МАСЕҲ: Ҳамчун хизматгор
«Зеро Писари Одам на барои он омад, ки ба Ӯ хизмат кунанд, балки барои он ки хизмат кунад ва ҷони Худро барои фидияи бисьёриҳо диҳад». Марқӯс 10:45
Марқӯс Инҷили худро навиштааст, то ба инсоният нишон диҳад, ки Худованди мо Исо «Малакути Худоро эълон мекунад» (Марқӯс 1:15 NIV). Барои иштирок дар ин салтанат одамон бояд бо Худо ба ду тарз ҳамкорӣ кунанд. Аввалан, мо бояд «тавба кунем» – бо тоҷгузории Исо ҳамчун подшоҳи худ ва ба Ӯ додани ҳукмронӣ дар ҳаёти худ, аз дарун ба берун ва аз боло ба поён табдил ёбем. Сипас мо бояд «ба Хушхабар имон оварем» – худро ба зиндагӣ ҳамчун шогирдони радикали Худо, пайравӣ аз Исо, новобаста аз арзиши он барои худ, бахшем. Мо инро медонем, ки Ӯ аввал ба мо хизмат карда, ҷони Худро барои мо дод (Марқӯс 10:45).
Одамон аз замоне, ки Исо дар ин замин зиндагӣ мекард, ба Ӯ посух додаанд. Баъзе мардону занон дидаю дониста барои хизмат дар зери ҳукмронии мутлақи Худо зиндагӣ мекунанд. Дигарон бо қоидаҳои худ зиндагӣ мекунанд ва роҳи интихобкардаи худро пеш мегиранд.
Малакуте, ки Исо оғоз кард, дар тамоми ҷаҳон мавҷуд аст. Малакути Исо меафзояд, гарчанде ки он дар рӯи замин ҷои ҷисмонии худро надорад. Ба он шиносномаҳои заминӣ ё назорати сарҳадӣ лозим нест. Онҳое, ки дар Малакути Исо ҳастанд, бо масъулияти эътирофшуда дар назди Ӯ зиндагӣ мекунанд. Ин маънои онро дорад, ки мо параметрҳо ва арзишҳои аз ҷониби Худо додашударо қабул кардаем. Худо дилҳо ва ақли моро идора мекунад. Мо инро бо он нишон медиҳем, ки дар ҳаёти ҳаррӯзаи худ бештар ба Исо монанд мешавем. Ӯ «сурати Худои ноаён» аст (Қӯлассиён 1:15; 2:9-10). Азбаски ақли мо ба ақли Малакут табдил ёфтааст, мо ҳамеша фикр мекунем, ки Худои худро, ки моро офаридааст, шод гардонем. Мо кӯшиш мекунем, ки ҳама чизеро, ки Ӯ мехоҳад, бошем.
Исо даъват мекунад ва мо пайравӣ мекунем, ҳамон тавре ки шогирдоне, ки бо Ӯ зиндагӣ мекарданд, карданд (Марқӯс 1:17-20). Худи Исо барои хизмат кардан ва додан зиндагӣ мекард (Марқӯс 10:45). Дар Малакути Ӯ шогирдони имрӯзаи масеҳӣ пайваста худро ба Устоди худ таслим мекунанд.
Дар назари аввал, ин хеле аҷиб менамояд, ки Подшоҳ Исо ҳадафи худро ҳамчун нақш ва мавқеи хизматгор тавсиф кунад. Чаро на нақши монарх, ҳоким ё пешво? Марқӯс 10:45 аз ҷониби бисёриҳо ҳамчун ояти калидӣ дар ин Инҷил дида мешавад: «Зеро Писари Одам на барои он омад, ки ба Ӯ хизмат кунанд, балки барои он ки хизмат кунад ва ҷони Худро барои фидияи бисьёриҳо диҳад». Мисли ҳама омӯзиши Китоби Муқаддас, ин оятро бояд дар заминаи оятҳои атроф ва бо ҳадафи умумии тамоми китоб фаҳмид. Танҳо вақте ки мо онро дуруст мефаҳмем, метавонем онро ба ҳаёти ҳаррӯзаи худ бомуваффақият татбиқ кунем.
Луғати мактабии Макмиллан (Оксфорд, '04) ба мо мегӯяд, ки хизматгор «шахсест, ки барои дигаре кор мекунад, махсусан касе, ки вазифаҳои хонаводагиро иҷро мекунад». Хизматгор «касест, ки кораш пухтупаз, тоза кардан ва дигар корҳоро дар хонаи дигаре анҷом медиҳад». Дар Африқо ва дигар ҷойҳо имрӯз намунаҳои хизматгорон писарони хона, ходимаҳои тозакунанда, посбонони дарвоза, ронандагони мошин, кормандони хурд ва ғайраро дар бар мегиранд. Калимаҳои «хизматгор» ва «хизмат кардан» (Марқӯс 10:43,45) аз ҳамон калимаи юнонӣ омадаанд, ки маънои «диаконҳои калисо»-ро дорад. Он ба инҳо ишора мекунад: касе, ки хизмат мекунад, ки ходим аст, ҳамчун ғуломи воқеӣ хизмат мекунад; касе, ки танҳо он чизеро, ки ба ӯ гуфта мешавад, иҷро мекунад; касе, ки бо итоаткорӣ дар назди Устоди эътирофшуда хизмат мекунад. Чунин хизматгорон пешвоёни воқеии калисо мебошанд. Исо рисолати Худро чунин тавсиф кардааст.
Аз Марқӯс мо се чизро дар бораи Исои Масеҳ ҳамчун Хизматгор меомӯзем. Азбаски мо даъво дорем, ки пайравони Ӯ ҳастем, ин хислатҳо бояд дар хизмати худи мо зоҳир шаванд.
1. Исо барои ҳаёти худ роҳи муайянро интихоб кард.
Исо қарор дод, ки хизматгор хоҳад буд. Ӯ интихоб кард, ки хизматгор бошад. Дар асл, Ӯ хизматгори пешгӯиҳои Ишаъё дар Аҳди Қадим аст. (Ишаъё 42:1-9; Матто 12:17-21; Ишаъё 49:1-13; 50:4-11; 52:13-53:12; Марқӯс 9:31-32).
Дарҳол пеш аз гуфтани суханони Марқӯс 10:45, Исо бори сеюм дар бораи ба салиб рафтан сухан гуфт (Марқӯс 8:31; 9:31; 10:33-34). Матнҳои мо мегӯянд, ки Ӯ омад, «то хизмат кунад ва ҷони Худро барои фидияи бисьёриҳо диҳад». Исо медонист, ки ҳаёти Ӯ ба куҷо меравад. Ӯ медонист, ки чӣ Падари Ӯро шод хоҳад кард (1:10-11). Ӯ бояд хизмат карданро идома диҳад ва доданро идома диҳад. Исо барои шод кардани Худро зиндагӣ накард. Ӯ зиндагӣ кард – ва мурд – то Падари Худро дар осмон шод гардонад. Хизматгор ба Устод 100 фоиз хизмат мекунад.
Ман қаблан бо як гурӯҳи хурд аз калисои мо дар Хартум ба тамошои паррандаҳо мерафтам. Ду қаиқрони судонӣ моро ба Ҷазираи Тимсоҳ дар Нили Кабуд мебурданд. Ҷараёни қавии дарё қаиқро ба поёноби дарё, дур аз ҷазира мекашид. Бохабар аз ин, қаиқронҳои доно роҳеро интихоб карданд, ки дар соҳили ҷазира ба болооби дарё мерафт. Вақте ки мо фуруд омадем ва аз қаиқ фаромадем, онҳо қаиқро бодиққат ба муқобили ҷараён ба сӯи болои ҷазира кашиданд. Онҳо пас аз чанд соат барои сафари бозгашт омода буданд. Муайян кардани роҳи ҳаёти худ, бо назардошти шароите, ки шумо дучор мешавед, нишонаи хизмати хуб аст.
2. Исо бо хоҳиши худ тамоми арзиши иҷрои иродаи Худоро пардохт.
Калимаи «фидия» (Марқӯс 10:45) дар замони Исо барои пуле истифода мешуд, ки барои озод кардани ғулом ё маҳбус пардохт мешуд. Анъанаи ҷамъоварӣ ва пардохти «хунбаҳо» аз ҷониби оила ва дӯстон барои озод кардани маҳбусони марду зан аз зиндонҳои Кобер ё Омдурман дар Судон, пас аз адои пурраи ҳукми онҳо, ба ин монанд аст.
Исо медонист, ки Ӯ барои иҷрои иродаи Падар барои ҳаёти худ нархи баландро пардохт хоҳад кард. Азоб кашидан, рад шудан, хиёнат кардан, масхара кардан, туф кардан, қамчин задан ва кушта шудан баъзе аз пардохтҳои пешбинишуда мебошанд, ки Исо шогирдонро огоҳ карда буд, ки аз Ӯ талаб карда мешавад (Марқӯс 8:31; 9:31; 10:34). Хизмат ба мо ба Исо гарон афтод.
Дар Марқӯс 8:34 Исо ба шогирдон ва издиҳоми калонтар гуфт: «Агар касе хоҳад, ки аз паи Ман ояд, бояд худро инкор кунад ва салиби худро бардорад ва аз паи Ман ояд». «Бояд» маънои онро дорад, ки он ҳатмӣ аст, ӯҳдадорӣ аст. Ин барои ҳама мардону заноне, ки ба хизматгор, Исо, дуруст хизмат мекунанд, зарур аст.
Дар Ҷатсамонӣ пеш аз боздошт ва салиб кашида шуданаш, Исо дар бораи салиби худ фикр мекард. Ӯ «сахт ғамгин», «ноором» ва «аз ғам ғарқ» буд (Марқӯс 14:33-34). Аммо қатъияти Ӯ барои хизмат ба ҳар роҳе, ки лозим буд, васвасаи даст кашиданро бартараф кард. Исо ба Падари худ гуфт: «Аммо на он чизе, ки Ман мехоҳам, балки он чизе, ки Ту мехоҳӣ» (Марқӯс 14:36).
Ба гуфтаи Доналд Инглиш, анҷоми заминии Исо барои ҳар касе, ки имрӯз шогирд будан мехоҳад, як мушкилоти сахт эҷод мекунад: «На танҳо Ӯ бояд роҳи маргро тай кунад, балки ҳар касе, ки шогирди Ӯ бошад, низ бояд ин корро кунад».1 Хизматгорони Худо дар асри бисту як бояд роҳи дурустро интихоб кунанд, на роҳи осонро.
3. Исо меъёрҳои қабулшударо чаппа кард.
Даррел Бок навиштааст: «Исои хизматгор намунаи он аст, ки чӣ тавр бо Худо дар ҷаҳоне, ки фиристодагони Худоро рад мекунад, роҳ рафтан лозим аст».2 Яҳёи Таъмиддиҳанда ва Исо ҳарду аз ҷониби пешвоёни бонуфузи замони худ рад карда шуданд. Яҳё дар ҳама чизе, ки Худо ӯро даъват карда буд, бомуваффақият хизмат кард, аммо ӯ на аз зиндон озод шуд ва на аз қатл наҷот ёфт (Марқӯс 1:4-8; 6:16-29). Ралф Мартин Яҳёро «прототипи Исо» номид.3 Дар назари ҷаҳон Яҳё шояд ноком шуда бошад, аммо дар назари Устоди худ ӯ хеле хуб кор кард. Хизматгори масеҳӣ омода аст, ки ҳамчун як қисми даъвати худ барои пайравӣ аз Исо азоб кашад.
Исо гуфт, ки моҳидорӣ барои одамон муҳимтар аз моҳидорӣ барои моҳӣ аст (Марқӯс 1:17-18). Хизматгорони Исо ҳаётеро, ки аз ҷониби чизҳои моддӣ ҳукмронӣ мешавад, зиндагӣ намекунанд. Афзалияти онҳо ҳамеша иҷрои иродаи Худост. Мо шояд дороиҳои моддии ин ҷаҳонро камтар дошта бошем, аммо мо барои чизҳои бештар аз дороиҳо зиндагӣ мекунем. Дар ин зиндагӣ, тоҷи хор шояд аз тоҷи тиллоӣ арзиши бештар дошта бошад! Ҳар коре, ки мо мекунем, бояд ба ҳадафи Ӯ хизмат кунад.
Исо аз ҳар кори хубе, ки мекард, ҳадди аксар таблиғ ё маъруфиятро намеҷуст. Ӯ аксар вақт аз одамон хомӯширо талаб мекард. Ӯ медонист, ки танҳо посух додан ба мӯъҷиза асоси нокифоя барои шогирдии хизматгорӣ буд (Марқӯс 1:34; 1:37-38; 1:44; 3:7; 3:12; 5:18-19; 5:43; 7:36; 8:26; 8:30).
Исо имрӯз ҳам имони ҳақиқиро меҷӯяд. Посух ба мӯъҷиза, тарбияи динӣ, таҳсилот, заминаи оилавӣ ё шаҳодат (ҳарчанд дуруст бошад ҳам) шогирдии хизматгориро кафолат намедиҳад. Шинохтани кӣ будани Исо, бардоштани салиби пешниҳодшуда ва пайравӣ аз роҳи Исо то ҳол усули Ӯст.
Исо гуфт, ки паёми Малакути Ӯ барои одамони бад аст, на одамони хуб: «На солимҳо ба табиб эҳтиёҷ доранд, балки беморон. Ман на барои даъват кардани одилон, балки барои гунаҳкорон омадаам» (Марқӯс 2:17). Ин оят изҳороти дигари ҳадафи Исост. Дар бораи он дар баробари Марқӯс 10:45 фикр кунед ва мушоҳида кунед, ки Исо барои ҷустуҷӯ, хизмат ва наҷот додани гунаҳкорон омадааст.
Исо гуфт, ки наздиктарин оилаи масеҳӣ ҳамшогирдон ҳастанд, на ҳатман хешовандони хунӣ (Марқӯс 3:33-34). Оё дар хоҳиши Яъқуб ва Юҳанно барои нишастан дар паҳлӯи Исо дар ҷалол хешутаборчигӣ вуҷуд дорад (Марқӯс 10:35-37)? Оё он дар посухи ҳасадомези дигар шогирдон низ ҳаст (Марқӯс 10:41)? Шогирди хизматгор ҳамеша итоат ба Исоро аз итоат ба талаботи оилаи биологии худ болотар мегузорад.
Исо гуфт, ки анъанаҳои миллӣ ҷои Каломи Худоро гирифтаанд ва ин нодуруст буд (Марқӯс 7:9-13). Хизмат ба одатҳои интизорӣ ба ҷои хизмат ба Исо хеле осон аст. Таъин аз ҷониби як системаи динӣ ба таври худкор қудрати воқеии масеҳиро намедиҳад. Суханон ва корҳои зоҳирии ибодат на ҳамеша дурустии муносибати дилро нишон медиҳанд. Қудрати ҳақиқӣ ҳамеша дар онҳое, ки ба Исо наздик пайравӣ мекунанд, ки он чизеро, ки Падари Ӯ интизор буд, на он чизеро, ки дигарон интизор буданд, иҷро карданд, шинохта мешавад. Хизмати хизматгор бо хомӯшии фасеҳ сухан мегӯяд.
Исо гуфт, ки аз даст додани ҳаёти худ дар хизмати Инҷил беҳтарин сармоягузориест, ки шумо метавонед анҷом диҳед (Марқӯс 8:35). Тамоми ҷаҳон барои шумо аз ҷони худи шумо камтар арзиш дорад (Марқӯс 8:36-37). Хизмати худфидоёна қоидаи асосии масеҳӣ аст. Хизматгорони хуб арзишҳои Устоди худро доранд – ва онҳо бо онҳо зиндагӣ мекунанд! Шогирди хизматгор будан маънои фарқ кардан аз одамони атрофро дорад.
Исо гуфт, ки беҳтарин одамон дар Малакути Ӯ онҳое буданд, ки аз охирин будан парвое надоштанд, на онҳое, ки ҳамеша барои аввалин будан мубориза мебурданд (Марқӯс 9:35). Ин бояд шогирдонро аз сабаби баҳсҳои қаблии онҳо хиҷолатзада карда бошад. Онҳое, ки хизматгорони ҳақиқӣ хоҳанд буд, бояд аз элитизм низ худдорӣ кунанд (Марқӯс 9:38-40). Аз мавқеи хоксоронаи худ фахр кардан хеле осон аст! Мо ягона хизматгорони Худо нестем!
Ва ниҳоят, Исо гуфт, ки роҳбарӣ кардан хизмат кардан аст (Марқӯс 10:42-45). Ҳамон Юҳанно, ки дар бораи «кӣ бузургтар буд?» баҳс мекард (Марқӯс 9:34) ва пурсид, ки оё ӯ метавонад дар тарафи рост ё чапи Исо дар ҷалол нишинад (Марқӯс 10:37), ҳамон касе буд, ки баъдтар навишт: «Аз ин мо медонем, ки муҳаббат чист: Исои Масеҳ ҷони Худро барои мо фидо кард. Ва мо бояд ҷони худро барои бародарони худ фидо кунем» (1 Юҳанно 3:16). Он шогирд тавассути хизмат кардан роҳбарӣ карданро омӯхт. Ӯ ин корро вақте кард, ки Исоро боздошт, қатл ва баъдтар аз ҷониби Худо ба ҳаёт эҳё шуд. Худо ба ӯ дарси тағирдиҳандаи ҳаёт омӯзонд.
Дуои хотимавӣ Худоё, ман дар ҳақиқат пушаймонам, ки ҳатто ҳамчун масеҳӣ ман на ҳамеша тавре зиндагӣ мекунам, ки Ту мехоҳӣ. Ба ман кӯмак кун, ки он чизеро, ки хизматгори Малакут бояд кунад, иҷро кунам. Маро он чизе гардон, ки Ту мехоҳӣ. Бигзор ман танҳо барои хизмат ба Подшоҳи Подшоҳон зиндагӣ кунам. Бигзор ман Исоро тавассути хизмати худ имрӯз ва то даме ки зиндаам, ба одамон биёрам. Омин.
ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ
- Доналд Инглиш, Паёми Марқӯс, Китоби Муқаддас имрӯз сухан мегӯяд (Inter-Varsity Press, Лестер, '92).
- Даррел Бок, Инҷили Марқӯс, Тафсири Библиявии Санги асос (Tyndale House, Иллинойс, '05).
- Ралф П. Мартин, Марқӯс: Инҷилнавис ва Илоҳиётшинос (Paternoster Press, Эксетер, '72).
