«Эй Худованд, Худованди мо! Чӣ қадар номи Ту дар тамоми замин бузург аст! Ту ҷалоли Худро бар осмонҳо гузоштаӣ. Аз даҳони кӯдакон ва ширмакон Ту ҳамду саноро ба хотири душманони Худ муқаррар кардаӣ, то душман ва қасосгирандаро хомӯш созӣ. Вақте ки ман осмонҳои Туро, кори ангуштони Туро, моҳ ва ситораҳоро, ки Ту ҷой додаӣ, мушоҳида мекунам, инсон чист, ки Ту ӯро дар хотир дорӣ, писари одам чист, ки Ту ба ӯ ғамхорӣ мекунӣ?» Забур 8:1-4 NIV
Оё ба ёд доред, ки бори охир кай дар деҳот дар шаби соф будед, вақте ки ба ситораҳо ва бурҷҳо нигоҳ карда, шояд моҳро дар уфуқи ғарбӣ дидед? Оё бузургии осмонҳо бори дигар шуморо ба ҳайрат овард? Бузургии аҷиби коинот дар муқоиса бо инсони ночиз дар рӯи Замин чӣ гуна аст? Шояд Довуд дар он шаби соф ва торик 3000 сол пеш чунин ҳис мекард, вақте ки ӯ дар бораи саволи Забур 8:4 фикр мекард: «Инсон чист, ки Ту ӯро дар хотир дорӣ?»
Дар бораи инсон чӣ қадар «бузургӣ» вуҷуд дорад? Ин саволи муҳим дар байни олимон имрӯз аст. Ҷавоби астроном ин аст, ки инсон махлуқи ночиз дар сайёраи ночиз дар коинот аст. Ҷавоби биолог ин аст, ки инсон ҳайвони хеле инкишофёфта аст. Ҷуғрофиёшинос қайд мекунад, ки инсон ташаккулдиҳандаи фаъоли муҳити зисти худ дар рӯи замин аст. Психолог мегӯяд, ки инсон маҷмӯи рефлексҳои хеле шартӣ аст. Бисёре аз олимони муосир иддао доранд, ки инсон танҳо як мошин аст, ки аз рӯи мероси генетикии худ барномарезӣ шудааст. Ҳеҷ яке аз ин ҷавобҳо ба инсон мавқеи муҳимеро, ки Худо дар офариниш ба ӯ додааст, намедиҳад.
Саволи «Инсон чист?» дар Забур 144:3 ва дар Аюб 7:17 дар заминаи дигар такрор мешавад. Аммо дар ин ҷо дар Забур 8, савол дар заминаи бузургии Худо, ки дар офариниш зоҳир шудааст, гузошта шудааст. Бо назардошти ин дидгоҳи мушаххас, мо мехоҳем чаҳор ҷавобро дар бораи аҳамияти инсон дар коинот пешниҳод кунем.
Инсон аз рӯи андоза дар маркази физикии коинот қарор дорад.
Пеш аз Коперник (1473-1543), инсон худро ва сайёраи худро маркази физикии коинот медонист. Гумон мерафт, ки ҳамаи ситораҳо, офтоб, моҳ ва сайёраҳо дар атрофи Замин давр мезананд. Имрӯз ҳеҷ кас ин ақидаро надорад ва мо ҳамчун масеҳиён набояд инро зарур донем. Мавқеи физикии мо дар коинот дар муқоиса бо мавқеи ахлоқии мо муҳим нест. Мо, ки ба сурат ва шабоҳати Худо офарида шудаем, бешубҳа дар маркази ахлоқии коиноти Худо қарор дорем. Ҳамчун сайёраи диданшуда, ҷое ки Офаридгор инсон шуд ва ҳамчун инсон дар салиб мурд, замин маркази драмаи бузурги наҷот дар коинот аст.
Ҳисоботи ҷолибе мавҷуд аст, ки нишон медиҳад, ки инсон, аммо, ба як маъно дар маркази физикии коинот қарор дорад. Коинотро дар сатҳи микроскопӣ баррасӣ кунед. Блокҳои сохтмонии модда атомҳо мебошанд. Аксари атомҳо дар коинот (93%), ситораҳо ва галактикаҳо, атомҳои гидроген - соддатарин атомҳо - ҳисоб карда мешаванд. Массаи атоми гидроген 1,7 x 10–27 кг аст.
Ҳоло коинотро дар сатҳи макроскопӣ, яъне кластерҳои ситораҳо, галактикаҳо ва кластерҳои галактикӣ баррасӣ кунед. Блокҳои сохтмонии коинот дар ин миқёс ситораҳо мебошанд. Массаи миёнаи ситора ба массаи офтоби мо, 2,0 x 130 кг наздик аст. Ҳоло андозае, ки маҳз дар нимаи байни воҳиди хурдтарин, атоми гидроген ва воҳиди калонтарин, ситораи миёна хоҳад буд, чӣ қадар аст? Ҳисоботи оддӣ ба мо ҷавоб медиҳад.1 Нуқтаи миёнаи миқёси коинот 58 кг (128 фунт) аст, ки массаест, ки маҳз ба андозаи миёнаи инсони калонсол дар саросари ҷаҳон мувофиқат мекунад. Инсон аз рӯи андоза дар маркази физикии коинот қарор дорад!
Гарчанде ки инро ин қадар дақиқ ҳисоб накарда бошад ҳам, астрономи бритониёӣ, Сэр Артур Эддингтон, инро дар соли 1927 мушоҳида карда, гуфт: «Аз мавқеи марказии худ инсон метавонад бузургтарин корҳои Табиатро бо астроном ё хурдтарин корҳоро бо физик мушоҳида кунад.» 2
Мо намедонем, ки Эддингтон масеҳӣ буд ё на, аммо барои онҳое, ки мо ҳастем, ин далели ҷолиб аҳамияти бештаре дорад. Вақте ки Худо Инсон шуд ва Офаридгор дар шакли ҷисм ба офариниши Худ дохил шуд, Ӯ инро маҳз дар маркази физикии миқёси коинот интихоб кард. Чӣ қадар файзи фурӯтанӣ! Аммо, ҳамчун Инсон омада, Ӯ мавқеи Сарварро бар тамоми офариниш гирифт, зеро Ӯ Офаридгор буд.
Инсон намояндаи Худо дар ин сайёраи ҳаётбахш аст.
Ту ӯро аз фариштагон каме пасттар офаридӣ ва ӯро бо ҷалол ва шараф тоҷдор кардӣ. Ту ӯро бар корҳои дастони Худ ҳоким гардондӣ; Ту ҳама чизро зери пойҳои ӯ гузоштӣ: ҳамаи рамаҳо ва галаҳо, ва ҳайвоноти саҳро, паррандагони ҳаво, ва моҳиёни баҳр, ҳамаи онҳое, ки дар роҳҳои баҳр шино мекунанд.» Забур 8:5-8
Ин ҷавоби бо Рӯҳ роҳнамоӣшуда аст, ки ба Довуд ҳангоми мулоҳиза дар бораи мавқеи инсон дар рӯи Замин меояд. Ин ҷавобест, ки мо онро дар Ҳастӣ 1 ва 2 низ пайдо мекунем. Инсон, ки ба сурати Худо офарида шудааст, бар офариниши пурсамари Худо қудрат ва ғамхорӣ дода шудааст. Ҳама чиз зери пойҳои ӯст – гӯсфандон, говҳо, паррандагон, моҳиён ва ғайра. Одам номи ҳамаи ҳайвонотро гузошт. Ба ӯ мавқеи ҳокимият бар онҳо дода шуд.
Ҳоло ин як нуктаи хеле муҳим аст, зеро агар дар коинот ба ҷуз аз замин ҳаёт дар ҷои дигар набошад, инсон сарвари тамоми офариниши биологии Худост. Иддаои бисёре аз одамони умедвор, ки дар коинот дар ҷои дигар ҳаёт вуҷуд дорад, ҳарчи бештар умеди беасос мегардад, зеро имконияти исботи ин ҳарчи бештар дур мешавад. Зеро ҳамаи зондҳои кайҳонӣ – ба Миррих, Зуҳра, Уторид, Муштарӣ, Сатурн ва моҳҳои мувофиқи онҳо – ҳеҷ нишонаи умедбахши ҳаётро, ба ҷуз аз фаровонии пурсамар, ки мо дар Замин дорем, надодаанд. Ва дар айни замон ҳеҷ далеле дар бораи сайёраҳои ба замин монанд дар берун аз системаи офтобии мо, дар мадори атрофи ситораҳои дигар вуҷуд надорад. Аммо фарз кунем, ки онҳо вуҷуд доштанд, оё онҳо барои ҳаёт аз Миррих, Зуҳра ё Муштарӣ мусоидтар мебуданд?
Аз тарафи дигар, Китоби Муқаддас ба таври возеҳ нишон медиҳад, ки Замин, аз байни ҳамаи сайёраҳо, махсус барои зисти инсон ва ҳаёти марбут ба он омода шудааст (Ҳастӣ 1; Ишаъё 45:18). Инсон дар рӯи Замин дар мавқеи хеле масъулиятнок ва шарафманд гузошта шуда буд. Одам бар коиноти биологии Худо мудир таъин шуд. Инсон бо ин мавқеъ чӣ кард? Одам аз меваи мамнӯъ хӯрд. Қобил бародари худро кушт. Нӯҳ маст шуд ва ба оилаи худ шармандагӣ овард. Ва ин таърихи инсони масъулиятнок дар ин Замин аз он вақт инҷониб будааст.
Ифлосшавӣ ва харобии муҳити зист ду мисоли нокомии инсон дар масъулияте мебошанд, ки Худо ба ӯ додааст. Худо Одамро дар боғ гузошт, то «онро кор кунад ва нигоҳубин кунад» (Ҳастӣ 2:15), на ин ки онро нобуд созад. Ин ғамхорӣ ба муҳити зист дар қонунҳое, ки Худо ба Исроил дод, рамзгузорӣ шуда буд: «Вақте ки шумо шаҳреро муддати дароз муҳосира мекунед ... дарахтони онро нобуд накунед ... зеро шумо метавонед меваи онҳоро бихӯред ... Оё дарахтони саҳро одамон ҳастанд, ки шумо онҳоро муҳосира кунед?» (Такрори Шариат 20:19).
Инсон махлуқи ахлоқӣ аст, ки ба сурат ва шабоҳати Худо офарида шудааст.
Бар хилофи ситораҳо ва атомҳо, инсон на танҳо як системаи физикии модда аст, ки аз рӯи эҳтимолият ва қонунҳои физика идора мешавад. Инсон на танҳо як системаи биологии мураккаб аст, гарчанде ки чунин мураккабӣ метавонад аз атомҳо ва ситораҳо хеле зиёд бошад. Инсон на танҳо як ҳайвон аст, гарчанде ки ҳайвонҳо ҳамчун махлуқоти зинда бо ҷонҳо номида мешаванд. Инсон ҷони зинда аст, ки ба сурати Худо офарида шудааст, насли Худо (Ҳастӣ 1:26-27; 2:7; Аъмол 17:28-29).
Ҳоло ин як оқибати хеле муҳим дорад, яъне инсон табиати рӯҳонӣ дорад, ки то абад вуҷуд хоҳад дошт. Бар хилофи боқимондаи офариниш, инсон пас аз марг, дар масъулият ба Худо зиндагӣ карданро идома медиҳад. «Зеро барои Ӯ ҳама зиндаанд,» гуфт Худованд, ба онҳое ишора карда, ки ҳазорон сол пеш мурда буданд (Луқо 20:38).
Касе гуфтааст, ки Худо ба инсон бузургтарин эҳтиромро мегузорад, вақте ки ба ӯ имкон медиҳад, ки интихобе кунад, ки сарнавишти абадии ӯро муайян мекунад – қабул ё рад кардани Масеҳ. Инсон мошин ё ҳайвон нест, балки шахси масъулиятнок аст, ки то абад вуҷуд хоҳад дошт. Инсон муҳим аст!
Масеҳ Инсони комил ва Писари Инсон аст.
Шояд Довуд инро дарк накарда бошад, аммо нияти амиқтари Рӯҳ дар Забур 8 ин буд, ки ба саволи «Инсон чист?» бо пешниҳоди Масеҳ ҳамчун Инсони комил ва Сарвар бар офариниши Худ ҷавоб диҳад. Инро иқтибосҳои Забур 8, ки дар 1 Қӯринтиён 15:27, Эфсӯсиён 1:22 ва махсусан Ибриён 2:7-9 омадаанд, исбот мекунанд, ки мегӯяд: «'Ту ӯро аз фариштагон каме пасттар офаридӣ; Ту ӯро бо ҷалол ва шараф тоҷдор кардӣ ва ҳама чизро зери пойҳои ӯ гузоштӣ.' Бо гузоштани ҳама чиз зери ӯ, Худо ҳеҷ чизеро нагузошт, ки ба ӯ тобеъ набошад. Аммо дар айни замон мо ҳама чизро ба ӯ тобеъ намебинем. Аммо мо Исоро мебинем, ки аз фариштагон каме пасттар офарида шуда буд, ҳоло бо ҷалол ва шараф тоҷдор шудааст, зеро Ӯ маргро аз сар гузаронд, то ки бо файзи Худ маргро барои ҳама бичашад.»
Агар инсон дар мавқеи марказие, ки Худо ба ӯ додааст, ноком шавад, Худо ваҳйи бузургтареро меорад – ваҳйи Писари Худ, Инсони комил ва Писари Инсон, вориси ҳама чизе, ки Худо барои инсон пешбинӣ карда буд. Аммо барои доштани одамони гунаҳкор бо Худ, Ӯ бояд ба салиб равад ва «маргро барои ҳама бичашад» (Ибриён 2:9). Зеро Ӯ махлуқоти Худро ба он ҷои бадарғаи абадӣ бо хоҳиши худ намефиристад.
Мо ҳанӯз ҳама чизро зери Ӯ гузошташуда намебинем. Ҳоло Ӯ барои ҳама боло бардошта шудааст, то имон оваранд. Аммо дар он рӯзи оянда, Масеҳ, Писари ҳақиқии Инсон, ин масъулиятро, ки аввал ба Одам дода шуда буд, бар офариниши Худо дар рӯи замин дар давраи ҳукмронии ҳазорсолаи Худ комилан иҷро хоҳад кард. Ин замонест, ки Забур 8 дар ҳақиқат дар бораи он сухан меронад.3 Он гоҳ мо хоҳем дид, ки инсон дар Масеҳ дар ҳақиқат чист. Худо ҳоло ҳама чизро зери пойҳои Ӯ гузоштааст. Мо интизори рӯзе ҳастем, ки ин зоҳир хоҳад шуд. Он гоҳ одамон хоҳанд гуфт: «Эй Худованд, Худованди мо, чӣ қадар номи Ту дар тамоми Замин бузург аст!»
ЭЗОҲҲО
- Аввал массаҳои атоми гидроген ва ситораи миёнаро дар навишти экспоненсиалӣ ифода кунед, 1.7 x 10–27 = 10–26.77 ва 2.0 x 10 30 = 10 30.30. Баъдан, экспонентҳоро ба ҳисоби миёна гиред, то нуқтаи миёнаи миқёсро ба даст оред, (30.30 - 26. 7) / 2 = 1.76. Сипас ба навишти илмӣ баргардонед, 10 1.76 = 5.8 x 10 = 58.
- Артур Эддингтон, Ситораҳо ва Атомҳо, Нашриёти Донишгоҳи Йел, 1927, саҳ. 9.
- Забур 8 қуллаи силсилаи муқаддимавии ҳашт забурҳои аввал аст. Онҳо озмоишҳои халқи Худоро дар рӯи замин ҳангоми интизории Масеҳ барои барпо кардани Малакути ҳазорсолаи Худ пешниҳод мекунанд.
