«Ин кӯҳро ба ман деҳ»
Саноати фароғатӣ хоҳиши моро барои дидани одамони оддӣ, ки корҳои ғайриимконро анҷом медиҳанд, истифода мебарад. Аз ин рӯ, қаҳрамонони фавқулодда офарида мешаванд, то тасаввуроти моро дар бораи аз он чизе, ки ҳастем, бештар будан ба ҳаяҷон оваранд. Аз нигоҳи Китоби Муқаддас, мо мефаҳмем, ки танҳо ду сохтори ҳокимият бо қудрати ғайритабиӣ вуҷуд дорад – Худо ва Шайтон, аммо нуфузи охирин аз ҷониби аввал маҳдуд аст. Ба ҷои он ки вақти худро барои тасаввур кардани қаҳрамонони хаёлӣ сарф кунем, мо бояд таҳқиқ кунем, ки чӣ тавр одамони воқеӣ дар заъфи худ метавонанд дар ҷаҳони моддӣ корҳои аҷиберо анҷом диҳанд. Колеб намунаи хуби библиявии шахсест, ки Худо ӯро барои қаҳрамони ҳақиқӣ будан қувват бахшид. Аммо чаро Худо Колебро ба таври мӯъҷизавӣ барои намоиш додани ҷалоли Худ интихоб кард, на каси дигарро? Биёед Юшаъ 14-15-ро омӯзем, то ба ин савол ҷавоб диҳем.
Вазъияти таърихӣ
Ҳафт соли ҳамла ва забт дар Канъон ба охир расида буд; гарнизонҳои ҳарбӣ, қалъаҳо ва лашкарҳои асосии душманон нобуд карда шуданд. Баъд ба Юшаъ супориш дода шуд, ки меросро дар байни қабилаҳои Исроил тақсим кунад. Пас аз тақсим кардани замин дар шарқи Урдун ба дувуним қабила (Юшаъ 13), Юшаъ таваҷҷӯҳи худро ба тақсим ва ҷудо кардани замин дар дохили Канъон ба қабилаҳои боқимонда равона кард. Ин бо роҳи қуръакашӣ муайян карда мешуд (14:1-2).
Колеб мероси худро талаб кард
Пеш аз он ки дар Канъон ягон тақсимот сурат гирад, Колеби собиқадор ба пеш қадам гузошт, то даъвои худро тасдиқ кунад. То ҳол ӯ оромона интизор буд, зеро Юшаъ ба тақсимоти замин дар шарқи Урдун машғул буд. Қатъи Колеб асоснок буд ва ӯ ба дӯсти деринаи худ, Юшаъ, он чизеро, ки Мусо чилу панҷ сол пеш ваъда дода буд, хотиррасон кард:
Колеб писари Ефунна; ӯ онро [Замини ваъдашударо] хоҳад дид, ва ба ӯ ва фарзандонаш заминеро, ки ӯ бар он қадам задааст, медиҳам, зеро ӯ комилан аз Худованд пайравӣ кард (Такрори Шариат 1:36).
Қалъаи Ҳеброн шаҳри моликияти ӯ буд, ки ҳанӯз ҳам ихроҷи Анақиёни тавоно (азимҷуссаҳо, нигаред ба Такрори Шариат 9:2), ки дар он ҷо зиндагӣ мекарданд, талаб мекард.
Колеб, як Кенизӣ, бо қабилаҳои Исроил тақсимоти заминро намегирифт; аз ин рӯ, ӯ ҳамчун муқаддимаи муроҷиати худ тарҷумаи ҳоли кӯтоҳеро пешниҳод кард (Юшаъ 14:6-12). Мусо ба ӯ Ҳебронро ҳамчун мерос ваъда дода буд, вақте ки солҳои саргардонӣ ба охир расид ва миллат ба Канъон дохил шуда, онро забт кард. Мусо ба Колеб, ки он вақт 40-сола буд, барои скаути содиқ будан дар Канъон ва барои муқовимат ба ҷосусони шӯришгар дар Қодеш-Барнеа мукофот дод. Ангезаи Колеб барои бо Мусо истодан дар он чорроҳаи пурталотум чӣ буд? Колеб эълон кард: «Ман комилан аз Худованд Худои худ пайравӣ кардам» (ояти 8). Чилу панҷ сол пас, Колеб ҳанӯз ба Худованд содиқ буд. Ӯ дар байни миллати беимон содиқ буд ва яке аз чанд нафаре буд, ки аз бастани иттифоқ бо канъониён саркашӣ кард. Ӯ ҳамчун ҷосуси замин бо Юшаъ содиқона истод ва ҳоло ӯ дар байни қавми худ дар замин содиқона истод.
Колеб дар Худованд қавӣ буд
38 соли саргардонӣ ва ҳафт соли ҷанг дар Канъон аз он рӯзи фоҷиавии беимонӣ дар Қодеш-Барнеа гузашта буд. Сарфи назар аз солҳои гармии сӯзони биёбон ва задухӯрдҳои сершумори ҳарбӣ, Худованд Колебро ба таври аҷиб ҳифз карда буд. Ӯ ҳоло 85-сола буд (14:9-10). Сарфи назар аз синну солаш, ӯ дар Худованд қавӣ монд:
Аммо ман имрӯз мисли рӯзе, ки Мусо маро фиристод, қавӣ ҳастам; чунон ки он вақт қуввати ман буд, ҳоло ҳам қуввати ман барои ҷанг, ҳам барои берун рафтан ва ҳам барои даромадан аст. Акнун, ин кӯҳро, ки Худованд дар он рӯз гуфта буд, ба ман деҳ; зеро ту дар он рӯз шунидӣ, ки Анақиён дар он ҷо буданд ва шаҳрҳо бузург ва мустаҳкам буданд. Шояд Худованд бо ман бошад, ва ман метавонам онҳоро берун кунам, чунон ки Худованд гуфт (оятҳои 11-12).
Нашри Китоби Муқаддас ба забони англисӣ (King James Version) ояти 12-ро чунин тарҷума мекунад: «Агар Худованд бо ман бошад». Дар бораи беэътимодии Колеб ба Худованд саволе набуд. Баръакс, ӯ ба худаш беэътимод буд. Колеб дар замони ҳозираи заъф ва худписандии мо барои мо намунаи бузург аст. Хислати ӯ беҳтарин фазилатҳоеро, ки имрӯз дар сарбозони салиб пайдо мешаванд, дастгирӣ мекунад: касе, ки барои Худованд фурӯхта шудааст ва дар айни замон ба худаш беэътимод аст. Ӯ қудрати илоҳии беист [устувор]-ро нишон дод, зеро ӯ худбоварӣ надошт. Хоксорӣ ва такяи доимии ӯ ба Худо беист буд ва аз ин рӯ, ҳар як мӯъмини ҳақиқиро илҳом мебахшад, ки аз ҳолати рукуди мавҷудияти заминӣ боло равад, то ҳаёти воқеии рӯҳониро таҷриба кунад.
Колеб мефаҳмид, ки такяи ӯ ба Худованд ӯро бо қудрати илоҳӣ пур мекард; аз ин рӯ, барои ӯ муҳим набуд, ки моликияти ӯ қалъае буд, ки аз ҷониби азимҷуссаҳо ишғол шуда буд. Ҳеброн, ки Анақиён онро Қиръат-Арба меномиданд, мероси ӯ буд ва ӯ мехост онро далерона барои Худо талаб кунад (14:15). Ин шаҳр барои миллати яҳудӣ аҳамияти махсус дошт, зеро Иброҳим ва Соро дар он ҷо дафн шуда буданд (Ҳастӣ 23:19, 25:10). Ҳарчанд ӯ 85-сола буд, медонист, ки Худованд бо ӯст ва аз ин рӯ, боварӣ дошт, ки Анақиёнро аз мероси худ берун хоҳад кард.
Колеб мероси худро мегирад
Юшаъ аз суханони дӯсташ ба ҳаяҷон омад ва бо баракат додан ба ӯ ва иҷро кардани хоҳишаш ҷавоб дод. Ҳеброн моликияти Колеб буд (Юшаъ 14:13-14), ва бо қудрати Худованд ӯ азимҷуссаҳоро мағлуб кард ва ба шаҳр номи дурусти онро баргардонд (15:13-14). Қуввати Колеб нишон медиҳад, ки чӣ тавр қавми Худо дар ҳар давру замон метавонанд бар душманони худ ва мушкилоти худ ғолиб оянд:
На бо қудрат ва на бо зӯрӣ, балки бо Рӯҳи Ман, мегӯяд Худованд лашкарҳо (Закарё 4:6).
Бигзор мо, мисли Колеб, бо пайравӣ ва такяи комил ба Худованд Худо, эҳёи шахсии доимиро таҷриба кунем. Он гоҳ, мо низ дар Худованд қавӣ хоҳем буд ва аз чизҳои осмонӣ лаззат хоҳем бурд, зеро мо бо сабр дар муноқишаи заминӣ иштирок мекунем. Албатта, баракати фаровони Юшаъи ҳақиқии мо, Исои Масеҳ, бар ҳар як масеҳии мисли Колеб қарор дорад.
Колеб мероси худро талаб мекунад
Ҳеброн дар қисмати Яҳудо ҷойгир буд ва Колеб на танҳо шаҳрро аз Анақиён гирифт, балки бо ёрии ҷияни далери худ Отниэл, Дебирро низ забт кард (Юшаъ 15:14-15). Колеб ваъда дода буд, ки ҳар кӣ дар Дебир пирӯз шавад, дасти духтараш Ахсоро ба издивоҷ хоҳад гирифт, аз ин рӯ Отниэл (ки баъдтар дар Исроил довар хоҳад шуд; нигаред ба Доварон 3:8-11) домоди Колеб шуд (Юшаъ 15:16-17). Колеб ба Ахсо ва Отниэл заминро дар ҷануби Ҳеброн ҳамчун мероси худашон дод. Аммо пас аз издивоҷашон, Ахсо аз падараш Колеб чашмаҳои назди ин заминро низ хоҳиш кард, ки Колеб ба ӯ дод (15:18-19).
Қобили зикр аст, ки азбаски Колеб ба Худои худ эътимод дошт ва бо қудрати Ӯ бо душман мубориза бурд, ӯ пирӯз шуд ва дар натиҷа, мероси худро афзоиш дод. Тақсимоти замин бояд аз насл ба насл дар дохили як қабила мегузашт. Ба ибораи дигар, як шахс ё қабила наметавонист мероси худро бо харидан ё дуздидан аз бародарони худ афзоиш диҳад, балки танҳо бо мубориза ва мағлуб кардани душман. Дуои Ёбес ин ҳақиқатро тасвир мекунад:
Ва Ёбес ба Худои Исроил дуо карда гуфт: «Эй, кош маро баракат диҳӣ ва қаламрави маро васеъ гардонӣ, то дасти Ту бо ман бошад ва маро аз бадӣ нигоҳ дорӣ, то ман дард наоварам!» Ва Худо он чиро, ки ӯ хоҳиш кард, ба ӯ дод (1 Вақоеънома 4:10).
Дар ҳоле ки Қонун Ёбесро аз ба даст овардани замин тавассути хариди молиявӣ манъ мекард, ӯ метавонист қаламрави худро тавассути забти қонунӣ (яъне, бо гирифтани замин аз онҳое, ки Худо гуфта буд, ки аз Замини ваъдашуда хориҷ карда шаванд) васеъ гардонад. Барои пешрафти минбаъдаи салтанати Худо имрӯз, мӯъминон бояд бештар аз фароғат кардани якдигар дар қаламравҳои забтшуда (хонаҳо ва биноҳои калисои худ) кор кунанд. Онҳо бояд омода бошанд, ки бо паёми Инҷили Исои Масеҳ аз ин паноҳгоҳҳои бехатар берун раванд. Худованд калисои Худро тавассути кӯшишҳои ҷиддии қавми Худ барои башорат додани гумшудагон месозад. Бигзор мо ҳеҷ гоҳ аз ҳолати мавҷуда қаноатманд набошем – бигзор Худованд қобилияти моро барои хидмат ба Ӯ васеъ гардонад, зеро Ӯ калисои Худро васеъ мекунад.
Колеб мероси худро тақсим мекунад
Азбаски Колеб ба номи Яҳува пирӯз шуд, ӯ бештар ба даст овард, ки ин ба ӯ имкон дод, ки дигаронро бештар баракат диҳад. Ғайр аз баракат додани духтар ва домодаш бо тӯҳфаи замин, ки чашмаҳои обро дар бар мегирифт, Ҳеброн, шаҳре, ки ӯ аз Анақиён забт кард, яке аз чилу ҳашт шаҳри коҳинӣ ва яке аз шаш шаҳри паноҳгоҳ шуд. Колеб ба тақсим кардани он чизе, ки Худо ба ӯ қудрат дода буд, бо дигарон эътироз накард. Ӯ аз баракат додани дигарон бо он чизе, ки дар Худованд ба даст оварда буд, шод буд; ин намунаи бузургест, ки бояд пайравӣ кард.
Мувофиқи ин, Павлус ба мӯъминон дар Қӯринт хотиррасон кард, ки онҳо набояд аз моликияти худ ғурур кунанд:
Зеро кӣ туро аз дигаре фарқ мекунад? Ва чӣ дорӣ, ки нагирифтаӣ? Акнун, агар ту дар ҳақиқат онро гирифтаӣ, чаро чунон фахр мекунӣ, ки гӯё онро нагирифтаӣ? (1 Қӯринтиён 4:7).
Ҳар чизе, ки мо дорем, аз Худост; барои ғурур ҷой нест. Павлус минбаъд ба Эфсӯсиён насиҳат дод, ки ба ҷои дуздидан аз дигарон, чунон ки онҳо шояд пеш аз наҷот ёфтанашон карда буданд, онҳо бояд сахт меҳнат кунанд, то эҳтиёҷоти худро таъмин кунанд ва сипас ба ниёзмандон кӯмак расонанд (Эфсӯсиён 4:28). Бо дарназардошти ин, бигзор мо, мисли Колеб, дар бораи худ ва моликияти худ он қадар баланд фикр накунем, ки мо намехоҳем ба дигарон бо он чизе, ки Худо ба мо ба таври файзӣ додааст, кӯмак расонем.
ЭЗОҲИ ХОТИМАВӢ
Намунаи Колеб ба мо нишон медиҳад, ки ҳар қадар бештар ба Худованд барои он чизе, ки ба мо лозим аст, эътимод кунем, ҳамон қадар бештар барои мубодила бо дигарон хоҳем дошт ва баракати худи мо бузургтар хоҳад буд. Ин қаҳрамони ҳақиқии имон аст. Колеб барои Худованд фурӯхта шуда буд ва корҳои ғайриимконро анҷом дод. Бигзор мо низ бо дилҳои хоксор аз камбудиҳои худ [айбҳо] тавассути қудрати эҳё боло равем ва барои Худо корҳои аҷиберо анҷом диҳем. Қаҳрамони хаёлӣ ҳеҷ гоҳ шахси гумшударо ба Масеҳ нахоҳад овард, аммо қаҳрамони ҳақиқии имон, ки қудрати ғайритабииро таҷриба мекунад, метавонад!
Ҳаёти маро бигир, ва бигзор он, Худованд, ба Ту бахшида шавад. Лаҳзаҳои маро бигир ва рӯзҳои маро; бигзор онҳо дар ҳамду санои беист ҷорӣ шаванд. Дастҳои маро бигир, ва бигзор онҳо бо импулси муҳаббати Ту ҳаракат кунанд. Пойҳои маро бигир, ва бигзор онҳо барои Ту тез ва зебо бошанд.
Овози маро бигир, ва бигзор ман ҳамеша, танҳо, барои Подшоҳи худ суруд хонам. Лабҳои маро бигир, ва бигзор онҳо аз паёмҳои Ту пур шаванд. Нуқраи маро бигир ва тиллои маро; ҳатто як дирамро ҳам нигоҳ намедорам. Ақли маро бигир, ва ҳар қудратро, ки Ту интихоб кунӣ, истифода бар.
Иродаи маро бигир, ва онро аз они Худ гардон; он дигар аз они ман нахоҳад буд. Дили маро бигир, он аз они Туст; он тахти шоҳии Ту хоҳад буд. Муҳаббати маро бигир, Худованди ман, ман ганҷинаи онро дар пойҳои Ту мерезам. Худамро бигир, ва ман ҳамеша, танҳо, ҳама барои Ту хоҳам буд. —Фрэнсис Р. Ҳавергал (1836-1879)
