Имони Ҷидъӯн
Баъзан мо Ҷидъӯнро барои талаб кардани аломатҳо (оятҳои 36-40) пас аз шунидани сухани Худо танқид мекунем. Албатта, мо набояд пашми ӯро ҳамчун намуна барои муайян кардани иродаи Худованд дар ҳаёти худ истифода барем. Аммо аз достони ӯ дар бораи имон, итоат ва зиндагӣ ҳамчун ғолибон, сарфи назар аз мушкилоти зиёд, бисёр чизҳоро омӯхта метавонем. Ҷидъӯн аломатҳои пашмро талаб кард, то тасдиқ кунад – на фарқ кунад – иродаи Худоро ва имони худро мустаҳкам кунад. Ҳарчанд имони ӯ дар ин лаҳза заиф буд, Худо ӯро ба рӯйхати бузурги имон дар Ибриён 11 дохил кард! Чӣ қадар рӯҳбаландӣ барои онҳое, ки заифӣ ва норасоии имони худро ҳис мекунанд. Мисли падари писари бемор дар Марқӯс 9:24, мо хитоб мекунем: «Худовандо, ман имон дорам; ба беимонии ман ёрӣ деҳ!» Ҳатто ҳаввориён ба Худованд гуфтанд: «Имони моро зиёд кун» (Луқо 17:5 NKJV).
Имони Ҷидъӯн шояд дар аввал қавӣ набуд, аммо нукта ин аст, ки ӯ имон дошт! Ӯ номзади комил барои истифодаи Худованд буд. Фариштаи Худованд худро ба Ҷидъӯн муаррифӣ карда, гуфт: «Худованд бо туст, эй марди ҷасур» (Доварон 6:12). Бо хондани боб мо метавонем муайян кунем, ки фикрҳои аввалини Ҷидъӯн эҳтимол чунин буданд: «Чӣ? Албатта, Шумо хато мекунед! Ман камтарин шахси муҳим дар як оилаи номаълум ҳастам! Ман тарсончак ҳастам ва саволҳо дорам, ки чаро Худованд моро гӯё тарк кардааст. Оё намебинед, ки ман гандуми худро дар ин ангурча мекӯбам, зеро аз душмане, ки Шумо мехоҳед ман ғалаба кунам, метарсам? Ман барои ин вазифа номуносиб ё беихтисос ҳастам».
«Не,» ин ишора аз Фариштаи Худованд ба Ҷидъӯн буд, «зеро ин нуктаҳое, ки шумо ба миён мегузоред, шуморо барои ин кор марди комил мегардонанд. Бо ин қуввати худ бирав. Бале, бо қуввате, ки дорӣ, бирав. Оё ман туро нафиристодаам? Қуввати худи ту шояд заиф бошад, аммо ман ваъда медиҳам, ки бо ту хоҳам буд. Файзи Ман барои ту кофист, зеро қуввати Ман дар заифӣ комил мегардад. Ту аллакай аз озмоиши аввал гузаштӣ ва аз заифӣ қавӣ хоҳӣ шуд» (ниг. 2 Қӯринтиён 12:9-10; Ибриён 11:34). Ҳар гоҳ ки Худованд моро барои Ӯ коре кардан даъват мекунад, Ӯ инчунин ваъда медиҳад, ки бо мо хоҳад буд (1 Таслӯникиён 5:24). Аҳкоми Ӯ имкониятҳои Ӯст!
Қурбонгоҳҳои Ҷидъӯн
Ва Ҷидъӯн дар он ҷо барои Худованд қурбонгоҳе сохт ва онро «Худованд-Осоиштагӣ» номид. —Доварон 6:24
Пас аз он ки Ҷидъӯн фаҳмид, ки Фариштаи Худовандро рӯ ба рӯ дидааст, аз ҷони худ тарсид. Худованд ӯро тасаллӣ дода гуфт: «Осоиштагӣ бо ту бод; натарс» (ояти 23). Яке аз парадоксҳои ҳаёти масеҳӣ ин аст, ки Худованд ба мо осоиштагӣ медиҳад, то моро ба ҷанг фиристад! Дар ҷавоб, Ҷидъӯн қурбонгоҳе барои ибодати Худо сохт, ки онро Яҳве Шалом: Худованд-Осоиштагӣ номид.
Ҳамон шаб, Худованд ба Ҷидъӯн дастур дод, ки қурбонгоҳи ҷамъиятии Баалро дар амволи падараш вайрон кунад ва дар ҷои он қурбонгоҳе барои Худованд созад. Қурбонгоҳи аввалини Ҷидъӯн қурбонгоҳи хусусии ибодат буд ва ин қурбонгоҳи навбатӣ қурбонгоҳи оммавии шаҳодат буд. Тартиб муҳим аст. Ҳавворӣ Петрус навишт, ки мо низ, «ҳамчун сангҳои зинда, хонаи рӯҳонӣ, як коҳинияти муқаддассохта мешавем, то қурбониҳои рӯҳонӣ, ки ба Худо ба воситаи Исои Масеҳ мақбул аст, пешкаш кунем» (1 Петрус 2:5). Ӯ идома дод, ки мо «насли интихобшуда, як коҳинияти шоҳона, миллати муқаддас, халқи махсуси Ӯ ҳастем, то ки шумо ҳамду санои Ӯро, ки шуморо аз торикӣ ба нури аҷиби худ даъват кардааст, эълон кунед» (ояти 9). Мо коҳинияти муқаддас ва коҳинияти шоҳона ҳастем. Ҳамчун коҳинони муқаддас мо бо имон ба маъбади осмон дохил мешавем, то ибодат кунем. Ҳамчун коҳинони шоҳона мо ба ҷаҳон меравем, то шаҳодат диҳем.
Мо наметавонем интизор шавем, ки шоҳидони муассир барои Худованд Исо бошем, агар аввал бо Ӯ дар дуо ва Каломи Худо вақт нагузаронем. Мо бояд худамон табдил ёбем, агар мо тасвири Ӯро ба ҷаҳони ниёзманд инъикос кунем (2 Қӯринтиён 3:18). Мо бояд муқаддас ва аз Рӯҳи Муқаддас пур шавем, то ки зарфҳои шарафманд, барои Устод муфид бошем (2 Тимотиюс 2:21). Дар ёд доред, ки Павлус ва Сило дар зиндон буданд? Дар нисфи шаб, онҳо ҳамчун коҳинони муқаддас ба Худо дуо гуфтанд ва суруд хонданд, ва пас аз заминҷунбӣ онҳо ба зиндонбон ҳамчун коҳинони шоҳона Инҷилро мавъиза карданд! Мо ҳамон намунаро мебинем, вақте ки Худованд Исо ҳаввориёнро таъин кард: «Он гоҳ Ӯ дувоздаҳ нафарро таъин кард, то ки бо Ӯ бошанд [ҳамчун коҳинони муқаддас] ва то ки Ӯ онҳоро барои мавъиза фиристад [ҳамчун коҳинони шоҳона]» (Марқӯс 3:14).
Озмоиши Ҷидъӯн
Ва Худованд ба Ҷидъӯн гуфт: «Мардуме, ки бо ту ҳастанд, барои Ман хеле зиёданд, то ки мидиёниёнро ба дасти онҳо диҳам, мабодо Исроил бар зидди Ман барои худ ҷалол талаб кунад». —Доварон 7:2
Оё шумо тасаввур карда метавонед, ки Ҷидъӯн чӣ ҳис кардааст, вақте ки Худованд ба ӯ гуфт, ки лашкараш хеле калон аст! Онҳо дар аввал 135,000 (Доварон 8:10) ба 32,000 камтар буданд – омили беш аз 4 ба 1. Мувофиқи муқаррароти қонун, сарбозоне, ки тарсончак буданд, ба хона баргаштанд (Такрори Шариат 20:8). Ҷидъӯн беш аз ду се ҳиссаи мардони худро аз даст дод ва ногаҳон ӯ ба 10,000 нафар кам шуд. Он гоҳ Худованд гуфт, ки мардум ҳанӯз ҳам хеле зиёданд! Мо қариб мешунавем, ки Ҷидъӯн мегӯяд: «Шумо бояд шӯхӣ мекунед, Худовандо! Оё шумо дар ҳақиқат медонед, ки чӣ кор карда истодаед?» Аммо Худованд ба мо мегӯяд: «Фикрҳои Ман фикрҳои шумо нест, ва роҳҳои Ман роҳҳои шумо нест… Зеро чунон ки осмон аз замин баландтар аст, ҳамон тавр роҳҳои Ман аз роҳҳои шумо ва фикрҳои Ман аз фикрҳои шумо баландтаранд» (Ишаъё 55:8-9).
Худованд ба Ҷидъӯн дастур дод, ки мардони боқимондаи худро ба об барои нӯшидан биёрад. Мо ҳеҷ гоҳ намедонем, ки Худо моро дар таҷрибаҳои оддии ҳаёт кай озмоиш мекунад. Қариб ҳамаи сарбозон барои нӯшидан зону заданд ва даҳони худро мустақиман ба об оварданд. Танҳо 300 нафари онҳо рост истоданд, зуд обро гирифта, аз дастҳои косагӣ мисли сагҳо нӯшиданд. Онҳо бо чашмони худ ба сарвари худ ҳушёр монданд, танҳо ба қадри кофӣ нӯшиданд, то ташнагии худро қонеъ кунанд, бе он ки аслиҳаи худро гузоранд ё бехатарии худро зери хатар гузоранд. Бо ин гурӯҳи хурди 300 нафар, Худованд Исроилро аз золими худ наҷот медод. Бале, Худо чизҳои беақл, заиф, паст ва нафратангези ҷаҳонро интихоб кардааст, то чизҳои мавҷударо ба ҳеҷ чиз табдил диҳад, то ҳеҷ ҷисме дар ҳузури Ӯ ҷалол наёбад (1 Қӯринтиён 1:26-29).
Агар Ҷидъӯн дар ёд дошт, ки бо ёрии Худо як сарбоз 1,000 нафарро таъқиб мекунад ва ду нафар 10,000 нафарро ба гурез водор мекунанд (Такрори Шариат 32:30), ӯ метавонист рӯҳбаланд шавад, ки 14 ҷуфт сарбоз барои шикаст додани тамоми лашкари мидиёнӣ кофӣ хоҳад буд! «Ҳеҷ чиз Худовандро аз наҷот додан бо бисёриҳо ё бо камиҳо боздошта наметавонад» (1 Самуил 14:6). Мо низ шояд дар рӯзҳои чизҳои хурд зиндагӣ кунем, аммо мо бояд ҳамеша дар ёд дорем, ки Худованди лашкарҳо мегӯяд: «На бо қувват ва на бо тавоноӣ, балки бо Рӯҳи Ман» (Закарё 4:6).
Аслиҳаи Ҷидъӯн
Он гоҳ ӯ сесад нафарро ба се гурӯҳ тақсим кард ва ба дасти ҳар як мард карнай, бо кӯзаҳои холӣ ва машъалҳо дар дохили кӯзаҳо дод. Ва ба онҳо гуфт: «Ба ман нигоҳ кунед ва ҳамин тавр кунед»… Он гоҳ се гурӯҳ карнайҳоро навохтанд ва кӯзаҳоро шикастанд – онҳо машъалҳоро дар дастҳои чап ва карнайҳоро дар дастҳои рост барои навохтан доштанд – ва онҳо фарёд заданд: «Шамшери Худованд ва Ҷидъӯн!» —Доварон 7:16-17,20
Достони Ҷидъӯн бояд барои Калисо дар ин рӯзҳои охир – замони харобӣ – рӯҳбаландии бузурге бошад. Худо барои иҷрои мақсадҳои худ ба шумораи зиёд ё пешвоёни махсусан боистеъдод ниёз надорад. Мо шояд нақшаҳои Ӯро нафаҳмем, аммо мо метавонем ба ваъдаҳои Ӯ бовар кунем. Пас аз он ки лашкари ӯ мувофиқи фармони Худо ба 300 нафар кам шуд, Ҷидъӯн ҳар яки онҳоро бо карнай муҷаҳҳаз кард, то навозанд, кӯзае, ки шикананд, ва машъале, ки сӯзонанд. Аслиҳаи аҷиб дар ҳақиқат, «аммо дар Худо барои вайрон кардани қалъаҳо тавоно» (2 Қӯринтиён 10:4)!
Карнайҳо аз шаҳодати Каломи Худо сухан мегӯянд. Дар Ададҳо 10:1-10, Худованд ба Мусо гуфт, ки ду карнаи нуқрагин барои даъват кардани ҷамъомад ва барои роҳнамоии ҳаракати урдугоҳҳо созад. Ин карнайҳо фарзандони Исроилро дар роҳравӣ, ҷанг ва ибодатихуд роҳнамоӣ мекарданд, ҳамон тавре ки Каломи Худо моро дар ҳар як ҷанбаи ҳаёти мо роҳнамоӣ мекунад. Кӯзаҳо ҷисмҳои табиии моро ифода мекунанд. Дуюми Қӯринтиён 4:6-7 ба мо мегӯяд, ки мо ин ганҷро – «нури» ҳаёт – «дар зарфҳои гилин дорем, то ки аълои қудрат аз Худо бошад, на аз мо». Мувофиқи ин, машъалҳо нури Исоро дар қудрати Рӯҳи Муқаддас тасвир мекунанд.
Роҳи дигари нигоҳ кардан ба он ин аст, ки карнайҳо ва машъалҳо шаҳодати дугонаи суханҳо ва корҳои моро ифода мекунанд (Матто 10:27, 5:16). Худованд Исо «пайғамбаре буд, ки дар амал ва сухан дар назди Худо ва тамоми мардум тавоно буд» (Луқо 24:19; ниг. Аъмол 1:1), ва мо бояд кӯшиш кунем, ки дар шаҳодати худ ин тавозунро дошта бошем. Сулаймон ба писараш навишт: «Ман туро дар роҳи ҳикмат таълим додам; Ман туро дар роҳҳои рост роҳнамоӣ кардам» (Масалҳо 4:11). Павлус насиҳат дод: «Ҳар чизе ки шумо дар сухан ё амал мекунед, ҳамаро ба исми Худованд Исо кунед, ба Худои Падар ба воситаи Ӯ шукр гӯед» (Қӯлассиён 3:17). Ҷолиб он аст, ки домани либоси саркоҳин дар Аҳди Қадим бо зангӯлаҳои тиллоӣ ва анорҳои рангоранг иҳота шуда буд (Хуруҷ 28:33-34). Садои зангӯлаҳои тиллоӣ бо меваҳои дар байни онҳо дар ҳамоҳангӣ ва таносуби комил буд!
Сарбозон бояд ба Ҷидъӯн нигоҳ мекарданд ва амалҳои ӯро нусхабардорӣ мекарданд. Ба ҳамин монанд, мо ба Исо, Сардори наҷоти худ (Ибриён 2:10) нигоҳ мекунем ва қадамҳои Ӯро пайравӣ мекунем (Юҳанно 13:15). Садои карнайҳои баланд ва шикастани кӯзаҳо ҳамроҳ бо нури машъал боиси воҳимаи душман гардид. Чӣ тасвири ғалаба тавассути шикастан! Танҳо вақте ки асбобҳои инсонӣ шикаста мешаванд – танҳо бо фурӯтанӣ дар назди Худо (Забур 51:17); танҳо тавассути шарикии азобҳои Ӯ (2 Қӯринтиён 4:8-12; Филиппиён 3:10); танҳо бо мурдан ба худ (Ғалотиён 2:20) – метавонад нури Исо аз тариқи мо дурахшад! «Қурбониҳои Худо рӯҳи шикаста аст; дили шикаста ва пушаймон – инҳоро, эй Худо, ту нафрат нахоҳӣ кард» (Забур 51:17).
Анҷоми Ҷидъӯн
Ва чунин шуд, ки баробари мурдани Ҷидъӯн, фарзандони Исроил боз бо баалҳо зино карданд. —Доварон 8:33
Мутаассифона, анҷоми Ҷидъӯн мусбат набуд. Вақте ки мардони Исроил аз ӯ хоҳиш карданд, ки пас аз ғалаба бар мидиёниён бар онҳо ҳукмронӣ кунад, ӯ дуруст гуфт: «Ман бар шумо ҳукмронӣ нахоҳам кард, ва писарам низ бар шумо ҳукмронӣ нахоҳад кард; Худованд бар шумо ҳукмронӣ хоҳад кард» (ояти 23). Аммо дар ҳоле ки суханони Ҷидъӯн фурӯтан буданд, амалҳои ӯ набуданд. Пас аз он ки ӯ тахтро рад кард, мисли подшоҳ зиндагӣ кард! Ӯ бисёр занҳо гирифт ва 70 писар дошт. Дар асл, ӯ яке аз онҳоро, ки аз канизаш таваллуд шуда буд, «Абималек» (ояти 31) номид, ки маънояш «падари ман подшоҳ аст». Аз ҳама бадтараш, ӯ дар шаҳри худ аз ғаниматҳои ғалаба эфӯди тиллоӣ гузошт.
Ҷидъӯн қурбонгоҳи Баалро сарнагун карда буд, аммо ҳоло буте аз они худро барпо кард. Дили ӯ аз дастоварди худ баланд шуд (муқоиса кунед бо 1 Қӯринтиён 4:7, 10:12). Эфӯди тиллоӣ дахолат ба хидмати илоҳии саркоҳинро ифода мекард, ки ба исёни Қӯраҳ монанд буд (Ададҳо 16:7,10).
Ғайр аз ин, Шило дар он замон дар таърихи Исроил макони ибодати илоҳӣ буд, на Офра. Ҷидъӯн эфӯди тиллоиро дар зодгоҳи худ ҳамчун рамзи динӣ, ки ғалабаи ӯро ёдбуд мекард, бо ифтихор намоиш дод. Ба зудӣ он ба як объекти миллии ибодат табдил ёфт, ки таваҷҷӯҳи мардумро аз Худованд дур карда, ба бутпарастӣ ҷалб кард.
Ҷидъӯн ҳамчун хизматгор оғоз кард, аммо баъд мисли машҳур зиндагӣ кард. Ӯ бо душвориҳо беҳтар аз муваффақият мубориза бурд. Дар лаҳзаи шадиди ҷанг ӯ бо имон ва ҷасорат амал кард, аммо дар реҷаи оддии ҳаёт ӯ Худовандро эҳтиром накард. Ба ҷои истифодаи ғалабаи бузург бар Мидиён барои ҷалоли Худо, ӯ онро барои фоидаи худ истифода бурд. Ба маъное, Исроил пас аз марги Ҷидъӯн ба ёди ӯ хидмат карданро идома дод. Бозгашт ба ибодати Баал онҳо нишон доданд, ки пул ва муваффақият аз ҳама муҳимтаранд, ки ин мутаассифона намунаи солҳои охири Ҷидъӯн буд.
Сулаймон навишт: «Охири чиз беҳтар аз оғози он аст» (Воиз 7:8). Аммо мисли Ҷидъӯн, ӯ пас аз афтодан ба ғурур ва бутпарастӣ дар рӯзҳои охири худ мероси омехта гузошт. Анҷом додан ба хубӣ хеле муҳим аст! Чӣ гуна мо анҷом медиҳем, аз он ки чӣ гуна оғоз мекунем, муҳимтар аст. Павлус аз ғалотиён пурсид: «Шумо хуб давидед. Кӣ шуморо аз итоат ба ҳақиқат боздошт?» (Ғалотиён 5:7). Худи ӯ то охир содиқ буд, ҳамеша пеш мерафт ва ба пеш мерасид (Филиппиён 3:12-14). Чанде пеш аз маргаш ӯ навишт: «Ман муборизаи некро мубориза бурдам, мусобиқаро ба итмом расонидам, имонро нигоҳ доштам» (2 Тимотиюс 4:7). Мо метавонем ҳаёти Павлусро дар Масеҳ ҳамчун «хуб бурд, хуб давид ва хуб анҷом дод» ҷамъбаст кунем.
Китоби Яҳудо ба мӯъминон муроҷиат карда мегӯяд: «Аммо шумо, эй маҳбубон, худро бар имони муқаддастарини худ бино карда, дар Рӯҳи Муқаддас дуо карда, худро дар муҳаббати Худо нигоҳ доред, ба раҳмати Худованди мо Исои Масеҳ барои ҳаёти ҷовидонӣ интизор шавед» (Яҳудо 20-21 NKJV). Чор калимаи ширин – «Бино кардан», «дуо кардан», «нигоҳ доштан», «интизор шудан». «Бино кардан» – эҳтиёт бошед, ки вайрон накунед. Он чизе ки Рӯҳ дар ин ҷо таъин мекунад, бино кардан аст; ин зебост, зеро Яҳудо таназзул ва парокандагиро ҳамчун меваи фасоди атроф тасвир мекунад. Имон ба чашми Худованд махсусан ширин аст, вақте ки ҳама чиз ба харобӣ меравад.
Як захирае мавҷуд аст, ки барои вазъият мувофиқ аст ва барои шод нигоҳ доштани муқаддасон кофист. Шодии дар Рӯҳи Муқаддас ҳолати интизорӣ ва мувофиқи муқаддасон ҳамеша аст. Оё ҳоло ҳам ҳамин тавр набояд бошад? Албатта. Ҳар қадар таърихи халқи Худо тиратар шавад, Худо ҳамеша нуреро меафрӯзад; ҳар қадар торикӣ амиқтар бошад, нур ҳамон қадар равшантар аст. Ин принсип дар Аҳди Қадим ба таври ширин тасвир шудааст, ки нишон медиҳад, ки ҳар қадар харобӣ бештар бошад, нур ҳамон қадар равшантар аст, ки дар он имон амал мекард. —В. Т. П. Волстон (мутобиқшуда)
