Оё шумо ягон бор дар бораи он ки Худо чӣ гуна одамонро дӯст медорад, фикр кардаед? Вақте ки мо Китоби Муқаддасро мехонем, мефаҳмем, ки Ӯ одамони ноқисро дӯст медорад. Дар акси ҳол, мо дар мушкилоти ҷиддӣ қарор мегирифтем, зеро ҳамаи мо аз гуноҳ ноқис ҳастем. Довуд низ ноқис буд; аммо ӯ яке аз дӯстдоштагони Худост, ки ҳамчун марде, ки Худо ӯро «марде мувофиқи дили Ман» номидааст (Аъмол 13:22 NIV), беназир аст. Дар ҳаёти Довуд дарсҳои муҳиме ҳастанд, ки бояд омӯхт – дар бораи ӯ ва Худо.
Вазъияти таърихӣ
Довуд дар замоне пайдо шуд, ки Исроил аз Худое, ки онҳоро аз ғуломӣ дар Миср наҷот дода буд, рӯй гардонда буд, онҳоро дар тӯли 40 соли биёбон нигоҳ дошта ва ба таври мӯъҷизавӣ ҳифз карда буд ва онҳоро дар забти замини ваъдашудаи худ бар зидди душманони пурқувват роҳнамоӣ карда буд. Ҳоло дар он ҷо зиндагӣ мекарданд, мардум қарор доданд, ки дигар Худоро подшоҳи худ намехоҳанд; ба ҷои ин, онҳо подшоҳеро мехостанд, «чунон ки ҳамаи халқҳои дигар доранд» (1 Подшоҳон 8:4-5). Онҳо бо таърихи мӯъҷизавӣ ва муносибати беназири худ бо Худо дар байни халқҳо фарқ мекарданд. Аммо ҳоло онҳо подшоҳеро мисли дигарон мехостанд; онҳо мехостанд, ки мақоми худро ба «статус-кво» паст кунанд, ки ин шакли дигари ҳамон бепарвоӣ буд, ки баъдтар калисои нафратангези Лаодикияро (Ваҳй 3:14-22) тавсиф кард, ки сарзаниши сахти Худоро ба вуҷуд овард.
Худо ба талаби Исроил ҷавоб дод – ҳатто Самуили худотарс аз интихоби онҳо ғамгин шуд ва ба Худо хафагӣ ҳис кард (1 Подшоҳон 8:6-7) – ва ба онҳо Шоулро дод, ки «ҷавони таъсирбахш ва беҳамто дар байни исроилиён – як сар аз дигарон баландтар» (1 Подшоҳон 9:2). Шоул ба қадри кофӣ хуб оғоз кард, аммо ба зудӣ ҳокимияти Худоро дар ҳаёти худ рад кард, чунон ки миллат карда буд. Худо ба онҳо подшоҳеро дода буд, ки оинаи ахлоқӣ ва рӯҳонии худи онҳо буд. Ва чунон ки ҳам миллат ва ҳам подшоҳ Худоро рад карда буданд, Худо ниҳоят подшоҳи ноқисро рад кард (1 Подшоҳон 15:26; 1 Подшоҳон 16:1).
Самуил Шоулро тадҳин карда буд ва ӯро мисли падар дӯст медошт. Вақте ки Худо ӯро барои тадҳини ҷойгузини Шоул фиристод, Самуил ғамгин шуд – ва ҳамчунин хавотир буд, ки Шоул вақте ки мешунавад, сари ӯро мегирад (1 Подшоҳон 16:1-2).
Эҳтимол Довуд ҳанӯз наврас буд, фарзанди хурдии ҳашт писар буд, ки аксаран дар саҳроҳо гӯсфандони оиларо нигоҳубин мекард. Ӯ ҳатто ба тадҳини худ даъват нашуда буд, то он даме ки раванди интихоб Самуилро огоҳ кард, ки Довуд меҳмони аслии шараф аст ва ӯро фиристод (1 Подшоҳон 16:1-13).
Шоул ва Довуд: Бадӣ бар зидди некӣ
Гарчанде ки Довуд ҳамчун подшоҳи интихобшудаи Худованд тадҳин шуда буд (1 Подшоҳон 16:1), ӯ фурӯтанона ба чӯпонӣ баргашт ва ҳеҷ гуна шавқу рағбатро барои ворид шудан ба саҳнаи ҳаёти шоҳона нишон надод. Вақте ки Шоули девзада ба арфанавози моҳир ниёз дошт, Довуд ба кор гирифта шуд ва бо мусиқии худ подшоҳи мушкилро бодиққат ором кард. Аммо ӯ зуд-зуд ба масъулиятҳои оилавии худ бармегашт (1 Подшоҳон 16:14-23; 1 Подшоҳон 17:15). «Марде мувофиқи дили Худо» хизматгори боғайрат ва содиқ буд.
Ҳангоми тавсияи хидматҳои Довуд ба подшоҳ, хизматгорони Шоул, илова бар он ки ӯ ҷанговари шуҷоъ буд, қайд карданд, ки «Худованд бо ӯст» (1 Подшоҳон 16:18). Ин бо он далел муқоиса мешавад, ки «Рӯҳи Худованд аз Шоул дур шуда буд, ва рӯҳи бад аз Худованд ӯро азоб медод» (1 Подшоҳон 16:14), ки ин асоси аслии душманӣ буд, ки ба зудӣ дили Шоулро нисбат ба Довуд пур кард, ҳамон тавре ки душмани ниҳоии Худо, Шайтон, душманиро бар зидди Масеҳи Ӯ илҳом бахшид.
Забти ҳайратангези Довуд аз бузургҷуссаи фалиштӣ Ҷолёт (1 Подшоҳон 17) номаълумии фурӯтанонаи ӯро ба поён расонд ва ӯро фавран қаҳрамони миллӣ гардонд. Занон дар ҳама ҷо Шоул ва лашкари бозгаштаи ӯро бо рақсу дафҳо пешвоз гирифта, месуруданд: «Шоул ҳазоронро куштааст, ва Довуд даҳҳо ҳазоронро». Аз ҳамон лаҳза ҳасади талх, шубҳа ва тарс ҷони Шоулро фаро гирифт (1 Подшоҳон 18:6-16).
Нафрату тарси Шоул аз Довуд аз он сабаб зиёд шуд, ки писараш Юнотон ба Довуд ошиқ шуда буд ва ин ду барои умр дӯстони азиз шуданд. Пас аз он ки Юнотон дар ҷанг кушта шуд, Довуд ӯро бо ин суханон мотам гирифт: «Юнотон, бародарам, ту ба ман хеле азиз будӣ. Муҳаббати ту ба ман ... аз муҳаббати занон аҷибтар буд» (2 Подшоҳон 1:26). Ҳеҷ сабабе нест, ки дар ин муносибат чизе ғайримуқаррарӣ гумон кунем, чунон ки баъзе ақлҳои фосид пешниҳод кардаанд. Ин танҳо дӯстии амиқи қаноатбахш аст, ки Сулаймон дар Масалҳо 18:24 дар бораи он навиштааст: «Дӯсте ҳаст, ки аз бародар наздиктар аст». Бародарони худи Довуд ӯро нафрат доштанд (1 Подшоҳон 17:28), ҳамон тавре ки бародарони Исо Ӯро нафрат доштанд (Юҳанно 7:2-8).
Шоул аз Довуд метарсид, зеро Худованд ӯро тарк карда буд ва ҳоло бо Довуд буд (1 Подшоҳон 18:12), аз сабаби муваффақияти низомии Довуд (1 Подшоҳон 18:15) ва аз сабаби он ки духтараш Микол Довудро дӯст медошт (1 Подшоҳон 18:28-29). Ва албатта, Шоул аз ӯ аз сабаби дӯстии Довуд бо Юнотон нафрат дошт (1 Подшоҳон 20:30-31). Шоул намунаи қавии ноамнии ҳаёти бе Худост. Ҳаёти Довуд намунаи бузурги баракат ва ҳифзи Худо бар онҳоест, ки ҳарчанд ноқис бошанд ҳам, барои Ӯ зиндагӣ мекунанд.
Пас аз забти Ҷолёт (1 Подшоҳон 17), барои боқимондаи умри худ «миссияи» асосии Шоул аз байн бурдани Довуд буд. Ӯ борҳо кӯшиш кард, ки ӯро бо найзааш ба девор мехкӯб кунад (1 Подшоҳон 18:10-11; 1 Подшоҳон 19:9-10) ва ӯро беист таъқиб мекард, «чунон ки касе кабкро дар кӯҳҳо шикор мекунад» (1 Подшоҳон 26:20). Дар тӯли солҳои саргардонӣ дар биёбон ва зиндагӣ дар ғорҳо дар фирори доимӣ аз дасисаҳои Шоул, Довуд содиқ монд.
Довуд ду маротиба имконият дошт, ки Шоулро бикушад, аммо аз ин кор худдорӣ кард ва мардони худро, ки ин корро хеле дӯст медоштанд, боздошт (1 Подшоҳон 24-26). Эътиқоди Довуд, ки Шоул «тадҳиншудаи Худованд» буд, ба ӯ иҷозат намедод, ки ба подшоҳ даст расонад (1 Подшоҳон 24:3-13; 1 Подшоҳон 26:7-20). Ӯ ҳеҷ гоҳ барои тахт ҳеҷ гуна шӯҳратпарастӣ нишон надод, балки солҳои тӯлонии нофаҳмӣ, таъқиб ва таҳдидҳои маргро интизори вақти Худо буд.
Дар ниҳоят, самимияти садоқати Довуд дар рад кардани ӯ аз шодӣ кардан аз марги Шоул ё қабул кардани он ҳамчун хабари хуш нишон дода шуд. Ӯ ростқавлона мотам гирифт ва бо ибораҳое, ки нишон медоданд, ки ӯ Шоулро пас аз ҳама чиз амиқ дӯст медошт (2 Подшоҳон 1:17-27).
Довуд, тадҳиншудаи Худо
Барои дидани инъикоси рӯҳи насли ояндаи худ, Исои Масеҳ (Матто 1:1-6; Луқо 3:23-31) дар муносибат ва рафтори Довуд ба мо дарки амиқи рӯҳонӣ лозим нест. Исо низ ҳаёти ором, фурӯтанона ва хизматгоронаи итоат ба иродаи Падари Худро ба сар бурд, дар ҳоле ки ҳамон гуна нофаҳмӣ ва тӯҳматҳои сахтро таҳаммул мекард, ки пайваста аз ҷониби як ниҳоди динӣ, ки таълимоти Ӯро беэътибор медонист ва дар ниҳоят Ӯро мекушт, монеъ мешуд. Довуд дар ҳақиқат «марде мувофиқи дили Худо» буд.
Бисёр солҳо пас, Довуд, ки дар тахт устувор буд, дӯстии худро бо Юнотон – ва қасами мутақобилаи онҳоро (1 Подшоҳон 20:13-17) – ба ёд овард ва ҷустуҷӯи насли Шоулро кард, «ки ба ӯ ба хотири Юнотон меҳрубонӣ нишон диҳам» (2 Подшоҳон 9). Меҳрубонии ӯ дар қабул кардани Мефибошет ба оилаи шоҳона ба Масеҳ монанд аст. Ва ҷавоби Мефибошет намунаи шукргузорӣ аст, ки бояд имрӯз масеҳиёнро тавсиф кунад (2 Подшоҳон 9:8; 2 Подшоҳон 19:26-30).
Нафрати шадиди Шоул нисбат ба Довуд ӯро водор сохт, ки тамоми оилаи коҳинонро (ба истиснои Абиётор, ки фирор кард) несту нобуд кунад, зеро ӯ бовар дошт, ки онҳо бо Довуд қасд кардаанд (1 Подшоҳон 22:6-23).
Довуд дар раддия ва ҳаёти фирории худ танҳо азоб накашид. Тақрибан 400, сипас 600 нафар мардон, «ки дар тангдастӣ ё қарздорӣ ё норозӣ буданд, дар атрофи ӯ ҷамъ омаданд, ва ӯ пешвои онҳо шуд» (1 Подшоҳон 22:2; 1 Подшоҳон 23:13; 1 Подшоҳон 30:9-10). Коҳини ҷавон, Абиётор, низ ба Довуд фирор кард, ки гуфт: «Бо ман бимон; натарс; марде, ки ҷони туро меҷӯяд, ҷони маро низ меҷӯяд. Ту бо ман бехатар хоҳӣ буд» (1 Подшоҳон 22:23). Ин ба Масеҳ монанд аст: «Назди Ман оед, ҳамаи шумо, ки хаста ва бори гарон доред» (Матто 11:28); «Ҳар кӣ назди Ман ояд, Ман ӯро ҳеҷ гоҳ дур намекунам» (Юҳанно 6:37); «Чаро муаллими шумо бо боҷгирон ва гуноҳкорон хӯрок мехӯрад?» (Матто 9:11); «Шумо онҳое ҳастед, ки дар озмоишҳои Ман бо Ман истодаед. Ва Ман ба шумо подшоҳӣ медиҳам» (Луқо 22:28-30).
Довуд, инсоне, ки метавонист бошад
Худо Довудро аз он сабаб дӯст намедошт, ки ӯ комил буд. Ӯ набуд. Инсонияти ӯ хеле равшан буд, махсусан дар мавриди Батшобаъ. Дар як қатор хатогиҳои фоҷиавӣ, Довуд аввал дар хона монд, дар ҳоле ки лашкараш дар ҷанг буд; дар ҷои нодуруст бо интихоби худ, ӯ ба «шаҳвати чашмони худ» (1 Юҳанно 2:16) гирифтор шуд, ки ба зино оварда расонд. Вақте ки ҳомиладорӣ ба вуҷуд омад, ӯ кӯшиш кард, ки аз ошкоршавӣ бо даъват кардани шавҳари зарардида, Уриё, аз ҷанг фирор кунад, бо умеди он ки ӯ гуноҳи Довудро бо хобидан бо занаш пинҳон мекунад. Аммо аз сабаби садоқат ба подшоҳ ва ҳамсафони худ, ӯ рад кард. Пас Довуд барои марги Уриё дар ҷанг тартиб дод, то ки ӯ, Довуд, ҳанӯз ҳам аз ҷанҷол бо издивоҷ бо бевазан фирор кунад (2 Подшоҳон 11). «Аммо коре, ки Довуд карда буд, Худовандро нохуш омад» (2 Подшоҳон 11:27).
Барои он гуноҳи дугонаи зино ва куштор Худо фармуд: «Аз хонадони худат ба ту бадбахтӣ меорам» (2 Подшоҳон 12:11). Ва фоҷиаҳо оилаи Довудро барои боқимондаи умри ӯ азоб доданд. Аввалан, фарзанди зинои ӯ мурд (2 Подшоҳон 12:12-18). Баъдтар писари худи ӯ, Амнон, оилаи шоҳонаро бо таҷовуз ба хоҳари нимсолаи худ Тамар шарманда кард (2 Подшоҳон 13:1-22). Сипас бародари пурраи Тамар, Абшолӯм, Амнонро барои интиқоми беобрӯии ӯ кушт (2 Подшоҳон 13:23-39). Пас аз он Абшолӯм табаддулот кард ва падари худро ба бадарға ронд (2 Подшоҳон 15:7-14). Пас аз гирифтани подшоҳӣ, Абшолӯм ба захми падараш бо хобидани ошкоро бо канизакони шоҳона таҳқир илова кард (2 Подшоҳон 16:15-22), ки қисман сухани Худоро иҷро кард (2 Подшоҳон 12:11-12). Баъдтар, худи Абшолӯм кушта шуд (2 Подшоҳон 18:1-18).
Гарчанде ки Довуд «бозигари ситора» дар дастаи Худо буд, аммо ӯ ба кодекси ахлоқии Ӯ тобеъ буд, чунон ки ҳамаи мо ҳастем. «Фирефта нашавед: Худоро масхара кардан мумкин нест. Одам он чиро, ки мекорад, медаравад» (Ғалотиён 6:7); ҳам табиатан ва ҳам ахлоқан дуруст аст.
Барои эътибори Довуд, сарфи назар аз нокомӣ ва заъфи инсонӣ, ӯ хислати худро ҳамчун «марде мувофиқи дили Худо» ҳатто дар ин ҳолатҳои ғамгин нишон дод. Вақте ки дӯст ва мушовири рӯҳонии ӯ, Нотон, ӯро бо ҷиддияти гуноҳаш рӯ ба рӯ кард, ӯ фавран худро фурӯтан кард ва гуноҳи худро эътироф кард – ва Худо ҳукми марги талабшударо боздошт. «Он гоҳ Довуд ба Нотон гуфт: “Ман бар зидди Худованд гуноҳ кардам”. Нотон ҷавоб дод: “Худованд гуноҳи туро бахшид. Ту нахоҳӣ мурд. Аммо азбаски бо ин кор ту душманони Худовандро водор сохтӣ, ки нафрати комил нишон диҳанд, писаре, ки ба ту таваллуд мешавад, хоҳад мурд”» (2 Подшоҳон 12:13-14). Гумон меравад, ки тақрибан як сол байни гуноҳи Довуд бо Батшобаъ ва сӯҳбати ӯ бо Нотон гузаштааст. Дар он вақт Довуд Забур 51-ро навишт, ки тавбаи амиқи худро, иқрори ростқавлонаи диле, ки бо Худо ҳамоҳанг аст, ифода мекард.
Назари Худо
Китоби Таърих, ки ҳамон таърихи шоҳонаро дар бар мегирад, ҳеҷ ишорае ба гуноҳи бузурги Довуд намекунад. Таърих бештар ба ҷониби мусбат тамаркуз мекунад, ки ин хусусияти зуд-зуди файзи Худо дар ёд доштани таърих аст. Ба ҳамин монанд, Ибриён 11 ба имони фаъоли бисёре аз муқаддасони Аҳди Қадим таъкид мекунад, ки аксаран камбудиҳои онҳоро нодида мегирад. Довуд тааҷҷуби шодии худро аз ин дар Забур 130:3 ифода кард: «Агар Ту, эй Худованд, гуноҳҳоро сабт мекардӣ, эй Худованд, кӣ метавонист истод?» Гарчанде ки Ӯ ба гуноҳҳо ва нокомиҳои мо кӯр нест ва моро ба ҳисоб мегирад, Худо имон ва дилеро меҷӯяд, ки мехоҳад Ӯро хушнуд кунад, ва ин аст он чизе ки Ӯ интихоб мекунад, ки ба ёд орад. «Гуноҳҳо ва аъмоли беқонунии онҳоро дигар ба ёд намеорам» (Ибриён 10:17). Мо, албатта, медонем, ки ин танҳо ба туфайли кори қурбонии Исои Масеҳ дар салиб имконпазир аст. «Худо ҷаҳонро дар Масеҳ бо худ оштӣ медод, гуноҳҳои одамонро ба ҳисоби онҳо намегузошт» (2 Қӯринтиён 5:19).
Оё мо метавонем аз он чизе ки аз ҳаёти Довуд меомӯзем, баҳра барем?
