Паёмбар, коҳин ва подшоҳ
Ҳар касе, ки бо Исроил ошно аст дар Аҳди Қадим дарк хоҳад кард, ки паёмбарон, коҳинон ва подшоҳон ҳама дар ҳаёти миллат нақш доштанд. Ин вазифаҳои мушаххас чӣ гуна пайдо шуданд? Шарҳи мухтасари таърихи Исроил ба ин савол ҷавоб хоҳад дод. Барои оғоз, як фард – Абрам, ки баъдтар Иброҳим ном дошт – аз ҷониби Худо даъват карда шуд, ки муҳити ошнои худро тарк карда, ба зиёрати як макони номаълум шурӯъ кунад (Ҳастӣ 12:1). Ин фард падари як оила , ки дар ниҳоят як миллат , Исроил – ба номи набераи Иброҳим, ки номи аслии Яъқуб иваз шуда буд (32:28) – гардид.
Миллат, чунон ки пешгӯӣ шуда буд, 400 сол дар ғуломӣ дар Миср сипарӣ кард (15:13-14) пеш аз он ки Худо онҳоро таҳти роҳбарии ду мард – Мусо ва Ҳорун – наҷот дод. Дар аввал, Мусо тарсончак ва беэътимод буд, аммо Худо ӯро бо фиристодани бародараш Ҳорун барои кӯмак рӯҳбаланд кард (Хуруҷ 4:14-16). Мусо касе буд, ки барои сухан гуфтан бо ваколати Худо интихоб шуда буд; ва Ҳорун, гарчанде ки паёмбар аз номи Мусо буд, дар хидмати ӯ ҷои дуюмро ишғол кард (7:1). Баъдтар, пас аз он ки Худо ба Мусо дар кӯҳи Сино зоҳир шуд, дастурҳо дар бораи хаймаи муқаддас – ҷое, ки Худо бояд аз ҷониби халқаш ҳангоми сафар дар биёбон ибодат карда мешуд – ва коҳинӣ дода шуданд. Ҳамин тариқ, на танҳо як паёмбар дар Исроил буд, ки аз номи Худо сухан мегуфт, балки коҳинон низ буданд, ки дар корҳои муқаддас марбут ба ибодати Худо хидмат мекарданд.
Аввалин аз ҳар як
Ба таври қатъӣ гӯем, Мусо аввалин паёмбари Исроил буд. Дар ҳамин ҳол, Ҳорун падари оилаи коҳинон шуд, ки дар хаймаи муқаддас хидмат мекарданд (28:1). Аз он оила, Ҳорун нақши саркоҳинро аз сабаби калонсолиаш, мувофиқи фармони Худо, ба ӯҳда гирифт. Пас аз он ки миллат дар Канъон, «Замини ваъдашудаи» онҳо, мустаҳкам шуд, мардум ба миллатҳои атрофи худ таваҷҷӯҳ карданд. Ҳар яке аз ин миллатҳои дигар подшоҳоне доштанд, ки бар онҳо ҳукмронӣ мекарданд, ва исроилиён мехостанд мисли онҳо бошанд (1 Самуил 8:5). Самуил, паёмбари Худо дар он вақт, нороҳат шуд; аммо Худо ба ӯ гуфт, ки ба дархости онҳо розӣ шавад ва подшоҳеро бар онҳо таъин кунад. Аввалин подшоҳи интихобшуда Шоул буд, ки пеш аз ба ӯҳда гирифтани масъулиятҳояш бо равған тадҳин карда шуд (10:1).
Аз ин рӯ, се шахсияти гуногун дар ҳаёти миллати Исроил нақш бозиданд:
The паёмбар паёмбари Худо буд ва бо ваколати Ӯ сухан мегуфт.
- The саркоҳин дар хаймаи муқаддас хидмат мекард ва бар оилаи коҳинон ва левиён буд.1
- The подшоҳ ҳокими дунявии миллат буд, зери Худо. Доварӣҳои Худо бо ӯ буданд (Забур 72:1).
- Ҳамаи ин пешвоён миранда буданд ва мурданд. Мусо, пас аз 120 сол зиндагӣ кардан, аз ин дунё гузашт (Такрори Шариат 34:7). Дар он вақт Ҳорун аллакай мурда буд (Ададҳо 20:28). Солҳо баъд мо дар бораи марги Шоул (1 Самуил 31:6) ва сипас Довуд (1 Подшоҳон 2:1,10) мехонем, ки бешубҳа беҳтарин подшоҳи Исроил буд.2 Ҳаёти ҳар яки онҳо бо муваффақият ва нокомӣ қайд карда шуда буд, аммо марг онҳоро аз ишғоли мавқеъҳои худ ба таври доимӣ боздошт.
Ваъдашуда
Дар ҳоле ки ин далелҳо дар Аҳди Қадим равшананд, дигар Навиштаҳо нияти Худоро барои барпо кардани паёмбар, коҳин ва подшоҳе нишон медиҳанд, ки аз ҳамаи онҳое, ки пеш аз онҳо буданд, болотар хоҳад буд. Мусо, ба исроилиён сухан гуфта, ба онҳо гуфт, ки Худо «паёмбаре»-ро аз миёни халқи худ, «аз бародарони ту, мисли ман; ба Ӯ гӯш хоҳед дод» (Такрори Шариат 18:15 KJV) барпо хоҳад кард. Худованд ба Мусо гуфта буд: «Ман ... суханони Худро дар даҳони Ӯ хоҳам гузошт; ва Ӯ ба онҳо ҳама чизеро, ки Ман ба Ӯ фармон диҳам, хоҳад гуфт» (ояти 18). Аз ин рӯ, «Паёмбар» – ба ҳарфи калон диққат диҳед – ки дар Исроил пайдо мешуд, ваъда дода шуда буд ва бо ваколате сухан мегуфт, ки Мусо дошт. Мардуми яҳудӣ бешубҳа Мусоро дар тӯли таърихи худ эҳтиром кардаанд, пас ин ваъдашуда «Паёмбар» кӣ буда метавонад?
Мо на танҳо дар бораи Паёмбари оянда дар Аҳди Қадим мехонем, балки дар бораи Коҳини оянда низ. Забур 110:4-ро баррасӣ кунед: «Худованд қасам хӯрдааст ва пушаймон нахоҳад шуд. Ту коҳин ҳастӣ то абад аз рӯи тартиби Малкисадек.» Мо мебинем, ки ваъда ба коҳине мисли Ҳорун дахл надорад, балки ба мисли Малкисадек, ки пеш аз Ҳорун зиндагӣ карда буд. Малкисадек, ки танҳо ба таври мухтасар дар Ҳастӣ 14 зикр шудааст, «коҳини Худои Таоло» ва «подшоҳи Шолим» буд (ояти 18). Мо дар Аҳди Қадим подшоҳи Исроилро намеёбем, ки расман ҳамчун коҳин хидмат кунад. Ҳар касе, ки ҷуръат мекард, ки ин корро кунад, ба доварии Худо дучор мешуд (2 Вақоеънома 26:16-21), зеро нақшҳои коҳин ва подшоҳ мушаххас буданд.
Паёмбарон дар Аҳди Қадим дар бораи омадани подшоҳи махсусе пешгӯӣ карданд, ки ба сайёраи ҷангзада сулҳ меорад. Ишаъё навишт: «Зеро барои мо кӯдаке таваллуд шудааст, барои мо писаре дода шудааст; ва ҳукумат бар дӯши Ӯ хоҳад буд; ва номи Ӯ Аҷоиб, Машваратчӣ, Худои Қудратманд, Падари Абадӣ, Шоҳзодаи Сулҳ номида хоҳад шуд. Аз афзоиши ҳукумат ва сулҳи Ӯ интиҳо нахоҳад буд, бар тахти Довуд ва бар подшоҳии Ӯ, то онро ба тартиб орад ва бо доварӣ ва адолат аз ин пас то абад мустаҳкам кунад» (Ишаъё 9:6-7). Ин подшоҳи махсус кӣ буда метавонад?
Се дар як
Ба Аҳди Ҷадид рӯ оварда, мо мефаҳмем, ки як Шахс иҷрои комили ҳамаи ин пешгӯиҳои Аҳди Қадим аст. Худованд Исои Масеҳ, Писари Худо, ҳамчун Паёмбар, Коҳин ва Подшоҳ ошкор шудааст. Мо бояд ҳар як нақшро ба навбат баррасӣ кунем.
Чунон ки аллакай зикр шуд, Мусо дар бораи омадани Паёмбаре бо хусусиятҳои шабеҳи худаш пешгӯӣ карда буд (Такрори Шариат 18:15). Дар як маврид Худованд Исо дар куништи Носира бархост ва суханони Ишаъё 61:1-ро хонд: «Рӯҳи Худованд бар Ман аст, зеро Ӯ Маро тадҳин кардааст, то ба камбағалон Инҷилро мавъиза кунам; Ӯ Маро фиристодааст, то дилшикастагонро шифо диҳам, ба асирон озодӣ, ва ба кӯрон биноӣ мавъиза кунам, то маҷрӯҳонро озод кунам, то соли мақбули Худовандро мавъиза кунам» (Луқо 4:18-19). Пас аз нишастан, Худованд Исо ба шунавандагонаш гуфт: «Имрӯз ин Навишта дар гӯшҳои шумо иҷро шуд.» Онҳо ҳайрон шуданд, вақте ки ба суханони пурфайзе, ки аз даҳони Ӯ мебаромад, гӯш медоданд (оятҳои 21-22).
Ишаъё дар бораи Масеҳе навишта буд, ки паёми Худоро меорад. Ӯ омада буд ! Вақте ки издиҳоми 5,000 нафар аз ҷониби Худованд Исо ба таври мӯъҷизавӣ сер карда шуданд, мардум эълон карданд: «Ин ба ростӣ он Паёмбар аст, ки бояд ба ҷаҳон меомад» (Юҳанно 6:14). Худованд Исои Масеҳ, ҳамчун «Калом», худи ифодаи Худо буд (1:1) ва ҳамчун Худо сухан мегуфт. Ӯ яке аз халқи худи Исроил буд, мисли Мусо, ва ҳамчун «писари Юсуф» маълум буд (Луқо 4:22). Гарчанде ки Ӯ ҳамчун раввини яҳудӣ эътироф нашуда буд, Ӯ бо ваколат сухан мегуфт, бар хилофи китобдорон (Матто 7:29). Суханони Ӯ суханони зинда буданд (Юҳанно 6:63). Мунаққидони Ӯ маҷбур шуданд эълон кунанд: «Ҳеҷ кас мисли ин мард сухан нагуфтааст» (7:46).
Ваъдаҳо дар Аҳди Қадим дар бораи коҳини дигар сухан мегӯянд – на насли Ҳорун, балки бо Малкисадек алоқаманд. Китоби Ибриён ин мавзӯъро муфассал шарҳ медиҳад ва дар Ибриён 5:5-6 ошкор мекунад, ки Масеҳ иҷрои Забур 110:4 аст. Дар Ибриён 7 мавзӯъ минбаъд инкишоф дода мешавад. Малкисадек, ки аҷдоди сабтшуда надорад, тасвири Худованд Исои Масеҳ аст, ки абадӣ аст. Тибқи шариат Ӯ ҳеҷ гоҳ наметавонист ҳамчун коҳини левитӣ хидмат кунад, «зеро маълум аст, ки Худованди мо аз Яҳудо баромадааст; дар бораи ин қабила Мусо дар бораи коҳинӣ чизе нагуфтааст» (Ибриён 7:14). Худованд Исо, «баъд аз шабоҳати Малкисадек», ҳамчун Коҳин таъин шуд – «на аз рӯи қонуни амри ҷисмонӣ, балки аз рӯи қудрати ҳаёти беохир» (оятҳои 15-16). Коҳинони қабилаи Левӣ «бисёр буданд ... зеро ба онҳо иҷозат дода нашуда буд, ки аз сабаби марг идома диҳанд» (ояти 23). Баръакс, Масеҳ, ки то абад зинда аст, «коҳинии тағйирнопазир» дорад (ояти 24). Аммо, барои иҷрои вазифаи коҳин, «зарур аст, ки ин мард низ чизе барои қурбонӣ дошта бошад» (8:3). Ҳақиқати аҷибе, ки ошкор шудааст, ин аст, ки Масеҳ «Худро қурбонӣ кард» (7:27) – на ба маънои қурбонии такрорӣ мисли коҳинони қадим, балки «як бор ... барои бартараф кардани гуноҳ бо қурбонии Худаш» (9:26).
Малкисадек, шояд дар ёд доред, «коҳини Худои Таоло», ки дар замони Иброҳим зиндагӣ мекард, инчунин подшоҳ буд (Ҳастӣ 14:18). Пеш аз таваллуди Ӯ дар Байт-Лаҳм, ба Марям, модари Худованди мо, гуфта шуд, ки ба Писараш «тахти падараш Довуд» дода мешавад ва Ӯ «бар хонадони Яъқуб то абад ҳукмронӣ хоҳад кард» – подшоҳии Ӯ интиҳо нахоҳад дошт (Луқо 1:32-33). Насли заминии Ӯро пайгирӣ карда, мо мефаҳмем, ки Худованд Исо дар ҳақиқат насли ҳам Яъқуб ва ҳам Довуд буд (3:31,34). Суханоне, ки ба Марям гуфта шудаанд, ба онҳое монанданд, ки мо аллакай дар Аҳди Қадим дар Ишаъё 9:7 баррасӣ кардем. Ҳамин тариқ, Худованд Исои Масеҳ дар Аҳди Ҷадид ба мо ҳамчун Паёмбар ки Мусо дар бораи Ӯ сухан гуфта буд, Саркоҳини Бузург мувофиқи тартиби Малкисадек, ва Подшоҳ аз насли Довуд ошкор шудааст. Муҳим он аст, ки вақте Исо маслуб шуд, унвони болои Ӯ гузошташуда ин буд: «Ин Исо, Подшоҳи Яҳудиён аст» (Матто 27:37).
Дар Аҳди Қадим се вазифаи мушаххас дида мешуд – паёмбар, коҳин ва подшоҳ. Ҳеҷ кас дар замонҳои Аҳди Қадим наметавонист ҳамаи инҳоро муттаҳид кунад, зеро онҳо мушаххасбуданд. Аммо Аҳди Ҷадид ҳақиқатро ошкор мекунад, ки се вазифа дар як Шахс – Худованди мо Исои Масеҳ – муттаҳид шудаанд.
Гузашта, ҳозира, оянда
Мавзӯъе, ки мо баррасӣ кардем, хеле васеъ аст ва ин мақола бешубҳа ба он адолат накардааст. Аммо, пеш аз хулоса, як тавзеҳ муфид буда метавонад.
Се нақше, ки мо баррасӣ кардем, бояд ба се ҷанбаи замон – гузашта, ҳозира ва оянда – алоқаманд бошанд ва метавонанд бо ин тартиб баррасӣ шаванд. Худованд Исо нақши Паёмбари Худоро дар омадани аввалини худ иҷро кард. Ибриён 1:2 равшан месозад, ки Худое, ки дар замонҳои гузашта ба аҷдодони мо тавассути паёмбарон сухан гуфта буд, «дар ин рӯзҳои охир ба мо тавассути Писари Худ сухан гуфтааст.» Масеҳ, Каломи Абадӣ, «сухани» ниҳоии Худо ба инсоният аст. Ӯ дигар чизе барои гуфтан надорад.
Аммо ояти баъдӣ дар бораи ин Паёмбари бузург, ки Худо тавассути Ӯ сухан гуфт, воқеан гуноҳҳои моро тавассути қурбонии худ дар салиб пок кард, пеш аз он ки дар дасти рости Худо дар осмон ҷои худро гирифт. Яке аз мавзӯъҳои бузурги Нома ба Ибриён кори Масеҳ ҳамчун Саркоҳини Бузурги мост. Ӯ на танҳо қурбонии Худро бар салиб пешниҳод кард, балки дар айни замон вазифаи дигари коҳинӣ низ иҷро мекунад. Коҳинони қадим бояд «ба нодонон раҳм мекарданд» ва барои ин вазифа «аз ҷониби Худо даъват мешуданд» (5:2,4). Ибриён Худованд Исоро ба мо ҳамчун Саркоҳини Бузурги меҳрубони мо (4:15) муаррифӣ мекунад, ки «метавонад онҳоеро, ки тавассути Ӯ ба Худо меоянд, то ба охир наҷот диҳад, зеро Ӯ ҳамеша зинда аст, то барои онҳо шафоат кунад» (7:25). Ин изҳорот моро ба замони ҳозира меорад. Худованд Исо дар ин лаҳза Саркоҳини Бузурги мост, ки ба мо дар ниёзҳои мо кӯмак мекунад ва барои мо дар назди Падар шафоат мекунад. Чӣ гуна таъминоти аҷибе дорем!
Аммо мо бояд ояндаро низ баррасӣ кунем. Масеҳ, Саркоҳини Бузурги мо, ки дар ҳузури Худо зиндагӣ мекунад, «боз ... бори дуюм зоҳир хоҳад шуд» – на барои мубориза бо гуноҳ боз, балки барои «наҷот» (9:28). Ба ибораи дигар, Ӯ боз хоҳад омад, то ба халқи худ наҷот ва баракати ниҳоӣ орад. Бисёре аз порчаҳои Аҳди Ҷадид дар бораи бозгашти Худованд Исои Масеҳ сухан мегӯянд. Ваҳй 19:11-16 Ӯро тасвир мекунад, ки бо лашкарҳои осмон ба замин бармегардад. Ӯ навиштаҷоти «Подшоҳи подшоҳон ва Худованди худовандҳо» (19:16) дорад ва барои 1,000 сол ҳукмронӣ мекунад (20:6). Аммо берун аз он ҳукмронии ҳазорсолагӣ, ин ҳақиқат боқӣ мемонад, ки «Ӯ то абад ҳукмронӣ хоҳад кард» (11:15).
Танҳо Худо метавонист ҳамаи инро ба нақша гирад!
Чӣ гуна дурнамои аҷибе дар пеши мост: онҳое, ки ба Масеҳ тааллуқ доранд, бо Ӯ ҳукмронӣ хоҳанд кард! Аммо аз ин ҳам бештар, чӣ гуна китоби аҷибе Библия аст! Кадом ақли инсонӣ метавонист ҳамаи ин чизҳоро ба нақша гирад ва онҳоро бо чунин комилият ба ҳам мувофиқ кунад? Ҳамроҳ бо Ҷ. В. Виграм дар суруди ӯ «Чӣ фикри аҷибро ба вуҷуд овард?», мо танҳо метавонем фарёд занем: «Эй Худо! Фикр аз они Ту буд ... танҳо аз они Ту буда метавонист.»
Ҳамаи ин фикрҳо дар Писари маҳбуби Худо, Худованди мо Исои Масеҳ, ки аз Ӯ хеле розӣ буд, мутамарказ шудаанд (Матто 17:5). Мисли мардони хирадманди қадим, биёед «Ӯро ибодат кунем» (2:2), ба Ӯ гӯш диҳем, ки Худо тавассути Ӯ ба мо сухан гуфтааст, ва ба Ӯ итоат кунем. Ҳамчун Саркоҳини Бузурги мо Ӯ ҳеҷ гоҳ моро ноумед нахоҳад кард, ва рӯзе Ӯ аз осмон бармегардад, то ҳамчун Подшоҳ, бар ҳама бартарӣ, то абад ҳукмронӣ кунад.
ЭЗОҲҲО
- Левиён умуман ба таври камтар муҳимтар аз коҳинон хидмат мекарданд.
- Подшоҳӣ аз Шоул гирифта шуд (1 Самуил 15:23), дар ҳоле ки ба Довуд то абад аҳд карда шуд (2 Самуил 7:13).
Аз ҷониби Мартин Жирард, мутобиқшуда, бо иҷозат, аз Skyway Messages
