Дар дасти Худованди лашкарҳо дар Шилоҳ
«Кӯшиш кун, ки худро ба Худо писандида нишон диҳӣ, коргаре, ки шарм надорад, каломи ҳақиқатро дуруст тақсим мекунад.» —2 Тимотиюс 2:15 KJV
Яке аз калидҳои фаҳмидани ҳар як бахши Китоби Муқаддас ин аст, ки чӣ гуна Худованди мо бо қавми Худ дар порчаи мушаххас муносибат кардааст. Дар 1 Подшоҳон 1:3, унвони Худо «Худованди лашкарҳо дар Шилоҳ» оварда шудааст. «Лашкарҳо» маънои «артишҳои осмон»-ро дорад. Ҳамчун Худованди лашкарҳо, Худо мекӯшад, ки худро – моро – бо қисмҳо аз Худ баракат диҳад. Ӯ аз истифодаи захираҳои осмонӣ барои ба даст овардани мо ба моликияти амалии чизҳои рӯҳонӣ шод аст. Худованд мехоҳад, ки мо замини рӯҳониро забт кунем ва онро бо коре, ки мекунем, ишғол кунем – ва Ӯ тамоми лашкарҳои Худро истифода хоҳад кард, то мо ба ин тариқ баракат ёбем.
Душманони мо мекӯшанд, ки он замини осмониро ишғол кунанд, аммо он барои муқаддасон пешбинӣ шудааст. Вақте ки хизматгори Элишоъ аз лашкари муҳосиракунандаи Сурия ғамгин шуд, пайғамбар дуо кард, ки чашмони хизматгораш кушода шаванд, то лашкарҳои Худовандро дар наздикӣ бубинанд (2 Подшоҳон 6:15-19). Дуои Элишоъ иҷобат шуд, ва хизматгор он гоҳ дид, ки «кӯҳ пур аз аспҳо ва аробаҳои оташ дар гирду атроф буд.»
Чанд нукта аз Еҳушаъ
Тамоми китоби Еҳушаъ хеле рӯҳбаландкунанда аст. Дар боби 18 мо дар бораи ҷамъ омадани банӣ-Исроил дар Шилоҳ мехонем. Шилоҳ маънои «оромии осоишта»-ро дорад. Ин ҷои муносиб барои қавми Ӯ буд, ки аз Миср сафар карда, ҷангҳои худро оғоз кунанд; ва ин ҷое буд, ки баъдтар барои тасаллӣ баргарданд. Дар он ҷо, Исроил хаймаи мулоқотро барпо кард, ва мо мехонем, ки замини Канъон «дар пеши онҳо тобеъ карда шуд» (ояти 1).
Дар ин лаҳзаи сафари Исроил, ҳафт аз дувоздаҳ қабила ҳанӯз мероси худро тақсим накарда буданд. Китоби Аҳди Ҷадиди Қӯлассиён ба муқаддасон дар ҳамин ҳолат навишта шуда буд. Порчаи Еҳушаъ имондоронеро тасвир мекунад, ки аз ҷаҳон раҳо шудаанд ва дар ҳузури пирӯзиҳои Худо қарор гирифтаанд. Аммо, ҳанӯз замини бештаре барои ишғол кардан буд, назар ба он чизе ки аллакай ба даст оварда шуда буд. Шояд хуб бошад, ки эътироф кунем, ки мо ҳамеша дар чунин ҳолатем, ки замини рӯҳонии бештаре барои ишғол кардан дорем, назар ба он чизе ки аллакай ба даст оварда шудааст.
Дарсҳо аз Навиштаҳо
Аввал ва Дуюм Подшоҳон моро бо нақл кардани дар бораи гузаштани қавми Худованд аз машқҳои амиқ, дар ҳоле ки Ӯ, Худованди лашкарҳо, онҳоро саршор аз баракат медод, рӯҳбаланд мекунанд. Баракатҳо аз дасти Худованд мебошанд, ки ба ниёзҳои мушаххаси ҳар як шахс мувофиқат мекунанд. Ҳанно, масалан, дар аввал сахт ғамгин ва бисёр озурда буд, аммо баъд ӯ пайғамбар Самуилро ба дунё овард, ки барои қавми Худо баракат хоҳад буд. Вай худро «зани рӯҳи ғамгин ... [ки] аз фаровонии андӯҳ ва озурдагии худ то ҳол сухан гуфтаам» тавсиф кард (1 Подшоҳон 1:15-16 JND). Ҳанно сахт осеб дид ва саршор аз баракат шуд. Мо ҳанӯз пас аз ин солҳои зиёд дар бораи имони ӯ ва файзи худоӣ, ки Худои мо дар ҳаёти ӯ кор кард, мехонем. Биёед чанд нафар аз Аҳди Қадимро бо тафсилоти бештар дида бароем.
Элқоно
Дар замоне, ки ин муқаддасон зиндагӣ мекарданд, ба назар мерасад, ки бисёриҳо бефарзанд будани зану шавҳарро нанг ё нуқтаи шармандагӣ медонистанд. Шояд ин ҳамчун нишонаи он дониста мешуд, ки Худо онҳоро баракат намедиҳад. Элқоно, шавҳари Ҳанно, ба назар мерасад, ки чанд корро дуруст анҷом додааст, аз ҷумла ҳар сол тамоми оилаи худро ба ҷои муносиб барои ибодат ва қурбонӣ мебурд. Аммо, оилаи ӯ аз сабаби низоъ тақсим шуда буд. Ҷавоби Ҳанно ба ин низоъ дуо буд. Элқоно, бо гирифтани зани дуюм, то фарзанддор шавад, баракати бузургеро, ки Ҳанно баъдтар таҷриба кард, аз даст дод.
Нақшаи Худо ин нест, ки мард беш аз як зан дошта бошад, аммо Элқоно барои рафъи нанг ва ҳалли мушкилоти даркшудаи худ аз воситаҳои табиӣ истифода бурд. Баръакс, Исҳоқ барои занаш, Ривқо, дуо кард ва Худо ба онҳо фарзанд дод (ба Ҳастӣ 25:21 нигаред). Эфсӯсиён 5:25 мегӯяд: «Шавҳарон, занони худро дӯст доред, чунон ки Масеҳ низ калисоро дӯст дошт ва Худро барои он дод» (KJV). Ба таври возеҳ гуфта шудааст, ки Элқоно Ҳанноро дӯст медошт, аммо ба назар мерасад, ки ӯ дар ҳаррӯза худро барои манфиати ӯ додан кӯтоҳӣ кардааст. Ин ҷоест, ки эҳсосоти бой ва самимӣ будани шавҳар таҷриба мешавад.
Дар 1 Подшоҳон 1:8 Элқоно аз Ҳанно пурсид: «Оё ман барои ту аз даҳ писар беҳтар нестам?» Шояд ӯ бовар дошт, мисли бисёр мардони имрӯза, ки муҳаббате, ки ӯ нисбат ба занаш ҳис мекард, ҳалли мушкилоти ӯ буд. Дар ин боб равшан аст, ки чунин набуд, зеро Ҳанно азоб кашиданро идома дод. Ин зану шавҳар бояд якҷоя аз машқи амиқи бефарзандӣ мегузаштанд. Чунин озмоиш онҳоро ба ҳамдигар наздиктар мекард. Агар онҳо дар мавриди бефарзанд будани Ҳанно якдилона амал мекарданд, он гоҳ имрӯз мо пайғамбар Самуилро ҳамчун писари ин зану шавҳари худоӣ медидем, на писаре, ки танҳо Ҳанно барои ӯ дуо кард. Амалҳои Элқоно, аммо, дар гирифтани зани дуюм ба азоби Ҳанно саҳми калон гузошт. Ин як паёми ҷиддӣ ба ҳамаи мардони оиладор аст. Чӣ қадар хуб аст, ки намунаи бузурги Худованди мо ва чӣ қадар Ӯ барои арӯси Худ дод, ҳамеша дар пеши назари мо бошад.
Илӣ коҳин
Ин мард ҳамчун зиддитипи комил ба файзе, ки Худованди лашкарҳо дар Ҳанно кор кард, дар пеши мо гузошта шудааст. Илӣ фаҳмиш надошт, зеро чашмонаш хира буданд. Мо метавонем дигаронро аз Навиштаҳо ба ёд орем, ки нобино буданд, Шимшӯн (Доварон 16:21) аз ҷиҳати ҷисмонӣ, ва Ҳизқиё (Ишаъё 38:14) ва калисои Лаодикия (Ваҳй 3:17) аз ҷиҳати рӯҳонӣ.
Дар 1 Подшоҳон 2, марди Худо ба назди Илӣ омад ва ба ӯ гуфт, ки ӯ, Илӣ, писарони худро бештар аз Худованд эҳтиром мекунад. Илӣ мехост аз чизҳои ин ҷаҳон тавассути ду писари ҷавони худ баҳра барад. Онҳо гуноҳкорона аз онҳое, ки барои қурбонӣ меомаданд, ғизо мегирифтанд ва онро барои сарватманд кардани худ истифода мебурданд. Илӣ дар ҳамин кор ширкат варзид ва фарбеҳ шуд – вазнин, дар курсӣ нишаста. Мутаассифона, ба назар мерасад, ки ин падар фарзандони худро танҳо ҳамчун онҳое медид, ки тавассути онҳо метавонист барои лаззати худ фоида барад.
Бо муқоисаҳои пешниҳодшуда, дарсе, ки Худованд ба мо дар ин оятҳои аввали 1 Подшоҳон 1-2 меомӯзонад, ин аст, ки Ӯ чӣ гуна мехоҳад, ки мо фарзандони азизи худро бубинем. Пас аз он ки Худованд дар рӯҳи Ҳанно амиқ кор кард, ӯ фарзанди худро ҳамчун «зарфе барои шараф, муқаддасшуда ва муносиб барои истифодаи устод, ва барои ҳар кори нек омодашуда» дид (2 Тимотиюс 2:21). Ин нуқтаи асосӣ, беҳтарин роҳи дидани фарзанддорӣ аст.
Ҳавво
Шояд як таълими аксар вақт нодида гирифташуда дар бораи волидайн ва хона мавзӯи ҳукмронии зан дар хона аст. Бигзор ман аввал як андоза ҳақиқати заминавиро муаррифӣ кунам. Мард Одам ба боғи Адан гузошта шуд, ва «ҳамин тавр осмонҳо ва замин ... ба итмом расиданд» (Ҳастӣ 2:1). Ҳамаи ҳайвоноти ҳаво, баҳр ва замин аллакай офарида шуда буданд. Аммо бар хилофи ҳайвонот, инсон дар аввал ҳамсар надошт. Одам бояд медонист, ки ӯ ягона инсон дар рӯи замин аст ва ин тамоми офариниш нав аст. Он гоҳ мо мехонем, ки Худованд Худо гуфт: «Хуб нест, ки мард танҳо бошад» (ояти 18). Худо Одамро барои он чизе ки ӯ қабул карданӣ буд, омода мекард. Дар хотир доред, ки Одам дар бегуноҳӣ буд. Худованд Худо Ҳавворо аз қабурғаи Одам офарид, ва гуфт: «Ман барои ӯ ёвари муносиб хоҳам сохт» (ояти 18). «Ёвар» ҷавоб ба мушкилоти танҳо будани ӯст – таъмини арзиши бештар аз он чизе ки танҳо кофӣ аст. Ибораи навбатӣ он чизест, ки ман мехоҳам дар пеши назари мо гузорам ва баррасӣ кунам: «муносиб барои ӯ.» Ин маънои баробари ӯро дорад.
Худо тамоми коинотро офарида буд. Аз махлуқоте, ки Ӯ барои замин офарида буд, Одам дар боло буд. Ҳавво ҳамон ҷойро дар тартиби офариниш ишғол мекард. Қабул кардани соддагии он чизе ки Худо муқаррар кардааст, як чизи гуворо аст. Зан ҷавоби Худо ба танҳоии мард буд, ва ин талаб мекард, ки вай ба ӯ монанд бошад. Дар хотир доред, ки ҳамчун донишҷӯёни Навиштаҳо, мо медонем, ки тартиби хона ва ҷои ҷамъиятии мардон ва занон хеле мушаххас аст, ки мардонро ҳамчун сарвари зан қарор медиҳад (1 Қӯринтиён 11:3). Аммо ҳардуи онҳо нақши худро ба тавре иҷро мекунанд, ки тартиби Худоро нишон диҳанд, то ҳаёти онҳо гӯяд: «Мо бовар дорем, ки Худо дуруст аст.»
Ҳоло 1 Тимотиюс 5:14-ро дида бароед: «Пас, ман мехоҳам, ки бевазанони ҷавон издивоҷ кунанд, фарзанд таваллуд кунанд, хонаводаҳои худро идора кунанд ...» (ESV). Дар тарҷумаи Дарбӣ ибораи «хонаводаҳои худро идора кунанд» ҳамчун «хонаро идора кунанд» тарҷума шудааст. Ин ҳукмронӣ бар шавҳари худ нест, балки бар фарзандон ва корҳои ҳаррӯзаи нигоҳ доштани тартибот. Идора кардани хонавода кори зиёдеро талаб мекунад, махсусан хонаводае, ки фарзандон дорад. Ин як вазифаи бузург аст ва хатарҳо азиманд. Аз ин рӯ, барои мард аблаҳӣ аст, ки аз занаш интизор шавад, ки берун аз хона кор кунад ва ҳамзамон хонаводаи худро ба таври муассир идора кунад. Ҷомеае, ки мо дар он зиндагӣ мекунем, шояд нақши зани ҷавони оиладорро, ки дар хона барои идора кардани хона ва бисёр корҳои марбут ба он мемонад, қадр накунад, аммо дар назари Худо ин аҳамияти ниҳоӣ дорад.
Ҳанно
Таъқибе, ки Ҳанно аз сар гузаронд, дар вақти рафтан ба Шилоҳ барои қурбонӣ кардан шадидтарин буд. Он вақт буд, ки душмани ӯ ӯро сол ба сол озурда мекард. Ба ҳамин монанд, Шайтон бешубҳа ҳилаҳои нозуктарини худро барои вақте ки мо нақшаи иштирок дар омӯзиши Китоби Муқаддас ё ҷаласаи дуоро дорем, нигоҳ медорад.
Ҳанно ба тағйири назари худ ниёз дошт. Дар аввал ӯ танҳо фарзанд мехост, аммо Худованд бачадони ӯро баста буд – бале, ин кори Худованд буд. Худованд дар ҳаёти ӯ кори амиқе анҷом дод, ба тавре ки ӯ ба ниёзҳои қавми Худо пай бурд. Ҳанно шароити Исроилро ҳамчун шахсиятҳои ду писари Илӣ, Ҳофнӣ ва Финҳос дид. Сипас ӯ аз Худованд писар хост – на танҳо кӯдак, балки пайғамбаре, ки метавонист дилҳои қавми Худро ба сӯи Худо гардонад. Фарзандони Ӯ бояд дар итоат ва фармонбардорӣ бошанд – принсипи бузурги шифобахши инсоният.
Дар мавриди писараш, Ҳанно дар аввал гуфт, ки ӯ «ӯро ба Худованд тамоми рӯзҳои ҳаёташ хоҳад дод» (1 Подшоҳон 1:11 KJV). Баъдтар ӯ инро ба «то даме ки зинда аст, ба Худованд қарз дода хоҳад шуд» (ояти 28) тағйир дод. Дар ҳарду изҳорот ин барои тамоми ҳаёти ӯ буд. Вақте ки писараш ба дунё омад, ӯ фаҳмид, ки шумо ҳамеша фарзандони худро доред; ва вақте ки онҳо дард мекунанд, шумо дард мекунед. Барои наберагон, шумо дучанд дард мекунед: аввал барои набераи худ ва дуюм барои писар ё духтари худ. Ин ҳеҷ гоҳ тамом намешавад. Вай фаҳмид, ки ҳамеша ба ӯ пайваст хоҳад буд.
Ин модари имондор интизор буд, ки писараш дар Худованд рушд кунад. Вай ҳар сол барои ӯ як куртаи хурд месохт (2:19), ки аз соли қаблӣ калонтар буд. Ба Ҳанно нигоҳ карда, ба ёд меорам: Бе модарони худ чӣ кор мекардем?
Хулоса
«Ва Яҳува боз дар Шилоҳ зоҳир шуд; зеро Яҳува Худро ба Самуил дар Шилоҳ бо каломи Яҳува ошкор кард ... Ва он чизе ки Самуил гуфта буд, ба тамоми Исроил рӯй дод» (1 Подшоҳон 3:21, 4:1 JND). Аз ин ду оят ба назар мерасад, ки азоби Ҳанно сахт мукофотонида шуд. Вақте ки Худованд Самуилро дар пеши Худ роҳ мебурд, он гоҳ Худованди лашкарҳо метавонист рушди ӯро бо тамоми захираҳои осмонии Худ дастгирӣ кунад.
Як мисоли дигарро дида бароед. Вақте ки Довуд аз подшоҳ Шоул мегурехт, ӯ метавонист ба ҳамин захираҳо такя кунад. Бисёре аз чизҳои мӯъҷизавӣ дар роҳ рӯй доданд, вақте ки Довуд бо имон амал кард. Аз тарафи дигар, вақте ки ӯ сахт гуноҳ кард, ҳама чиз бар зидди ӯ кор кард (2 Подшоҳон 24); ва кӯшиши худи ӯ барои баракат додани Мефибошет ба сабаби дурӯғҳо ва ҳилаҳои Зибо ба ошуфтагӣ дучор шуд (16:1-4, 19:24-29).
Бигзор мо омӯзем, ки ба Худованд ва Наҷотдиҳандаи худ – Худованди лашкарҳо – комилан такя кунем! Мо дар оромии осоишта истироҳат хоҳем кард, зеро ба Ӯ эътимод мекунем ва ба файзи Ӯ такя мекунем.
