Бисёре аз одамони машҳур пеш аз маргашон суханони ҷолиби видоъ гуфтаанд. Баъзеҳо хандаовар, баъзеҳо фоҷиавӣ ва баъзеҳо пур аз маъно буданд. Баъзеҳо чизи муҳиме нагуфтанд, зеро интизори марг набуданд. Генерал Седгвик, фармондеҳи Иттиҳод дар Ҷанги шаҳрвандӣ, пеш аз тир хӯрданаш гуфт: «Онҳо дар ин масофа филро зада наметавонистанд!»
Аз тарафи дигар, Томас Бекет, усқуфи Кентербери дар соли 1170 мелодӣ, пеш аз маргаш суханони воқеии имонро баён кард. Ӯ бо шоҳ Ҳенри II даргир шуда буд ва шоҳро шуниданд, ки мехоҳад аз Бекет халос шавад. Найтҳои ӯ суханони ӯро ба маънои аслӣ қабул карданд, ба Кентербери савор шуданд ва Бекетро дар калисо куштанд. Суханони охирини ӯ инҳо буданд: «Ман омодаам, ки барои Худованди худ бимирам, то ки дар хуни ман Калисо озодӣ ва сулҳ ба даст орад».
Вақте ки касе медонад, ки ӯ қариб мемирад, ӯ суханонро беҳуда сарф намекунад. Ва шунавандагон аз сабаби ҷиддияти ин ҳодиса бодиққат гӯш медиҳанд. Онҳо ба ҳар як калима часпида, маънои пурраи онро дарк мекунанд.
Суханони видои ӯ
Исо медонист, ки дар тӯли чанд соат Ӯ салиб кашида мешавад. Ӯ шогирдонашро дар тӯли се сол барои кори дар пеш истода, барои таъсиси Калисои худ бо тағир додани ҷаҳон бо Инҷил таълим дода буд. Паёми видои Ӯ дар ҳуҷраи болоӣ ба сухани хатмкунӣ монанд буд. Таълим ба охир расида буд; акнун вақти оғози кор буд.
Шогирдон бо Исо роҳ рафтанд – мӯъҷизаҳои Ӯро диданд, дар фаҳмиши таълимоти Ӯ афзоиш ёфтанд ва дар муҳаббат ба Ӯ зиёд шуданд. Онҳо эътироф карданд, ки Ӯ воқеан Масеҳи ваъдашуда буд, ки рӯзе дар адолат ва сулҳ ҳукмронӣ хоҳад кард. Аммо, онҳо нафаҳмиданд, ки ба зудӣ Ӯ ҳамчун Барраи таъминоти Худо салиб кашида мешавад, то ки ҳама одамон наҷот ёбанд ва як қисми Калисо шаванд, ки системаи динии нокоми яҳудиятро иваз мекунад.
Вақте ки шогирдон барои зиёфати Фисҳ омода мешуданд, Исо онҳоро барои он чизе, ки дар пеш буд, омода мекард. Ӯ он чизеро, ки ба онҳо таълим дода буд, ҷамъбаст мекард ва ҳамчун Шафоаткунандаи бузург барои онҳо дуо мекард.
Дарси шустани пойҳо – Юҳанно 13:1-17
Бешубҳа, шогирдон хаста, гурусна ва хушҳол буданд, ки ҳангоми омодагӣ ба Фисҳ истироҳат кунанд. Чунон ки Шариат талаб мекард, онҳо пеш аз хӯрдани таом ба таври маросимӣ шуста мешуданд. Аммо ҳангоми ворид шудан ба ҳуҷраи болоӣ, Исо коре аҷиб кард. Ӯ пойҳои онҳоро шуст! Одатан ин корро хизматгор ё шахси пастмартабаи иҷтимоӣ анҷом медод. Исо коре кард, ки шогирдон нафаҳмиданд ва қадр накарданд.
Вақте ки Ӯ ба Петрус расид, шогирд бо далерӣ гуфт: «Не, ту ҳеҷ гоҳ пойҳои маро нахоҳӣ шуст». Исо ҷавоб дод: «Агар ман туро нашӯям, ту бо ман ҳеҷ ҳиссае надорӣ», ва Ӯ бо мисол таълим доданро оғоз кард. Петрус намехост, ки истисно шавад, аз ин рӯ гуфт: «Пас, Худованд, на танҳо пойҳои маро, балки дастҳо ва сари маро низ!» Ҳарчанд нияти нек дошт, боз ҳам Петрус нуктаро нафаҳмид.
Исо ҷавоб дод: «Касе, ки оббозӣ кардааст, танҳо пойҳояшро шустан лозим аст; тамоми баданаш тоза аст. Ва шумо тоза ҳастед». Худованд ба ду ҷанбаи ҳаёти нав ишора мекард – наҷот ва зиндагии муқаддас. Вақте ки мо аз нав аз Рӯҳ таваллуд мешавем, мо дар хун шуста мешавем, бахшида мешавем ва солеҳ мегардем. Аммо, дар ин ҷаҳон мо бо гуноҳ тамос мегирем ва роҳи мо олуда мешавад. Шогирдон ба ҳуҷраи болоӣ рафта буданд, аз ин рӯ пойҳои онҳоро шустан лозим буд.
Ин мисол ба мо кӯмак мекунад, ки бубинем, ки имондор вақте ки гуноҳ мекунад, наҷоти худро аз даст намедиҳад, зеро ӯ аллакай бо кори Масеҳ пок шудааст. Аммо муоширати ӯ бо Худо аз сабаби гуноҳи доварӣ нашуда азоб мекашад. Ӯ бояд он гуноҳро эътироф кунад, то «роҳи» ӯ пок шавад ва муошират барқарор гардад:
Агар мо гуноҳҳои худро эътироф кунем, Ӯ содиқ ва одилона аст ва гуноҳҳои моро мебахшад ва моро аз ҳар гуна беадолатӣ пок мекунад (1 Юҳанно 1:9 NIV). Ин аст, ки Худованд моро аз гуноҳ ва олудагии ҷаҳон пок мекунад.
Пас аз он ки Худованд пойҳои онҳоро шуст, Ӯ пурсид: «Оё мефаҳмед, ки ман барои шумо чӣ кор кардам? Шумо маро «Устод» ва «Худованд» меномед, ва ин дуруст аст ... Акнун, ки ман, Худованд ва Устоди шумо, пойҳои шуморо шустам, шумо низ бояд пойҳои якдигарро бишӯед. Ман ба шумо намунае гузоштам, ки шумо низ ҳамон тавре ки ман кардам, кунед. Ба шумо рост мегӯям, ҳеҷ хизматгор аз устоди худ бузургтар нест, ва ҳеҷ паёмбар аз фиристандаи худ бузургтар нест» (Юҳанно 13:12-16).
Паёми Ӯ ин аст: Мо пайваста бояд ба Ӯ иҷозат диҳем, ки «пойҳои моро» бо оби Каломи Ӯ бишӯяд. Мо инчунин бояд ба дигарон бо «шустани» пойҳои онҳо кӯмак кунем ва ба онҳо иҷозат диҳем, ки пойҳои моро бишӯянд.
Тамоми Навиштаҳо аз Худо илҳом гирифта шудаанд ва барои таълим, сарзаниш, ислоҳ ва тарбия дар адолат муфид аст, то ки марди Худо барои ҳар кори нек комилан муҷаҳҳаз бошад (2 Тимотиюс 3:16-17). Мо бояд ба халқи Ӯ чунон ки Ӯ кард, хидмат кунем.
«Фармони нав ба шумо медиҳам» – Юҳанно 13:31-38
Исо огоҳ кард, ки Ӯ хиёнат карда мешавад, аммо шогирдон наметавонистанд дарк кунанд, ки яке аз онҳо метавонад чунин кореро анҷом диҳад. Ҳатто вақте ки Исо нишон дод, ки кӣ буд, онҳо нафаҳмиданд. Вақте ки Яҳудо барои хиёнат ба Исо берун рафт, шаб буд, нишонае, ки ҳамаи онҳое, ки Худовандро рад мекунанд, ба торикӣ мераванд.
Исо эълони муҳими дигаре дошт. Пуррагии муҳаббати Ӯ дар салиб нишон дода мешуд. Ӯ мехост, ки шогирдонаш бо ҳамон муҳаббат тавсиф шаванд, аввал дар байни худ ва сипас ба ҷаҳон. «Фармони нав ба шумо медиҳам: якдигарро дӯст доред. Чунон ки ман шуморо дӯст доштам, шумо низ бояд якдигарро дӯст доред. Бо ин ҳама одамон хоҳанд донист, ки шумо шогирдони Ман ҳастед, агар шумо якдигарро дӯст доред» (Юҳанно 13:34).
Худованд ба онҳо гуфт, ки Ӯ меравад ва онҳо наметавонанд пайравӣ кунанд. Ҷавоби Петрус маъмулӣ буд: «Худованд, чаро ман наметавонам ҳоло ба Ту пайравӣ кунам? Ман ҷони худро барои Ту мегузорам» (Юҳанно 13:37). Чӣ тааҷҷубовар буд, вақте ки Исо нишон дод, ки ӯ ҳеҷ кореро бо қувваи худ карда наметавонад, ҳатто вақте ки бо муҳаббат ва садоқат ангеза мешавад. Ӯ инро он шаб фаҳмид, вақте ки аз тарсу ҳарос Худовандро се маротиба инкор кард. Аммо, Худованд ба ӯ ҳақиқати аҷиберо гуфт, ки ба ҳамаи шогирдонаш ҳангоми азоб кашидани озмоишҳои сахт барои номи Ӯ кӯмак мекард: «Ман барои ту дуо кардам» (Луқо 22:32). Исо шафоаткунандаи ӯ буд, ва дуои Ӯ кафолат дод, ки имони Петрус ноком нахоҳад шуд ва ӯ боз барои Худованд муфид хоҳад буд. Ин ҳамон ваъда барои мо низ хуб аст, вақте ки мо қадр мекунем, ки Худованд Коҳини Аъзам ва Шафоаткунандаи бузурги мост (Ибриён 4:14-16; 7:24).
«Ман бармегардам» – Юҳанно 14:3
Худованд ба таври муфассалтар шарҳ дод, ки чаро Ӯ шогирдонашро тарк мекунад. Ӯ мерафт, то «ҷойро омода кунад» – макони осмонии онҳо. Дар вақти муносиб, Ӯ боз меомад, то ҳамаи пайравонашро бо худ барад. Сипас Ӯ асоси бахшиши гуноҳ ва оштӣ бо Худоро гузошт. Инсоният аз Худо аз сабаби гуноҳ ҷудо шудааст, аммо Гуноҳбардор бояд ба ҷои гуноҳкор бимирад, ва «ҳар кӣ ба назди Ман ояд, Ман ӯро ҳеҷ гоҳ дур намекунам» (Юҳанно 6:37). Онҳое, ки ба назди Худованд меоянд, ҳаёти нав хоҳанд дошт ва аз ҷониби Худо қабул карда мешаванд. Исо ба онҳо гуфт: «Ман Роҳ ва Ҳақиқат ва Ҳаёт ҳастам. Ҳеҷ кас ба назди Падар намеояд, магар ба воситаи Ман» (Юҳанно 14:6).
Рӯҳи Муқаддаси ваъдашуда – Юҳанно 14:15-31
Шогирдон наметавонистанд он чизеро, ки Исо дар бораи рафтани Ӯ гуфт, дарк кунанд. Онҳо тасаввур мекарданд, ки Ӯ ба зудӣ Подшоҳ мешавад ва онҳо дар таъсиси салтанати заминии Ӯ саҳм хоҳанд гирифт. Аммо, нақшаҳои Ӯ хеле бузургтар буданд: Ӯ қариб буд, ки чизи комилан наверо дар муқоиса бо баракати миллии ваъдашуда ба Исроил таъсис диҳад. Исроил баъдтар ба он баракатҳо дохил мешуд, аммо дар айни замон Инҷили файзи Худо ба ҳар як миллат паҳн мешуд ва Ӯ ин мардонро барои оғози он кор истифода мебурд. Бе Ӯ онҳо ҳеҷ коре карда наметавонистанд; ба Петрус ин гуфта шуда буд. Чӣ гуна онҳо метавонистанд он чизеро, ки Исо мекард, ва «ҳатто корҳои бузургтарро» (Юҳанно 14:12) идома диҳанд, агар Исо дигар бо онҳо набуд?
Рӯҳи Муқаддас пас аз бозгашти Худованд ба осмон дар онҳо зиндагӣ мекард. Дар бораи омадани Тасаллидиҳанда Ӯ гуфт: «Ҷаҳон наметавонад Ӯро қабул кунад, зеро Ӯро намебинад ва намешиносад. Аммо шумо Ӯро мешиносед, зеро Ӯ бо шумо зиндагӣ мекунад ва дар шумо хоҳад буд» (Юҳанно 14:17). Ӯ тасаллидиҳандаи онҳо, роҳнамои кори онҳо мебуд ва имондоронро барои зиндагӣ ва иҷрои хидмати ба онҳо додашуда тавоно мегардонд. «Аммо Тасаллидиҳанда, Рӯҳи Муқаддас, ки Падар ба номи Ман мефиристад, ҳама чизро ба шумо таълим медиҳад ва ҳама чизеро, ки ман ба шумо гуфтам, ба ёд меорад» (Юҳанно 14:26). Рӯҳ дар дохил ҳама чизеро, ки барои ҳаёти хидмат лозим буд, таъмин мекард.
Рӯҳи Муқаддас дар кор мебуд, ки одамонро ба зарурати Наҷотдиҳанда – ба гуноҳкории худ, ба меъёри баланди адолати Худо, ки онҳо ҳеҷ гоҳ ба он расида наметавонистанд, ва ба доварии оянда барои ҳамаи онҳое, ки ба воситаи Наҷотдиҳанда ба Худо намеоянд, бовар кунонад. «Барои шумо хуб аст, ки ман меравам. Агар ман наравам, Тасаллидиҳанда ба назди шумо намеояд; аммо агар ман равам, Ӯро ба назди шумо мефиристам. Вақте ки Ӯ меояд, Ӯ ҷаҳонро дар бораи гуноҳ ва адолат ва доварӣ гунаҳкор мекунад: дар бораи гуноҳ, зеро одамон ба Ман имон намеоваранд; дар бораи адолат, зеро ман ба назди Падар меравам, ки дар он ҷо шумо дигар маро дида наметавонед; ва дар бораи доварӣ, зеро ҳокими ин ҷаҳон акнун маҳкум шудааст» (Юҳанно 16:7-11).
Худованд сипас ба онҳо хотиррасон кард, ки Рӯҳ муаллими онҳо хоҳад буд, ки ҳамеша бештар аз Худованд ва мақсадҳои Ӯро ошкор мекунад. «Аммо вақте ки ... Рӯҳи ҳақиқат меояд ... Ӯ шуморо ба тамоми ҳақиқат роҳнамоӣ мекунад ... Ӯ ба шумо мегӯяд, ки чӣ хоҳад шуд. Ӯ ба Ман ҷалол меорад, бо гирифтани он чизе, ки аз Ман аст ва ба шумо маълум кардани он» (Юҳанно 16:13-14). Маҳз бо қудрати Рӯҳ дар Пантикост ин мардон мавъиза мекарданд ва бисёриҳо ба Масеҳ рӯ меоварданд.
Ҳаёти пурсамар – Юҳанно 15
Барои иҷрои хидмати худ, онҳо бояд имон дошта бошанд, Худовандро дӯст доранд ва ба фармонҳои Ӯ итоат кунанд (Юҳанно 14:12-15). Барои самаранок будан дар хидмати худ, онҳо бояд бо Исо пайваста бошанд. Ӯ мисоли ток ва шохаҳоро истифода бурд. Агар шохаҳо ба ток пайваст набошанд, ҳаёт ба онҳо ҷорӣ шуда наметавонад ва мевае нахоҳад буд. Аммо, вақте ки бо Масеҳ муошират вуҷуд дорад, Рӯҳ метавонад мева диҳад. Аввалан, ин меваи Рӯҳ аст, ки мекӯшад кори худро дар тавлиди хислати Исо дар ҳар як имондор ба анҷом расонад (Ғалотиён 5:22). Сипас меваи хидмате мавҷуд аст, ки ҳар як имондор мувофиқи тӯҳфаҳои рӯҳонии аз ҷониби Рӯҳ додашуда дорад. «Ба яке ба воситаи Рӯҳ паёми ҳикмат дода мешавад, ба дигаре паёми дониш ба воситаи ҳамон Рӯҳ, ба дигаре имон ба воситаи ҳамон Рӯҳ» (1 Қӯринтиён 12:8-9).
Вақте ки мо дар Масеҳ мемонем, мо самаранок хоҳем буд: «Агар шумо дар Ман бимонед ва суханони Ман дар шумо бимонанд, ҳар чизеро, ки мехоҳед, бипурсед, ва он ба шумо дода мешавад. Ин барои ҷалоли Падари Ман аст, ки шумо меваи бисёр медиҳед» (Юҳанно 15:7-8).
Дуои Худованд – Юҳанно 17
Худованд шогирдонро огоҳ кард, ки озмоишҳо хоҳанд буд, аммо агар ба Ӯ эътимод кунанд, онҳо сулҳ хоҳанд дошт. Ӯ ҷаҳонро мағлуб карда буд. Ин яке аз мақсадҳои сухани Худованд бо онҳо буд. Ӯ ба онҳо дониши пешакии нақшаҳои Худро дод ва онҳоро ташвиқ кард, ки ба Ӯ часпанд. Дар Ӯ онҳо сулҳ хоҳанд дошт, новобаста аз он ки озмоиш чӣ қадар душвор бошад (Юҳанно 16:33). «Сулҳро ба шумо мегузорам; сулҳи Худро ба шумо медиҳам. Ман ба шумо чунон ки ҷаҳон медиҳад, намедиҳам. Дилҳои шумо ташвиш надиҳед ва натарсед» (Юҳанно 14:27).
Худованд вақти худро бо онҳо бо дуои зеботарин барои онҳо ва инчунин барои онҳое, ки пайравӣ мекарданд – аз ҷумла мо имрӯз! – ба анҷом расонд. «Дуои Ман на танҳо барои онҳост. Ман инчунин барои онҳое дуо мекунам, ки ба воситаи паёми онҳо ба Ман имон меоваранд» (Юҳанно 17:20). Дуои шафоатии Ӯ барои шогирдон муҳим аст. Онҳо ба воситаи кори Ӯ ба муносибат бо Худо оварда шуда буданд. Ӯ Падарро ошкор карда буд, ва онҳо ба он бовар карданд, ки Исо аз Падар омадааст. Исо шогирдонашро дар ҳоле ки бо онҳо буд, ҳифз карда буд, ва акнун Ӯ барои ҳифзи онҳо дар ғайбати худ дуо кард, ва ки онҳо аз шарир ҳифз шаванд (Юҳанно 17:12,15).
Як фикри асосӣ дар ин дуо ин аст, ки Худованд мехост, ки пайравонаш дар байни худ ягонагиро нигоҳ доранд: «Падари Муқаддас, онҳоро бо қудрати номи Худро ҳифз кун ... то ки онҳо як бошанд, чунон ки Мо як ҳастем» (Юҳанно 17:11). Ӯ ҳатто моро дар хоҳиши худ барои ягонагӣ дохил кард: «Дуои Ман на танҳо барои онҳост. Ман инчунин барои онҳое дуо мекунам, ки ба воситаи паёми онҳо ба Ман имон меоваранд, то ки ҳамаи онҳо як бошанд, Падар, чунон ки Ту дар Ман ҳастӣ ва Ман дар Ту ҳастам. Бигзор онҳо низ дар Мо бошанд, то ки ҷаҳон бовар кунад, ки Ту Маро фиристодаӣ ... ва онҳоро дӯст доштаӣ, чунон ки Ту Маро дӯст доштаӣ» (Юҳанно 17:20-23). Ин дуои Худованд барои мост. Инро дониста, мо бояд ҳама чизро кунем, то ин «ягонагии Рӯҳро ба воситаи пайванди сулҳ» нигоҳ дорем (Эфсӯсиён 4:3).
Суханони тағирдиҳандаи ҳаёт
Агар суханони охирини Исо имрӯз барои мо ба мисли шогирдони аввалини Ӯ маъно дошта бошанд, ҳаёти мо тағир хоҳад ёфт, чунон ки ҳаёти онҳо тағир ёфт, ва мо ҳамон шодиро дар зиндагӣ барои Ӯ ва хидмат ба Ӯ эҳсос хоҳем кард.
