои ин кор, дар тарси Худованд, дар Яъқуб 3:17 тавсиф шудаанд: «Аммо ҳикмате, ки аз боло аст, аввалан пок аст, пас сулҳҷӯ, мулоим, омодаи таслим шудан, пур аз раҳмат ва меваҳои нек, бе ғараз ва бе риё». Худованд Исо ин ҳикматро ҳангоми роҳ рафтанаш дар ин замин дар тарси Худованд истифода бурд ва ин ҳафт сифати аҷибро нишон дод. Онҳое, ки дар тарси Худованд роҳ мераванд, метавонанд онҳоро омӯзанд, аммо танҳо дар мактаби Худо. Ин ҳафт чиз бояд барои хушнудии Ӯ дар ҷаҳоне, ки то ҳол ба Ӯ мухолиф аст – ҳамон ҷаҳоне, ки Ӯро салиб кашид – нишон дода шаванд.
Бигзор чашмони мо ба Худованд Исо нигаронида шаванд, то аз намунаи Ӯ пайравӣ кунем! Дар ҳақиқат, бигзор мо дар тарси Худованд роҳ равем, дар ҳоле ки интизори бозгашти ваъдашудаи Ӯ ҳастем.
ЭЗОҲ
- Дар Забур 19:9, Забур 34:11, Забур 111:10; Масалҳо 1:7, Масалҳо 2:5, Масалҳо 8:13, Масалҳо 9:10, Масалҳо 10:27, Масалҳо 14:27, Масалҳо 15:33, Масалҳо 19:23, Масалҳо 22:4, Масалҳо 31:30; Ишаъё 33:6.
