Дар моҳи сентябри соли 2003, ман дар Лондон будам ва «марди ҷодугар» Дэвид Блейнро дидам, ки дар як қуттии хурди плексигласӣ, ки аз кран дар соҳили ҷанубии дарёи Темза, дар наздикии пули Тауэр баланд бардошта шуда буд, хобида буд. Баъд аз он, ӯ барои ноил шудан ба ҳадафи худ, яъне 44 рӯз рӯза гирифтан, танҳо бо об, шӯҳрати байналмилалӣ пайдо кард. Дар давоми рӯзааш, ӯ мавриди тамасхури одамони аҷибу ғариб қарор гирифт, ки тамоми кӯшиши худро карданд, то кори ӯро то ҳадди имкон нороҳат кунанд.
Аммо оё рӯза ҳамин аст? Ман фикр намекунам! Дар асл, маҳз ҳамин муносибати намоишкории динӣ аст, ки Худованди мо дар Матто 6:16-18 аз он ҳушдор медиҳад. Рӯза як инзиботи шахсӣ аст, корест, ки бояд пинҳонӣ анҷом дода шавад, то танҳо Падари Осмонии мо онро бубинад; ва ҳар гуна мукофот аз Ӯ хоҳад омад, на аз каси дигар.
Бисёре аз динҳо рӯзаро ҳамчун як қисми амалияи ҳатмии худ доранд. Рӯзаи «қисман»-и Рамазони мусулмонон маълум аст. Ҳатто калимаи «наҳорӣ» ба мо хотиррасон мекунад, ки хӯроки субҳ вақтест, ки мо рӯзаро «мешиканем», ки дар соатҳое, ки мо хӯрок намехӯрем, рух медиҳад, зеро бадан дар хоб қисман «хомуш» шудааст. Ба ғайр аз як ишораи эҳтимолӣ дар Дониёл, вақте ки ӯ дар мотами худ парҳези худро бо худдорӣ аз «хӯрокҳои лазиз» ба монанди шароб ва гӯшт маҳдуд кард (Дониёл 10:3), амалияи Китоби Муқаддас «мутлақ» рӯза гирифтан – муддате бе тамоми хӯрок будан – ба назар мерасад.
Баъзе масеҳиён дар чил рӯзи Рӯзаи бузург пеш аз Пасха рӯзаи қисман мегиранд ва ҷамъиятҳои масеҳии православӣ ва ғарбӣ дар тӯли асрҳо рӯзаро дар шакли муайян тавсия додаанд. Лютер, Калвин ва Уэсли маълум буданд, ки рӯзаро ҳамчун ёрирасон ба дуо истифода мебурданд. Ҳатто дар моҳи марти соли 2003, Сенати Иёлоти Муттаҳида қароре қабул кард, ки дар замони ҷанг ва терроризм рӯзи миллии фурӯтанӣ, дуо ва рӯзаро талаб мекард.
Назари Аҳди Қадим
Барои муайян кардани сабабҳои рӯза гирифтан, ҷои хубе барои оғоз дар Аҳди Қадим аст. То он даме, ки муайян карда мешавад, ба халқи заминии Худо, яҳудиён, аз ҷониби Мусо дастур дода нашуда буд, ки рӯза гиранд. Наздиктарин чизе, ки мо ба он мерасем, дар Рӯзи Кафорат буд, вақте ки ба онҳо гуфта шуд, ки «ҷонҳои худро азоб диҳанд», иборае, ки ба назар мерасад рӯза гирифтанро дар бар мегирифт (Ибодат 16:29-31). Ин тафсирро Ишаъё 58:3 тасдиқ мекунад, ояте, ки мувозинати қавӣ байни «азоб додани ҷонҳо» ва рӯза гирифтанро нишон медиҳад. Ҳамин тавр, дар ин ҷо, як ҷашни муҳими солона барои миллати яҳудӣ як фурсати рӯза гирифтанро фароҳам овард.
Дигар рӯзаҳои динӣ, ки дар Закарё зикр шудаанд, пас аз бозгашти боқимондаи яҳудиён аз бадарға (Закарё 8:18-19), бояд мавридҳои шодӣ бошанд, на ғам, аммо ҳеҷ гуна сабте дар бораи таъсиси онҳо аз ҷониби Худо вуҷуд надорад. Аммо, шубҳае нест, ки шахсони алоҳида ва гурӯҳҳои яҳудиён дар мавридҳои муайян бо сабабҳои гуногун рӯза мегирифтанд. Инҳоянд чанд мисол:
° Роҳнамоии миллӣ:
Вақте ки ӯро лашкари азими мӯобиён, аммӯниён ва эдомӣ таҳдид мекард, Еҳӯшофат «дар саросари Яҳудо рӯза эълон кард ... то Худовандро» дар дуо ҷӯяд (2 Вақоеънома 20:3).
° Тавбаи миллӣ:
Исроил як рӯз дар Мисфо рӯза гирифт, вақте ки Самуил онҳоро ҷамъ овард, пас аз он ки сандуқи аҳд ба Яҳудо баргардонида шуд, пас аз он ки филистиён онро нигоҳ дошта буданд. Ин эътирофи гуноҳ буд, ки тамоми миллат аз Худо дур шуда, бутҳоро ибодат мекард (1 Самуил 7:6).
° Мотами умумӣ:
Довуд ва гурӯҳи тарафдорони вафодори ӯ пас аз марги Шоул ва Йӯнотон дар ҷанг бар зидди амалеқиён як рӯз рӯза гирифтанд (2 Самуил 1:12). Ин ифодаи шадиди ғамгинӣ аз подшоҳи кушташуда ва писараш ва аз шарме буд, ки аз шикасти онҳо ба миллат оварда шуд.
° Ғами шахсӣ:
Довуд инчунин ҳамчун нишонаи андӯҳи худ аз бемории кӯдаке, ки аз муносибати зинокоронаи ӯ бо Батшоба таваллуд шуда буд, рӯза гирифт. Пайғамбар Нотон ба ӯ гуфт, ки кӯдак ҳамчун ҷазо барои гуноҳаш мемирад. Аммо, ба назар мерасад, ки Довуд бовар дошт, ки Худованд метавонад фикри худро тағйир диҳад ва ба кӯдак иҷозат диҳад, ки зинда монад, аз ин рӯ ӯ рӯза гирифт. Пас аз марги кӯдак, ӯ рӯзаашро шикаст. Дар муносибати ӯ метавонад унсури ҷустуҷӯи роҳнамоӣ ва бедор кардани умед низ вуҷуд дошта бошад (2 Самуил 12:16-23).
° Эътирофи ивазӣ:
Эзро низ мотам гирифт ва рӯза дошт, на аз сабаби коре, ки ӯ карда буд, балки аз сабаби гуноҳи дигарон, ки аз асорати Бобил баргашта буданд, то деворҳои Ерусалимро аз нав созанд. Ӯ сахт ғамгин буд, зеро бисёре аз мардон, аз ҷумла коҳинон ва левиён, ки бояд беҳтар медонистанд, бо бутпарастон издивоҷ карда буданд (Эзро 10:6). Ин эътирофи ӯ аз номи дигарон буд, ки бо гиря ва рӯза ҳамроҳӣ мешуд.
Амалияи Аҳди Ҷадид
Дар Аҳди Ҷадид рӯза гирифтан ҳанӯз ҳам идома дошт. Анна, як зани диндори яҳудӣ, аксар вақт рӯза мегирифт ва дуо мекард (Луқо 2:37). Баъзе фарисиёни сахтгир дар як ҳафта ду маротиба рӯза мегирифтанд (Луқо 18:12). Ва далелҳое дар замонҳои аввали Калисо вуҷуд дорад, ки яҳудиён ҳанӯз ҳам дар Рӯзи Кафорат рӯза мегирифтанд (Аъмол 27:9).
Дар ҳоле ки Исо тахмин мекард, ки шогирдонаш рӯза мегиранд, ягона мавриде, ки Ӯ рӯза гирифтааст, дар давоми чил рӯз дар биёбон, пеш аз васваса буд; сабаб метавонад ин бошад, ки дар биёбон хӯрок набуд. Аммо ин ба Ӯ имконият дод, ки васвасаи аввалини Шайтонро барои табдил додани сангҳо ба нон бартараф кунад.
Исо дар бораи арзиши рӯза гирифтан ҳеҷ таълимоте нагузошт ва пешниҳод мекунад, ки барои шогирдонаш рӯза гирифтан номуносиб буд, дар ҳоле ки Ӯ, домоди онҳо, бо онҳо буд. Ин бояд вақти шодӣ бошад. Пас аз он ки Ӯ онҳоро тарк кард, онҳо метавонистанд мисли дигарон рӯза гиранд (Матто 9:14-15).
Ба назар мерасад, ки пешвоёни аввали Калисо ҳангоми интихоби миссионерон ва пирон рӯза мегирифтанд (Аъмол 13:22-23; 14:23). Инҳо вақтҳои аҳамияти махсус буданд, ки бо дуоҳо барои роҳнамоӣ алоқаманд буданд. Дар ҳақиқат, дуо ва рӯза дар аксари порчаҳои Аҳди Ҷадид якҷоя меоянд, ва маҳз ҳамин омезишро бисёре аз масеҳиён библиявӣ медонанд.
Дар ҳеҷ яке аз номаҳо дар бораи рӯза гирифтан таълимоте нест, гарчанде ки Павлус рӯза мегирифт (2 Қӯринтиён 6:5). Аммо, дар заминаи ин порча, эҳтимол дорад, ки бе хӯрок мондани ӯ аз сабаби душвориҳое буд, ки ӯ дар сафарҳои гуногунаш дучор шуда буд, на ҳамчун як амали мушаххаси садоқат. Инчунин хуб ҳуҷҷатгузорӣ шудааст, ки амалияи рӯза гирифтан дар замони калисои аввали масеҳӣ маъмул буд, одатан дар робита бо вақтҳои дуо.
Имрӯз чӣ?
Дар сурати набудани дастури мушаххас дар номаҳо, ки рӯзаро як қисми ибодати муқаррарии масеҳӣ мегардонад, беҳтар аст, ки рӯҳи худдорӣ аз одат, на худдорӣ аз хӯрок, ҳамчун ҳақиқаттар ба моҳияти таълимоти расулон дониста шавад. Ин метавонад баъзан бе хӯрок монданро дар бар гирад, зеро шиддати таҷриба хӯрокхӯриро нолозим ё ғайриимкон мегардонад. Агар вақти рӯза барои имкон додани дуои мутамарказтар ва пуршиддаттар, барои таҷрибаи эҳсоси тезтари нокомии рӯҳонӣ, фурӯтании ҳақиқӣ ва имони навшуда истифода шавад, он бешубҳа арзишманд хоҳад буд. Вақте ки Павлус дар бораи «мушт задан» ё инзибот додани бадани худ барои тобеъ кардани он сухан меронад (1 Қӯринтиён 9:27), ӯ шояд рӯзаро дар назар дошта бошад, ҳамчун як ҷанбаи худдорӣ, ки ӯро аз маҳрум шудан аз хидмати масеҳӣ нигоҳ медошт.
Шояд масеҳиён дар кишварҳои сарватманди ғарбӣ имрӯз бояд аз ҳад зиёд хӯрданро ҳамчун гуноҳи пурхӯрӣ баррасӣ кунанд ва одатҳои хӯрокхӯрии худро ба тарзи ҳаёти соддатар мувофиқат кунанд. Миссионерон аксар вақт масеҳиёни ҷаҳони сеюмро рӯзадор мебинанд, на аз он сабаб, ки ин як инзиботи рӯҳонӣ аст, балки аз он сабаб, ки ин имондорон имкони харидани хӯрок надоранд. Дар ин ҳолатҳо рӯза маънои нав пайдо мекунад.
Ин метавонад моро дар кишварҳои ғарбӣ водор созад, ки пеш аз он ки дандонҳои худро ба як стейки калон фурӯ барем, ду бор фикр кунем, дар ҳоле ки нисфи он кофӣ хоҳад буд ва чоряки он мувофиқ! Чунин мулоҳиза бояд ба рӯзаи мо маънои бештар бахшад ва дуоҳои моро барои ҷаҳони Худованд ва миллиардҳо одамони ниёзмандаи он тақвият бахшад. Худдорӣ аз одат, ки рӯзаро барои мақсадҳои мушаххас дар бар мегирад, бояд арзишманд бошад, агар натиҷаҳои он фурӯтанӣ, фаҳмиши рӯҳонӣ ва шафоати мутамарказтар бошанд.
ЭЗОҲИ ХОТИМАВӢ Ду ишораи дигар ба рӯза дар ҳаёти Павлус вуҷуд дорад (Аъмол 10:30; 1 Қӯринтиён 7:5), аммо далелҳои матнӣ бар зидди онҳо будани онҳо ҳамчун як қисми дастнависҳои аслӣ аст ва бисёре аз тарҷумаҳо онҳоро дар бар намегиранд. Инчунин дар бораи тамоми оятҳои Матто 17:21 ва Марқӯс 9:29, ки дар баъзе дастнависҳои аввалия ёфт намешаванд, шубҳа вуҷуд дорад.
