Юсуф – Писари махсус

ЮСУФ Писари махсус

Юсуф ҳамчун намунаи Масеҳ

Одатан, «намунаҳо» ё «нишонаҳо»-и Худованд Исо – ба монанди «Санг», «Чӯпони нек», «манна» ва «мор дар сутун» – дар Аҳди Ҷадид тасдиқ карда мешаванд. Юсуф ҳамчун «намуна» истисно аз ин принсип аст. Аммо, шахс ва кори Масеҳ дар Юсуф ба таври возеҳ пешгӯӣ шудааст, чунон ки дар 14 боби охири Ҳастӣ дида мешавад. Шояд ягона қаҳрамонҳои дигари Аҳди Қадим, ки бо типологияи шахсии Юсуф дар бораи Масеҳ рақобат мекунанд, Исҳоқ ва Еҳушаъ бошанд.

Як муфассири мӯҳтарами Китоби Муқаддас дар асри 19, К. Ҳ. Макинтош, навиштааст: «Дар Навиштаҳо намунаи комилтар ва зеботар аз Юсуф дар бораи Масеҳ вуҷуд надорад. Хоҳ мо Масеҳро ҳамчун объекти муҳаббати Падар, объекти ҳасади «Худи Ӯ» – дар фурӯтанӣ, азобҳо, марг, баландӣ ва ҷалоли Ӯ – дар ҳама чиз, мо Ӯро ба таври назаррас аз ҷониби Юсуф тасвиршуда мебинем.» 1 Муаллими дигари Китоби Муқаддас, Вилям Макдоналд, розӣ шуд, ки ӯ гуфт: «Юсуф яке аз зеботарин намунаҳо (рамзҳо)-и Худованд Исои Масеҳ дар Аҳди Қадим аст, гарчанде ки Китоби Муқаддас ӯро ҳеҷ гоҳ ҳамчун намуна номбар намекунад.» 2 Баъзеҳо, ки суханони Худоро дар бораи Юсуф ва Худованд Исо бодиққат омӯхтаанд, беш аз 100 монандӣ пайдо кардаанд.3

Таваллуди махсус

Гарчанде ки зани Яъқуб, Лиё, чанд фарзанд таваллуд карда буд, зани ӯ Роҳел, хоҳари Лиё, ба таври бад безурёт буд.4 Аммо, Худо Роҳелро фаромӯш накарда буд. Ӯ ба дуоҳои вай таваҷҷӯҳ кард ва батни ӯро кушод. Ниҳоят, пас аз дувоздаҳ-сездаҳ соли издивоҷ, Роҳел писари махсуси худро дошт. Номи ӯ Юсуф буд. Таваллуди Масеҳ низ дер интизорӣ ва беназир буд; Писари Худои муҷассам аз бокира таваллуд шуд (Матто 1:23; Ғалотиён 4:4).

Номи махсус

Номи Юсуф маънои «илова кардан»-ро дорад ва он пешгӯӣ буд, зеро Худованд ба Роҳел боз як писар, Биняминро, пеш аз маргаш, ки дар Ҳастӣ 35 сабт шудааст, илова кард. Номи Бинямин маънои «Писари дасти рости ман»-ро дорад. Номи Юсуф низ пешгӯӣ буд, ки ӯ яке аз қавитарин «намунаҳо»-и Худованд Исо дар Навиштаҳост. Худованд Исо «Марди дуюм» ё «Одами охирин» номида мешавад (Румиён 5:12-21; 1 Қӯринтиён 15:45-47). Одами аввал касе буд, ки кам кард – инсоният аз ӯ зарар дид. Аммо Одами охирин, ки дар Юсуф тасвир шудааст, «Касе, ки илова мекунад» хоҳад буд, зеро Ӯ он чиро, ки гум шуда буд, озодона барқарор хоҳад кард (Забур 69:4). Номи додашудаи Худованд «Исо» рисолати Ӯро ба таври айнӣ тасвир мекунад – Ӯ «наҷоти Яҳува» аст. Мо мехонем: «Ва Ӯ Писаре таваллуд хоҳад кард, ва ту номи Ӯро Исо хоҳӣ гузошт, зеро Ӯ қавми Худро аз гуноҳҳояшон наҷот хоҳад дод» (Матто 1:21 NKJV).

Муносибати махсус

Чанд сол пас аз марги Роҳел, мо боз бо Юсуф, писари махсуси Яъқуб, дар Ҳастӣ 37 шинос мешавем. Ӯ дар ин вақт 17-сола буд. Чунин ба назар мерасад, ки Юсуф намедонист, ки бародаронаш чӣ қадар бад буданд. Зоҳиран онҳо аз он ки Юсуф хабаркаш, фарзанди дӯстдоштаи падарашон ё тарҷумони хобҳо буд – ки тавассути он ӯ эълон кард, ки онҳо дар назди ӯ сар хам хоҳанд кард (Ҳастӣ 37:2-8) – қадрдонӣ намекарданд.

Гарчанде ки Яъқуб дар аввал каме хафа шуд, вақте ки Юсуф ба ӯ дар бораи эҳтироми ояндаи худ ба писараш гуфт, Яъқуб дар ин бора андеша кард ва аз тафсирҳои Юсуф ҳайрон шуд. Яъқуб фаҳмид, ки Худо ба ҳар ҳол ваъдаҳои аҳди Худро тавассути ҳаёти Юсуф амалӣ хоҳад кард. Барои ин, ҳаёти Юсуф бисёр ҷанбаҳои ҳаёт ва кори Худованд Исои Масеҳро дар давраи аввали омадани Ӯ ба замин пешгӯӣ мекунад. Муносибати беназири байни Яъқуб ва Юсуф ба мо хотиррасон мекунад, ки Худои Падар танҳо як «Писари ягонаи Худро» дорад (Юҳанно 3:16; Ибриён 1:5-6). Юсуф писари маҳбуби пирии Яъқуб буд. Худованд Исо Писари маҳбуби «Қадими Айём» аст (Дониёл 7:9; Луқо 3:22).

Илтифоти махсус

Яъқуб ба писараш Юсуф бо додани либоси махсус илтифот ва муҳаббати махсус нишон дод. Ин «либоси бисёрранга» набуд, чунон ки маъмулан таълим дода мешавад ва, мутаассифона, дар Вулгата (Библияи лотинӣ) ва Септуагинта (Аҳди Қадими юнонӣ) тарҷума шудааст. Матнҳои қадимии ибрӣ дар бораи либос ё ҷомаи остиндор сухан меронанд, ки нишонаи шарафи махсус буд. Юсуф бо падараш муносибати беназир дошт – муносибате, ки ҳамаи бародарону хоҳарони дигар орзу мекарданд. Писари Худо низ шарафи махсусро мегирад, ки ҳеҷ каси дигар аз Падари осмониаш намегирад (Матто 17:5; Ибриён 1:8).

Рисолати махсус

Яъқуб Юсуфро аз Ҳеброн ба Шакем фиристод, то даҳ бародари калониашро, ки ба рамаҳои Яъқуб нигоҳубин мекарданд, тафтиш кунад. Ба ҳамин монанд, Худованд Исо аз ҷониби Падар фиристода шуд, то ба рамаи Исроил ғамхорӣ кунад (Юҳанно 10:14-18). Пас аз гирифтани маълумот, Юсуф бародаронашро дар Дотан ёфт. Онҳо ӯро аз дур аз сабаби либоси махсусаш шинохтанд ва пеш аз он ки ӯ биёяд, ба нақшаи куштани ӯ шурӯъ карданд.

Марги махсус

Худованд аз ҷониби бародарони яҳудии худ нафрат дошт, ҳамон тавре ки Юсуф аз ҷониби бародаронаш ҳасад ва нафрат дошт. Ба маънои муайян, Рубен кӯшишҳои Пилотусро барои пешгирӣ аз кушта шудани Исои бегуноҳ тасвир мекунад. На Юсуф ва на Исо ҳеҷ гуноҳе накарда буданд, ки сазовори муносибати бераҳмонаи онҳо бошад. Онҳо либоси махсуси Юсуфро кашида гирифтанд ва онро пора карданд. Сарбозони румӣ низ либосҳои Худованд Исоро кашида гирифтанд. Азбаски Худованд либоси махсуси бедарз дошт, сарбозон барои он қуръа партофтанд, аммо онҳо либоси катонӣ дохилии Ӯро пора карда, тақсим карданд, чунон ки дар Забур 22:18 пешгӯӣ шуда буд. Ба маънои рӯҳонӣ, бародарони Юсуф аз он чи мекарданд ва аз он ки чӣ қадар арзиш дошт, нобино буданд. Ба ҳамин монанд, яҳудиёни сахтдил ва аз ҷиҳати рӯҳонӣ нобино ба Пилотус фарёд заданд: «Хуни Ӯ бар мо ва бар фарзандони мо бод» (Матто 27:25).

Инчунин қайд карда мешавад, ки Юсуф ба дасти исмоилиён фурӯхта шуд. Исмоил касе буд, ки мероси бузурги Иброҳимро мехост, аммо Исҳоқ, писари ягонаи ӯ, гиранда буд. Шайтон як бор орзу дошт, ки мисли Худо бошад ва тахти Худоро ба даст орад (Ишаъё 14). Ва барои муддати кӯтоҳ Писари Худо ба дасти Шайтон ва ҷаҳоне, ки ӯ назорат мекард, фурӯхта шуд. Худованд Исо Шайтонро се маротиба дар Инҷили Юҳанно «мири ин ҷаҳон» номид (Юҳанно 12:31, 14:30, 16:11), аммо Худованд пешгӯӣ кард, ки Ӯ бар Шайтон пирӯз хоҳад шуд, дар замоне ки Шайтон фикр мекард, ки ӯ ғолиб аст (12:31-32).

Қабри махсус

Бародаронаш Юсуфро ба чоҳе дар замин партофтанд – чоҳ. Худованд Исо дар қабри марди сарватманд дафн карда шуд. Ҳамаи бародарон розӣ шуданд, ки Юсуфро ба исмоилиён ба бист сиккаи нуқра фурӯшанд. Яҳудо, яке аз шогирдони интихобшудаи Худованд, Ӯро ба сию сиккаи нуқра хиёнат кард. Нуқра металлест, ки дар тамоми Китоби Муқаддас дар бораи «наҷот» сухан меронад. Аз ин рӯ, карнайҳои нуқрагин дар Рӯзи Кафорат дар соли Юбилӣ – як сол дар ҳар панҷоҳ сол, вақте ки тамоми амвол ба соҳибони аслии худ бармегашт (Ибодат 25:9) – навохта мешуданд. Аз ин рӯ, хиёнат ва наздик ба марги Юсуф кори наҷотро нишон медиҳад, ки Масеҳ пас аз хиёнат ва салиб кашида шудан анҷом хоҳад дод.

Пешгӯии марг ва дафни Худованд Исо бо мавҷудияти равған ва мур (хушбӯйҳои дафн) тақвият дода мешавад. Чаро Рӯҳи Худо танҳо ду ашёи борро, ки ин ғуломфурӯшон ба Миср интиқол медоданд, сабт мекард, агар онҳо муҳим намебуданд?

Эҳёи махсус

Ниҳоят, Юсуф зинда аз чоҳ бароварда шуд. Ин тасвири зебои эҳёи Масеҳ аст. Бародаронаш Юсуфро дигар нахоҳанд дид, то он даме ки ӯ бар Миср ҳукмронӣ кунад ва онҳо тобеони ӯ хоҳанд буд. Ба ҳамин монанд, охирин маротибае, ки миллати яҳудӣ Масеҳро диданд, дар Ҷолҷота буд, ва онҳо Ӯро дигар нахоҳанд дид, то замоне ки Ӯ Подшоҳи онҳо бошад ва онҳо тобеони Ӯ бошанд – замоне, ки ҳанӯз дар оянда аст (Закарё 12:10).

Пушаймонии махсус

Бародарони Юсуф барои пӯшонидани рафтори нафратовари худ як ҳикояи маккорона ва бадхоҳона таҳия карданд. Онҳо бузро куштанд, либоси Юсуфро пора карданд ва либосро ба хуни ҳайвон тар карданд, то таассуроте ба вуҷуд оранд, ки Юсуф аз ҷониби ягон ҳайвони ваҳшӣ ҳамла шудааст. Ба таври гуноҳкорона, ин бародарон либосро ба падарашон ҳамчун ашёи «гумшуда ва ёфтшуда» пешниҳод карданд ва аз ӯ пурсиданд, ки оё он ба Юсуф тааллуқ дорад. Нақшаи бади бародарони Юсуф кор кард. Яъқуб либосро шинохт ва тахмин кард, ки ягон ҳайвони ваҳшӣ писарашро куштааст. Яъқуб дилшикаста шуд ва солҳои зиёд барои марги писараш мотам гирифт. Яъқуби бечора, ӯ боз аз косаи худ нӯшид. Ӯ падарашро бо куштани бузғола фиреб дода буд (Ҳастӣ 27:1-29); ҳоло писаронаш бо ӯ ҳамин корро карда буданд.

Шояд писарони Яъқуб, вақте ки падарашонро гирякунон диданд, ҳайрон шуданд, ки оё кори даҳшатноки онҳо зарари аз ҳад зиёд расонидааст. Агар онҳо метавонистанд вақтро ба қафо баргардонанд, шояд бо Юсуф дигар хел муносибат мекарданд. Инчунин кас ҳайрон мешавад, ки оё яҳудиён, пас аз асрҳои дилшикастагӣ, ҳоло фикр мекунанд, ки салиб кашидани Масеҳи онҳо посухи оқилона ба пешниҳоди наҷоти Ӯ буд. Аммо яҳудиён то замоне ки Масеҳи онҳо бори дуюм ба замин бармегардад, аз харобӣ ва ҷанг азоб хоҳанд кашид (Дониёл 9:24-27).

Баландбардории махсус

Юсуф ба Миср омад ва Потифар, афсари Фиръавн ва сардори посбонон, Юсуфро ҳамчун ғулом харид. Худо бо Юсуф буд ва Ӯ ӯро ҳангоми дар Миср буданаш муҳофизат ва баракат хоҳад дод, гарчанде ки ӯ 13 соли муносибати сахтро дар он сарзамин пеш аз он ки аз ҷониби Фиръавн баланд бардошта шавад, азоб хоҳад кашид.

Юсуф бо тафсири хобҳои Фиръавн ба ҳоким нақшаеро пешниҳод кард, ки на танҳо Миср, балки миллатҳои атрофро низ аз гуруснагии даҳшатноки ҳафтсола наҷот медод. Ҳатто ин подшоҳи бутпараст, Фиръавн, дар Юсуф, паёмбари Худо, чизи махсусеро дид, ки ӯро водор сохт, ки ба огоҳӣ гӯш диҳад. Фиръавн зинда моданро интихоб кард! Онҳое, ки ба огоҳӣ аз гуноҳ гӯш медиҳанд ва ҳалли Худоро – Масеҳро – интихоб мекунанд, низ зинда хоҳанд монд. Масеҳ аз ҷониби ҳар як шахс ба ҳар ҳол, ё ҳамчун Худованд ва Довар ё ҳамчун Худованд ва Наҷотдиҳанда, эҳтиром карда хоҳад шуд.

Юсуф аз зиндон ба мақоми дуюми ҳокимият бар тамоми салтанат баланд бардошта шуд (Ҳастӣ 41:40). Ӯ аз Фиръавн номи баланд, «Зафнат-паанеаҳ» (ояти 45), ки маънои «ошкоркунандаи асрор»-ро дорад, гирифт. Вақте ки аробаи ӯ аз кӯчаҳои Миср мегузашт, як хабаррасон пеш аз аробаи ӯ мегузашт ва фарёд мезад: «Зону занед» (ояти 43).

Дар шакли тухмӣ, ҳаёти Юсуф ба таври возеҳ ҳаёти Масеҳро пешгӯӣ мекунад. Ба таври мутаносиб ба дараҷаи пасте, ки Худованд ҳамчун хизматгор то марг фурӯтан шуд, Ӯ пас аз эҳёи худ аз ҷониби Падараш дар осмон баланд бардошта шуд. Дар рӯзи оянда, Ӯ аз ҷониби ҳама ҳамчун Худованди Худовандон ва Подшоҳи Подшоҳон эътироф хоҳад шуд. Дар ҳақиқат, Юсуф ба мо Худованд Исои Масеҳро хотиррасон мекунад!

ЭЗОҲҲО

К. Ҳ. Макинтош, Ҳастӣ то Такрори Шариат (Loizeaux Brothers, Inc., Нептун, НҶ; 1972), саҳ. 127
Вилям Макдоналд, Тафсири Библияи Мӯъмин (Thomas Nelson Publishers, Нашвилл: 1989), саҳ. 109
А. В. Пинк 101 монандӣ пешниҳод кард, дар ҳоле ки Ада Ҳабершон 121-ро номбар кард, ба гуфтаи Вилям Макдоналд.
Дар ҳоле ки мо дар бораи Яъқуб ва дигар мардон дар Аҳди Қадим, ки зиёда аз як зан доштанд, мехонем, бояд қайд кунем, ки ин нақшаи Худо набуд. Дар офариниш Ӯ гуфт: «Мард падару модари худро тарк карда, ба зани худ [танҳо] хоҳад пайваст, ва онҳо як тан хоҳанд шуд» (Ҳастӣ 2:24 NKJV).