Ихтилофҳо байни имондорони инфиродӣ
Каломи Худо ба мо таълим медиҳад, ки мо наметавонем якҷоя роҳ равем, агар розӣ набошем (Амос 3:3). «Розӣ шудан» чӣ маъно дорад ва «ихтилоф доштан» чӣ маъно дорад? Калимаи «розӣ шудан» дар ояти боло маънои «қарор додан»-ро дорад ва он аксар вақт дар ҷойҳои дигар ҳамчун «хостгорӣ кардан» (арӯсӣ кардан), «ҷамъ шудан» ё «вохӯрдан» тарҷума мешавад. Ин танҳо маънои онро дорад, ки мо дар бораи як чизи муайян якҷоя қарор қабул мекунем. Вақте ки шумо ба «розӣ шудан» «но»-ро илова мекунед, ин маънои муқобилро дорад: дар бораи як чизи муайян якҷоя қарор қабул накардан. Калимаи «ихтилоф» дар Библия пайдо намешавад, аммо принсип дар он ҷост.
Ин мақола дар бораи чӣ гуна идора кардани ихтилофҳо ҳангоми пайдо шудани онҳо байни имондорони инфиродӣ баҳс мекунад. Гарчанде ки баъзе аз принсипҳо ҳангоми муносибат бо ғайриимондорон шабеҳанд, мо ба муносибатҳо байни имондорон тамаркуз хоҳем кард. Мутаассифона, Библия пур аз ҳикояҳои одамонест, ки бо ҳамдигар ихтилоф доштанд, аз китоби аввал то охирин – Ҳастӣ то Ваҳй.
Муносибати мо
Шояд муҳимтарин чизе, ки мо бояд дар бораи он фикр кунем, вақте ки бо касе розӣ нестем, ин муносибати мост. Масалҳо мегӯяд: «Аз ғурур ҷанҷол меояд» (13:10 KJV). Мо бояд аз худ бипурсем: «Ангезаи дилҳои мо чист?» Оё мо дар ҳақиқат ба мавзӯи ихтилоф таваҷҷӯҳ дорем ё танҳо бештар нигарон ҳастем, ки шахс бо мо розӣ нест?
Ғурур маънои онро дорад, ки мо худро аз дигарон беҳтар медонем. Худованд ғурурро нафрат дорад (Масалҳо 8:13), ва агар мо онро дошта бошем, мо шарманда хоҳем шуд (Масалҳо 11:2). Вақте ки мо ихтилоф дорем, аввал бояд ба дилҳои худ нигоҳ кунем ва арзёбӣ кунем, ки оё масъала танҳо дар он аст, ки мо фикр мекунем, ки мо аз шахси дигар беҳтарем ё бештар медонем.
Муқобили ғурур фурӯтанӣ аст. Фурӯтанӣ маънои онро дорад, ки худро аз каси дигар пасттар донам, дигаронро аз худ беҳтар ё баландтар донам. Худованд таълим дод, ки мо бояд мисли кӯдаки хурдсол фурӯтан бошем (Матто 18:4), ва онҳое, ки фурӯтан ҳастанд, баланд бардошта хоҳанд шуд (Матто 23:12). Ӯ ба мо файз медиҳад, вақте ки мо муносибати фурӯтанӣ дорем (Яъқуб 4:6), ва ба мо хотиррасон карда мешавад, ки мо бояд ҳангоми муносибат бо имондорон рӯҳияи фурӯтанӣ дошта бошем (Ғалотиён 6:1). Вақте ки мо бо касе ихтилоф дорем, аввалин саволе, ки мо бояд аз худ бипурсем, ин аст: «Оё мо нисбат ба шахсе, ки бо ӯ ихтилоф дорем, муносибати дуруст дорем?»
Оё ин арзанда аст?
Оё масъалае, ки мо дар бораи он ихтилоф дорем, дар ҳақиқат муҳим аст? Баъзан мо худро дар ихтилоф ё баҳс бо касе дар бораи чизе мебинем, ки аслан муҳим нест. Мо бояд эҳтиёткор бошем.
Вақте ки мо бо касе ба ҷанҷол ё ихтилоф меафтем, ин мисли он аст, ки шахс обро аз чизе берун мекунад (Масалҳо 17:14). Вақте ки он оғоз меёбад, он метавонад зуд берун ояд, ва бештар аз он ки тасаввур мешуд, берун ояд. Оё шумо ягон бор бо касе ба ихтилоф афтодаед ва пеш аз он ки шумо фаҳмед, чизҳоеро мегуфтед, ки баъдтар пушаймон шудед? Шояд як ихтилофи хурд ба як баҳси калон табдил ёфт? Ин оят ба мо таълим медиҳад, ки дар бораи оғози ҷанҷол хеле эҳтиёткор бошем. Мо бояд дар бораи он фикр кунем, ки оё масъалаи мавҷуда дар ҳақиқат муҳим аст – зеро вақте ки мо оғоз мекунем, вазъият метавонад бадтар шавад. Худованд Исо гуфт, ки мо бояд бо «душмани худ зуд розӣ шавем» (Матто 5:25), вақте ки мо масъалаҳое дорем, ки махсусан муҳим нестанд.
Мо бояд охирро дар назар дошта бошем. Масалан, вақте ки Павлус ва Барнаббо бояд дар бораи гирифтани Марқус бо худ ба сафар қарор қабул мекарданд, онҳо бо ҳамдигар ихтилоф доштанд (Аъмол 15:36-41). Он чизе ки шояд ҳамчун як ихтилофи оддӣ оғоз ёфт, боиси ҷудо шудани онҳо аз ҳамдигар гардид, ки ба самтҳои гуногун рафтанд ва дигар дар хидмати Худованд якҷоя кор накарданд. Гарчанде ки яке аз онҳо шояд дуруст буд, он чизе ки мо бо ин ҳикоя таъкид мекунем, ин аст, ки бидонем, ки ихтилоф моро ба куҷо бурда метавонад ва аз худ бипурсем: «Оё ин арзанда аст?» Баъзан он метавонад арзанда бошад, аммо аксар вақт не.
Масъалаҳое ҳастанд, ки дар бораи онҳо мо бояд ихтилоф дошта бошем
Баъзан чизе муҳим ҳаст, ки бар зидди он мо бояд мавқеъ гирем. Ба он чизе ки мо дар Ғалотиён дар бораи ихтилофи Павлус ва Петрус мехонем, назар кунед (2:11-14). Дар ин ҳикоя мо мебинем, ки Петрус дигар дар муносибат бо ғайрияҳудиёни имондор дуруст рафтор намекард. Ӯ бо онҳо хӯрок мехӯрд, аммо вақте ки баъзе яҳудиён ба аёдат омаданд, ӯ дигар бо масеҳиёни ғайрияҳудӣ хӯрок нахӯрд. Павлус Петрусро барои тағйири рафтораш насиҳат кард, ва Павлус ин корро дар назди ҳамаи ҳозирон кард, зеро гуноҳи Петрус оммавӣ буд. Павлус бояд ихтилоф мекард ва мушкилотро ба Петрус нишон медод. Ҳавворӣ Павлус ин корро на аз рӯи ғурур, балки аз он сабаб кард, ки Петрус кореро нодуруст мекард, ки ба дигар имондорон зарар мерасонд.
Дар вақтҳои гуногун Худованд ба таври оммавӣ ихтилоф дошт. Дар ёд доред, ки Петрус дар Матто 26 гуфт, ки ӯ Худовандро инкор намекунад, ва Худованд дар назди дигар шогирдон бо ӯ ихтилоф дошт? Дар ин ҷо ва дар ҷойҳои дигар, мо мебинем, ки Худованд бо одамон ихтилоф дошт, вақте ки ин ба манфиати онҳо буд. Чунон ки мебинем, ҳолатҳое ҳастанд, ки ихтилоф дар омма дуруст аст.
Дар 2 Тимотиюс мо мебинем, ки вақтҳое ҳастанд, ки мо бояд аз имондороне, ки бо онҳо якҷоя роҳ рафта наметавонем, ҷудо шавем, зеро мо бо онҳо дар робита ба Каломи Худо ихтилоф дорем. Агар ихтилофҳои мо ба ин сатҳ расанд, хеле ғамгин аст. Дар ин ҳолатҳо мо бояд боварӣ ҳосил кунем, ки мо бо ангезаҳои дуруст дар дили худ ихтилоф дорем. Ҳадаф, ҳатто дар ин ҳолат, ин аст, ки Худо ба онҳо «тавба барои эътирофи ҳақиқат» диҳад (2 Тимотиюс 2:25).
Равиши мо
Вақте ки мо мебинем, ки бо касе дар бораи масъалае, ки ба қадри кофӣ муҳим аст, ихтилоф дорем, чӣ гуна бояд ин корро кунем? Агар муносибати мо дуруст бошад ва мо дар мавқеи дуруст бошем – фурӯтанӣ бар зидди ғурур – мо дар Навиштаҳо мебинем, ки чӣ кор кунем. Мо мефаҳмем, ки мо бояд мулоим ва сабрнок бошем (2 Тимотиюс 2:24). Ин аст, ки чӣ гуна сӯҳбати мо бояд тавсиф шавад. Оё мо бо одамон мулоим ҳастем ё кӯшиш мекунем, ки онҳоро бо суханони худ пахш кунем? Оё сухани мо «бо файз, бо намак таҷрибашуда» (Қӯлассиён 4:6) аст ё баръакс?
Мо эҳтимол медонем, ки тарзи суханронии мо аксар вақт аз он чизе ки мегӯем, муҳимтар аст. Агар мо сӯҳбатро бе файз оғоз кунем ё хеле хашмгинона оғоз кунем, шахси дигар ба ин тамаркуз хоҳад кард, на ба он чизе ки мо дар асл дар бораи он сӯҳбат мекунем. Аммо, агар мо дар тарзи суханронии худ файзнок ва дар суханони худ мулоим бошем, мо мебинем, ки аксар вақт сӯҳбати душворро бо касе доштан хеле осонтар аст. Онҳо эҳтимоли бештар ба мо гӯш медиҳанд, агар донанд, ки мо ба онҳо ғамхорӣ мекунем. Шогирдон медонистанд, ки Худованд ғамхорӣ мекунад, ва ин ба Ӯ имкон дод, ки бо онҳо ошкоро сухан гӯяд.
Пас, агар мо медонем, ки бояд мулоим, сабрнок ва файзнок бошем, баъд чӣ кор мекунем? Матто 18:15-17 ба мо намунаи хеле хуберо барои пайравӣ медиҳад. Мо мефаҳмем, ки агар касе бар зидди мо гуноҳ кунад, мо бояд рафта, бо он шахс танҳо сӯҳбат кунем. Ҳоло мо метавонем бо касе ихтилоф дошта бошем, ки бар зидди мо гуноҳ накардааст; аммо, принсип ҳамон аст. Вақте ки мо бо касе ихтилоф дорем, бояд рафта, бо ӯ дар бораи он сӯҳбат кунем. Аксар вақт, агар мо масъаларо муҳокима накунем, он метавонад ба ноумедии бузург табдил ёбад ва хеле бадтар шавад. Ин аст он чизе ки бо Довуд ва писаронаш Амнон ва Абшолӯм дар 2 Самуил 13–14 рӯй дод. Вақте ки онҳо гуноҳ карданд, Довуд бо онҳо муҳокима накард. Дар ниҳоят ин боиси мушкилоти боз ҳам бузургтар байни онҳо гардид.
Дар хотир доред, ки мо бояд бо он шахс сӯҳбат кунем. Аксар вақт мо бо дигар одамон дар бораи вазъият сӯҳбат мекунем. Дар Библия ин ҳамчун «ғайбатчӣ» номида мешавад, ва вақте ки мо ин корро мекунем, мо захмҳо мерасонем (Масалҳо 18:8, 26:22). Беҳтар аст, ки мустақиман ба шахсе, ки бо ӯ ихтилоф дорем, равем ва бо ӯ танҳо сӯҳбат кунем. Агар мо бо шахс сӯҳбат кунем ва сӯҳбат хуб нагузарад, пас дар Матто 18:16 мебинем, ки хуб аст, ки касе ба сӯҳбати мо ҳамроҳ шавад. Мо баъзан ба кӯмак ниёз дорем, ва бояд онро талаб кунем.
Павлус ба калисои Филиппӣ гуфт, ки муҳим аст, ки ду нафаре, ки ихтилоф доранд, якдил бошанд (Филиппиён 2:2); ӯ инро ба тамоми гурӯҳ навишт. Агар байни имондорон ихтилофҳо вуҷуд дошта бошанд, мо бояд онҳоро мувофиқи принсипҳои дар Навиштаҳо баёншуда ҳал кунем: аввал бо шахс танҳо сӯҳбат кунем, сипас дигареро ҳамроҳ гирем бо ҳадафи он ки дар охир якдил бошем.
Пас аз сӯҳбат
Вақте ки мо ихтилоф доштем ва онро муҳокима кардем, бояд ихтилофро паси сар кунем. Қаблан мо ихтилофи Павлус ва Барнаббо дар робита ба гирифтани Марқус ба сафарро зикр кардем. Дар идома мебинем, ки Павлус аз Тимотиюс хоҳиш кард, ки Марқусро ба назди ӯ биёрад, зеро ӯ дар хидмат муфид хоҳад буд (2 Тимотиюс 4:11). Дар Луқо 17:3-4 мо аҳамияти бахшишро мефаҳмем, ва вақте ки мо мебахшем, чунон ки мегӯянд, «онро дар баҳр дафн мекунем». Мо дигар ин масъаларо ба миён намеорем. Ба ҳамин монанд Худованд моро бахшидааст.
Юсуф барои мо намунаи бузургест. Мо мехонем, ки пас аз он ки Юсуф ва бародаронаш масъалаеро, ки байни онҳо ба миён омада буд, муҳокима карданд, «ӯ онҳоро тасаллӣ дод ва бо онҳо меҳрубонона сухан гуфт» (Ҳастӣ 50:21). Ӯ кина нагирифт; дар асл, ӯ ба онҳо гуфт, ки Худо ҳамаи инро барои некӣ пешбинӣ карда буд.
Чанде пас аз ихтилофи оммавии Павлус ва Петрус, мо мебинем, ки онҳо якҷоя кор мекунанд. Петрус Павлусро хеле ситоиш кард, ӯро ҳамчун «бародари маҳбуби худ» ва касе, ки «ҳикмат» дошт, тавсиф кард (2 Петрус 3:15). Ӯ кина нагирифт ё дар бораи Павлус чизҳои зараровар нагуфт. Вақте ки мо бо дигар имондор ихтилоф дорем, онро муҳокима ва ҳал кунед, пас дигар дар бораи он фикр накунед.
Касеро ба гуноҳ наандозед
1 Қӯринтиён 8 ва 10 ба мо принсипи муҳимро дар бораи таъсире, ки мо метавонем ба дигар одамон бо корҳои худ дошта бошем, хотиррасон мекунанд. Мо насиҳат дода мешавем, ки боварӣ ҳосил кунем, ки ба бародари заифи худ хафагӣ намерасонем. Ҳатто вақте ки мо метавонем бо касе дар бораи як масъалаи муайян ихтилоф дошта бошем, муҳим аст, ки ба бародари заифи худ хафагӣ намерасонем. Павлус гуфт, ки ӯ баъзе корҳоро намекунад, то ба бародари худ дар Худованд хафагӣ нарасонад (1 Қӯринтиён 8:13). Ба мо хотиррасон карда мешавад: «Ҳар кас на ба чизҳои худ, балки ба чизҳои дигарон низ нигоҳ кунад» (Филиппиён 2:4). Вақте ки мо ихтилоф дорем, оё ман ба чизҳои дигарон нигоҳ мекунам? Оё ихтилоф, ё чӣ гуна ман ихтилофро бо ҳамватани имондори худ ҳал мекунам, ба тавре анҷом дода мешавад, ки ба Худо ҷалол меорад (1 Қӯринтиён 10:31)? Оё ман фоидаи худро меҷӯям ё фоидаи дигаронро (1 Қӯринтиён 10:33)?
Хулоса
Мо фаҳмидем, ки чӣ гуна мо бо ихтилофҳо бо дигар имондорон муносибат мекунем, хеле муҳим аст. Вақтҳое ҳастанд, ки ҳалли масъалаҳои қонунӣ, ки байни имондорон ба миён меоянд, зарур аст, аммо он бояд бо рӯҳияи файз, мулоимӣ ва фурӯтанӣ анҷом дода шавад. Мо набояд ҳеҷ кореро аз рӯи ғурур ё худро аз дигарон беҳтар донистан анҷом диҳем.
Вақте ки мо ба дигар имондор дар бораи чизе муроҷиат мекунем, бояд ин корро ба таври китобӣ анҷом диҳем, мустақиман бо шахси дигар сӯҳбат кунем ва ғайбатчӣ набошем. Агар мо касеро хафа кунем, бояд бахшиш пурсем, ва агар касе моро хафа карда бошад, бояд бахшем. Ҳамчун имондорон, Навиштаҳо бояд ҳамеша роҳнамои мо бошанд!
