«Хушо ба ҳоли сулҳофарон»
Вақте ки Худованди мо Исои Масеҳ оғоз кард Паёми худро дар Матто 5–7, ки «Мавъизаи болои кӯҳ» ном дорад, Ӯ бо чанд баракати аҷиб оғоз кард. Яке аз ин баракатҳо дар Матто 5:9 (KJV) оварда шудааст, ки мегӯяд: «Хушо ба ҳоли сулҳофарон, зеро онҳо фарзандони Худо номида хоҳанд шуд». Ин баракат имондорро ба Худо ҳамчун яке аз худаш мепайвандад. Тааҷҷубовар нест, ки ин тавр аст, зеро ин сифати муҳими Худост: Ӯ гунаҳкоронро тавассути кори Худованд Исои Масеҳ дар салиби Ҷолҷото ба таври осоишта ба худ меорад. Ба маънои муайян, Худо сулҳофари ҳақиқӣ аст ва ҳамаи онҳое, ки сулҳофарон амал мекунанд, «фарзандони Худо» ё дар баъзе тарҷумаҳо, «писарони Худо» номида хоҳанд шуд.
Ҳамчун имондорон ба Масеҳ, дар Румиён 5:1 ба мо гуфта шудааст: «Пас, азбаски мо ба воситаи имон сафед карда шудаем, ба воситаи Худованди мо Исои Масеҳ бо Худо сулҳ дорем». Ғайр аз ин, дар Қӯлассиён 1:20-21 мехонем: «Ва ба воситаи Ӯ ҳама чизро бо Худ оштӣ дод, сулҳро ба воситаи хуни салиби Ӯ барқарор кард, ба воситаи Ӯ, мегӯям, чизҳое, ки дар замин ҳастанд, ё чизҳое, ки дар осмон ҳастанд. Ва шумо, ки замоне бегона ва душман дар фикри худ бо корҳои бад будед, акнун Ӯ шуморо оштӣ дод». Ин ва бисёр оятҳои дигари Навишта сулҳеро, ки Худо ба ҳаёти ҳар касе, ки имон дорад, овардааст, таъкид мекунанд. Худо сулҳофари барҷаста аст.
Ҳамин тавр, хоҳиши Худо ин аст, ки онҳое, ки ба Писари Ӯ барои наҷот эътимод доранд, ин хислати сулҳофариро инъикос кунанд. Ин хеле амалӣ аст ва мо баъзе мисолҳоро дар Навишта меомӯзем, то бубинем, ки барои сулҳофарон будани мо кадом хислатҳои дигар заруранд.
Беғаразӣ
Дар Ҳастӣ 13 мо мисоли сулҳофариро дар ҳаёти Иброҳим, ки баъдтар Авраам номида шуд, ва ҷиянаш Лут дорем. Пас аз бозгашт аз Миср ба Сарзамини Ваъда, ки Иброҳим ҳеҷ гоҳ набояд тарк мекард, ӯ худро дар миёнаи баҳс қарор дод.
Дар Миср, Фиръавн ба Иброҳим чорвои зиёд дод (12:16), ки Сороро барои худ мехост. Аз сабаби он чизе, ки ба ӯ гуфта шуд, Фиръавн фикр мекард, ки Соро танҳо хоҳари Иброҳим аст. Фиръавн баъдтар фаҳмид, ки Соро зани Иброҳим аст. Сипас ӯ Иброҳимро сарзаниш кард ва ӯро фиристод.
Пас аз бозгашт ба Сарзамини Ваъда, чорвои зиёде, ки Фиръавн ба Иброҳим дода буд, сабаби низоъ байни чӯпонони Иброҳим ва Лут, дар мавриди замини чарогоҳи зарурӣ гардид. Ин низоъ қариб бешубҳа аз ҷониби канъониён ва фариззиён, ки ҳанӯз дар замин буданд, мушоҳида шуд (13:7). Бо назардошти ин, мо мепурсем: «Оё мо ҳеҷ гоҳ таъсири манфии низоъ байни имондоронро ба атрофиёнамон ба назар мегирем?» Чӣ қадар ғамгин аст, вақте ки имондорон бо ҳамдигар муросо карда наметавонанд! Ин барои мо шармандагист, вақте ки байни имондорон низоъ вуҷуд дорад ва беимонон метавонанд моро айбдор кунанд, ки аз онҳо фарқ надорем – ва шояд ҳатто бадтар. Чӣ қадар ҳолати рӯҳонии ғамгинро мо нишон медиҳем, вақте ки ин дар бораи мо дуруст аст!
Иброҳим, ки марди калонсолтар ва амаки Лут буд, бо ҷиянаш дар бораи вазъият сӯҳбат кард. Ӯ аввал низоъро эътироф кард ва нишон дод, ки он набояд идома ёбад. Сипас Иброҳим ба Лут хотиррасон кард: «мо бародарем» (ояти 8). Ин бояд барои мо сабаби кофӣ бошад, ки дар сулҳ роҳ рафтанро хоҳем. Хеле муҳим аст, ки аз назар нагузаронем, ки мо ҳамкорон имондорон дар Масеҳ ҳастем! Ҳамчун бародарони ҳамкор, мо набояд низоъ дошта бошем, балки сулҳ бояд ҳолати муқаррарӣ дар байни мо бошад. Ниҳоят, Иброҳим ба Лут интихоби ҷои чаронидани чорвояшро пешниҳод кард. Лут чӣ қароре қабул кунад, Иброҳим интихоби ӯро қабул мекард ва чорвояшро дар ҷои дигар мечаронд. Ин пешниҳоди беғаразона аз ҷониби Иброҳим буд.
Лут бояд фавран қисми худро дар низоъ эътироф мекард ва ба Иброҳим имконият медод, ки аввал қарор кунад, ки ҳайвоноташро дар куҷо чаронад. Мутаассифона, Лут дар ҳолати пасти рӯҳонӣ қарор дошт, вақте ки ӯ интихоби худро дар бораи чаронидани ҳайвоноташ ва зиндагӣ кардан кард. Ӯ худхоҳона амал кард ва барои худ заминеро интихоб кард, ки беҳтарин ба назар мерасид. Ин қарор дар ниҳоят ба суқути Лут оварда расонд (ниг. оятҳои 10-11, 19:1-38). Аммо, мо шукргузорем, ки аз 2 Петрус 2 медонем, ки Лут имондори ҳақиқӣ буд:
Худо… Лути одилеро, ки аз рафтори зишти шарирон озурда буд, наҷот дод (2 Петрус 2:4,7).
Дарси асосӣ, ки бояд дид, беғаразии Иброҳим ва пешниҳоди ӯ ба Лут аст. Ҳангоми амал кардан ҳамчун сулҳофар, шояд лозим ояд, ки чизеро, ки интихоби беҳтар ба назар мерасад, қурбонӣ кунад, то ба даст овардани сулҳ кӯмак кунад. Иброҳим аслан дар бораи он ки Лут кадом заминро интихоб мекунад, хавотир набуд; ӯ боварӣ дошт, ки Худованд метавонад ҳардуи онҳоро новобаста аз интихоби Лут баракат диҳад. Он чизе, ки ба Лут зоҳиран интихоби беҳтар ба назар мерасид, дар асл аз сабаби фасоди дидашуда дар шаҳрҳои Садӯм ва Ғамӯра камтар мусоид буд.
Пас аз он ки Иброҳим ва Лут роҳҳои худро ҷудо карданд, Худо Иброҳимро фавран баракат дод (Ҳастӣ 13:14-18). Ба Иброҳим тамоми замине, ки ӯ метавонист бубинад, пас аз бардоштани чашмонаш бо фармони Худо, ваъда дода шуд. Ин заминеро, ки Лут барои худ интихоб карда буд, дар бар мегирифт. Ваъдаи гирифтани ин замин аз ҷониби насли Иброҳим бояд ба ӯ ваъдаи аслии Худоро хотиррасон мекард (ниг. Ҳастӣ 12:1-3).
Ин достон дар бораи Иброҳим барои мо намунаи аҷибе дар сулҳофарӣ медиҳад. Иродаи ӯ барои амал кардан беғаразона боиси сулҳ байни чӯпонони Иброҳим ва Лут гардид. Мо низ метавонем аз намунаи Иброҳим пайравӣ кунем ва беғаразона барои ҳалли низоъ амал кунем, бо донистани он ки Худованд чунин рафторро мукофот медиҳад. Ин равиш ба сулҳофарӣ дар Филиппиён 2:3-4 баён шудааст: «Ҳеҷ кореро аз рӯи низоъ ё худписандӣ накунед, балки бо фурӯтанӣ ҳар яке дигареро аз худ беҳтар донед. Ҳар кас на танҳо ба чизҳои худ, балки ба чизҳои дигарон низ назар кунад».
Фурӯтанӣ
Яҳёи Таъмиддиҳанда намунаи дигари сулҳофариро пешниҳод мекунад, ки мо бояд ба назар гирем. Дар мавриди ӯ сифати фурӯтанӣ дида мешавад. Дар Юҳанно 3:22-36 ва 4:1-4 мо ҳодисаҳоеро дорем, ки аз таъмид додани Яҳё ва шогирдонаш, ва Худованд Исо ва шогирдонаш низ таъмид додан ба вуҷуд омадаанд. Мо медонем, ки таъмиди он замон барои тавба буд ва онро набояд бо таъмиди масеҳӣ, ки пас аз эҳёи Худованд ҷорӣ карда шуд, омехта кард (ниг. Матто 28:18-20). Дар асл ҳеҷ низоъе набуд, то он даме, ки пешвоёни динии он замон, фарисиён, кӯшиш карданд, ки дар мавзӯи поксозӣ ва таъмид баҳс барангезанд. Онҳо мехостанд байни шогирдони Яҳё ва онҳое, ки аз Худованд Исо пайравӣ мекарданд, низоъ эҷод кунанд. Фарисиён ишора карданд, ки Яҳё пайравонашро аз даст медиҳад, дар ҳоле ки Худованд Исо нақши Яҳёро ба ӯҳда мегирад.
Яҳё фавран дар назди ин мушкилотсозон мавқеи паст гирифт. Дар бораи Худованд Исо сухан ронда, Яҳё изҳор дошт, ки он чизе, ки Ӯ мекард, аз осмон баракат ёфта буд, вагарна ҳеҷ мевае намебуд. Ӯ ба фарисиён шаҳодати шахсии худро хотиррасон кард, ки ӯ Масеҳ набуд, балки ҳамчун касе фиристода шуда буд, ки роҳро барои Ӯ омода мекунад. Яҳёи Таъмиддиҳанда мисоле овард ва изҳор дошт, ки ӯ танҳо аз шунидани овози Домод хеле хурсанд аст ва ҳамчун дӯсти Домод ба тӯй даъват шудааст. Шунидани овози Домод – Масеҳ – барои шод кардани Яҳёи Таъмиддиҳанда кофӣ буд. Ниҳоят, Яҳё бо гуфтани «Ӯ [Масеҳ] бояд афзояд, аммо ман бояд кам шавам» (Юҳанно 3:30) мавқеи хеле фурӯтан ва паст гирифт.
Ин шаҳодати шахсӣ барои хомӯш кардани мушкилотсозон кофӣ буд, аммо Яҳёи Таъмиддиҳанда баъдан бузургии Масеҳро ошкор кард. Дар оятҳои 31-36 Яҳё ошкор кард, ки Масеҳ аз осмон омадааст ва аз ҳама болотар аст; суханони Ӯ, ки Ӯ гуфт, Каломи Худост, ва Масеҳ Писари Худост, ки аз ҷониби Худои Падар дӯст дошта мешавад. Сипас Яҳёи Таъмиддиҳанда бо сухани огоҳӣ хотима дод: ҳар яки мо бояд қарор кунем, ки оё ба Масеҳ, Писари Худо, имон меорем. Ғазаби Худо бар мо боқӣ мемонад, то даме ки мо дар Худованд Исои Масеҳ, ҳамчун Наҷотдиҳандаи шахсии худ, аз доварӣ паноҳгоҳ пайдо кунем.
Яҳёи Таъмиддиҳанда ба мо сифати фурӯтаниро дар ҷустуҷӯи сулҳ нишон дод. Мо бояд аз намунаи ӯ пайравӣ кунем. Агар мо худро дар миёнаи баҳс қарор диҳем, на танҳо бояд мисли Иброҳим беғаразона амал кунем, балки бояд мисли Яҳё фурӯтан бошем. Ба мо дар бораи арзиши фурӯтанӣ дар 1 Петрус 5:5-6 хотиррасон карда мешавад, ки мегӯяд: «Ҳамчунин, эй ҷавонон, ба пирон итоат кунед. Бале, ҳамаи шумо ба якдигар итоат кунед ва бо фурӯтанӣ пӯшида бошед: зеро Худо ба муқобили мағрурон муқобилат мекунад, вале ба фурӯтанон файз медиҳад. Пас, худро дар зери дасти пурқудрати Худо фурӯтан кунед, то ки Ӯ шуморо дар вақти муносиб баланд бардорад».
Фурӯтании Яҳё дар муқоиса бо ғурури фарисиён дида мешавад. Худованд Исо баъдтар Яҳёи Таъмиддиҳандаро ба дигарон ситоиш карда, гуфт, ки ӯ бузургтарин пайғамбар дар байни занон таваллудшуда буд (ниг. Матто 11:11). Мо метавонем баландбардории аз ҷониби Худованд ба ӯ додашударо ва чӣ гуна фурӯтанӣ барои эҷоди сулҳ ҳангоми низоъ зарур буд, бубинем.
Дахолати хирадмандона
Дар 1 Подшоҳон 25 мо достони Нобол, занаш Абиҷайл ва шоҳ Довудро дорем. Бо кӯмаки Худованд, мо хиради нишондодаи Абиҷайлро барои дахолат кардан ва сулҳ барқарор кардан байни шавҳари аблаҳаш ва шоҳи тадҳиншуда, ҳарчанд ӯ ҳанӯз дар тахт набуд, хоҳем дид. Нобол маънои «аблаҳ»-ро дорад ва мо хоҳем дид, ки чӣ қадар хуб ӯро тавсиф мекард!
Вақте ки достон идома меёбад, Довуд мехост зиёфат баргузор кунад (1 Подшоҳон 25:8) ва барои ин мақсад аз Нобол ҳайвонеро талаб кард. Нобол марди хеле сарватманд буд ва аз додани чунин тӯҳфа ба Довуд ва мардонаш зарар намедид. Инчунин ӯҳдадорие аз ҷониби Нобол вуҷуд дошт, зеро ҷавононе, ки рамаҳои Ноболро мечаронданд, аз ҷониби Довуд ва мардонаш ҳам рӯзу ҳам шаб ҳифз карда шуда буданд ва дар иваз ҳеҷ чиз намегирифтанд.
Аммо Нобол аз додани чизе ба Довуд сарпечӣ кард ва дар бораи ӯ бад гуфт (оятҳои 10-11), ва суханони Нобол ба Довуд такрор карда шуданд. Ҷавоби мағрурона ва аблаҳонаи ин мард низоъ эҷод кард ва Довудро ба хашм овард. Аз ин рӯ, Довуд бо 400 марди мусаллаҳ кӯшиш кард, ки бо Ноболи аблаҳ шахсан рӯ ба рӯ шавад. Вақте ки Довуд аз урдугоҳи худ барои интиқом гирифтан ба пеш ҳаракат кард, хабар ба зани Нобол Абиҷайл дар бораи бӯҳрон расид.
Аз 1 Подшоҳон 25:18 ба баъд мо амалҳои сулҳофарии ин зани хеле хирадмандро мебинем. Абиҷайл медонист, ки шавҳараш мағрур ва худписанд аст ва ӯ Довудро таҳқир кардааст. Вай мехост дахолат кунад, то аз талафоти ҷонӣ пешгирӣ кунад ва шоҳи ояндаро ором кунад. Аз ин рӯ, вай барои Довуд тӯҳфаи махсуси нон, шароб, гӯсфандони аллакай барои пухтупаз ё хӯрдан омодашуда, ғалла, мавиз ва кулчаҳои анҷирро омода карда, фиристод.
Абиҷайл хирадмандона ба шавҳари аблаҳаш нагуфт, ки вай барои сулҳ чӣ кор карданӣ аст, зеро вай ба пешвози Довуд мерафт. Вай дар назди шоҳи тадҳиншуда ба рӯи замин афтод ва раҳм хост. Суханони Абиҷайлро хонда, мо хиради суханони ӯ ва шаффофияти достони ӯро мебинем (оятҳои 24-31). Вай аз Довуд чизеро пинҳон накард ва ӯро бо тӯҳфаи назаррас барои мардонаш ором кард. Вай инчунин барои Довуд баракат хост ва намехост, ки ӯ дар оянда аз сабаби интиқом гирифтан ва эҳтимолан ҷазо додани бегуноҳон пушаймон шавад. Илтиҷоҳои ӯ ба дили Довуд расид ва дахолати ӯ муваффақ шуд. Довуд аз нақшаи интиқомии худ даст кашид ва Абиҷайлро баракат дод.
Вақте ки достон ба охир мерасад, мо мефаҳмем, ки Худо Ноболро доварӣ кард, зеро ӯ даҳ рӯз пас ҷони худро аз даст дод. Довуд аз марги Нобол хабар ёфт ва хост Абиҷайл, зани хирадмандро ба занӣ гирад. Вай бо Довуд издивоҷ кард ва ба ҷои баракати бузургтар оварда шуд.
Намунаи Абиҷайл зарурати хирадро ҳангоми сулҳ нишон медиҳад. Вай ба таври хеле амалӣ медонист, ки Довуд аз Нобол чӣ хоста буд ва вай тӯҳфаи беҳтареро аз он чизе, ки дар аввал талаб карда шуда буд, дод. Вай зуд амал кард, аз ин рӯ хашми Довуд имконият пайдо намекард, ки афзояд. Абиҷайл фоидаи дахолатро нишон дод. Баъзе ҳолатҳое ҳастанд, ки дахолати онҳое, ки мустақиман ба низоъ алоқаманд нестанд, талаб карда мешавад. Худо метавонад чунин дахолатро ба таври пурқудрат истифода барад, то натиҷаҳоеро ба вуҷуд орад, ки ба номи Ӯ ҷалол меоранд.
Номаи Павлус ба Филемон намунаи дигари дахолати хирадмандона барои эҷоди сулҳ ҳангоми низоъ байни халқи Худованд аст. Ӯ навишт: «Агар маро шарик донӣ, [Онисимусро] мисли худам қабул кун» (Филемон 17). Бигзор мо мисли Абиҷайл ва Павлус бошем ва нақши худро дар хирадмандона кӯмак расонидан ба дигарон, ки ба мо наздиканд, барои ҳалли баҳсҳо бубинем ва ба ин васила дар байни онҳое бошем, ки сулҳофарон номида мешаванд.
Созиши номуносиб нест
Ҳангоми муҳокимаи сулҳофарӣ хатаре вуҷуд дорад, ки баъзеҳо метавонанд пешниҳод кунанд, ки сулҳ дар ҳама ҳолатҳо, аз ҷумла тавассути созишҳои номуносиб, зарур аст. Бале, созиш шояд лозим бошад, аммо он ҳеҷ гоҳ набояд ба ҳисоби он чизе, ки дар назди Худо дуруст аст, бошад. Худованд кӯшишҳоеро, ки гуноҳи доварӣ нашуда ё қурбонии принсипҳо ва ҳақиқатҳои китобӣ барои ба даст овардани сулҳро дар бар мегиранд, баракат нахоҳад дод. Ба мо насиҳат дода мешавад, ки «аз паи чизҳое, ки ба сулҳ оварда мерасонанд» (Румиён 14:19) ва «Агар имконпазир бошад, то ҳадде ки [аз шумо вобаста аст], бо ҳама одамон осоишта зиндагӣ кунед» (Румиён 12:18).
Аммо, муҳим аст, ки дарк кунем, ки вақте онҳое, ки мубориза мебаранд, ба нуқтаи назари Худо таваҷҷӯҳ надоранд, мо набояд сулҳро ба ҳисоби созиш бо ҳақиқати Каломи Худо пайгирӣ кунем. Ин гуноҳ хоҳад буд. Бигзор мо инчунин аз созише, ки Худовандро нороҳат мекунад, эҳтиёт бошем.
Бигзор Худованд ба ҳар яки мо кӯмак кунад, ки бештар ба Масеҳ монанд бошем ва сулҳофароне бошем, ки нишон медиҳанд, ки мо аз Шоҳи Сулҳ пайравӣ мекунем!
«Зеро ки барои мо кӯдаке таваллуд шуд, барои мо писаре дода шуд: ва ҳукумат бар дӯши Ӯ хоҳад буд: ва номи Ӯ Аҷоиб, Машваратчӣ, Худои Қудратманд, Падари Ҷовид, Шоҳи Сулҳ номида хоҳад шуд». —Ишаъё 9:6 KJV
