Наҷот ёфтам, чӣ қадар дӯст медорам, ки онро эълон кунам! Бо хуни Барра наҷот ёфтам; Бо раҳмати бепоёни Ӯ наҷот ёфтам, фарзанди Ӯ ҳастам ва то абад хоҳам буд. —Фанни Ҷ. Кросби (1820-1915)
Қурбониҳое, ки дар Аҳди Қадим тасвир шудаанд, ба мо намудҳо, дарсҳо ва татбиқҳои зиёдеро пешниҳод мекунанд. Ғайр аз заминаи таърихӣ ва маънои онҳо барои он рӯзҳо, онҳо ба омадани Масеҳ ва қурбонии Ӯ ишора мекарданд. Худованд Исо инро дар суханони худ ба Ниқӯдимус ҷамъбаст кард: «Зеро Худо ҷаҳонро чунон дӯст дошт, ки Писари ягонаи Худро дод, то ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, талаф нашавад, балки ҳаёти ҷовидонӣ дошта бошад» (Юҳанно 3:16 NKJV). Омадани Масеҳ ба ин ҷаҳон ва кори анҷомёфтаи Ӯ дар салиб – аз ҷумла эҳё, баландбардорӣ ва нишасти ҳозираи Ӯ дар дасти рости Худо – асоси наҷоти моро таъмин мекунад.
Аҳди Ҷадид ин масъалаҳои муҳимро бо дастурҳо оид ба чӣ гуна наҷот ёфтан ва сипас ҳамчун имондорон зиндагӣ кардан, ба Ӯ хидмат кардан ва интизори бозгашти Ӯ буданро муфассал баён мекунад. Павлус, масалан, ба масеҳиёни Таслӯникӣ навишт: «Шумо аз бутҳо ба Худо рӯ овардед, то ба Худои зинда ва ҳақиқӣ хидмат кунед ва Писари Ӯро аз осмон интизор шавед, ки Ӯро аз мурдагон эҳё кард, яъне Исо, ки моро аз хашми оянда наҷот медиҳад» (1 Таслӯникиён 1:9-10). Ин аҳд доктринаҳои марбут ба омадани Масеҳро дар бар мегирад ва маънои кори Ӯро таълим медиҳад, чунон ки порчаҳои зерин ба таври возеҳ нишон медиҳанд:
«Бузург аст сирри худотарсӣ: Худо дар ҷисм зоҳир шуд, дар Рӯҳ сафед карда шуд, аз ҷониби фариштагон дида шуд, дар байни халқҳо мавъиза карда шуд, дар ҷаҳон ба Ӯ имон оварда шуд, дар ҷалол қабул карда шуд» (1 Тимотиюс 3:16).
- «Тамоми Навиштаҳо аз илҳоми Худост ва барои таълим, барои сарзаниш, барои ислоҳ, барои тарбия дар адолат муфид аст, то ки марди Худо комил бошад, барои ҳар кори нек комилан муҷаҳҳаз бошад» (2 Тимотиюс 3:16-17).
- Навиштаҳо як воҳиди комил аст. Ҳар як қисм бо дигар қисмҳо алоқаманд аст ва ба ҳамдигар равшанӣ меандозад. Мо наметавонем ягон порчаро аз заминаи он ҷудо кунем ва набояд як қисмро аз дигар қисмҳо боло гузорем, зеро тамоми Навиштаҳо – Ҳастӣ 1:1 то Ваҳй 22:21 – ба ҳамдигар вобастаанд ва барои фаҳмиши мо дар бораи фикрҳои Худо заруранд. Ин ҳамчунин вақте дуруст аст, ки мо табиати қурбонии Масеҳро баррасӣ мекунем. Ин доктрина махсусан дар Номаҳои Аҳди Ҷадид мавҷуд аст, аммо мо набояд ин порчаҳоро аз боқимондаи Навиштаҳо ҷудо кунем. Ғайр аз ин, порчаҳое, ки мо аллакай иқтибос овардем, нишон медиҳанд, ки чӣ гуна Каломи навиштаи Худо шахсияти Исои Масеҳро бо кори Ӯ ва натиҷаҳои он зич алоқаманд мекунад. Дар саҳифаҳои зерин мо дар бораи кори Ӯ ҳамчун Офаридгор, балки ҳамчун Наҷотдиҳанда – ҳарчанд ҳарду мавзӯъ моро ба ибодати Ӯ, ҳоло ва то абад мебаранд (Ваҳй 4:10-5:14).
Ин моро ба баъзе аз истилоҳҳое меорад, ки баъзан барои ҷамъбасти маънои кори наҷотбахши Масеҳ истифода мешаванд: кафорат, наҷот, бахшиш ва адолат.
Кафорат
Вақте ки мо истилоҳҳоеро истифода мебарем, ки дар Китоби Муқаддас мавҷуд нестанд, мо дар хатари ҷорӣ кардани мафҳумҳои нодуруст қарор дорем, аммо ҳатто истифодаи истилоҳҳои библиявӣ дурустии моро кафолат намедиҳад. Истилоҳи кафорат як ҷанбаи муҳими кори наҷотбахши Масеҳро нишон медиҳад, яъне Ӯ ивазкунандаи мо шуд, то хашми Худоро, ки мо сазовор будем, таҳаммул кунад. Дар хотир доред, ки хуни Ӯ моро аз гуноҳҳоямон пок кард. Аҳди Қадим аксар вақт истилоҳҳои «кафорат кардан», «кафорат» ё «фидия»-ро барои тарҷумаи ибронӣ истифода мебарад. кафар, ки аслан маънои «пӯшонидан»-ро дорад. Аз ҷиҳати ҷисмонӣ, Нӯҳ моддаи қатронмонандро бо номи «қатрон» барои пӯшонидан чӯби гоферро дар дохил ва беруни киштӣ истифода бурд (Ҳастӣ 6:14). Баъдтар, хуни қурбонии Фисҳ пӯшонид писари нахустзодаро ва ӯро аз хашми Худо наҷот дод (Хуруҷ 12:1-13). Баъзан, як пӯшиш бо нуқра (Хуруҷ 30:12-16) ё тилло (Ададҳо 31:50) таъмин карда мешуд. Аммо, ин воситаҳо танҳо метавонистанд пӯшонанд гуноҳро; онҳо ҳеҷ гоҳ наметавонистанд онро нест кунанд ё дур кунанд.
Қурбонии комили Масеҳ масъалаи ҳолати гуноҳкоронаи моро як бор ва барои ҳама ҳал кард (2 Қӯринтиён 5:21; Ибриён 10:10-12). Худо гуноҳҳои моро бахшид, аммо Ӯ наметавонист «гуноҳ»-ро, яъне табиати гуноҳкоронаи моро бахшад. Худованд Исо ивазкунандаи мо шуд ва ҷои моро дар зери доварии Худо гирифт. Ҳеҷ каси дигар наметавонист ин корро кунад, аммо Ӯ тавоно ва хоҳишманд буд, ки хуни Худро резад ва ҷони Худро диҳад (Ибодат 17:11). Ӯ ин корро дар вақти муносиб, ба таври дуруст ва ҳамчун қурбонии олӣ анҷом дод, ки Худоро дар ҳама тафсилоти ҳаёти худ ҷалол дод.
Наҷот
Ин истилоҳ ба қурбоние ишора мекунад, ки барои пардохти ҷазо ва таъмини натиҷаҳои муборак лозим буд, ки гуноҳкорро озод карда, ӯро аз зарар ва хатар нигоҳ медорад. Худованд Исо «Худои муборак то абад» аст (Румиён 9:5), ва Ӯ Инсон шуд – Калом ҷисм шуд (Юҳанно 1:14) – то Наҷотдиҳандаи мо гардад. Ҳамаи одамон комилан ноком шуданд, аммо Худованд Исо хуни Худро дар салиб рехт, талаботи муқаддас ва одилонаи Худоро қонеъ кард ва асоси заруриро барои наҷот ёфтани ҳама гузошт (2 Қӯринтиён 5:15). Ин наҷот барои ҳама дастрас аст, аммо он бояд бо имон қабул карда шавад (Юҳанно 3:16). Бо ин кор, мо ба қаламрави наҷот дохил мешавем, ки дар он мо берун аз талаботи душман ҳастем, ҳарчанд ҷаҳоне, ки дар он зиндагӣ мекунем, пур аз зулмот ва гуноҳ аст, дар зери таъсири душман.
Лаҳзае, ки мо имон меоварем, бо Наҷотдиҳандаи бузурги худ, ки моро аз назорати ин ҷаҳон наҷот дод, аммо сипас моро ба ин ҷаҳон фиристод, то Ӯро дар ҷое, ки салиб кашида шуд, намояндагӣ кунем, муайян карда мешавем. Ҳоло мо Ӯро, ҳамчун Наҷотдиҳанда, интизорем, ки моро аз ин ҷо дар рабудан аз ҷиҳати ҷисмонӣ дур кунад (1 Қӯринтиён 1:30; 1 Таслӯникиён 4:16-17). Ин ду порча нишон медиҳанд, ки ҳамаи захираҳои Худо дар Масеҳ ҳастанд, ки:
- Барои мо шудааст ҳикмат аз Худо,
- Моро бо Худо дуруст кард (адолат),
- Моро барои Худо ҷудо кард (муқаддаскунӣ), ва
- Боз хоҳад омад, то кори наҷотро, ҳатто нисбат ба ҷисмҳои мо, ба анҷом расонад.
Наҷоти мо дар салиб ва дар эҳёи Масеҳ ҳал шуд, зеро Ӯ нархи пурраеро, ки Худои муқаддас ва одилона талаб мекард, пардохт. Аммо, то ҷое ки ба мо дахл дорад, наҷоти мо танҳо вақте ба анҷом мерасад, ки Исо моро ба назди Худаш дар осмон барад. Аз ин рӯ, мо Ӯро ҳамчун Наҷотдиҳанда – ё Фидиядиҳанда – интизорем, ки бо қудрати аҷиб ҷисмҳои моро ба ҷисми пурҷалоли Ӯ мувофиқ хоҳад кард, як метаморфозаи ҳақиқӣ (Филиппиён 3:21). Дар як мижа задан (1 Қӯринтиён 15:52) Ӯ моро ба назди Худаш хоҳад бурд, то ки дар куҷое ки Ӯст, мо низ бошем (Юҳанно 14:3). Аҷиб, аммо ҳақиқӣ!
Вақте ки Исроил дар Миср зери назорати Фиръавн дар ғуломӣ буд, халқи Худо наметавонист ба Ӯ мувофиқи шартҳои Ӯ хидмат кунад. Он гоҳ Худо Мӯсоро ҳамчун наҷотдиҳандаи онҳо фиристод. Исроилиён наҷот ёфтанд, ки ин ба онҳо имкон дод, ки дар биёбон ва баъдтар дар Замини Ваъдашуда ба Худо хидмат кунанд. Ҳарчанд мо дар ин ҷаҳон зиндагӣ мекунем, мо дигар ба он тааллуқ надорем, зеро барои мо ин ҷаҳон хароб ё бесамар шудааст. Дар ин ҷо мо метавонем ба Худо хидмат кунем, чунон ки Исроил дар биёбон кард, аммо мо инчунин метавонем аллакай ба «Замини Ваъдашуда» – «осмонҳо» 1 – дохил шавем, то бо ганҷҳои осмонии худ машғул шавем.
Он чизе ки барои Исроил дар марҳилаҳои пайдарпай дуруст буд, барои мо ҳамзамон дуруст аст. Зеро ҳамаи инҳо дар як вақт дурустанд:
- Аз ҷиҳати ҷисм, мо дар ин ҷаҳон ҳастем;
- Аз ҷиҳати имон, ин ҷаҳон биёбон аст; ва
- Дар рӯҳҳои худ, дар мувофиқат бо Рӯҳи Муқаддас, мо дар осмонҳо дар Масеҳ ҳастем.
Ба қарибӣ Худованд Исо хоҳад омад ва моро ба он сарзамини осмонӣ хоҳад бурд, аммо дар ин миён мо метавонем ҳамаи баракатҳои осмонии худро соҳиб шавем (Эфсӯсиён 1:3). Худоро ҳамд гӯед! Воқеан, мавзӯи наҷот хеле бой аст.
Бахшиш
Ҳамчун гуноҳкорони гунаҳкор, мо на танҳо ба наҷот, балки ба бахшиш низ ниёз доштем. Ҳамин тавр, мо аз муносибати бемамониат бо Худованди худ, бо Худо ва бо дигар имондорон баҳра мебарем. Дар ин робита, курсии доварии Худо ва Масеҳ ҳамаи тафсилоти ҳаёти инфиродии моро ошкор хоҳад кард (Румиён 14:10-12; 2 Қӯринтиён 5:10), то ки мо бузургии файзи Худоро қадр кунем,2 дар бахшидани мо ва дар лаззат бурдан аз муоширати ҳақиқӣ пайваста. Ин муошират на танҳо барои мавридҳои махсус, ба монанди вохӯрӣ барои ёд кардани Ӯ (1 Қӯринтиён 11:20-31), балки ҳамеша аст. Аз ин рӯ, Павлус интизори пайдо шудан дар курсии доварӣ буд, зеро ӯ мехост, ки аллакай дар ин ҷо ва ҳоло бо Худо ва бо халқи Ӯ комилан «мувофиқ» бошад.
Мо набояд аз маҳкумияти Худо битарсем, зеро Масеҳ дар салиб ба ҷои мо маҳкум шуд (2 Қӯринтиён 5:21; Ғалотиён 3:13). Мо набояд фикр кунем, ки мо бояд ҳанӯз аз раванди поксозии минбаъда гузарем, зеро мо аллакай пок шудаем (Қӯлассиён 1:20-22). Ҳамон тавре ки рамзи визуалӣ салиб пайвасти амудӣ ва уфуқиро нишон медиҳад, ҳамин тавр бахшиш дар робита бо Худо – ки аввал меояд – ва сипас бо ҳамсоягон ва имондорони мост. Қӯлассиён 3:13-ро баррасӣ кунед: «Ба ҳамдигар тоқат кунед ва ҳамдигарро бахшед, агар касе аз дигаре шикоят дошта бошад; чунон ки Масеҳ шуморо бахшид, шумо низ ҳамин тавр кунед.»
Дар тӯли абадият мо аз он чизе ки бахшиш ба мо овардааст, баҳра хоҳем бурд.
Адолат
Ҳамчун Инсон, Худованди мо Исо, дар ҳаёт ва марги худ, Худоро дар ҷое, ки Ӯ аз ҷониби тамоми инсоният беҳурматӣ шуда буд, ҷалол дод. Худованд Исо кореро анҷом дод, ки Худо, гӯё, қарздор дар назди тамоми насли инсонӣ гардид. Аз ин рӯ, рад кардани омадани Масеҳ ба ин ҷаҳон ва кори Ӯ дар салиб як масъалаи хеле ҷиддӣ аст.
Дар ҷаласаи доварии ниҳоӣ, тахти бузурги сафед, ҳамаи беимонон дар назди Инсоне хоҳанд истод, ки Худо ба Ӯ ваколати иҷрои довариро додааст, зеро Ӯ Писари Инсон аст (Юҳанно 5:27). Инсон Исои Масеҳ, ки Худост ва Худро барои наҷоти мо додааст (1 Тимотиюс 2:5-6), Довар хоҳад буд! Дар назди Ӯ, «замин ва осмон» гурехта хоҳанд рафт, ва ҳамаи онҳое, ки аз имон овардан ва наҷот ёфтан сарпечӣ карданд, доварӣ ва ба лаънати абадӣ маҳкум хоҳанд шуд (Ваҳй 20:11-15). Бар хилофи ин, ҳамаи онҳое, ки кори наҷоти Ӯро қабул мекунанд ва имон меоваранд, аллакай ҳоло дар назди Худо одилона эълон карда мешаванд3. Ин аст маънои адолат, ва он дарвозаҳои осмонро мекушояд. «Ӯ, ки Писари Худро дареғ надошт, балки Ӯро барои ҳамаи мо таслим кард, чӣ гуна бо Ӯ ҳама чизро ба мо ройгон нахоҳад дод?» (Румиён 8:32).
Ман хонандагонро ташвиқ мекунам, ки аз конкорданс истифода баранд, то порчаҳоеро, ки ба мавзӯъҳои дар боло зикршуда ишора мекунанд, пайдо ва ҷустуҷӯ кунанд. Инчунин, қисмҳои Навиштаҳоро дар бораи хуни Барра, муҳаббати Худо, файзи ошкоршудаи Худо ва ҳуқуқҳои нигоҳдоштаи Ӯ ва бисёр мавзӯъҳои дигари марбут ба он омӯзед. Чунин кӯшишҳо ба ҳаёти шумо баракати бузург хоҳанд овард, зеро шумо табиати ҳақиқии қурбонии Масеҳро хоҳед донист.
ЭЗОҲҲО
- Ба Эфсӯсиён 1:3,20, 2:6, 3:10, 6:12 нигаред.
- Аҳди Ҷадиди юнонӣ ду калимаи гуногунро истифода мебарад. Яке бо файз алоқаманд аст ва таъкид мекунад, ки бахшиш бесазовор аст, дигаре ин ки Худо ҳамаи айбҳоро бар зидди мо «раҳо кардааст».
- Румиён ба масъалаи адолати Худо ва чӣ гуна Ӯ гуноҳкори тавбакардаро «одилона» эълон мекунад, сару кор дорад. Ин нома калимаҳои гуногунеро дар бар мегирад, ки ба ҳамон решаи асосии юнонӣ алоқаманданд. Ҳамагӣ, мо 77 чунин ишораро дар Румиён пайдо мекунем.
Намоиши олӣ ҳикмати бепоён дар роҳи иҷрои ҳадафи абадии Худо дида мешавад. Салиб маркази он аст (Аъмол 2:23). Он қудрати бузурги муттаҳидкунандаи коиноти саодат аст. Бо инсон шудан, Писар муносибати абадиро ба инсоният овард, зеро Ӯ вақте ки Инсон шуд, Писар буданро қатъ накард. Писар, аз рӯи табиат ва муносибати абадӣ, Инсон шуд, то бимирад, то талаботи муқаддасии илоҳӣ дар ворисони пешбинишуда ба писарӣ қонеъ карда шаванд. Дар баландӣ ҷалол ёфта, Ӯ Нахустзодаи бисёр бародарон аст. —Ҷеймс МакБрум (1934, мутобиқшуда).
