Муқаддима
Агар чизе шикаста бошад, мо онро ба мағоза бармегардонем. Мо мехоҳем, ки онро таъмир кунанд ё бо чизи хуб иваз кунанд. Мо «шикаста» ва «шикастан»-ро бо камбудӣ, заъф, нокомилӣ, норасоӣ ва нокомӣ алоқаманд мекунем. Аммо Худо шикастанро қадр мекунад.
Ҷомеаи мо ба худбоварон, қатъиён ва ҳукмронон мукофот медиҳад. Аммо Худои мо ба заифон, дилшикастагон, фурӯтанон дар рӯҳ ҷалб шуда, онҳоро баракат медиҳад. Корфармоён ва агентиҳои корӣ бинишгарон, ҳадафгузорон ва ҳавасмандкунандагонро меҷӯянд ва ҷалб мекунанд. Аммо Худованди коинот онҳоеро меҷӯяд ва ҷалб мекунад, ки аз сабаби он ки чизе дар дохили онҳо «шикаста» буд, ҳоло аз сатҳӣ ва бефоидагии орзуҳои худ огоҳанд, аз гуноҳкорӣ, заъф ё нокифоягии худ дарднок боварӣ доранд. Таҷрибаи шикастани онҳо онҳоро то ҳадде суст кардааст, ки онҳо омодаанд вақт ҷудо кунанд, то гӯш кунанд, пайравӣ кунанд, итоат кунанд.
Амал ва садоқат сифатҳои муҳими масеҳӣ мебошанд. Аммо ин шикастан аст, ки ҳардуро муфид мегардонад. Масеҳиёни зебое ҳастанд, ки пешниҳод мекунанд, ки мо бояд орзуҳои калон кунем, бодиққат нақша гирем ва сахт кор кунем – фаромӯш накунем, ки аз Худованд хоҳиш кунем, ки лоиҳаи моро баракат диҳад. Инчунин масеҳиёни зебое ҳастанд, ки пешниҳод мекунанд, ки мо бояд бештар хонем, устувор истем ва чизеро тағир надиҳем – ва фаромӯш накунем, ки Худовандро барои сулҳ ва тасаллӣ шукр гӯем. Онҳое, ки шикаста нашудаанд, ба нақшаҳои олии худ часпидаанд. Ҳисси муваффақияти онҳо аз маҳсулнокӣ – ё ҳадди аққал аз баъзе оморҳои хуб вобаста аст. Онҳое, ки шикаста нашудаанд, барои дар минтақаи тасаллои худ мондан мубориза мебаранд. Ҳисси муваффақияти онҳо аз эҳсоси онҳо, ки содиқанд, ки онҳо «ҳақиқат»-ро доранд ё ҳадди аққал баъзе далелҳоро барои нишон додани он ки онҳо тағир наёфтаанд, вобаста аст.
Мо мисли аспҳои ваҳшӣ ҳастем. Муфидияти мо барои Соҳиби мо талаб мекунад, ки чизе дар дохили мо шикаста шавад. Баъзан Ӯ чизеро, ки мо қадр мекунем, мешиканад, то вобастагии зарароварро шиканад ё рафтори гуноҳкорро фош кунад. Дигар вақтҳо мо даъват карда мешавем, ки худамон шикастанро анҷом диҳем. Мо дар Китоби Муқаддас як қатор тасвирҳо ё рақамҳои ҷолибро пайдо мекунем, ки нишон медиҳанд, ки чӣ тавр Падари меҳрубони мо амбисҳои назораткунанда, муҳаббатҳои нодуруст, вобастагиҳои носолим ва иродаҳои қавӣро мешиканад ва он чиро, ки шикастааст, барои ноил шудан ба ҳадафҳои нек ва комили худ истифода мебарад.
Эзоҳи шахсӣ
Вақте ки ман ба сафари ҳаёт назар мекунам, як қатор марҳилаҳоро мебинам. Баъзан онҳо ба фаҳмишҳои нав, дастовардҳои қаноатбахш ва лаҳзаҳои шодӣ ишора мекунанд. Аммо инчунин он марҳилаҳое ҳастанд, ки дар онҳо хун мавҷуд аст, ки дар он Худованд чизеро, ки ман қадр мекардам, шикаст ва бо ин кор чизеро дар дохили ман шикаст. Панҷ чунин марҳила ба ёдам меояд.
- Дар соли 1984, ҳамчун донишҷӯи донишгоҳ дар Лондон, ман ҳис кардам, ки Худованд маро ба майдони миссионерӣ даъват мекунад. Ман омода будам, ки биравам, аммо бо шартҳои муайян. Пас аз муборизаи дарднок, Худованд дили маро тағир дод. Ӯ маро омода кард, ки бе шарт биравам. Чизе шикаст. Бе шикастан таслим шудан нест. Пас аз омодагии зиёд, мо кори дунявиро тарк кардем ва дар соли 1992 ба Колумбия рафтем.
- Дар соли 2003 як тақсимоти байналмилалӣ ҷамъомадҳои масеҳиро, ки мо дар Колумбия хидмат мекардем, қутбӣ кард. Ман аз бародароне, ки қадр мекардам ва эҳтиром мекардам, ноумед шудам. Ин аввалин вохӯрии наздики ман бо сиёсати динӣ буд. Он назари идеалистии маро дар бораи муоширати масеҳӣ хароб кард. Шабакаи дастгирӣ шикаста шуд. Ман дигар ба он такя карда наметавонистам. Ман худро беҳифозат ва танҳо ҳис мекардам. Раванди шикастан заъферо дар дили ман фош кард: ман мехостам ба Худованд хидмат кунам ва танҳо ба Ӯ такя кунам – ва ман фикр мекардам, ки ҳамин тавр мекунам. Аммо тавассути ин бӯҳрон ман фаҳмидам, ки дили ман дар ҳақиқат ба ин ҳадаф содиқ набуд. Беихтиёр, ман «ба ҷисм» такя мекардам. Боз ва боз, ман бояд он чиро, ки Ирмиё тасдиқ карда буд, меомӯхтам:
Лаънат бар касе, ки ба инсон такя мекунад, ки барои қуввати худ ба ҷисм такя мекунад... Аммо муборак аст он марде, ки ба Худованд такя мекунад, ки эътимоди ӯ ба Ӯст (Ирмиё 17:5-7 NIV).
- Дар соли 2007 мо аз Колумбия ба Ҳолланд кӯчидем. Дар тӯли 15 сол мо ба Худованд ҳамчун миссионерони пурравақт дар Колумбия дар мавъиза, таълими Китоби Муқаддас, мураббигӣ, омӯзиши роҳбарӣ, машварат, ҳалли мушкилот ва кӯмак ба ташкили ҷамъомадҳои нави масеҳӣ хидмат карда будем. Ҳоло вақти он расида буд, ки «раҳо кунем» ва бо дӯстони колумбии худ хайрухуш кунем. Ҳангоми кӯчидан ба Ҳолланд мо фаҳмидем, ки ба майдони миссионерӣ рафтан осонтар аз тарк кардани он аст. Мо дигар худро муфид, зарурӣ ё маҳсулнок ҳис намекардем. Мо медонистем, ки арзиши худи мо аз он чизе, ки мо мекардем, вобаста набуд, балки аз он ки мо кистем – фарзандони Худо. Аммо, гузариш дарднок буд. Вақте ки манбаъҳои берунии арзиши мо шикастанд, мо фаҳмидем, ки ҳисси арзиши худи мо он қадар ба Масеҳ нигаронида нашуда буд, ки мо фикр мекардем.
- Дар аввали соли 2009 зани ман хастагии шадидро аз сар гузаронд. Шарики дилгарми ман дар саёҳатҳои ҳаёт гуфт: «Ман дигар наметавонам идома диҳам». Чанд ҳафта истироҳат кӯмак накард. Ман ӯҳдадориҳои хидматиро бекор кардам, то ба зан ва чаҳор фарзандам дар хона дастгирии бештар расонам. Ман пурсидам: «Худованд бо мо чӣ кор мекунад?» Вақте ки баъзе чизҳо мешикананд, мо дигар илоҷе надорем, ба ҷуз истодан. Дар моҳҳои баъдӣ, мулоҳизаҳои ман дар бораи Навиштаҳо ба чизҳои шикаста ва шикастан тамаркуз карданд. Ва ман пай бурдам, ки Падари мо он чиро, ки шикастааст, барои ҳадафҳои худ истифода мебарад.
- Дар моҳи апрели соли 2010, писари 15-солаи мо ҷарроҳии мураккаби дилро аз сар гузаронд. Дили ӯ кушода ва аз нав сохта шуд. Барқароршавии ӯ ба таври интизорӣ ҳамвор набуд. Нокомиҳо ва мушкилоти рӯҳафтодакунанда буданд. Дар он вақт ман боз дарк кардам, ки Худованд дар дили ман машғул буд, боз чизеро мешикаст.
Ман ин марҳилаҳои шикастанро аз заминаи заъф ва мулоҳиза мубодила мекунам, ҳамчун касе, ки то ҳол онҳоро мехояд ва кӯшиш мекунад, ки онҳоро фурӯ барад ва ҳазм кунад. Хуб аст донистан, ки ин Падари меҳрубон ва файзбахши осмонии мост, ки марҳилаҳоро дар сафари ҳаёт ҷойгир мекунад.
Далелҳои табдил
Мо аксар вақт ба стихиявӣ, самимият ва дилгармии пурқуввати ҳавворӣ Петрус ҷалб мешавем. Аз аввал Худованд барои ҳаёти ӯ нақшаҳои бузург дошт, аммо барои расидан ба онҳо Петрус бояд шикаста мешуд. Тағйироти Петрусро аз шогирди ҷавони пурқувват, ки Исоро дар Яҳудия пайравӣ мекард, ба Петруси бештар ба Масеҳ монанд, ки номаи аввалини худро пас аз се даҳсола навишт, мушоҳида кунед. Дар он, Петруси як вақтҳо импулсивӣ ҳоло имондоронро ташвиқ мекард, ки ҳушёр ва худдорӣ бошанд (1 Петрус 1:13). Касе, ки дар бораи кӣ бузургтар аст, баҳс мекард, ҳоло дигаронро ташвиқ мекард, ки «бо ҳамдигар дар мувофиқат зиндагӣ кунед; ҳамдард бошед, ҳамчун бародарон дӯст доред, дилсӯз ва фурӯтан бошед» (1 Петрус 3:8), ва «худро, аз ин рӯ, зери дасти тавонои Худо фурӯтан кунед» (1 Петрус 5:6). Касе, ки як вақтҳо то андозае мустақил ва саркаш буд, ҳоло дигаронро ташвиқ мекард, ки «ба хотири Худованд ба ҳар як ҳокимияти дар байни одамон таъсисдодашуда итоат кунед» (1 Петрус 2:13). Касе, ки шамшер дошт ва онро истифода мебурд, ҳоло гуфт: «ба бадӣ бадӣ накунед... балки бо баракат» (1 Петрус 3:9), ва «ба ҳама эҳтироми дуруст нишон диҳед» ва ҳатто дигаронро ташвиқ мекард, ки бо «нармӣ ва эҳтиром» амал кунанд (1 Петрус 2:17; 1 Петрус 3:15). Касе, ки ҳангоми тарсу ҳарос ё ноумедӣ қасам мехӯрд ва лаънат мекард, ҳоло сухани бодиққатро ташвиқ мекард (1 Петрус 2:1). Касе, ки аз муайян шудан бо Исо метарсид ва шарм медошт ва Худовандро инкор кард, то аз азоб канорагирӣ кунад, ҳоло гуфт: «шодӣ кунед, ки шумо дар азобҳои Масеҳ иштирок мекунед... Агар шумо ҳамчун масеҳӣ азоб кашед, шарм надоред» (1 Петрус 4:13,16). Марди худбовар «ҳа, ман метавонам!», ҳоло дигаронро ташвиқ мекард, ки ба қудрати ҷони худ такя накунанд, балки «бо қудрате, ки Худо медиҳад» амал кунанд (1 Петрус 4:11). Табдили Петрус рад карда намешавад. Худованд чӣ тавр ба он ноил шуд?
Шикастани эътимод ба истеъдодҳо ва малакаҳо
Вақте ки Худованд бори аввал Петрусро даъват кард, Ӯ ғурури Петрусро зери шубҳа гузошт ва шикаст. Ӯ тамоми шаб моҳидорӣ карда буд ва чизе нагирифта буд. Аммо пас аз пайравӣ аз дастурҳои Исо мардони ӯ зуд ду қаиқро бо моҳӣ пур карданд. Ин ба тасвири қавӣ ва бодиққат парваришёфтаи «Ҳа, ман метавонам!»-и Петрус чӣ кард? Реаксияи аҷиби Петрус нишон медиҳад, ки чизе дар дохили ӯ ба шикастан оғоз карда буд. Ӯ нагуфт: «Ташаккур, Исо, барои баракат додани сафари моҳидории ман». Ӯ ба Исо нигоҳ кард ва гуфт:
Аз ман дур шав, Худованд; ман марди гуноҳкорам! (Луқо 5:8).
Баъдтар пешниҳоди эҷодии Петрус дар кӯҳи Табдил зуд рад карда шуд. Кӯшишҳои гуногуни ӯ барои дифоъ аз Худованд бесамар буданд. Дар асл, дар як маврид, пас аз он ки Исо ба таври хусусӣ ба стратегияи хуб андешидаи Петрус барои пешрафти салтанат гӯш дод, Ӯ ба ӯ рӯ овард ва гуфт:
Аз паси ман рав, Шайтон! Ту барои ман санги пешпоӣ ҳастӣ; ту чизҳои Худоро дар назар надорӣ, балки чизҳои одамонро (Матто 16:23).
Оё шумо тасаввур карда метавонед, ки чунин суханон чӣ гуна Петрусро буриданд ва онҳо ба малакаҳои роҳбарии ӯ чӣ кор карданд? Дар мавриде дигар, Петрус бо он чизе, ки Исо мекард, розӣ набуд. «Не», гуфт Петрус, «ту ҳеҷ гоҳ пойҳои маро нахоҳӣ шуст». Ақидаҳои қавии Петрус ба нақшаҳои Устод халал расонданд. Исо ҷавоб дод:
Агар ман туро нашӯям, ту бо ман ҳеҷ ҳиссае надорӣ (Юҳанно 13:8).
Ӯ барои музокира ҷой надод. Иродаи қавии Петрус, ки нияти нек дошт, бояд шикаста мешуд.
Шикастани эътимод ба ирода
Соатҳо пеш аз салиб кашида шудани Исо, Петрус тарсид ва Худованди худро се маротиба инкор кард. Вақте ки ӯ аз он чизе, ки карда буд, огоҳ шуд, чизе дар дохили ӯ шикаст. Ӯ аз худаш сахт ноумед шуд ва ин дард мекард:
Ӯ берун рафт ва сахт гирист (Луқо 22:62).
Баъдтар, вақте ки Масеҳи эҳёшуда бо Петрус вохӯрд ва мехост ӯро барқарор кунад ва ба ӯ нигоҳубини гӯсфандони Худро супорад, Ӯ ба чашмони Петрус нигоҳ кард ва пурсид: «Оё ту маро дар ҳақиқат дӯст медорӣ?» Ҷавоб самимӣ ва қариб худкор буд: «Бале, Худованд». Аммо вақте ки ба ӯ ҳамон савол бори сеюм дода шуд, чизе дар дохили Петрус шикаст. Ӯ ҷавоб дод:
Худованд, ту ҳама чизро медонӣ; ту медонӣ, ки ман туро дӯст медорам (Юҳанно 21:17).
Дар Аъмол, Петрус таҳдид карда шуд (Аъмол 4:21), латукӯб карда шуд (Аъмол 5:40), занҷирбанд ва зиндонӣ карда шуд (Аъмол 12:3-5). Ва ҳавворӣ Павлус ҳатто ба таври оммавӣ ба ӯ муқобилат кард ва ӯро ислоҳ кард (Ғалотиён 2:11). Шумо чӣ фикр мекунед, ки ин ба эгои Петрус ҳамчун пешвои эҳтиромшудаи калисо чӣ кард? Ҳамаи ин рӯйдодҳои дарднок ва эҳтимолан бисёр дигар, аз ҷониби Худованд барои табдил додани Петрус, барои табдил додани ӯ аз моҳигири импулсивӣ ба моҳигири илҳомбахши одамон ва сипас ба чӯпони нарми ҷонҳо истифода шуданд.
Навиштаҳо бисёр ҳолатҳоеро тасвир мекунанд, ки дар онҳо мардон ва занони Худо аз ҷониби Ӯ шикаста шуданд. Мо ба чанде аз онҳо назар хоҳем кард. Баъзан шикастан кӯтоҳмуддат аст. Баъзан ба ҷои шифо додан, таъмир кардан, ислоҳ кардан ё барқарор кардани шикаста, Худованди мо метавонад интихоб кунад, ки онҳоро шикаста нигоҳ дорад. Воқеияти кори Ӯ вақте ки он тавассути зарфҳои шикаста меояд, бузургтар мешавад.
Оё шумо ҳис мекунед, ки Худованд чизеро дар ҳаёти шумо мешиканад? Шумо чӣ гуна ҷавоб медиҳед?
Шикаста барои табдил
«Ҳар касе, ки ба Худо хидмат мекунад, дер ё зуд хоҳад фаҳмид, ки монеаи бузургтарини кори ӯ дигарон не, балки худи ӯст». — Уотчман Ни «Худо аз ҳеҷ чиз офаридааст. Аз ин рӯ, то даме ки инсон ҳеҷ чиз нест, Худо аз ӯ чизе сохта наметавонад». — Мартин Лютер «Ман бояд аз хоҳиши шифо ёфтан шифо меёфтам». — Ҷони Эрексон Тада
