КОҲИНИИ ШАРТӢ
Мавзӯи «коҳинӣ» яке аз мавзӯъҳоест, ки калисоро дар тӯли асрҳо тақсим кардааст. Ин масъаларо Мартин Лютер, шояд беш аз ҳар каси дигар, дар муқовимати худ ба системаи католикии Рум, ки боиси ислоҳот гардид, ба миён гузошт. Аз ин рӯ, муҳим аст, ки аз аввал бубинем, ки Китоби Муқаддас дар бораи ин мавзӯъ чӣ мегӯяд, то назари дақиқро ба даст орем.
Аввалин ёдоварӣ аз коҳинӣ дар Хуруҷ 19 аст, вақте ки ба Мусо додани Қонун пешниҳод шуд. «Агар шумо воқеан ба овози Ман итоат кунед ва аҳди Маро риоя кунед, пас шумо барои Ман ганҷи махсус хоҳед буд, ки аз ҳама халқҳо болотар аст; зеро тамоми замин аз они Ман аст. Ва шумо барои Ман салтанати коҳинон ва миллати муқаддас хоҳед буд» (Хуруҷ 19:5-6 NKJV).
Муоширати Худо бо Мусо нияти аслии Ӯро нишон медиҳад, ки тамоми миллати Исроил бояд ҳама коҳинон бошанд, дар теократияе, ки Ӯ бар ҳама ҳукмронӣ мекард, салтанате, ки аз дигар миллатҳо фарқ мекард. Ҳамаи одамон бояд як қисми ганҷи махсуси Ӯро ташкил медоданд; ҳама бояд муқаддас (ё барои Ӯ ҷудо карда шуда) бошанд ва ҳама бояд ба Ӯ дастрасии мустақим дошта бошанд.
Аммо як «агар»-и калон буд, ва он боиси барҳамхӯрии миллат гардид. Ин як коҳинии шартӣ буд, ки танҳо дар сурате амал мекард, ки агар мардум ба овози Худованд итоат кунанд ва аҳди Ӯро, дар сатҳи миллӣ, риоя кунанд. Мутаассифона, онҳо комилан ноком шуданд. Худованди ҳама бо ганҷи олудашуда монд; халқи заминии Ӯ, миллати яҳудӣ, имтиёзи бузургеро, ки ба онҳо пешниҳод мешуд, аз даст дод. Коҳинии миллӣ ҳеҷ гоҳ амалӣ нашуд, зеро нофармонии миллӣ тартиби рӯз гардид. Ба ҷои ин, як шакли хеле маҳдудтари коҳинӣ таъсис дода шуд.
КОҲИНИИ ЛЕВИТӢ
Азбаски миллат дар маҷмӯъ дар истифодаи имтиёзҳои коҳинӣ ноком шуд, Худованд як оиларо, оилаи Ҳорунро интихоб кард, ва ӯ ва писаронаш барои хидмат ҳамчун коҳинии махсус таъин карда шуданд. «Акнун Ҳорун, бародари худро, ва писаронашро бо ӯ, аз байни банӣ-Исроил бигир, то ки ӯ барои Ман ҳамчун коҳин хидмат кунад» (Хуруҷ 28:1).
Азбаски Ҳорун ва писаронаш ба қабилаи Левӣ тааллуқ доштанд, он ҳамчун коҳинии Левитӣ маълум шуд. Ҳорун аввалин саркоҳин буд, аз ин рӯ онро баъзан коҳинии Ҳорунӣ низ меноманд. Вазифаи коҳинӣ акнун истисноӣ буд, на фарогир, чунон ки дар аввал пешбинӣ шуда буд, ва дастрасӣ ба Худованд ба таври қатъӣ танзим карда мешуд. Мардуми оддӣ наметавонистанд бо қурбониҳои худ мустақиман ба ҳузури Худованд биёянд. Онҳо бояд онҳоро аввал ба коҳинон меоварданд, ки қурбониҳои заруриро аз номи онҳо пешниҳод мекарданд. Ибодат тавассути дигар мардон миёнаравӣ мешуд.
Ҳеҷ оилаи дигар ҷуръат намекард, ки нақшҳо ва масъулиятҳои насли Ҳорунро ғасб кунад, зеро ин бо ҷазои сахттарин таҳдид мекард. Ҳатто подшоҳон ҳам истисно набуданд. Ба подшоҳ Узиё иҷозат дода нашуд, ки дар қурбонгоҳи маъбади Худованд бухур сӯзонад ва ӯ аз коҳинон хашмгин шуд. Ӯ фавран дар пешониаш ба махав гирифтор шуд! Ҳарчанд ӯ подшоҳи Яҳудо буд, ӯ маҷбур шуд, ки то охири умраш ҳамчун ҷазо дар хонаи ҷудогона зиндагӣ кунад (2 Вақоеънома 26:16-23).
Ин коҳинӣ дар тамоми замонҳои Аҳди Қадим амал мекард ва то омадани Худованд ҳанӯз ҳам амал мекард. Ҳатто дар мурофиаи худ, Исо бо Қаёфо, саркоҳине, ки Ӯро тафтиш кард ва ҳукми нодуруст ва беадолатонаи худро эълон кард, рӯ ба рӯ шуд.
КОҲИНИИ АБАДӢ
Аммо дар лаҳзаи марги Масеҳ дар салиб чизи аҷибе рӯй дод: заминларзаи азим аз торикии ғайритабиӣ ларзид; мурдагон зинда шуданд ва аз қабрҳои худ бархостанд; ва, гӯё бо дастҳои ноаён, пардаи маъбад аз боло то поён дарида шуд (Матто 27:50-53). Ин парда буд, ки Ҷои Муқаддасро аз Ҷои Муқаддастарин, маъбади дарунӣ дар маъбад, ки саркоҳин танҳо як маротиба дар сол барои кафорат кардани гуноҳҳои мардум дар соли гузашта мерафт, ҷудо мекард.
Аҳамияти ин ҳодисаи заминларза дар Ибриён равшан карда шудааст: «Бо ҷуръат ба Муқаддастарин бо хуни Исо, бо роҳи нав ва зиндае, ки Ӯ барои мо муқаддас кардааст, тавассути парда, яъне ҷисми Ӯ, ва бо доштани Саркоҳин бар хонаи Худо, биёед бо дили ҳақиқӣ дар итминони комили имон наздик шавем» (Ибриён 10:19-22).
Дар ин ҳама рамзи амиқ вуҷуд дорад. Парда бадани Масеҳро ифода мекард, ки дар марг дар салиб дарида шуд. Тартиби кӯҳнаи истисноии коҳинӣ ба таври драмавӣ барҳам дода шуд. Тартиби нави фарогири коҳинӣ оғоз ёфт, ки худи Масеҳ Саркоҳин буд. Дастрасии мустақим ба Худо дар муқаддастарин ҷои ҳама акнун барои ҳар як фарзанди Худо, ки ба Ӯ имон дорад, кушода буд. Тафовут байни кӯҳна ва нав наметавонист бештар назаррас бошад.
КОҲИНИИ ҲОРУН
Ҳорун ва насли ӯ: гуноҳкорон буданд ва мисли дигар инсоният нокомиро медонистанд; дар маъбади заминӣ (аввал хайма, баъд маъбад) амал мекарданд; қурбониҳои ҳайвонот пешниҳод мекарданд, ки танҳо метавонистанд ҳукми гуноҳҳои халқи яҳудиро ба таъхир андозанд, аммо ҳеҷ гоҳ онҳоро комилан аз байн набаранд; лозим буд, ки аввал барои гуноҳҳои худ қурбонӣ кунанд, пеш аз он ки дар мавқеъи амал кардан аз номи дигарон бошанд; ҳама дар ниҳоят мурданд, ва коҳинии онҳо ба охир расид, пеш аз он ки ба насли онҳо гузаронида шавад.
КОҲИНИИ МАСЕҲ
Масеҳ, Саркоҳини мо: «муқаддас, безарар, беайб, аз гуноҳкорон ҷудо» аст (Ибриён 7:26); коҳинии рӯҳонӣ, осмониро нигоҳ медорад (Ибриён 8:1-2); Худро ҳамчун қурбонии комил, як бор, барои ҳама, барои кафорат кардани гуноҳҳои тамоми ҷаҳон пешниҳод кард (Ибриён 9:14); Писари бегуноҳи Худо буд, ки гуноҳро намедонист, гуноҳ надошт ва лозим набуд, ки пеш аз қурбонии комили кафоратбахши худ аз номи дигарон чизе ба Худо пешниҳод кунад (Ибриён 10:11-12); ҳанӯз зинда аст ва ҳеҷ гоҳ дигар нахоҳад мурд, ва аз ин рӯ коҳинии доимӣ, тағйирнопазир дорад (Ибриён 7:24-25).
КОҲИНИИ МӮЪМИН
Натиҷаи ниҳоии ин ҳама барои Калисои имрӯза чист? Танҳо ин: Аз замони марг ва эҳёи Масеҳ, масеҳиён тавонистанд нияти аслии Худоро барои миллати яҳудӣ, ки «салтанати коҳинон» бошанд, иҷро кунанд (Ваҳй 1:6). Чарх пурра гардид ва акнун ҳар як мӯъмин ба Худованд Исои Масеҳ ба Худо дастрасии мустақим дорад. Мо коҳинони мӯъмин ҳастем, ки ҳар яки мо метавонем ба Ӯ дар дуо, ҳамду сано ва ибодат наздик шавем. Ин як коҳинии бешарт аст ва ҳуқуқи мо аз итоат ба маҷмӯи қоидаҳо вобаста нест. Дар ин ҷо «агар» нест, чунон ки барои яҳудиён буд, аммо аз мо интизор меравад, ки тарзи ҳаёти муқаддасро нигоҳ дорем.
Аммо «муқаддас» будан бо «бегуноҳ» будан яксон нест. Танҳо як шахс ба ин категория дохил мешуд – худи Худованди мо. Китоби Муқаддас таълим намедиҳад, ки вақте мо наҷот ёфтем, дигар наметавонем гуноҳ кунем. Аммо, он ба мо равшан таълим медиҳад, ки вақте мо наҷот ёфтем, метавонем гуноҳ накунем. Тафовути калон вуҷуд дорад.
КОҲИНИИ МУҚАДДАС
Бо дарназардошти ин мақоми нав, муҳим аст, ки ҳуқуқ ва масъулиятҳои худро эътироф кунем. Аввалан, мо бояд ибодаткунандагон бошем. Ҳамчун ибодаткунандагон, мӯъминон метавонанд қурбониҳои рӯҳонӣ, ҳамду сано ва парастиши дилҳои худро пешниҳод кунанд: «Шумо низ ... коҳинии муқаддас ҳастед, то қурбониҳои рӯҳониро, ки ба воситаи Исои Масеҳ ба Худо мақбул аст, пешниҳод кунед» (1 Петрус 2:5). Ин яке аз чанд чизест, ки мо воқеан метавонем ба Худо диҳем, дар посух ба бисёр чизҳое, ки Ӯ ба мо медиҳад. Ибодат аз доштани тӯҳфаи мушаххаси аз ҷониби Худо додашуда, ба монанди тӯҳфаи башоратдиҳанда, пастор, муаллим, ё ҳатто тӯҳфаи камтар намоён ба монанди маъмурият ё кӯмакҳо (1 Қӯринтиён 12:28) вобаста нест. Ба ибораи дигар, он аз тӯҳфа мустақил аст. Ҳамаи мӯъминон, новобаста аз тӯҳфаҳои худ, ҳуқуқ ва масъулият доранд, ки қурбониҳои рӯҳонии ҳамду сано ва ибодатро ба Ӯ пешниҳод кунанд.
Барои ин кор мо бояд аввал худро ба Ӯ диҳем (Румиён 12:1). Ибодати оқилона ва мақбул наметавонад аз дили наҷотнаёфта бархоста бошад. Маънои худи калимаи ибодат – «сар хам кардан ба сӯи дигар» – инро равшан мекунад. Махавии самаронӣ, ки аз ҷониби Худованд шифо ёфт, намунаи хуб аст. Ӯ Худоро ба таври оммавӣ ҷалол дод, сипас дар назди пойҳои Исо афтод, бо шукргузории амиқ барои ҳама чизе, ки барои ӯ карда шуда буд. Ӯ шукргузорӣ кард ва Худовандро бо рӯи худ ба замин ибодат кард (Луқо 17:16). Беимонон бешубҳа метавонанд дар хидмати калисо иштирок кунанд ва ҳатто аз он мутаассир шаванд, аммо онҳо ҳеҷ гоҳ наметавонанд дар шукргузорӣ ва сипосгузории ҳақиқӣ барои чизе, ки ҳанӯз таҷриба накардаанд, ибодат кунанд.
Консепсияи коҳинии муқаддас бо муқоиса бо коҳинии Аҳди Қадим хуб шарҳ дода шудааст. Коҳинон лозим буд, ки аз шустани маросимии ибтидоӣ гузаранд, то комилан боварӣ ҳосил кунанд, ки онҳо барои масъулияти ҷиддие, ки аз номи мардум ба ӯҳда гирифтанд, пок ҳастанд. Ин танҳо як маротиба рух дод (Хуруҷ 29:4); баъд аз он онҳо танҳо лозим буд, ки дастҳо ва пойҳои худро бишӯянд (Хуруҷ 30:19).
Муқоисаи Аҳди Ҷадид ба ин дар Титус 3:5 ёфт шудааст ва дар Юҳанно 13 тасвир шудааст. Дар он ҷо шогирдон, махсусан Петрус, лозим буд, ки фарқи байни ду шустанро омӯзанд. Барои мо имрӯз, ғарқшавии таваллуди нав дар Масеҳ (эҳё) танҳо як маротиба, ҳангоми табдил, рух медиҳад; поксозии ҳаррӯза аз ифлосӣ (таҷдид) метавонад ва бояд зуд-зуд рух диҳад. Худованди мо кӯшиш кард, ки фарқиятро равшан кунад, вақте ки ба Петрус гуфт: «Касе, ки оббозӣ кардааст, танҳо лозим аст, ки пойҳои худро бишӯяд» (Юҳанно 13:10). Калимаҳои аслии юнонӣ барои «оббозӣ кардааст» (ғарқ карда шудааст) ва «шустааст» фарқ мекунанд.
Коҳинон инчунин бо молидани хуни қӯчқор ба гӯши рост, ангушти калон ва ангушти калони пои худ (Хуруҷ 29:20) муқаддас карда шуданд. Ин онҳоро барои нақши ибодати коҳинӣ ва хидмат ба Худованд мувофиқ мекард. Ба ҳамин монанд, хуни гаронбаҳои Масеҳ, Барраи осмонӣ, коҳинони мӯъминро барои хидмати имрӯзаи худ муқаддас мекунад. Мо бояд каломи Худоро бишнавем (тавассути гӯш), иродаи Ӯро иҷро кунем (тавассути ангушти калон) ва дар роҳҳои Ӯ роҳ гардем (тавассути ангушти калони по). Рамз равшан ва назаррас аст.
КОҲИНИИ ШОҲӢ
Мӯъминон инчунин ҳамчун тааллуқдошта ба коҳинии шоҳӣ зикр шудаанд. Мо хизматгорони махсуси Подшоҳи подшоҳон ҳастем. «Шумо насли интихобшуда, коҳинии шоҳӣ, миллати муқаддас, халқи махсуси Ӯ ҳастед, то ки ҳамду санои Ӯро, ки шуморо аз торикӣ ба нури аҷиби Худ даъват кардааст, эълон кунед» (1 Петрус 2:9). Ҳамчун чунин, коҳинони мӯъмин нисбат ба дигарон масъулият доранд. Ҳамчун коҳинони муқаддас, ибодати онҳо ба таври амудӣ, ба сӯи Худо равона карда шудааст. Ҳамчун коҳинони шоҳӣ, хидмати онҳо ба таври уфуқӣ, ба сӯи инсон равона карда шудааст.
Ҳарду дар Ибриён 13:15-16 дар назар дошта шудаанд. Ҳамчун коҳинони муқаддас, мо бояд ба Худо қурбонии ҳамду сано ва шукргузорӣ, мунтазам, пайваста пешниҳод кунем. Ҳамчун коҳинони шоҳӣ, мо бояд ба онҳое, ки аз мо камбағалтаранд, некӣ кунем, он чиро, ки дорем (аз ҷумла пул) бо дигарон, ки ниёзманданд, мубодила кунем. Хидмати коҳинии дуо барои дигарон ба ин категория дохил мешавад. Коҳинон на танҳо ибодаткунандагон, балки шафоаткунандагон низ ҳастанд. Ҳамон тавре ки Масеҳ Шафоаткунандаи осмонии мост, ки барои мо ҳамчун Саркоҳини Бузурги мо дуо мекунад (Ибриён 7:25), мо низ дар рӯи замин бояд барои дигарон шафоат кунем. Ин дар бар мегирад дуо кардан барои ҳукумати мо ва онҳое, ки дар ҷомеаҳои мо дар ҳокимият ҳастанд (1 Тимотиюс 2:1-2). Коҳини Аҳди Қадим бори гуноҳҳои мардумро дар дили худ мебардошт; ҳамин тавр имрӯз, коҳинони мӯъмини ғамхор ва дилсӯз душвориҳо ва ғамҳо (инчунин гуноҳҳо)-и халқи Худовандро амиқ эҳсос мекунанд ва барои онҳо самимона дуо мекунанд.
Шаҳодати оммавӣ як вазифаи дигари коҳинии шоҳии мост. Коҳинони мӯъмин бояд ҳамду санои Худоро ба таври оммавӣ эълон кунанд. Коҳинони Аҳди Қадим масъул буданд, ки сандуқро (ки ҳузури Худоро бо халқи Ӯ ифода мекард) бар дӯши худ бардоранд ва онро аз ҷойе ба ҷои дигар интиқол диҳанд. Масалан, онҳо дар атрофи шаҳри Ериҳӯ, ки аз ҷониби як гурӯҳи низомӣ муҳофизат мешуд, роҳ мерафтанд ва пеш аз сандуқ карнай менавохтанд, то ба он таваҷҷӯҳ зоҳир кунанд. Ба ҳамин монанд, коҳинони мӯъмин Масеҳро (ки сандуқ дар бораи Ӯ сухан мегӯяд) баланд мебардоранд, Ӯро дар назари худ баланд нигоҳ медоранд ва карнайи Инҷилро менавозанд, то таваҷҷӯҳи одамонро ба Наҷотдиҳанда ва зарурати бо Ӯ муросо карданро ҷалб кунанд, агар онҳо аз ҳукми абадӣ азоб накашанд.
Аз боло равшан аст, ки коҳини мӯъмин будан танҳо имтиёзи мардон нест. Бисёре аз нақшҳо ва масъулиятҳои коҳинони мӯъмин ба занон низ дахл доранд. Бисёре аз ғамхории дилсӯзона ва дуо дар Калисо дар тӯли асрҳо аз ҷониби занони содиқ анҷом дода шудааст. Аммо дар суханронии оммавӣ дар ҷамъомад ҳудуди китобӣ мавҷуд аст ва инҳо бояд риоя карда шаванд. Ҳангоме ки мӯъминон дар ҳамкории калисо якҷоя вохӯрданд, махсусан дар робита ба ёдбуде, ки ҳамду сано ё хӯроки шоми Худованд маълум аст, мардон дар роҳбарӣ кардани ҳамду сано ва ибодат нақши махсуси шунавоӣ доранд. Аммо қайд кунед, вақте ки сандуқ аз ҷониби Довуд ба хайма дар Ерусалим, пеш аз сохтани маъбад, баргардонида шуд, «Ҳамаи мардум гуфтанд: “Омин”, ва Худовандро ҳамду сано гуфтанд» (1 Вақоеънома 16:36).
Биёед дар бораи имтиёзҳои худ ҳамчун коҳинони мӯъмин ҷиддӣ бошем, Худовандро мунтазам ёд кунем ва дилҳои худро дар ибодат ба Ӯ бирезем. Баъд аз ҳама, ин охирин дархости Худованд аз шогирдон буд, ки онҳо ин корро ба ёди Ӯ кунанд.
— Иан Ливингстон
