Ғалаба дар фикрҳои мо
«Чунон ки дар дили худ фикр мекунад, ҳамон тавр аст.» —Масалҳо 23:7 KJV
Фикрҳои мо ба мо таъсир мерасонанд
Ояти дар тарафи чап овардашуда хеле ҷиддӣ аст. Чунон ки касе гуфтааст: «Мо он чизе нестем, ки фикр мекунем, балки он чизе, ки фикр мекунем, ҳамон ҳастем.»
Фикрҳои мо ба мо бештар аз он ки мо дарк мекунем, таъсир мерасонанд. Баъзан мо аз чизҳое, ки мегӯем ё мекунем, ҳайрон мешавем, аммо агар мо ин масъаларо пайгирӣ кунем, мефаҳмем, ки онҳо аксар вақт аз фикрҳои мо сарчашма мегиранд. Қонуни кишту кор дар Китоби Муқаддас на танҳо дар олами табиӣ, балки дар олами рӯҳонӣ низ татбиқ мешавад:
«Фирефта нашавед; Худо масхара карда намешавад: зеро ҳар чизе ки одам мекорад, ҳамонро дарав хоҳад кард. Зеро он ки барои ҷисми худ мекорад, аз ҷисм фасод дарав хоҳад кард; аммо он ки барои Рӯҳ мекорад, аз Рӯҳ ҳаёти ҷовидонӣ дарав хоҳад кард. Ва аз некӯкорӣ хаста нашавем: зеро дар вақташ дарав хоҳем кард, агар суст нашавем» (Ғалотиён 6:7-9).
Дар олами табиӣ, агар деҳқон тухми гандумро дар замин шинонад, интизор нест, ки картошка мерӯяд. Он чизе ки дар замин кошта мешавад, ҳамон дарав мешавад. Ҳамин тавр барои ҳаёти рӯҳонии мо низ. Агар мо барои ҷисм – табиати кӯҳнаи худ – бо роҳи таслим шудан ба гуноҳ дар ҳаёти худ ё дар фикрҳои худ, кишт кунем, пас мо ҳосили ғамангези фасодро дарав хоҳем кард. Аммо, ин ҳам дуруст аст, ки вақте мо барои Рӯҳ – табиати нави таҳти назорати Рӯҳи Муқаддас – кишт мекунем ва аз чизҳои Масеҳ лаззат мебарем ва корҳоеро мекунем, ки ба Ӯ писанданд, мо аз ҳаёти ҷовидонӣ, ки аз они мо ҳамчун имондорон аст, лаззат хоҳем бурд.
Мо мехоҳем дар ин мақола ба ҳаёти фикрии худ тамаркуз кунем. Аввалан, мо фикрҳои ҷисмониро, онҳоеро, ки аз табиати кӯҳнаи гунаҳкори мо бармеоянд, баррасӣ хоҳем кард. Баъдтар мо ният дорем, ки фикрҳои изтиробоварро мулоҳиза кунем.
Фикрҳои ҷисмонӣ
Дар робита ба ҳаёти фикрии мо гуфта шудааст, ки мо наметавонем паррандагонро аз парвоз бар сари худ боздорем, аммо метавонем онҳоро аз сохтани лона дар он ҷо боздорем. Ба ибораи дигар, шояд дар давоми рӯз бисёр намудҳои фикрҳое ба сари мо оянд, ки мо онҳоро боздошта наметавонем; аммо аз он фикрҳо, мо метавонем интихоб кунем, ки дар бораи чӣ воқеан фикр кунем ва ба он таваҷҷӯҳ кунем. Дар 1 Петрус 2:11 ба мо гуфта шудааст, ки «аз шаҳватҳои ҷисмонӣ [хоҳишҳо], ки бар зидди ҷон ҷанг мекунанд, худдорӣ кунем.» Барои ақл ва дили мо ҷанг ҳаст! Амнияти мо дар он аст, ки аз фикрҳое, ки аз ҷисм бармеоянд, худдорӣ кунем ё боздорем. Агар мо кӯшиш кунем, ки бо онҳо мубориза барем, танҳо мағлуб хоҳем шуд ва бо ҳамон фикрҳое, ки аз онҳо нафрат дорем, машғул хоҳем шуд.
Аммо, азбаски ақли мо наметавонад танҳо холӣ бошад, мо бояд дар бораи чизе фикр кунем. Агар фикрҳои бад пайдо шаванд, мо бояд ёд гирем, ки ақли худро ба фикр кардан дар бораи чизҳои хуб равона кунем. Забурнавис гуфт:
«Каломи Туро дар дили худ ниҳон доштам, то ки бар Ту гуноҳ накунам» (Забур 119:11).
Чӣ қадар аҷиб аст, ки Каломи Худо дар дили мо ниҳон аст, ки ба мо имкон медиҳад, ки ҳангоми пайдо шудани фикрҳои бад фавран ба фикр кардан дар бораи Каломи Ӯ рӯй орем!
Ба мо инчунин дар Румиён 7:24-25 гуфта шудааст, ки Худованд Исо Наҷотдиҳандаи мост. Шояд фикрҳое бошанд, ки мо ба онҳо махсусан осебпазирем ва дар худ барои бартараф кардани онҳо заиф ҳис мекунем. Мо ҳамеша метавонем ба Ӯ фарёд занем; ва чунон ки Ӯ Петрусро аз ғарқ шудан дар баҳри Ҷалил наҷот дод, Ӯ имрӯз метавонад моро аз ғарқ шудан дар фикрҳои бехудоӣ наҷот диҳад. Пас аз наҷот ёфтан, мо бояд фикрҳои хубе дошта бошем, ки ақли худро ба онҳо равона кунем, вагарна мо дар хатари боз ба он фикрҳое ғарқ шудан хоҳем буд, ки Ӯ моро аз онҳо наҷот дод.
Филиппиён 4:8 баъзе дастурҳоро барои он чизе, ки мо ҳамчун масеҳиён бояд дар бораи он фикр кунем, медиҳад.
«Ҳар чизе ки рост аст, ҳар чизе ки ростқавл аст, ҳар чизе ки одилона аст, ҳар чизе ки пок аст, ҳар чизе ки зебост, ҳар чизе ки обрӯи хуб дорад; агар ягон фазилат бошад, агар ягон ситоиш бошад, дар бораи ин чизҳо фикр кунед.»
Оё фикрҳои мо ба ин рӯйхат мувофиқат мекунанд?
- Оё онҳо ростҳастанд? Мо баъзан чӣ қадар омодаем, ки ба бадтарин чизҳо дар бораи дигарон бовар кунем! Ё, оё ман дар бораи ҳолатҳое хавотир мешавам, ки шояд ҳеҷ гоҳ рух надиҳанд ва дар ақли худ вазъияти хаёлӣ эҷод мекунам?
- Оё онҳо ростқавл, ё наҷиб ҳастанд? Ҳокимони ин ҷаҳон интизор доранд, ки одамон дар ҳузури онҳо ба таври муносиб рафтор кунанд, на беақлона ё пасткунанда. Оё фикрҳои мо барои ҳузури Подшоҳи Подшоҳон мувофиқанд?
- Оё онҳо одилона, ё росткор ҳастанд? Оё фикрҳои мо имрӯз дар бораи он чизе буданд, ки дуруст аст – на мувофиқи меъёрҳои ҷаҳон ё меъёрҳои худи мо, балки мувофиқи меъёрҳои Ӯ?
- Оё онҳо покҳастанд? Мо дар ҷаҳони хеле ифлос зиндагӣ мекунем ва аз он чизе, ки дар атрофи мост, таъсир мерасонем. Ҷаҳон дар бораи ҷалол додани гуноҳ ҳамчун чизи муқаррарӣ ҳеҷ фикр намекунад. Он ҳам фикр кардан ва ҳам сӯҳбат кардан дар бораи чунин чизҳоро ташвиқ мекунад. Оё мо ақли худро барои Худованди худ пок нигоҳ медорем?
«Марди дудила дар ҳама роҳҳои худ ноустувор аст» (Яъқуб 1:8).
Мо наметавонем ақли худро бо нопокии роҳҳои ин ҷаҳон пур кунем ва сипас ба вохӯриҳои халқи Худованд омада, интизор шавем, ки аз ҳузури Ӯ лаззат барем. Ба таври амалӣ мо хонандагони худро аз фароғати ин ҷаҳон огоҳ мекунем. А. В. Тозер солҳои пеш навишта буд ва онро «худои бузурги фароғат» меномид. Мо метарсем, ки ин худо дар ақли бисёре аз халқи азизи Худованд ҳукмронӣ мекунад.
- Оё онҳо зебо ё дилрабо ҳастанд? Ба ибораи дигар, оё мо дар бораи он чизе фикр мекардем, ки барои Падари мо қобили қабул ва писанд аст? Мутаассифона, мо аксар вақт интихоб мекунем, ки худро дар он чизе, ки дар бораи он фикр мекунем, писанд кунем.
«Масеҳ худро писанд накард» (Румиён 15:3).
- Оё мо бо он чизе машғулем, ки обрӯи хубдорад? Хабарҳои имрӯза пур аз гузоришҳои бади зӯроварӣ ва фасоди ин ҷаҳон аст. Оё мо ақли худро ба ин чизҳо равона мекунем, ба ҷои он ки бо хушхабаре, ки Худо додааст, машғул бошем? Ин ҷаҳон ба сӯи доварӣ ҳаракат мекунад, аммо мо метавонем дар бораи умеде, ки мо ба зудӣ омадани Худованд барои Калисои Ӯ (1 Таслӯникиён 4:16-18) ва бозгашти Ӯ ба ин ҷаҳон чанд сол пас барои дуруст кардани ҳама чиз (1 Қӯринтиён 15:25) дорем, фикр кунем.
- Оё мо дар бораи он чизе фикр мекунем, ки фазилатманд аст – аз ҷиҳати ахлоқӣ аъло ва росткор? Ба ибораи дигар, чӣ чиз дар назари Худо ҷасур аст (ниг. Еҳушаъ 23:6)? Ба ҷои тарсончакӣ ё «рӯҳи тарс», ба мо «рӯҳи қудрат, ва муҳаббат, ва ақли солим» дода шудааст (2 Тимотиюс 1:7).
- Оё мо дар бораи он чизе фикр мекунем, ки сазовори ситоишаст? Оё фикрҳои мо бо он чизе машғул буданд, ки сазовори ситоиши Худо ва Падари мост, ё бо он чизҳое, ки Ӯ маҳкум мекунад?
- Чӣ қадар аҷиб аст, ки Худованд Исо ба ҳамаи ин хислатҳо ҷавоб медиҳад! Ӯ рост, ростқавл, одилона, пок, зебо, обрӯи хуб дорад, фазилатманд ва сазовори ситоиш аст. Мо ҳамеша метавонем дар бораи Ӯ фикр кунем.
Фикрҳои изтиробовар
Вақтҳое ҳастанд, ки ҳамаи мо бо фикрҳои изтиробовар мубориза мебарем. Оё ман он пешравиро дар кор мегирам ё боз аз он маҳрум мешавам? Оё ин мушкилоти саломатӣ шифо меёбад? Оё дӯстам маро барои сухани бераҳмонае, ки ба ӯ гуфтам, мебахшад? Оё мо барои пардохти ҳисобҳои худ пули кофӣ дорем? Инҳо танҳо чанде аз фикрҳои изтиробоваре ҳастанд, ки метавонанд ақли моро банд кунанд. Мо бо чунин фикрҳо чӣ кор кунем?
Филиппиён 4 инчунин ба мо мегӯяд:
«Барои ҳеҷ чиз ғамгин [изтиробовар] набошед; балки дар ҳама чиз, бо дуо ва илтиҷо, бо шукргузорӣ, хоҳишҳои худро ба Худо маълум кунед. Ва осоиштагии Худо, ки аз ҳар фаҳмиш болотар аст, дилҳо ва ақлҳои шуморо ба воситаи Исои Масеҳ нигоҳ медорад» (Филиппиён 4:6-7).
Ӯ табобати фикрҳои изтиробовар аст. Ба ҷои фикрҳо ё эҳсосоти изтиробовар, мо бояд дар дуо ба Худои худ рӯй орем.
Шояд мо васваса шавем, ки фикр кунем, ки як масъала барои зикр кардан ба Худо ва Падари мо хеле хурд аст, ё хеле мураккаб аст, ё азбаски мо танҳо худамонро барои ин фикрҳои изтиробовар гунаҳкор мекунем, набояд Ӯро ташвиш диҳем. Аммо Навиштаҳо чӣ мегӯянд? «Дар ҳама чиз» мо бояд дуоҳои худро биёрем ва хоҳишҳои худро маълум кунем. Ҳеҷ чиз хеле хурд ё хеле мураккаб нест, ва ҳатто вақте ки мо гунаҳкорем, мо бояд биёем ва нокомии худро эътироф кунем. Мо бояд ҳама чизеро , ки ба мо дахл дорад, ба Падари худ биёрем, зеро агар он ба мо дахл дорад, ба Ӯ низ дахл дорад. Ӯ ҳатто мӯйҳои сари моро ҳисоб кардааст! Ҳеҷ гунҷишке бе дониши Ӯ ба замин намеафтад – ва мо барои Ӯ аз бисёр гунҷишкҳо арзишмандтарем (Луқо 12:6-7).
Дар Филиппиён 4:6 қайд кунед, ки мо бояд бо шукргузорӣ ҳангоми хоҳишҳои худ биёем. Чӣ қадар вақт, ҳатто ҳамчун масеҳиён, мо бешукр ҳастем. Вақте ки мо дар дуо меоем, мо метавонем барои ҷавобҳои қаблии дуо шукр гӯем. Ҳатто дар бадтарин ҳолатҳо чизе ҳаст, ки мо метавонем барои он шукр гӯем – агар барои ҳеҷ чизи дигар набошад, мо ҳамеша метавонем Худо ва Падари худро барои тӯҳфаи бебаҳои Ӯ, Писари маҳбуби Ӯ шукр гӯем! Мо инчунин метавонем ба Ӯ пешакӣ барои он ки Ӯ ба дуоҳои мо дар бораи масъалаи кунунӣ чӣ гуна ҷавоб хоҳад дод, шукр гӯем.
Ояти 7 ба мо намегӯяд, ки Ӯ ба дуоҳои мо маҳз ҳамон тавре ки мо мехоҳем ё талаб мекунем, ҷавоб хоҳад дод. Мо бояд ба ҳикмат ва муҳаббати Ӯ вогузорем, ки Ӯ чӣ гуна ҷавоб хоҳад дод. Ӯ беҳтар медонад. Аммо ин оят ба мо мегӯяд, ки агар мо ҳама чизро ба Ӯ супорем, осоиштагии Ӯ дилҳо ва ақлҳои моро ба воситаи Исои Масеҳ «нигоҳ медорад» ё муҳофизат мекунад. Калимаи юноние, ки «нигоҳ доштан» тарҷума шудааст, воқеан як калимаи ҳарбӣ аст ва маънои «гарнизон»-ро дорад, мисли як гурӯҳи сарбозон.
Ишаъё 26:3-4 дар озмоишҳои сершумори душворе, ки ман аз сар гузаронидаам, барои ман рӯҳбаландӣ ва кӯмак буд:
«Ту ӯро дар осоиштагии комил нигоҳ медорӣ, ки ақлаш ба Ту нигаронида шудааст, зеро ӯ ба Ту таваккал мекунад. Ба Худованд то абад таваккал кунед; зеро дар Худованд Яҳува қуввати ҷовидонӣ аст.»
Барои ақли мо ҷои истироҳат ҳаст – на дар ҳолатҳои мо, хоҳ хуб бошанд ё бад, балки дар Ӯ. Агар мо фикр кунем, ки мо хеле заифем, ки ақли худро дар он ҷо нигоҳ дорем, дар Ӯ қуввати ҷовидонӣ ёфт мешавад. Дар Ӯ тамоми қуввате ҳаст, ки ба мо лозим аст!
Мо ин бахшро бо ояти аз суруди «Ақли дар осоиштагии комил бо Худо» ба итмом мерасонем:
Чаро ман бояд ҳамеша изтиробовар бошам, зеро чунин Худо аз они ман аст? Ӯ маро шабу рӯз назорат мекунад ва ба ман мегӯяд: «Ту аз они Манӣ.» —Кейтсби Пагет (1868-1930)
Худованд Исо
Чӣ қадар аҷиб аст, ки Навиштаҳо дар бораи Худованд Исо мегӯянд, ки Ӯ
«гуноҳро намедонист» (2 Қӯринтиён 5:21).
Ҳаёти фикрии Ӯ, инчунин суханон, муносибатҳо ва амалҳои Ӯ ҳама ба Падари Ӯ писанд буданд (Юҳанно 8:29). Аммо барои мо, ки ҳама аз гуноҳ олуда шудаем, Ӯ омода буд, ки бимирад.
«Зеро Ӯро, ки гуноҳро намедонист, барои мо гуноҳ гардонид, то ки мо дар Ӯ адолати Худо гардем» (2 Қӯринтиён 5:21).
Худо бо Ӯ дар салиб чунон муносибат кард, ки гӯё шумо ё ман, ки имон дорем, будем, то ки Ӯ ҳоло бо мо дар баракат чунон муносибат кунад, ки гӯё мо Ӯ будем!
Агар мо аз он огоҳ бошем, ки дар фикрҳои худ ноком шудаем, хоҳ дар иҷозат додани фикрҳои ҷисмонӣ ё фикрҳои изтиробовар, биёед ба Падари худ дар эътироф равем ва бо шукргузорӣ эътироф кунем, ки Писари маҳбуби Ӯ дар салиби Ҷолҷото нархи гуноҳҳои моро пардохт. Сипас, биёед бо он чизе, ки мо чӣ қадар ноком шудаем, машғул нашавем, балки бо файзе, ки чунин қурбониро барои мо таъмин кардааст.
Бигзор ақли Масеҳ, Наҷотдиҳандаи ман, ҳар рӯз дар ман зиндагӣ кунад; Бо муҳаббат ва қудрати Ӯ ҳама чизеро, ки мекунам ё мегӯям, назорат кунад. —Кейт Барклай Вилкинсон (1859-1928)
