Подшоҳи худро бубинед!
«Эй духтари Сион, хеле шодӣ кун! Эй духтари Ерусалим, фарёд зан! Инак, Подшоҳи ту назди ту меояд; Ӯ одилу наҷотбахш, фурӯтан ва савори хар, бачаи хар аст.» —Закарё 9:9 NKJV
Оё шумо ягон бор фикр кардаед, ки чаро Матто аввалин китоби Аҳди Ҷадид аст? Пеш аз баррасии ин савол, инҳоро ба назар гиред: Охирин китоб дар Библияи ибрӣ Таърихномаҳост, ки онро Ҷером (347-420) дар тарҷумаи лотинии худ, ки соли 405 мелодӣ ба итмом расидааст, номгузорӣ кардааст. Яҳудиён одатан муаллифии Таърихномаҳоро ба Эзро, котиб, нисбат медиҳанд. Таваҷҷӯҳи ӯ ба бедор кардани як ҷамъияти хурди муборизи яҳудиёни бадарғашуда ба мероси онҳо дар Яҳува буд. Онҳо дурнамои худро дар бораи халқи аҳди Худо, халқи баргузидаи Ӯ дар рӯи замин гум карда буданд.
Таърихномаҳо яҳудиёнро ба ёд овардани коҳинии Левитӣ, салтанатҳои пурҷалоли Довуд ва Сулаймон ва Масеҳи ваъдашудаи Худо, насли Довуд, ки то абад бар Исроил подшоҳӣ хоҳад кард, даъват мекунад. Дар дохили 1 Таърихнома 1-8, Эзро воситаҳои таърихии пайваст кардани ин халқи рӯҳафтодаро ба оғози миллати худ – тавассути насабномаҳои васеъ, «пас тамоми Исроил аз рӯи насабномаҳо сабт шуда буд» (1 Таърихнома 9:1) пешниҳод мекунад.
Пас, чаро Матто аввалин китоби Аҳди Ҷадид аст? Ҷумлаи ифтитоҳӣ ҳам мавзӯи Матторо муаррифӣ мекунад ва ҳам ба саволи мо ҷавоб медиҳад: «Китоби насабномаи Исои Масеҳ, Писари Довуд, Писари Иброҳим» (Матто 1:1). Мавзӯи асосӣ иҷрои мустақими аҳдҳои Довудӣ ва Иброҳимӣ тавассути Масеҳ аст.
Инҳо аҳдҳои яктарафа буданд, ки Худо бо Довуд ва Иброҳим баста буд, аммо ҳеҷ гоҳ ба таври комил иҷро нашуда буданд. Барои яҳудиён, умеди подшоҳии доимӣ аз марде, ки ба дили Худо мувофиқ аст, ва ба даст овардани баракати ваъдашуда, ки аслан ба дӯсти Худо супурда шуда буд, муҳим буд.
Насабномаи Матто 1 ҳамчун далел барои яҳудиён хизмат мекунад, ки Исо, тавассути Юсуф, насли мустақими Довуд буд ва аз ин рӯ вориси қонунӣ ва ҳаққонии тахти Довуд буд. Барои он ки аз мавзӯи иҷрои аҳди худ дур нашавад, Матто насабномаи Масеҳро аз Иброҳим, на аз Одам, оғоз мекунад. Аммо насабномаи Луқо дар бораи Масеҳ барои мақсади дигар аст. Луқо Масеҳро ҳамчун «Писари инсон» ё ба таври мушаххастар, «Писари Одам» (Луқо 3:38) дастгирӣ мекунад. Бо ин кор, Луқо Масеҳро ҳамчун «Одами охирин» (1 Қӯринтиён 15:45), намояндаи ивазкунандаи адолати Худо ва иҷрои аслии Масеҳи пешгӯишуда, ки аз насли зан бармеояд (Ҳастӣ 3:15-16), нишон медиҳад.
Худо муҳим донист, ки инсоният фаҳмад, ки Масеҳ аз насли инсони афтода нахоҳад буд, аммо насли шоҳонаи Ӯ тавассути мард, Юсуф, ба Сулаймон ва ниҳоят ба Довуд муқаррар хоҳад шуд. Ду насабнома инро иҷро мекунанд: Луқо таваҷҷӯҳи моро ба инсонияти Худованд, ки аз Марям тавассути қудрати Рӯҳи Муқаддас бармеояд, равона мекунад, дар ҳоле ки Матто қудрати расмии Масеҳро тавассути Юсуф нишон медиҳад.
Библияи ибрӣ бо насабномаҳо аз Одам то лаҳзае, ки Худо 400 соли хомӯширо дар бораи халқи аҳди саркаши Худ эълон кард, ба итмом мерасад. Ин хомӯшии пайғамбарӣ бо эълони омадани Наҷотдиҳанда ба замин шикаста шуд. Дар Матто 1, насабномаҳо пас аз асрҳои хомӯшӣ дубора оғоз меёбанд ва яҳудиёнро ба Масеҳи хеле интизоршуда ва пешгӯишудаи худ, Худованд Исои Масеҳ, мебаранд. Ӯ иҷрои аслии ваъдаи Худо ба Довуд хоҳад буд. Худо гуфт: «Ман тахти салтанати Ӯро то абад мустаҳкам хоҳам кард» (2 Подшоҳон 7:13). Матто авҷи ҳикояро пешниҳод мекунад, ки Таърихномаҳо танҳо қисман ошкор карда буданд, ва фосилаи боқимондаро байни Одами аввал ва Одами охирин, ки адолатро барқарор мекунад ва то абад ҳукмронӣ хоҳад кард, мепайвандад.
Равшан аст, ки аҳди Худо бо Иброҳим ба таври комил иҷро нашуда буд, зеро яҳудиён зери ҳукмронии бераҳмонаи ғайрияҳудиён буданд ва ба таври возеҳ халқи мӯҳтарами рӯи замин набуданд. Дуюм, онҳо ҳеҷ гоҳ, дар тӯли тамоми таърихи худ, беш аз даҳ фоизи замини ваъдашударо, ки Худо ба Иброҳим дар Ҳастӣ 15 ваъда дода буд, соҳиб нашудаанд. (Эзоҳ: Еҳушаъ 21:43 ба тамоми замине, ки дар он вақт соҳиб шудан лозим буд, ишора мекунад.) Ҳамон тавре ки Закарё пешгӯӣ карда буд, тавассути Масеҳ, аҳди Иброҳимӣ иҷро хоҳад шуд (Луқо 1:68-75).
Тартиб дар ояти аввали Матто муҳим аст: «Писари Довуд», сипас «Писари Иброҳим». Одатан, вақте ки ин ду патриархи асосии таърихи яҳудӣ зикр мешаванд, аввал Иброҳим зикр мешавад, зеро ӯ беш аз ҳазор сол пеш аз таваллуди Довуд дар рӯи замин қадам зада буд. Аммо тартиби тартибдодаи Матто моро ба мавзӯи «ҳокимият»-и Инҷили ӯ муаррифӣ мекунад. «Писари Довуд» махсусан ба мансаби подшоҳ ишора мекунад. Худованд Исо подшоҳи яҳудиён аст, аммо беш аз ин, Ӯ «Подшоҳи подшоҳон ва Худованди худовандон» аст (1 Тимотиюс 6:15). Ӯ танҳо ҳанӯз ба замин барнагаштааст, то тахти Худро барқарор кунад; ҳоло Ӯ бар тахти Падари Худ дар осмон қарор дорад (Ваҳй 3:21).
Ишора ба «Писари Иброҳим» аз ишора ба «Писари Довуд» хеле васеътар аст. Тавассути Писари Иброҳим «ҳамаи қабилаҳои замин баракат хоҳанд ёфт» (Ҳастӣ 12:3). Павлус дар бораи Иброҳим ҳамчун падари рӯҳонии ҳамаи насли рӯҳонӣ ва дар бораи баракатҳои абадӣ, ки Худо ба Иброҳим ваъда дода буд, сухан меронад, ки онҳо низ ба ҳамаи онҳое, ки мисли Иброҳим танҳо ба Худо имон меоварданд, пешниҳод карда мешаванд (Румиён 4:3).
Ин воситаи Худо барои наҷот додани ҷонҳо дар тӯли тамоми таърихи инсоният аст, хоҳ Аҳди Қадим бошад, хоҳ Аҳди Ҷадид. Шояд паёмҳои гуногуни тавба ва итоат барои риоя кардан вуҷуд дошта бошанд, аммо сафедкунӣ танҳо бо файз тавассути имон ба амал меояд. Танҳо бо имон кори Масеҳ метавонад ба ҳисоби шахсии мо эътибор дода шавад.
Дар Масеҳ, мо беҳтарин ҷанбаҳои ҳарду патриархи яҳудиро мебинем. Ҳамчун Писари Довуд, Масеҳ подшоҳи одилона буд, ва ҳамчун Писари Иброҳим Ӯ барои иҷрои иродаи Падар зиндагӣ мекард: «Ман аз осмон фуромадаам, на барои иҷрои иродаи худ, балки иродаи Ӯ, ки Маро фиристодааст» (Юҳанно 6:38). Пас, чаро Матто аввалин китоби Аҳди Ҷадид аст? Зеро Матто ҷалоли расмии Масеҳро ҳамчун Подшоҳ дастгирӣ мекунад ва Масеҳро нӯҳ маротиба ҳамчун «Писари Довуд» зикр мекунад (Матто 1:1; 9:27; 12:23; 15:22; 20:30,31; 21:9,15; 22:42). Ҳамин тариқ, он ба таври дуруст дар байни инҷилҳо ва дар Аҳди Ҷадид аввал ҷойгир шудааст.
Худованд Исо пуррагӣ ва иҷрои аҳдҳои Аҳди Қадим аст. «Зеро ҳамаи ваъдаҳои Худо дар Ӯ ҳа, ва дар Ӯ омин, барои ҷалоли Худо тавассути мо» (2 Қӯринтиён 1:20). Ӯ вориси ҳаққонии тахти Довуд аст, Ӯ яҳудиёнро аз ҳама зулм наҷот медиҳад ва сипас бар онҳо дар адолат ва сулҳ то абад ҳукмронӣ хоҳад кард. Бо ин қадар суханон, Матто яҳудиёнро даъват мекунад, ки «Инак, Подшоҳи худро бубинед» (Матто 21:5).
То пайдо шудани Подшоҳ
Супориши Павлус ба Тимотиюс ва ба мо:
«Муборизаи неки имонро мубориза бар. Ба ҳаёти абадӣ, ки ба он даъват шуда будӣ, вақте ки иқрори неки худро дар ҳузури шоҳидони зиёд кардӣ, чанг зан. Дар назари Худо, ки ба ҳама чиз ҳаёт медиҳад, ва Исои Масеҳ ... Ман ба ту фармон медиҳам, ки ин фармонро бе доғ ё айб то пайдо шудани Худованди мо Исои Масеҳ, ки Худо дар вақти худ ба амал меорад – Худо, Ҳокими муборак ва ягона, Подшоҳи подшоҳон ва Худованди худовандон, ки танҳо Ӯ ҷовидон аст ва дар нури дастнорас зиндагӣ мекунад, ки ҳеҷ кас Ӯро надидааст ва наметавонад бубинад, риоя кун. Ба Ӯ бод эҳтиром ва қудрат то абад. Омин.» — 1 Тимотиюс 6:12-16 NIV
