Абсалом писари дӯстдошта, вале беитоати Довуд буд – аз зебоии худ, махсусан аз мӯи худ фахр мекард (2 Подшоҳон 14:25-26). Ӯ ҳамчунин яке аз бадтарин, бехудотарин шахсиятҳои Китоби Муқаддас буд. Ҳеҷ нишонае нест, ки Худо дар фикрҳои ӯ ҷой дошта бошад. Ӯ сахтгир, мағрур, худхоҳ ва беинсоф буд. Ӯ бародари нимсолааш Амнонро кушт, кишти Заъобро оташ зад, пинҳонӣ бар зидди падараш қасд кашид, ӯро аз Ерусалим ронд, қасрро ишғол кард ва сипас нақша кашид, ки қувваҳои Довудро нест кунад. Ба ҷои ин, Довуд дар ҷанг ғолиб омад ва Абсалом кушта шуд, ки ин ҳукми сазовори ӯ буд. «Ҳар кӣ хуни одамро мерезад, хуни ӯ ба дасти одам рехта хоҳад шуд» (Ҳастӣ 9:6 NKJV).
Абсалом Амнонро мекушад
Абсалом, Тамар ва Амнон як падар доштанд, аммо Амнон модари дигар дошт. Амнон ба хоҳари нимсолааш Тамар шаҳват дошт ва ӯро таҷовуз кард. Ин гуноҳи даҳшатнок дар оилаи Довуд як қисми ҷазои илоҳӣ буд, ки Довуд аз сабаби гуноҳаш бо Батшоба дучор шуд. Ҳукми Яҳува, «Ман аз хонаи худат бар зидди ту бадӣ бармеангезам» (2 Подшоҳон 12:11), иҷро мешуд.
Абсалом аз ин зино Амнонро нафрат дошт, аммо Довуд ҳатто ӯро сарзаниш накард. Абсалом қарор дод, ки Амнонро барои таҷовуз ба хоҳараш бикушад. Ӯ писарони шоҳро ба зиёфат даъват кард ва вақте ки Амнон маст шуд, ба хизматгоронаш фармуд, ки ӯро бикушанд (13:28). Довуд Амнонро барои таҷовуз ҷазо надод ва Абсаломро барои куштани Амнон ҷазо надод. Аммо азбаски Абсалом куштори Амнонро нақша кашид, ӯ маҷбур шуд, ки фирор кунад.
Абсалом исёнро нақша мекунад
Абсалом аз падараш барои иҷозат доданаш ба Ерусалим баргаштан миннатдор набуд. Ба ҷои ин, ӯ нақша кашид, ки ӯро аз тахт барканор кунад. Ӯ худро дар дарвозаи серодамтарини шаҳр ҷойгир кард ва бо шунидани шикоятҳои мардум бо ҳамдардии зоҳирӣ (15:5-6) илтифоти онҳоро ба даст овард. Ӯ сиёсатмадори зирак ва фиребгар буд. Довуд қариб ки аз нақшаи писараш бехабар набуд, аммо ӯ барои боздоштани ӯ ҳеҷ кӯшише накард. Довуд писарашро бутпарастӣ мекард ва ин яке аз нокомиҳои асосии ӯ буд. Ӯ медонист, ки Абсалом худро баланд мебардорад ва Худо Сулаймонро шоҳи оянда таъин кардааст (1 Вақоеънома 22:9; 2 Подшоҳон 7:12; 12:25). Ӯ медонист, ки ҷисм бар ӯ ҳукмронӣ мекунад, аммо ӯ барои боздоштани ӯ ҳеҷ коре накард.
Чанд сол пас Абсалом гуфт: «Бигзор ман ба Ҳеброн равам ва назри худро, ки ба Худованд кардам, адо кунам... гуфтам: «Агар Худованд маро ба Ерусалим баргардонад, пас ман ба Худованд хидмат хоҳам кард»» (2 Подшоҳон 15:7-8). Абсалом дурӯғ мегуфт, аммо Довуд ӯро пурсиш накард ва Абсалом ба Ҳеброн рафт, то исёни худро оғоз кунад. Ӯ ҷосусонро дар саросари Исроил фиристод ва гуфт: «Ҳамин ки шумо садои карнайро шунидед, пас шумо хоҳед гуфт: «Абсалом дар Ҳеброн ҳукмронӣ мекунад!»» (15:10). Ин бояд огоҳӣ ба волидон бошад, ки гумон накунанд, ки фарзандони онҳо Худовандро мешиносанд, балки меваҳои ин муносибатро ҷустуҷӯ кунанд. Исёни Абсалом бар зидди Довуд қувваи назаррасро ба даст овард.
Довуд аз Ерусалим фирор мекунад
Вақте ки Довуд шунид, ки «дилҳои мардуми Исроил бо Абсалом ҳастанд», ӯ бо хизматгоронаш аз Ерусалим фирор кард (15:13-14). Ӯ намехост, ки шаҳри дӯстдоштааш саҳнаи ҷанг шавад. Аммо ӯ ҳамчунин фирор кард, зеро Абсаломро дӯст медошт ва намехост ба ӯ зарар расонад. Ӯ ба хулосае омад, ки ин ҷазои бештаре барои гуноҳҳои зино ва куштори ӯст. Худованд эълон карда буд, ки мусибат аз оилаи ӯ хоҳад омад. Ин вақте иҷро шуд, ки писари дӯстдоштааш исён кард. Бо вуҷуди ин, Довуд дар ҳамаи ин ҷазо ба Худованд часпид. Ин вақте буд, ки ӯ Забур 3-ро навишт, ки ин навиштаҷотро дорад: «Забури Довуд, вақте ки ӯ аз Абсалом, писараш, фирор кард». Сарфи назар аз тарсу ҳарос, ӯ ба Худованд эътимод дошт: «Ту, эй Худованд, сипари ман ҳастӣ, ҷалоли ман ва Он ки сари маро баланд мекунад... Ман нахоҳам тарсид» (Забур 3:3,6).
Вақте ки Аҳитофел, мушовири мӯҳтарами Довуд, ба тарафи Абсалом гузашт, Довуд дуо кард, ки маслиҳати ӯ ба Абсалом «беақлӣ» бошад (15:31). Худо дар ниҳоят ба ин дуо ҷавоб дод, зеро Аҳитофел ба Абсалом маслиҳат дод, ки кори нафратангезе кунад: «Ба канизони падарат даро» (16:21). Ин амал эълони дағалонае хоҳад буд, ки ҳама чизе, ки Довуд дошт, акнун ба Абсалом тааллуқ дорад. Боз ҳам, ин як қисми ҷазои Худо буд. Худованд ба Довуд гуфта буд: «Ман занони туро пеши чашмони ту мегирам ва ба ҳамсояат медиҳам, ва ӯ бо занони ту хоҳад хобид» (12:11). Ин дар ниҳоят иҷро шуд. Вақте ки Довуд канизони худро «барои нигоҳ доштани хона... Абсалом ба канизони падараш дар пеши назари тамоми Исроил даромад» (15:16; 16:22).
Пас аз он ки шоҳ ва хонаводааш шаҳрро тарк карданд ва ҳамаи мардум аз паси ӯ, Иттай, пайрави содиқи Довуд, бо нишон додани садоқати худ дили ӯро хеле тасаллӣ дод. Вақте ки Довуд ба ӯ гуфт, ки ба Абсалом баргардад, ӯ гуфт, ки мехоҳад дар зиндагӣ ё марг бо шоҳи худ бошад. Дар садоқат ва пайвастагии худ ба Довуд, Иттай намунаи мубораки онҳоест, ки дар замони рад кардани Худованд ба Ӯ содиқанд (15:19-22).
Ҳангоми убури Довуд аз наҳри Кидрон гиряи зиёде буд. Онҳо сандуқро мебурданд, аммо баъд шоҳ ба Зодок фармуд: «Сандуқи Худоро ба шаҳр баред. Агар ман дар назари Худованд илтифот ёбам, Ӯ маро бармегардонад ва ҳам онро ва ҳам макони зисти Худро ба ман нишон медиҳад. Аммо агар Ӯ чунин гӯяд: «Ман аз ту хурсанд нестам», инак ман ҳастам, бигзор Ӯ бо ман ончунон кунад, ки ба назари Ӯ хуб менамояд» (15:25-26). Сандуқ, рамзи ҳузури Худо, аз ҷониби Довуд аз ҳама чиз бештар қадр карда мешуд. Ӯ аз фош кардани он ба таҳқирҳои эҳтимолии Абсалом ва гурӯҳи ӯ худдорӣ кард. Довуд медонист, ки ӯ ҷазо дода мешавад. Ӯ худро ношоиста медонист, ки сандуқ ӯро ҳамроҳӣ кунад ва аз вонамуд кардани он, ки Худо дар тарафи ӯст, худдорӣ кард.
Довуд ба иродаи Худо сахт итоат мекард. Ӯ дасти Худовандро дар ҳамаи мусибатҳои худ медид. Оё мо ҳам метавонем? Имони аз ҷониби Худо дастгиришуда ҳамеша дасти Худоро дар миёни мусибат мебинад. Дар ин соати торикии исёни Абсалом, Довуд дасти интизомии Худоро дид ва ин ӯро аз талхӣ бар зидди Худо ва тарси одам ҳифз кард. Ҳар қадаре ки мо дасти назоратии Худоро дар шароити худ бештар дарк кунем, ҳамон қадар мо сулҳеро, ки аз фаҳмиш болотар аст, соҳиб хоҳем шуд (Филиппиён 4:7).
«Ва Довуд аз кӯҳи Зайтун баромад ва гиря кард... ва сари худро пӯшида, пойлуч рафт. Ва ҳамаи мардуме, ки бо ӯ буданд, сарҳои худро пӯшида, гирякунон баромаданд» (2 Подшоҳон 15:30). Чӣ манзарае – шоҳи гирён, пойлуч, сарпӯшида, ба Зайтун мебарояд! Чӯби ҷазои Худо вазнин буд ва ӯ худро бо ин нишонаҳои зоҳирии худхорӣ, худтанқидӣ ва мотам барои гуноҳҳояш фурӯтан кард.
Довуд дар ин ҷо моро ба Масеҳ ёдоварӣ мекунад, ки ба кӯҳи Зайтун баромад ва гиря кард (Луқо 19:37,41). Чӣ тавре ки Довуд аз наҳри Кидрон гузашт, Масеҳ низ гузашт (Юҳанно 18:1). Чӣ тавре ки Довуд ҳамчун шоҳи нафратшуда ва радшуда берун рафт, Наҷотдиҳанда низ вақте ки ба Ҷатсамонӣ рафт, чунин буд. Чӣ тавре ки Довудро баъзе пайравони содиқ ҳамроҳӣ мекарданд, Масеҳ низ чунин буд (Луқо 23:27). Чӣ тавре ки Аҳитофел, мушовири боэътимоди ӯ, ӯро тарк кард ва ба душмани ӯ ҳамроҳ шуд, Яҳудо низ Масеҳро хиёнат кард ва ба душманони Ӯ ҳамроҳ шуд (Луқо 22:47). Чӣ тавре ки мардуме, ки Довудро ба Зайтун пайравӣ карданд, ғамгин буданд, шогирдоне, ки Масеҳро ба Ҷатсамонӣ пайравӣ карданд, низ чунин буданд (Луқо 22:45). Аммо ҳангоми дидани ин муқоисаҳо, биёед фарқияти шадидро фаромӯш накунем – азоби Довуд аз гуноҳҳои худаш буд, дар ҳоле ки Масеҳ аз сабаби гуноҳҳои мо азоб кашид.
«Касе ба Довуд гуфт: «Аҳитофел дар миёни қасдгирандагон бо Абсалом аст» (2 Подшоҳон 15:31). Баъд аз исёни писараш, ин талхтарин таъм дар косаи ғамгинии Довуд буд. Аҳитофел мушовир ва дӯсти боэътимоди Довуд буд. Ӯ на танҳо Довудро тарк кард, балки ба душмани ӯ гузашт. Довуд муносибати онҳоро чунин тасвир кард: «Мо бо ҳам маслиҳати ширин кардем» (Забур 55:14). Ӯ хиёнати ӯро сахт ҳис кард: «Ҳатто дӯсти наздики худам, ки ба ӯ эътимод доштам, ки нони маро мехӯрд, пошнаи худро бар зидди ман бардошт» (Забур 41:9). «Ин душман нест, ки маро сарзаниш мекунад; пас ман метавонистам онро таҳаммул кунам. Ва на касе, ки маро нафрат дорад... пас ман метавонистам аз ӯ пинҳон шавам. Аммо ин ту будӣ, марде баробари ман, ҳамроҳам ва шиноси ман» (Забур 55:12-13). Довуд аз маслиҳати Аҳитофел ба Абсалом бештар аз исёни Абсалом метарсид, зеро ӯ давлатмарди хеле мӯҳтарам буд. «Маслиҳати Аҳитофел... гӯё касе аз оракули Худо пурсида бошад» (2 Подшоҳон 16:23).
Довуд дуо кард: «Эй Худованд, ман дуо мекунам, маслиҳати Аҳитофелро ба беақлӣ табдил деҳ» (15:31). Дар ин ҷо Довуд ба мо намунае медиҳад, ки мо низ метавонем дуо кунем, ки Худо нақшаҳои шариронро шикаст диҳад: «Дуои самарабахш ва гарми марди одилона бисёр кор мекунад» (Яъқуб 5:16). Худованд ба дуои Довуд ҷавоб дод: «Худованд қасд дошт, ки маслиҳати хуби Аҳитофелро шикаст диҳад... то ки Худованд ба Абсалом фалокат орад» (2 Подшоҳон 17:14).
«Довуд ба қуллаи кӯҳ расида буд, ки дар он ҷо Худоро ибодат мекард» (15:32). Ин бояд ба мо омӯзонад, ки душвориҳо набояд ибодати моро боздоранд. Мо метавонем Худовандро ҳам дар водӣ ва ҳам дар қуллаи кӯҳ ба ҳамон андоза ибодат кунем. Ҳарчанд Довуд аз хайма дур буд, Худо ҳанӯз дастрас буд. Ҳеҷ чиз набояд моро аз ибодати Худованд боздорад.
Мушовирони мухолиф
Дар 2 Подшоҳон 17, мушовирони Абсалом, Аҳитофел ва Ҳушай, дар бораи он ки оё дар ин вақт ба Довуд ҳамла кунанд ва чӣ гуна ҳамла кунанд, маслиҳатҳои мухолиф доданд. Маслиҳати Аҳитофел чунин буд: «Бигзор ман дувоздаҳ ҳазор мардро интихоб кунам ва ман имшаб бархоста, Довудро таъқиб мекунам. Ман ба ӯ дар ҳоле ки ӯ хаста ва заиф аст, ҳамла мекунам... ва ман танҳо шоҳро мезанам. Он гоҳ ман ҳамаи мардумро ба назди ту бармегардонам» (17:1-3). Агар Довуд нест карда мешуд, исён хотима меёфт ва Абсалом шоҳ мешуд. Пешниҳоди хунсардонаи Аҳитофел барои куштани тадҳиншудаи Худованд аз ҷониби Абсалом ва ҳамаи пирони Исроил бо хушнудӣ қабул карда шуд (17:4). Аммо Аҳитофел бо Худованд, ки Довудро дӯст медошт, ҳисоб накарда буд.
Вақте ки Абсалом ба Ҳушай маслиҳати Аҳитофелро гуфт, Ҳушай пешниҳод кард, ки куштани Довуд он қадар кори оддӣ нест, ки Аҳитофел гумон мекард, зеро Довуд як собиқадори сахтгир бо ҷанговарони шуҷоъ буд. Ҳушай ҳамчунин гуфт, ки Довуд эҳтимол пинҳон шудааст ва дар фирор аз дастгирӣ моҳир аст. Ба ҷои ин, Ҳушай чунин гуфт: «Ман маслиҳат медиҳам, ки тамоми Исроил ба назди ту ҷамъ оварда шавад... ва ту шахсан ба ҷанг равӣ» (17:11). Дувоздаҳ ҳазор марде, ки Аҳитофел хоста буд, бар зидди Довуд ва ҷанговарони ӯ муваффақ нахоҳанд шуд. Абсалом бояд ҳамаи мардони Исроилро сафарбар кунад, то падарашро бо қувваи зиёди шумора мағлуб кунад. Дар ин ҷо як дарси амалӣ мавҷуд аст: Ҳеҷ гоҳ қувваи душманони рӯҳониро кам накунед ва беҳтарин воситаҳои бартараф кардани онҳоро ҷустуҷӯ кунед. Шайтон одатан бо ногаҳонӣ ҳамла мекунад ва ӯ 6000 сол таҷрибаи васваса кардани моро аз он вақте ки бори аввал волидони моро дар Боғ васваса кард, дорад. Мо бояд эҳтиёткор бошем, вагарна ӯ моро мағлуб хоҳад кард.
Ҳушай дар маслиҳат додан ба Абсалом барои ҷамъ овардани қувваи бузург вақтро кашол медод. Ҳар қадаре ки Абсалом амалро ба таъхир меандохт, ҳамон қадар ҳадафи аслии Ҳушай беҳтар ба даст меомад – ба Довуд вақти бештар додан, то қувваҳои худро омода кунад ва беҳтарин маконро барои ҷанг интихоб кунад. Ин аз маслиҳати Аҳитофел комилан фарқ дошт: «Ман... имшаб Довудро таъқиб мекунам». Ҳушай ҳамчунин пешниҳод кард, ки Абсалом «шахсан ба ҷанг равад». Ин маслиҳат боиси марги Абсалом шуд. Агар ӯ маслиҳати Аҳитофелро пайравӣ мекард, дар Ерусалим бехатар мемонд. Бо қабули маслиҳати Ҳушай барои шахсан ба ҷанг рафтан, ӯ ба марги худ рафт.
Аммо Худованд буд, на Ҳушай, ки маслиҳати Аҳитофелро шикаст дод: «Зеро Худованд қасд дошт, ки маслиҳати хуби Аҳитофелро шикаст диҳад... то ки Худованд ба Абсалом фалокат орад» (17:14). Худованд ба Ҳушай маслиҳат дод ва сипас Абсаломро водор кард, ки онро пайравӣ кунад. Тавассути қасди Ҳушай, ки ҳамчун ҷосус барои Довуд амал мекард, шоҳ наҷот ёфт. Худои мутлақ «ҳама чизро мувофиқи маслиҳати иродаи Худ ба амал меорад» (Эфсӯсиён 1:11). Ва «Ҳаққи Таоло дар салтанати одамон ҳукмронӣ мекунад» (Дониёл 4:17). Хуб аст, ки бидонем, ки Худо барои ҳифз ва некӯаҳволии халқи Худ дахолат мекунад. Худо маслиҳати Ҳушайро барои наҷот додани Довуд истифода бурд. Аҳитофел, пас аз дидани шикасти маслиҳаташ ва натавонистани куштани шоҳ, худро бо овехтан кушт, ки моро ба Яҳудои Исқарют, ки ӯ низ худро овехта буд, ёдоварӣ мекунад (Матто 27:5).
Ҷанги шаҳрвандӣ
Ҷанги шаҳрвандӣ буд. Артиши Довуд се дивизия дошт, ки аз ҷониби Заъоб, Абишай ва Иттай фармондеҳӣ мешуданд. Довуд омода буд, ки ба ҷанговарони худ ҳамроҳ шавад, аммо мардум гуфтанд: «Ту ҳоло баробари даҳ ҳазор нафари мо ҳастӣ» (2 Подшоҳон 18:3). Вақте ки сардорони ӯ рафтанд, ӯ гуфт: «Ба хотири ман бо ҷавон Абсалом мулоим муносибат кунед» (18:5).
Ҷанг дар ҷангали ваҳшӣ, бо бисёр дараҳои нишеб сурат гирифт. Абсалом 20,000 мардро аз даст дод «ва ҷангал дар он рӯз бештар аз шамшер одамонро фурӯ бурд» (18:8). Абсалом фирор кард, аммо мӯи ӯ ба шохаи дарахти булут печид ва «ӯ дар миёни осмон ва замин овезон монд» (18:9). Аввалин марде, ки ӯро дид, ӯро намекушт, зеро ӯ дархости шоҳро шунида буд. Аммо яке аз сардорони Довуд, Заъоби беинсоф, «се найзаро ба дасташ гирифт ва онҳоро аз дили Абсалом гузаронд, дар ҳоле ки ӯ ҳанӯз зинда буд» (18:14). Заъоб фармони шоҳро дар бораи мулоим муносибат кардан бо Абсалом нодида гирифт; ҷасади ӯ ба чоҳ партофта шуд ва бо сангҳо пӯшонида шуд – қабри ҷинояткор.
Бо марги Абсалом, исён хотима ёфт. Заъоб медонист, ки марги Абсалом исёнро хотима медиҳад. Довуд дар дарвозаи шаҳр нишаста, бо изтироб интизори хабар буд. Вақте ки Довуд шунид, ки писараш мурдааст, ӯ гиря кард ва фарёд зад: «Эй писарам Абсалом... кош ман ба ҷои ту мемурдам!» (18:33). Довуд писарашро дӯст медошт ва вақте ки ӯ мурд, хеле ғамгин шуд, зеро ӯ аз муносибати писараш бо Худованд мутмаин набуд. Довуд шоҳи бузург, аммо падари бад буд ва Абсалом далели нокомии ӯ буд.
