Оё сарватманд будан дуруст аст?
Агар шумо аз масеҳиён пурсед, эҳтимол шумо ҷавобҳои гуногунро хоҳед гирифт, ва ҳар яке аз онҳо ба он вобаста хоҳад буд, ки оё шахси ҷавобдиҳанда сарватманд аст ё мехоҳад сарватманд бошад! Бисёре аз масеҳиёни сарватманд сарвати худро сафед мекунанд, ва бисёре аз масеҳиёни камбағал онҳоро доварӣ мекунанд. Мавқеи Китоби Муқаддас дар бораи сарватманд будан чист? Тимотиюси якум 6 ба мо ҷавоби дуқисма медиҳад – барои масеҳиёне, ки мехоҳанд сарватманд бошанд, ва барои онҳое, ки аллакай сарватманд ҳастанд. Гӯё ки ҷавоб дар ду тарафи танга буд. Аз як тараф паём барои масеҳии сарватманд шудан ин аст: «Ба ман ҳавас накун!» Аз тарафи дигар паём барои масеҳии аллакай сарватманд ин аст: «Маро захира накун!»
Ҳавас накун! Тимотиюси якум 6:6-10 бо масеҳиёне сарукор дорад, ки мехоҳанд сарватманд бошанд. Сарфи назар аз ҳама далелҳои муқобил, аксари одамон то ҳол фикр мекунанд, ки сарват хушбахтӣ меорад. Ин одамон ҳатман камбағал нестанд, аммо онҳо аз он чизе ки Худо ба онҳо додааст, қаноатманд нестанд. Мушкилот дар он аст, ки онҳо бештар мехоҳанд. Мо ҳама метавонем бигӯем: «Ман дар он гурӯҳи сарватманд шудан нестам!» Аммо биёед аз худ чанд савол диҳем. Мо чӣ қадар вақт дар бораи он фикр мекунем, ки чӣ тавр арзиши хонаҳои худро беҳтар кунем? Оё мо аксар вақт дар бораи роҳҳои ба даст овардани пули бештар фикр мекунем? Оё пул додан душвор аст? Оё мо аз он чизе ки Худованд додааст, қаноатмандем, ё бештар мехоҳем?
Масеҳиёне, ки мехоҳанд сарватманд шаванд, одатан аз хатарҳои хоҳиши худ огоҳ нестанд. Онҳо фикр мекунанд, ки метавонанд пули бештарро идора кунанд, ва ҳатто хоҳиши бештари худро бо гуфтани он ки «онро барои Худованд истифода хоҳанд кард!» сафед мекунанд. Онҳо ба гунае ҳис мекунанд, ки онҳо истисно аз изҳороти қатъии Худованди мо ҳастанд: «Ҳеҷ кас наметавонад ба ду хӯҷаин хизмат кунад. Ё якеро нафрат мекунад ва дигареро дӯст медорад, ё ба яке содиқ мемонад ва дигареро нафрат мекунад. Шумо наметавонед ба Худо ва пул хизмат кунед!» (Мат. 6:24 NIV). Аҳамият диҳед, ки Худованд ҷои миёнаро нагузошт. Нуқтаи назари Ӯро аз даст додан душвор аст. Одамони сарватманд шудан бешубҳа ба Худованд ва Малакути Ӯ афзалияти пасттар, ва ба пул афзалияти баландтар медиҳанд. Онҳо шояд инро эътироф накунанд, шояд кӯшиш кунанд, ки онро пинҳон кунанд, ва шояд ҳатто дар ин бора фирефта шаванд – аммо ин ҳақиқат аст!
Масеҳиёни сарватманд шудан шояд розӣ шаванд, ва аз ин рӯ мегӯянд, ки онҳо ба пул «хизмат» нахоҳанд кард, аммо хоҳиши худро ба он дар афзалияти хеле паст нигоҳ медоранд. Ин худотарсона садо медиҳад, аммо мушкилот вуҷуд дорад. То он даме, ки касе мехоҳад сарватманд бошад, муҳаббати пул роҳи худро ба рӯйхати афзалиятҳо боло мебарад. Ин ҳамеша рӯй медиҳад! Агар шумо хоҳед, ки сарватманд бошед, шумо наметавонед Худоро хушнуд кунед. Тимотиюси якум 6:6-10 истисноҳоро иҷозат намедиҳад. Ин порчаи қатъӣ нишон медиҳад, ки мо бояд аз он чизе ки дорем, қаноатманд бошем! Ва Китоби Муқаддас ҳеҷ гоҳ аз мо талаб намекунад, ки кореро анҷом диҳем, ки Худованд ба мо қудрат намедиҳад. Аз ин рӯ, ояти 8 мегӯяд, ки то он даме, ки ниёзҳои асосии мо ба хӯрок ва либос қонеъ карда мешаванд, мо метавонем ва бояд қаноатманд бошем! Ва вақте ки мо он чизеро, ки барои қонеъ кардани ниёзҳои асосии мо лозим аст, баррасӣ мекунем, биёед дар хотир дорем, ки ин Навишта дар заминаи иқтисодиёти асри 1 на маводпарастии асри 21 навишта шудааст. Қаноатмандӣ тавассути мутобиқ шудан ба шароит ба даст меояд, на тавассути ҷамъ кардани сарват!
Тимотиюси якум 6:10, яке аз оятҳои аз ҳама нодуруст иқтибосшуда дар Китоби Муқаддас, намегӯяд, ки «пул» решаи ҳама бадиҳост, балки мегӯяд, ки «муҳаббати пул решаи ҳама гуна бадиҳост». Баъзе аз бадиҳое, ки ба онҳое, ки мехоҳанд сарватманд бошанд, рӯй медиҳанд, дар ояти 9 номбар шудаанд: «васваса ... дом ... хоҳишҳои беақлона ва зараровар ... харобӣ ва нобудӣ». Рӯйхати ҷолиб нест! Ва аҳамият диҳед, ки дар ин рӯйхат «агар» ё «шояд» вуҷуд надорад. Масеҳиёне, ки мехоҳанд сарватманд бошанд, ба дом меафтанд, ба хоҳишҳои беақлона ва зараровар, ки аз назорати онҳо берун аст, ғарқ мешаванд. «Харобӣ ва нобудӣ» талафоти бебозгаштро тасвир мекунад. Аз ин рӯ, агар шумо масеҳии сарватманд шудан бошед, хато накунед, шумо аз даст медиҳед. Шумо ба осмон мерасед, аммо дар ин зиндагӣ шодӣ ва баракати зиёдеро аз даст медиҳед, ва дар зиндагии оянда мукофотеро бебозгашт аз даст медиҳед (1 Қӯр. 3:13-15). Шумо ҳатто метавонед «аз имон дур шавед» ва «аз ғам ғарқ шавед» (1 Қӯр. 3:10). Фикр накунед, ки ин ҳеҷ гоҳ ба шумо рӯй намедиҳад. Шояд аллакай рӯй додааст!
Ягона наҷот барои масеҳиёни сарватманд шудан ин аст, ки онҳо муҳаббати пул ва хоҳиши сарватманд шуданро аз ҳаёти худ дур кунанд. Ин шояд гуфтан осонтар аз иҷро кардан бошад, аммо дастурҳои библиявӣ дар 1 Тимотиюс 6:11 оварда шудаанд: «Аз ҳамаи ин гурезед ва адолатро пайгирӣ кунед». Мо ҳама бояд ба ин фармон гӯш диҳем, зеро хоҳиши пул ба осонӣ ба андешаҳо ва интихоби тарзи ҳаёти мо медарояд. Гурехтан аз хоҳиши сарват ва давидан ба сӯи адолат танҳо рӯй намедиҳад. Худо аз мо интизор аст, ки барои аз байн бурдани муҳаббати пул чора андешем.
Бо қудрати Худованд ин вазифаи душворро иҷро кардан мумкин аст. Аввалан, аз додани арзиши аз ҳад зиёд ба дороиҳое, ки шумо бо худ бурда наметавонед, «гурезед» (1 Тим. 6:7). Дороиҳои моддӣ, ки ҳоло ин қадар муҳим ба назар мерасанд – ба монанди хонаҳо, мебел, либос, мошинҳо, компютерҳо, телефонҳои мобилӣ ва таҷҳизоти электронӣ – вақте ки мо ин заминро тарк мекунем, беарзиш хоҳанд шуд. Дуюм, аз маводпарастӣ «гурезед» (1 Тим. 6:8). Вақте ки ниёзҳои асосии шумо қонеъ карда мешаванд, қаноатманд бошед! Ин дар ҷомеаи истеъмолгароӣ, ки дар он мо пайваста бо таблиғоти ҷолиб бомбаборон мешавем, хеле душвор аст. Мо ҳама бояд байни он чизе ки «мехоҳем» ва он чизе ки «ба мо лозим аст» бодиққаттар фарқ кунем. Мо бояд аз васвасаи харидани мошин ё хонаи калонтар аз он чизе ки оилаи мо воқеан ниёз дорад, гурехтанро машқ кунем. Мо бояд аз харидҳои нолозим дар марказҳои савдо, мағозаҳои махсус, каталогҳо ва сайтҳои интернетӣ гурехтанро машқ кунем. Сеюм, мо бояд аз сарф кардани вақти зиёд барои фикр кардан дар бораи роҳҳои ба даст овардани пули бештар гурезем (1 Тим. 6:9). Гузоштани эҳтиёҷи тахминӣ ба пули бештар пеш аз вақти бо оила ва калисо гузаронидашуда осон аст. Ниҳоят, бо вохӯрӣ бо масеҳиён ва ҷалб шудан ба дӯст доштан ва ғамхорӣ кардан ба одамон на ба чизҳо, «адолатро пайгирӣ кунед» (1 Тим. 6:11). Мо ҳама бояд хароҷоти нолозимро кам кунем, то вақт ва захираҳои бештари мо барои хидмат ба Худованд ва дигарон равона карда шаванд. Агар мо хоҳем, ки Худоро хушнуд кунем, мо бояд аз хоҳиши сарватманд шудан гурезем! Биёед бори дигар бигӯем: Кӯшиш накунед, ки сарватманд шавед!
Захира накун! Вақте ки мо тангаро чаппа мекунем ва ба паём барои масеҳиёни сарватманд дар 1 Тимотиюс 6:17-19 менигарем, мо бояд дарк кунем, ки қобилияти масеҳӣ барои оқилона идора кардани пул муҳим аст. Дар асл, Худованд гуфт, ки садоқати мо дар соҳаи идоракунии пул санҷиши қобилияти мо барои идора кардани корҳои воқеан арзишманди Малакути Ӯст. «Агар шумо дар идора кардани сарвати дунявӣ боэътимод набудед, кӣ ба шумо сарватҳои ҳақиқиро бовар мекунад?» (Луқ. 16:11). Мо ҳама дар ин масъалаи пул санҷида шудаем. Оё мо аз санҷиш гузаштем? Миқдор муҳим нест. Хислати моро метавон аз рӯи он ки чӣ тавр як долларро идора мекунем, муайян кард (Луқ. 21:2).
Аз тарафи дигари танга, паём барои масеҳиёни сарватманд ин аст: «Маро захира накун!» Дар ҳоле ки хоҳиши сарватманд шудан гуноҳ аст, сарватманд будан гуноҳ нест. Худо метавонад масеҳиро бо ҳар роҳе сарватманд кунад. Аммо, агар Худо моро сарватманд карданро интихоб кунад, захира кардани пул, танҳо барои худ истифода бурдани он, ва на барои Худо, гуноҳ аст (1 Тим. 6:17-19). Ин оятҳо намегӯянд, ки доштани суратҳисоби бонкӣ ё сармоягузорӣ нодуруст аст, аммо барои имондорон нодуруст аст, ки ҳамаи пулҳои худро барои худ нигоҳ доранд. Вақте ки савол дар бораи он ки хатти байни сарфакорӣ ва захиракунӣ дар куҷо кашида мешавад, ба миён меояд, биёед масеҳиёни сарватмандро дар хотир дорем, ки Павлус ҳангоми навиштани номаи аввалини худ ба Тимотиюс дар назар дошт. Онҳо портфелҳое надоштанд, ки бисёре аз масеҳиён имрӯз доранд – ҳатто ба таври нисбӣ. Аз рӯи меъёрҳои асри 1, аксари мо имрӯз ба гурӯҳи сарватмандон дохил мешудем, аз ин рӯ биёед ба фармонҳои Худованд итоат кунем! Бале, чунин чизе ба монанди сарфакорӣ барои эҳтиёҷоти «рӯзи боронӣ» вуҷуд дорад. Аммо биёед ба атрофи худ назар андозем – барои бисёре аз бародарони имондори мо ва хидматҳои масеҳӣ, ҳам дар хориҷа ва ҳам дар ин ҷо дар ватан, ҳар рӯз борон меборад.
Дар 1 Тимотиюс 6:17-19 як қатор сабабҳо оварда шудаанд, ки чаро масеҳиёни сарватманд бояд ба паёми «маро захира накун» гӯш диҳанд. Аввалан, вақте ки мо пулу чизҳои зиёд дорем, мағрур шудан осон аст. Инчунин эҳтимол дорад, ки шумо ба суратҳисоби бонкии худ барои амнияти худ эътимод кунед, на ба Худо (1 Тим. 6:17). Дуюм, сарват номуайян аст. «Пул бол дорад» на танҳо як гуфтаи зебост – он мустақиман аз Масалҳо 23:5 меояд. Сеюм, мо фаромӯш мекунем, ки чизҳое, ки воқеан ба мо шодӣ меоранд, аз ҷониби Худо дода мешаванд, на бо пул харида мешаванд (1 Тим. 6:17). Мо ин дарсро кай меомӯзем?
Хушхабари «суҳбати пул»-и Павлус дар 1 Тимотиюс 6 ин аст, ки мо метавонем онро бо худ барем! Албатта, на ба маънои аслӣ, чунон ки ояти ҳафт равшан нишон медиҳад. Мо ин заминро бо миқдори дақиқи дороиҳое, ки овардаем, тарк хоҳем кард – ҳеҷ чиз! Аммо, мо метавонем сарвати худро ба осмон барем, агар онро бо ганҷи осмонӣ тавассути мубодилаи он дар ин ҷо дар замин иваз кунем. Вақте ки масеҳиёни сарватманд захиракуниро бас мекунанд ва саховатманд мешаванд, сарвати худро барои мақсадҳои худотарсона истифода мебаранд, онҳо метавонанд онро бо худ баранд. Онҳо на танҳо барои оянда сармоягузорӣ мекунанд, балки ҳоло зиндагии фаровонро эҳсос хоҳанд кард. Ин маънои онро дорад, ки «ба ҳаёте, ки воқеан ҳаёт аст, даст ёбед» (1 Тим. 6:19).
«Саховатманд ва ба мубодила омода будан» маънои онро надорад, ки масеҳиёни сарватманд бояд ба ҳар як шахс ё хидмате, ки кӯмак меҷӯяд, диҳанд. Додани бетафовутӣ метавонад воқеан вазъиятро бадтар кунад, вобастагии носолимро дар одамони ниёзманд ба вуҷуд орад ва ба нақшаҳои худхоҳонаи пулсозӣ дар хидматҳо оварда расонад. Масеҳиёни сарватманд бояд доварӣ кунанд, ниёзҳои воқеиро тафтиш кунанд ва муайян кунанд, ки Худо кай ва дар куҷо мехоҳад, ки онҳо диҳанд.
Агар шумо сарватманд бошед, дар хотир доред, ки додани миқдори назарраси пули худ интихоб нест, балки фармон аст. Ин танҳо масъалаи он аст, ки Худованд аз шумо дар куҷо доданро мехоҳад ва шумо чӣ қадар мехоҳед бо худ ба осмон баред! Дар хотир доред, ки Худованд Исо гуфт: «Барои худ ганҷҳоро дар замин ҷамъ накунед, ки дар он ҷо куя ва зангзанӣ нобуд мекунанд, ва дар он ҷо дуздон даромада медузданд. Балки барои худ ганҷҳоро дар осмон ҷамъ кунед, ки дар он ҷо куя ва зангзанӣ нобуд намекунанд, ва дар он ҷо дуздон даромада намедузданд. Зеро дар куҷо ганҷи шумост, дар он ҷо дили шумо низ хоҳад буд» (Мат. 6:19-21).
Баракат бошед! Чӣ баракатест, ки Худо ба мо имкон медиҳад, ки пули худро оқилона барои ҷалоли Ӯ истифода барем! Ҳамон тавре ки баъзе аз тиллоҳое, ки аз Миср бо исроилиён баромаданд, барои сохтани Хаймаи Муқаддас озодона дода шуданд, мо низ метавонем «тилло»-еро, ки аз дасти мо мегузарад, гирифта, онро бо хоҳиши худ барои он чизе ки ба Худо ҷалол меорад, сармоягузорӣ кунем. Мутаассифона, баъзе аз тиллоҳое, ки аз Миср баромаданд, ба бутпарастии гӯсола табдил ёфтанд, ки халқи Худоро ба дом афканд. Чӣ дарсе! Пул худ бетараф аст, аммо ҳар тангае, ки аз дасти мо мегузарад, ду тараф дорад. Биёед худхоҳона пули бештарро ҷустуҷӯ накунем, ё пулеро, ки дорем, захира накунем. Агар мо хоҳем, ки Худоро хушнуд кунем, мо ба фармонҳои 1 Тимотиюс 6:6-11,17-19 ҳангоми дидан ва идора кардани пул итоат хоҳем кард.
Аз ҷониби Дэвид Р. Рейд
