Мо Худованди худ Исоро чӣ ном бояд барем?
Номи Худованд Исо барои ҳар як имондор азиз аст. Аммо баъзеҳо таълим медиҳанд, ки Худованд Исоро танҳо бо истифода аз номи ибронии тарҷумашуда, ба монанди Яшуа, бояд номид. Дар муносибат бо ин саволҳо, тамоюли нохуше вуҷуд дорад, ки онҳоро ҳамчун баҳси академӣ дар байни донишмандони Библия баррасӣ кунанд. Аммо, муҳим аст, ки ба ин масъала бо ҳикмати аз боло додашуда ба ҳар як имондори оддӣ муроҷиат кард.
Тарҷума ва транслитератсия
Мақсади Навиштаҳо ошкор кардани
«фикрҳои Худо, ҳамаи роҳҳои Ӯ бо инсон ва мақсади муайяни Ӯ дар бораи Масеҳ ва дар бораи инсон дар Ӯ» (Муқаддима ба тарҷумаи JND, 1881) мебошад. Ин танҳо тавассути тарҷума аз дақиқтарин дастнависҳо, ки Рӯҳи Муқаддас барои истифодаи онҳое, ки дар фаҳмиши рӯҳонӣ ва тарҷума моҳиранд, нигоҳ доштааст, ба даст оварда мешавад. Мардоне ба монанди Ҷ.Н. Дарби ва Вилям Келли тахассусҳои заруриро барои иҷрои чунин вазифа муттаҳид мекунанд. Тарҷумаҳои онҳо маънои калимаҳоро ба забони англисӣ аз забонҳои аслӣ пешниҳод мекунанд. Транслитератсия, баръакс, талаффузи калимаро аз як забон ба забони дигар интиқол медиҳад, ва инро на ҷаноби Дарби ва на ҷаноби Келли накардаанд.
Фарқ кардани номҳо ва унвонҳо
Номҳо
Инчунин фарқ кардани номҳо ва унвонҳо муфид аст. Ном шахсро аз рӯи хислат ё аълоият тавсиф мекунад. Баъзе мисолҳо инҳоянд: «Номи Ӯро Исо хоҳӣ гуфт, зеро Ӯ халқи Худро наҷот хоҳад дод» (Матто 1:21); «Номи Ӯро Исо хоҳӣ гуфт. Ӯ бузург хоҳад буд» (Луқо 1:31–32); «Ва номи Ӯ Каломи Худо номида мешавад» (Ваҳй 19:13).
Албатта, дуруст аст, ки Исо ҳамон маънои Еҳушаъро дорад (Яҳува наҷот аст). Ҳарду ба забони англисӣ тарҷума шудаанд ва ҳамон маъноро доранд. Аммо хислати шахсон хеле фарқ мекунад. Исо номи Худованди мост, ки ҳангоми таваллудаш ба Ӯ дода шудааст (юнонӣ Iesous); Навиштаҳои Аҳди Ҷадид ба забони юнонӣ аз ҷониби мардоне навишта шудаанд, ки Худо таҳти роҳбарии Рӯҳи Муқаддас истифода бурдааст. Ин ном Худоро тавсиф мекунад, ки инсон шуд, аз зан таваллуд шуд, ба сурати одамон сохта шуд ва аз гӯшту хун (ба ғайр аз гуноҳ) баҳравар шуд – Марди Ғамҳо, ки дар салиб кори наҷотро барои инсон ба анҷом расонд.
Аммо ИСОи Аҳди Ҷадид хислати комилан дигар аз Еҳушаъи Аҳди Қадим дорад, ва аз ин рӯ, барои фарқ кардан ва нишон додани Ӯ номи беназирро талаб мекунад. Ӯ дар эҳё дар дасти рости Худо баланд бардошта шудааст ва бо ҷалол ва шараф тоҷдор шудааст. Зеро номи Еҳушаъ маънои Яҳува наҷотдиҳанда аст, аммо Исо Яҳува, Наҷотдиҳанда ҳам дар ном ва ҳам дар хислат аст.
Унвонҳо
Унвон, аммо, нақш ё мавқеъеро тавсиф мекунад, ки шахс ба он таъин шудааст ё иҷро мекунад. Масалан, «Худо Ӯро, ин Исоро [ном], ки шумо салиб кардед, ҳам Худованд ва ҳам Масеҳ [унвонҳо] гардонд» (Аъмол 2:56). «Ва Ӯро сар [унвон] бар ҳама чизҳо барои ҷамъомад дод» (Эфсӯсиён 1:32).
Маълум аст, ки мо бояд аз Инҷили Юҳанно фаҳмем, ки мақсади нависанда дар сабти Инҷили худ ин аст, ки «то шумо имон оваред, ки Исо Масеҳ, Писари Худост, ва бо имон овардан дар номи Ӯ ҳаёт дошта бошед» (Юҳанно 20:31).
Ба ҳамин монанд, унвони Масеҳ (юнонӣ) ё Масиҳ (ибронӣ) дар ҳарду забон як маъно дорад: «Тадҳиншудаи Худо». Унвони Масиҳ танҳо чор маротиба дар Навиштаҳо, ду маротиба дар Аҳди Қадим ва ду маротиба дар Инҷили Юҳанно ёфт мешавад. Масиҳ барои қабули яҳудиён пешниҳод шуд, аммо рад карда шуд. Масеҳ пас аз азоб кашидан барои ҳар як инсон аз мурдагон эҳё шуд ва дар дасти рости Худо ҷалол ёфт (Аъмол 2:56) – албатта на Масиҳи заминӣ, балки Масеҳи Худо. Ӯ инсони дуюм аз осмон аст, ки пас аз ворид шудан ба марг ва шикаст додани ҳар душман, аз мурдагон эҳё шуд ва ба осмон баргашт. Ӯ ҳанӯз ҳамон Шахс аст, аммо бо як ҷанбаи иловагӣ ба унвон, зеро Ӯ тадҳиншудаи Худост, «то ҳама чизро дар Масеҳ, чизҳои дар осмон ва чизҳои дар заминро сарварӣ кунад» (Эфсӯсиён 1:11).
Муносибати мо «дар Масеҳ»
Ҳамчун имондорон, мо «дар Масеҳ» ҳастем, хоҳ дар рӯи замин зинда бошем, хоҳ дар қабр хобида бошем, «ҳамин тавр низ дар Масеҳ ҳама зинда хоҳанд шуд» (1 Қӯринтиён 15:22). Ҳамчун Калисо, ки бадани Ӯст, мо бо Ӯ муттаҳид ҳастем ва Ӯ сари бадан аст, ки «аз Масеҳ» аст ва мо ғизо мегирем ва «бо афзоиши Худо афзоиш меёбем» (Қӯлассиён 2:17,19).
Номи ширинтарин
Ҷанбаи муҳими ин масъала тавсифи асосии он аст, ки Ӯ кист – мо дар муносибати нав бо Худо ҳастем, на заминӣ, балки осмонӣ, ва инсони дуюм аз осмон ИСО номида шудааст. Баҳс кардан дар бораи тарҷума ва транслитератсия истифодаи ҳикмати инсон аст, аммо ба мо ҳикмат аз боло дода шудааст, то Ӯро бишносем. Ҳамчун як масеҳии оддӣ, «Ман номи Исоро дӯст медорам, ширинтарин ном дар рӯи замин», ҷалолтарин ном дар Осмон, ва Он ки дар рӯзи наздик маро ба хонаи Падари худ (ва ман!) хоҳад бурд ва барои абадият «ҳамин Исо» хоҳад буд.
Ҳама иқтибосҳо аз «Тарҷумаи нав»-и Ҷ.Н. Дарби (нашри 1889) оварда шудаанд.
