Гуноҳ/ Ноумедӣ/ Худкушӣ
Дар мақолае бо номи «Шахси ба садама майлдошта», ки чанде пеш дар Маҷаллаи амрикоии тандурустии ҷамъиятӣ психиатри маъруф доктор Франс Александр чунин изҳорот дод: «Дар тамаддуни ҳозираи мо як муносибати амиқ реша давондааст, ки азоб гуноҳро кафорат мекунад. Агар кӯдак кореро нодуруст кунад, ӯ ҷазо дода мешавад. Тавассути азобе, ки аз ҷазо ба вуҷуд меояд, ӯ гуноҳи худро ҷуброн мекунад ва ба ин васила муҳаббати волидонашро барқарор мекунад. Виҷдон ҳамчун довари дохилӣ амал мекунад, ки барои гуноҳҳои мо азоб талаб мекунад. Азоб дарди виҷдони гунаҳкорро сабук мекунад ва сулҳи ботиниро барқарор месозад.»
Биёед изҳороти ӯро баррасӣ кунем. Эҳсоси гуноҳ ба қадри инсоният қадимӣ аст. Одам худро гунаҳкор ҳис мекард. Қобил барои гуноҳи худ азоб кашид. Аз он вақт инҷониб, инсоният дар натиҷаи гуноҳ азоб мекашад. Эътиқод ба он ки «азоб гуноҳро кафорат мекунад» ба ҳеҷ ваҷҳ мафҳуми «тамаддуни ҳозираи мо» нест. Ин як эътиқоди асосии насли инсонӣ аст ва ба тамаддун ҳеҷ иртиботе надорад. Қабилаҳои ваҳшии инсоният ҳамин чизро дар тӯли асрҳо бовар доштанд.
Гуноҳ – яъне эҳсоси хато кардан, эҳсоси нохуш кардани қудрати олӣ – як муносибати асосии равонӣ аст. Кӯдак онро пеш аз он ки дуруст ва нодурустро пурра омӯзад, ҳис мекунад. Ӯ онро аввал нисбат ба волидонаш ҳис мекунад. Онҳое, ки дар бораи аз байн бурдани ҳама эҳсосоти гуноҳ тавассути таълим надодани мафҳуми гуноҳ сухан мегӯянд, беақлона сухан мегӯянд. Китоби Муқаддас табиати асосии гуноҳ ва эҳсосоти гуноҳро, ки аз гуноҳ бармеоянд, ба таври возеҳ нишон медиҳад. Дуруст аст, ки кӯдаке, ки худро гунаҳкор ҳис мекунад, аксар вақт эҳсосоти ӯ бо ҷазо сабук мешавад. Ин ҳам дуруст аст, ки кӯдакон ва калонсолон баъзан кӯшиш мекунанд, ки худро барои эҳсосоти гуноҳи худ ҷазо диҳанд. Аммо воқеан ҳам ғамгин аст он шахсе, ки эҳсосоти гуноҳи ӯ он қадар бузург аст, ки тамоми мавҷудияти ӯро идора мекунад.
Чунин шахс дар Китоби Муқаддас чунин тасвир шудааст: «Худованд ба ту дили ларзон, чашмони хира ва андӯҳи ҷон хоҳад дод. Ҳаёти ту дар назди ту дар шубҳа хоҳад буд; ту шабу рӯз хоҳӣ тарсид ва ба ҳаёт итминон нахоҳӣ дошт. Субҳ ту хоҳӣ гуфт: «Оҳ, кош шом мебуд!» Ва шом ту хоҳӣ гуфт: «Оҳ, кош субҳ мебуд!» аз тарсе, ки дили туро метарсонад, ва аз манзаре, ки чашмони ту мебинанд» (Такрори Шариат 28:65-67 NKJV). Ин як тасвири воқеии шахсест, ки аз эҳсосоти гуноҳ ғолиб омадааст.
Бисёриҳо омодаанд, ки иқрор шаванд, ки онҳо хато кардаанд, ки онҳо то ҳол хато мекунанд ва аз ин худро гунаҳкор ҳис мекунанд. Аммо, одатан одамон мехоҳанд, ки барои эҳсосоти гунаҳкоронаи худ кафорат кунанд. Шавҳаре, ки аз занаш хашмгин мешавад, суханони нохуш мегӯяд ва сипас аз хона мебарояд, виҷдони худро бо овардани қуттии шоколад ё гулдастаи гул ҳамчун пешниҳоди сулҳ сабук мекунад.
Дигарон метавонанд виҷдони худро тавассути тӯҳфаи саховатмандона ба калисои худ ё хайрияи дӯстдоштаи худ сабук кунанд. Тавбаи калисои католикии Рум бояд механизми худҷазодиҳӣ барои рафъи гуноҳ бошад. Аммо худпарастии муваққатӣ, ки бо кӯшишҳои мо барои рафъи гуноҳи худ меояд, танҳо ба ғурур ва гуноҳи бештар оварда мерасонад.
Бисёриҳо тавба мекунанд ва қарор медиҳанд, ки беҳтар кор кунанд, ба қувваи худ такя мекунанд. Онҳо кӯмаки дигаронро нафрат мекунанд ва ҳис мекунанд, ки кӯмак пурсидан нишон додани заъфи хислат аст. Дар ғурури худ майзада майл дорад, ки ӯ метавонад бе кӯмак нӯшиданро бас кунад. Бисёриҳо низ ҳастанд, ки барои эҳсосоти гуноҳи худ худро ҷазо додан мехоҳанд ва дар ноумедӣ ва худкушии худ даст ба худкушӣ мезананд.
Бисёриҳо бо муқоисаи худ бо дигарон бо эҳсосоти гуноҳ мубориза мебаранд. Онҳо чунин мегӯянд: «Ман бадтар аз он риёкор нестам» ё «Гуноҳҳои онҳо аз они ман бузургтаранд», ба ин васила кӯшиш мекунанд, ки худро сафед кунанд. Дигарон ҳастанд, ки бо рӯҳияи исён ва ғурур эҳсосоти гуноҳи худро далерона рад мекунанд. Барои инҳо оромии рӯҳӣ нест.
БАРОИ ҒАЛАБА БАР ИН ХАТАРҲО
Ягона роҳи ҳалли бартараф кардани ин хатарҳо ба саломатии рӯҳӣ роҳи ҳалли библиявӣ аст. Оят ба оят ба мо таълим медиҳад, ки бахшиши гуноҳ танҳо тавассути кори кафорати Масеҳ дар Ҷолҷота имконпазир аст. Ва эҳсосоти гуноҳро танҳо бо шоистагии кори наҷотбахши Масеҳ бартараф кардан мумкин аст. Ин оятҳоро баррасӣ кунед:
«Бигзор шарир роҳи худро тарк кунад, ва марди ноинсоф фикрҳои худро; бигзор ӯ ба Худованд баргардад, ва Ӯ ба ӯ раҳм хоҳад кард, ва ба Худои мо, зеро Ӯ фаровон бахшиш хоҳад кард» (Ишаъё 55:7).- «Зеро Худо ҷаҳонро чунон дӯст дошт, ки Писари ягонаи Худро дод, то ҳар кӣ ба Ӯ имон оварад, нобуд нашавад, балки ҳаёти ҷовидонӣ дошта бошад» (Юҳанно 3:16).- «Агар касе гуноҳ кунад, мо назди Падар Шафоатгар дорем, Исои Масеҳи одилона. Ва Ӯ худаш кафорати гуноҳҳои мост, ва на танҳо барои гуноҳҳои мо, балки барои тамоми ҷаҳон низ» (1 Юҳанно 2:1-2).- «Ӯ (Исо) барои гуноҳҳои мо захмдор шуд, Ӯ барои беинсофиҳои мо латукӯб шуд... ва бо захмҳои Ӯ мо шифо ёфтем» (Ишаъё 53:5).- Табобати гуноҳ дар имони оддӣ ба кори анҷомёфтаи Масеҳ ёфт мешавад: «Зеро бо файз шумо ба воситаи имон наҷот ёфтаед, ва ин аз худи шумо нест; ин тӯҳфаи Худост; на аз корҳо, то касе фахр накунад» (Эфсӯсиён 2:8-9).
Саломатии рӯҳии ҳақиқӣ ва доимӣ аз эҳсоси ягонагӣ бо Худо бармеояд. Ин эътиқоди шумораи афзояндаи равоншиносон ва психологҳост. Аммо муҳимтар аз ҳама, ин таълими равшани Китоби Муқаддас аст. Ин дарки ягонагӣ бо Худо бо ҳеҷ роҳе бо ҳеҷ кори инсон харидан, ғолиб омадан ё ба даст овардан мумкин нест.
Ин тӯҳфаи ройгони Худо ба ҳамаи онҳоест, ки гуноҳҳои худро эътироф мекунанд, аз гуноҳҳои худ тавба мекунанд ва ба кори анҷомёфтаи Худованд ва Наҷотдиҳандаи мо Исои Масеҳ имон меоваранд. Бо пурра ба Ӯ такя кардан мо он сулҳ, он итминон, он амният ва он муҳаббат ба Худо ва ба ҳамсоягони худ дорем, ки моҳияти саломатии рӯҳӣ аст.
