«Хушо касе ки мехонад ва онҳое ки суханони ин нубувватро мешунаванд ва он чиро, ки дар он навишта шудааст, риоя мекунанд; зеро вақт наздик аст.» —Ваҳй 1:3 NKJV
Китоби Ваҳй дар бораи довариҳо инчунин ҳафт баракатро зикр мекунад 1 – худи ин як омӯзиш аст, ки ман ба шумо тавсия медиҳам. Аввалин аз ин ҳафт баракат ба хондани Навиштаҳо алоқаманд аст.
Дар замонҳои Библия ҳатто хондани хусусӣ одатан бо овози баланд сурат мегирифт, мисли он ки хаси, як мансабдори баландпояи Малика Кандас, ҳангоми бозгашт аз Ерусалим ба Эфиопия Ишаъёро мехонд (Аъмол 8:26-35). Феъли «хондан» (юнонӣ: анагиноско) одатан ба хондани бо овози баланд (ояти 30) ишора мекунад – хондан дар назди омма, то дигарон бишнаванд, махсусан одамоне, ки хондан наметавонанд ё азбаски нусхаҳои дигари матн ба осонӣ дастрас нестанд. Худованд Исо аксар вақт дар куништҳо ё дар дигар мавридҳо ба таври оммавӣ мехонд.
Хондани Каломи Худо сабаби он мегардад, ки хонанда баракат ёбад. Новобаста аз он ки касе бо овози баланд ё хомӯшона мехонад, дар назари Худо ӯ баракат ёфтааст (Ваҳй 1:3). Ин аввалин арзиш ё фоидаи хондани Навиштаҳост. Аён аст, ки Худованд мехоҳад, ки мо бо диққат ва эҳтиёткорӣ хонем, омода бошем, ки итоат кунем. Бо ин тафаккур, хонанда – ва шунавандагон низ, агар онҳо чунин муносибат дошта бошанд – фикрҳои Худоро дарк карда метавонанд.
Баръакс, бисёре аз пешвоёни яҳудӣ ҳангоми хондан ё шунидани Навиштаҳо чашмони худро пӯшида, гӯшҳои худро баста ва дилҳои худро сахт ё пӯшида буданд (Аъмол 28:26). Вақте ки онҳо мехонданд ё мешуниданд, ин бе фаҳмиши дуруст буд, зеро ҳукми Худо дар бораи сахтдилӣ (Ишаъё 6:9), ки имрӯз ҳам амал мекунад (2 Қӯринтиён 3:14). Ин шарҳ медиҳад, ки чаро раввин Никодимус, ки хеле хуб таълим гирифта буд, суханони Исоро дарк карда натавонист (Юҳанно 3:10). Ҳамин чиз ба Шоули Тарсус, ки хеле босавод буд, низ дахл дошт, вақте ки Худованд аз осмон ба ӯ зоҳир шуд. Худо ӯро кӯр карда, Ҳанониёро фиристод, то ба чашмони Шоул даст расонад, ки аз онҳо миқёсҳо афтоданд. Дасти шифобахши Худо, ки дасти Ҳанониёро истифода мебурд, ба Шоул – ҷисмонӣ, ахлоқӣ ва рӯҳонӣ – таъсир расонд, ки ба ӯ имкон дод, ки бубинад (Аъмол 9:1-20). Бисёре аз одамоне, ки Каломи Худоро мехонанд ё мешунаванд, онро дар ҳақиқат «намешунаванд», агар тавба накунанд ва ба Худованд рӯ наоваранд (2 Қӯринтиён 3:16) ва раванди тағиротро оғоз накунанд.
Қисми дуюми баракат дар Ваҳй 1:3 ёфт шудааст шунидани Каломи Худост – шунидан бо нияти ба амал татбиқ кардани Каломе, ки хонда шудааст. Ин масъала ба қисми сеюми оят зич алоқаманд аст: «он чиро, ки дар он навишта шудааст, риоя кунед.» Аз ин сабаб Худованд ба шогирдонаш, пас аз шустани пойҳои онҳо, гуфт: «Агар ин чизҳоро донед, хушо шумо, агар онҳоро ба ҷо оваред» (Юҳанно 13:17). Баъдтар ҳавворӣ Яъқуб, бародари нимсолаи Худованд Исо, навишт: «Амалдорони калом бошед, на танҳо шунавандагон, худро фиреб надиҳед» (Яъқуб 1:22).
Шунидан бо мақсади иҷрои Каломи Худо як масъалаи фаврӣ аст, «зеро вақт наздик аст» (Ваҳй 1:3). Худованд метавонад ҳар лаҳза биёяд (1 Таслӯникиён 4:14-18), инчунин ҳукми Худо, аз ин рӯ шунидан ва иҷрои Каломи Ӯ бояд афзалияти аввалиндараҷа дошта бошад. Ғайр аз ин, агар касе бишнавад ва итоат накунад, ин дар зери ҳукумати ахлоқии Худо оқибатҳо хоҳад дошт, зеро Ӯ бо он шахс бо интизом муносибат хоҳад кард (Ғалотиён 6:7). Аз ин рӯ Павлус ба имондорони ҷавон дар Таслӯникия навишт: «Ман шуморо ба Худованд амр медиҳам, ки ин нома ба ҳамаи бародарони муқаддас хонда шавад» (1 Таслӯникиён 5:27). Ҳавворӣ Павлус аҳамияти хондани Каломи Худоро дар назди омма ба онҳое, ки ба номи Худованди мо Исо ҷамъ омада буданд, дарк кард ва онҳоро зери қасами ҷиддӣ гузошт, ки номаи ӯро, ки аз Рӯҳи Худо илҳом гирифта шудааст, дар ҳақиқат бихонанд. Ин чӣ дарсест барои мо: Каломи Худоро сабук нагиред.
Пеш аз он ки мо минбаъд равем, ман ба Юҳанно 20:31 ишора мекунам, ки мегӯяд: «Инҳо навишта шудаанд, то шумо имон оваред, ки Исо Масеҳ, Писари Худост, ва бо имон овардан шумо дар номи Ӯ ҳаёт дошта бошед.» Новобаста аз он ки шумо чӣ қадар мехонед ё мешунавед, талаботи аввалине, ки Худо дар назди ҳар як шахс мегузорад, ин аст, ки ба кӣ будани Ӯ имон оваред, ба Ӯ эътимод кунед ва итоат кунед ва бо Ӯ муносибати шахсӣ ва доимӣ инкишоф диҳед.
Намунаҳои хондани Навиштаҳо дар Аҳди Қадим
«Пас ӯ Китоби Аҳдро гирифт ва дар шунавоии мардум хонд. Ва онҳо гуфтанд: «Ҳар он чи Худованд гуфтааст, мо иҷро хоҳем кард ва итоат хоҳем кард.» —Хуруҷ 24:7
Мусо аз Худованд дастурҳо гирифта буд ва онҳоро, аз ҷумла Даҳ Аҳкомро, навишт. Сипас Худо ба Мусо гуфт, ки ин матнро ба мардум бихонад, пас аз он онҳо ба омодагии худ барои итоат шаҳодат доданд. Онҳо ҳанӯз он чиро, ки ҳавворӣ Павлус, ки хеле дертар зиндагӣ мекард, дарёфт карда буд, наомӯхта буданд, ки мегӯяд: «Ман медонам, ки дар ман (яъне, дар ҷисми ман) ҳеҷ чизи хубе нест» (Румиён 7:18). «Қонун муқаддас аст, ва амр муқаддас ва одилона ва нек аст» (ояти 12).
Эҳтиром ба ҳуқуқҳои Худо ҳамеша дар ҷои аввал аст! Аммо баъд мо дармеёбем, ки барои ба амал татбиқ кардани фикрҳои Ӯ ба кӯмаки Ӯ ниёз дорем. Масеҳиён зери қонуни Мусо нестанд, чунон ки Исроил буд, ки ҳатто бо беҳтарин кӯшишҳои худ онро риоя карда натавонистанд. Ба қафо нигоҳ карда, танҳо Худованд Исо тавонист иродаи Худоро ба таври комил иҷро кунад, ҳатто мурд, то қурбонӣ ба ҷои онҳо ва мо бошад (Ғалотиён 3:13; 2 Қӯринтиён 5:21).
Масеҳиён ба Масеҳ ва кори Ӯ имон доранд, зеро онҳо ба як ширкати нав тааллуқ доранд, ки Худо аз байни яҳудиён ва ғайрияҳудиён гирифта, зери қонуни Масеҳ гузоштааст (Ғалотиён 6:2). Рӯҳи Муқаддас, ки дар имондорон сокин аст, Ёвари онҳост (Юҳанно 14:16). Худо инчунин Масеҳро, ки дар рӯи замин ҳамчун Намунаи комил барои имондорон зиндагӣ мекард, ҳамчун Ёвари онҳо додааст (Ибриён 13:6, 2:18). Ҳамин тавр, Ӯ дар онҳо аз ҷалоле, ки ҳоло дар он аст, кор мекунад. Ин ба мо имкон медиҳад, ки фикрҳои Ӯро ба амал татбиқ кунем, то талаботи одилонаи Худо аз ҷониби онҳое, ки Худовандро дӯст медоранд ва дар муошират бо Ӯ роҳ мераванд, иҷро ё амалӣ шаванд (Румиён 8:3-4).
«Ва он бо ӯ хоҳад буд, ва ӯ онро тамоми рӯзҳои ҳаёташ хоҳад хонд, то аз Худованд Худои худ тарсиданро омӯзад ва ҳамаи суханони ин қонун ва ин қонунҳоро бодиққат риоя кунад.» —Такрори Шариат 17:19
Дар дили Худо буд, ки ба халқи худ подшоҳ диҳад, аз ин рӯ Ӯ ба Мусо дастур дод, ки он чиро, ки подшоҳ бояд кунад, нависад. Яке аз ин дастурҳо ин буд, ки подшоҳ бояд нусхаи Қонунро нависад. Хондани Навиштаҳо барои подшоҳони Исроил афзалияти аввалиндараҷа буд, аммо ин мутаассифона нодида гирифта шуд. Вақте ки Подшоҳ мувофиқи фикрҳои Худо омад, чунон ки дар Матто оварда шудааст, Иблис Ӯро се маротиба васваса кард, аммо Худованд Исо ба ӯ ҷавоб дод (Матто 4:4,7,10) бо иқтибос аз ҳамон Китобе, ки ҳар як подшоҳ бояд барои худ нусхабардорӣ мекард (Такрори Шариат 17:18, 8:3, 6:16,13; инчунин Хуруҷ 25:21-ро нигаред).
«Вақте ки тамоми Исроил барои зоҳир шудан дар назди Худованд Худои шумо дар ҷое, ки Ӯ интихоб мекунад, меояд, шумо ин қонунро дар назди тамоми Исроил дар шунавоии онҳо хоҳед хонд.» —Такрори Шариат 31:11
Қонун инчунин ба таври оммавӣ ба мардум хонда шуд.
«Ин Китоби Қонун аз даҳони ту дур нашавад, балки дар он шабу рӯз мулоҳиза кун, то ки ҳамаи он чи дар он навишта шудааст, риоя кунӣ. Зеро он гоҳ роҳи худро обод хоҳӣ кард, ва он гоҳ муваффақияти хуб хоҳӣ дошт.» —Еҳушаъ 1:8
«... Баъдтар ӯ ҳамаи суханони қонун, баракатҳо ва лаънатҳоро, мувофиқи ҳамаи он чи дар Китоби Қонун навишта шудааст, хонд. Ҳеҷ сухане аз ҳамаи он чи Мусо фармуда буд, набуд, ки Еҳушаъ дар назди тамоми ҷамъомади Исроил, бо занон, кӯдакон ва ғарибоне, ки дар байни онҳо зиндагӣ мекарданд, нахонда бошад.» —Еҳушаъ 8:34
Еҳушаъ дастур гирифт, ки Навиштаҳоро барои худ бихонад ва мулоҳиза кунад, ки баъдтар онро бо тамоми мардуми Исроил мубодила кард.
Ҳарчанд мо, имондорон дар давраи файз, расман зери қонуни Мусо қарор надорем, мо бешубҳа аз ин мисолҳо меомӯзем, ки мунтазам хондани Каломи Худо чӣ қадар муҳим аст, хоҳ ба таври хусусӣ, хоҳ ҳамчун оила, ё ҳангоми вохӯрӣ бо халқи Худо. Аз якчанд порчаҳо дар Аъмол меомӯзем, ки Қонун дар куништҳо ҳангоми ҷамъ омадани мардум хонда мешуд. Ин гуна хондан аз замони Мусо «Китобро ... дар шунавоии мардум» хонда буд (Хуруҷ 24:7). Вақте ки ин Навиштаҳо ба онҳое, ки дар куништҳо буданд, шарҳ дода шуданд ва порчаҳо нишон дода шуданд, ки ба Исои Масеҳ алоқаманданд, бисёриҳо паёми Худо ва паёмбарони Ӯро рад карданд. Бо вуҷуди ин, қариб дар ҳар ҷо боқимондаи имондорони ҳақиқӣ буданд, чунон ки имрӯз низ ҳаст.
Мо ба хондани Навиштаҳо чӣ гуна муносибат мекунем – қабул ё рад?
Библия якчанд гузоришҳоро дар бораи он ки Каломи Худо дар рӯзҳои таназзул дар байни халқи Ӯ дубора ҷорӣ карда шуд, медиҳад. Як мисол ин аст, ки саркоҳин Ҳилқиё Китобро 3 ҳангоми таъмири маъбад пайдо кард. Ин ба Шофон, котиби подшоҳ, ки ба ӯ дастнависро дод; Подшоҳ Йӯшиё, ки баъдтар эҳёи ҳақиқиро ҷорӣ кард; ва Ирмиё, ки дар он рӯзҳо зиндагӣ мекард, таъсир расонд (2 Подшоҳон 22; Ирмиё 15:16). Подшоҳ «ҳамаи суханони Китоби Аҳдро, ки дар хонаи Худованд ёфт шуда буд» хонд (2 Подшоҳон 23:2), ки боиси эҳёи бузург ва бозгашт ба Худо гардид.
Аммо, чанд сол пас, пас аз вафоти Йӯшиёи содиқ, яке аз писарони ӯ, Еҳӯёқим, ба Каломи Худо эҳтиром нагузошт, зеро ӯ Худо ва паёмбари Ӯ Ирмиёро нафрат дошт. Вақте ки дастнавис – аз ҷониби Худо дода шуда, аз ҷониби Ирмиё дикта шуда ва аз ҷониби Борух сабт шуда – ба подшоҳ хонда шуд, ӯ онро қисмат-қисмат бурида, пораҳоро ба оташ партофт (Ирмиё 36). Чӣ даҳшатнок! Ин муносибатҳо ба хондани оммавии Каломи навиштаи Худо хеле фарқ мекунанд: аз ҷониби баъзеҳо қабул шуда, аз ҷониби дигарон рад карда шуданд. Ин чизҳо барои огоҳӣ ва рӯҳбаландии мо навишта шудаанд (1 Қӯринтиён 10:6,11-13).
Чӣ гуна Худо хондани Каломи Худро истифода мебарад
Китоби Эстер назорати Худоро бар рӯйдодҳо, махсусан дар замонҳои душвор барои халқи Ӯ, нишон медиҳад. Ҳамон қабл аз он ки Ҳомони шарир қасд гирифт ва Мордахайро кушт, Худованд сабаб шуд, ки Подшоҳ Аҳашверош бехоб шавад. Ба ӯ ҳикояе хонда шуд, ки чӣ гуна ҳамон Мордахай ҷони подшоҳро наҷот дода буд (Эстер 6:1-3). Агар Худо метавонад навиштаҳои инсонро барои кӯмак ба халқи худ истифода барад, чӣ қадар бештар Ӯ Каломи навиштаи Худро барои роҳнамоӣ ва нигоҳ доштани худ истифода хоҳад кард!
Мо мисолҳои инро дар Эзро ва Наҳемё низ пайдо мекунем. Ҳарду китоб рӯйдодҳоеро сабт мекунанд, ки тақрибан дар як вақт бо Эстер рух додаанд. Боқимондае, ки аз асорати Бобил ба Ерусалим дар ҳадди аққал се марҳилаи гуногун баргашта буданд, бо мушкилоти зиёд рӯ ба рӯ шуданд. Эзро, коҳини содиқ дар насли саркоҳинон, китоби қонунро дар назди тамоми мардум хонд. Худо Каломи Худро барои роҳнамоӣ кардани онҳое, ки гӯш мекарданд, ба тавба, фурӯтанӣ ва барқарорсозӣ истифода бурд (Наҳемё 8-9). Чанд сол пас, Наҳемё, ки девор ва дарвозаҳоро аз нав сохта буд, ба подшоҳи Форс баргашт, чунон ки ваъда дода буд.
Баъдтар, пас аз бозгашт ба Ерусалим, Наҳемё чизҳоеро ноқис ё на он чизе ки бояд мебуд, ёфт. Ӯ Каломи Худоро дубора ҷорӣ кард (Наҳемё 13:1), ва Калом ба таври дуруст ба ҳолатҳои гуногуни душвор татбиқ карда шуд. Онҳо баъд дастгирии Худоро эҳсос карданд. Боз ҳам, ин маънои онро надорад, ки мо бояд худро зери қонуни Мусо гузорем, чунон ки онҳо бояд мекарданд. Аммо ин мисолҳо ба мо нишон медиҳанд, ки дар ҳар ҳолат мо бояд Каломи Худоро ҷустуҷӯ кунем ва онро бо итоат ва бо кӯмаки Ӯ татбиқ кунем.
Вақте ки Худованд Исо хидмати оммавии Худро оғоз кард, Ӯ ба зодгоҳи худ баргашт ва аз Ишаъё дар куништи Носира хонд (Луқо 4:16-21). Ишаъё эҳтимолан порчае буд, ки пешвои куништ барои он рӯз таъин карда буд, аммо ин рӯйдод нишон медиҳад, ки Худо ҳама чизро назорат мекунад ва Ӯ ҳатто вақте ки чизе мувофиқи фикрҳои Ӯ нест, ҳукмронӣ мекунад. Қисми Навиштаҳо, ки Худованд Исо хонд, ба назорати Ӯ ишора мекунад, зеро Ӯ дар миёнаи як оят истод (Ишаъё 61:2). Сипас Ӯ шарҳ дод, ки ин Навиштаи мушаххас дар он рӯз иҷро шуд, то нуқтае дар оят, ки Ӯ хонданро қатъ карда буд. Худованд Исо қисми дуюми оятро дар бораи рӯзи хашм нахонд, ки ба рӯзи ояндае ишора мекунад, ки пас аз ба охир расидани давра, ё рӯзи, файз хоҳад омад. Калом чӣ қадар дақиқ аст!
Имрӯз рӯзи файз аст, ки дар он одамон метавонанд наҷот ёбанд (2 Қӯринтиён 6:2). Оё шумо наҷот ёфтаед, хонандаи азиз?
Мардум дар куништ дар аввал он чиро, ки шуниданд, дӯст доштанд (Луқо 4:22). Аммо вақте ки онҳо аз мисолҳое, ки Худованд дар бораи файзи Худо, ки ба ғайрияҳудиён мерасад, фаҳмиданд, онҳо хеле хашмгин шуданд – то дараҷае, ки мехостанд Худовандро фавран бикушанд. Агар одамон файзи Худоро барои худ рад кунанд, онҳо намехоҳанд, ки он ба дигарон бирасад (нигаред ба 1 Таслӯникиён 2:15-16).
Хулоса
Имондорон метавонанд ба осонӣ баҳонаҳо пайдо кунанд, ки Каломи Худоро нахонанд ё онро амалӣ накунанд. Онҳо метавонанд бигӯянд: «Фаҳмидани он хеле душвор аст,» «Амалӣ кардани он хеле душвор аст,» ё «Он танҳо барои як синфи муайяни босавод аст.» Сабабҳои додашуда метавонанд зиёд шаванд. Аммо биёед он чиро, ки Забур 1:1-3 дар бораи роҳ рафтан бо Худо, хондан ва қадр кардани Каломи Ӯ тасвир мекунад, иҷро кунем: «Хушо касе ки дар машварати шарирон роҳ намеравад, ва дар роҳи гуноҳкорон намеистад, ва дар курсии масхаракунандагон наменишинад; балки лаззати ӯ дар шариати Худованд аст, ва дар шариати Ӯ шабу рӯз мулоҳиза мекунад. Ӯ мисли дарахте хоҳад буд, ки дар назди ҷӯйҳои об шинонда шудааст, ки меваи худро дар мавсими худ медиҳад, ки барги он низ пажмурда намешавад; ва ҳар он чи ӯ мекунад, муваффақ хоҳад шуд.»
Мулоҳиза кардан маънои холӣ кардани ақли худро надорад, чунон ки одамон имрӯз таълим медиҳанд. Балки ин аст, ки бо Калом ва Муаллифи он машғул шавем, аз муносибати зинда бо Ӯ дар қудрати Рӯҳи Муқаддас ва итоат ба Калом лаззат барем. Он гоҳ мо «дар файз ва дониши Худованд ва Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ афзоиш хоҳем ёфт» (2 Петрус 3:18).
ЭЗОҲҲО
- Ваҳй 1:3, 14:13, 16:15, 19:9, 20:6, 22:7,14.
- Феъли «нигоҳ доштан» (юнонӣ: терео) 70 маротиба дар Аҳди Ҷадид вомехӯрад. Ҳамин мафҳум дар Аҳди Қадим борҳо бештар пайдо мешавад, ки аксар вақт ба амалӣ кардани Каломи Худо алоқаманд аст.
- Ин метавонад китобе бошад, ки подшоҳ бояд нусхабардорӣ мекард, ки Мусо ба он ишора кардааст (Такрори Шариат 17:18), ё ки ба тамоми мардум хонда шуда буд (Еҳушаъ 8:34).
