Арзиши ӯ барои Яъқуб, падараш
«Ва Исроил Юсуфро аз ҳамаи фарзандонаш бештар дӯст медошт, зеро ӯ писари пирии ӯ буд: ва ӯ барои ӯ куртаи рангоранг сохт.» —Ҳастӣ 37:3 KJV
Номи Юсуф, ки маънояш «илова кардан» аст, ба афзоиши арзиш ё қимат ва самаранокӣ ишора мекунад. Юсуф, писари Яъқуб аз Роҳиле, ки ӯро дӯст медошт, таваллуди ӯ мӯъҷиза буд, зеро Роҳил бефарзанд буд. Ин бефарзандӣ, аз ҷиҳати ахлоқӣ, намунаи Исроил аст, ки аз он Масеҳ «ҳамчун ниҳоли нозук ва ҳамчун реша аз замини хушк» (Ишаъё 53:2) омад. Ба ҳамин монанд, ҳамон тавре ки Худо батни ӯро кушод, бояд дар мо кори илоҳии Ӯ бошад, то мо метавонем меваеро, ки сазовори Ӯст, ба бор орем. Ҳамчун масеҳиён, аз ин рӯ, мо на танҳо ба «сазовор роҳ рафтан», балки аз ҷониби Худо «сазовор дониста шудан» ташвиқ карда мешавем, «ки моро ба Малакут ва ҷалоли Худ даъват кардааст» (1 Таслӯникиён 2:12; 2 Таслӯникиён 1:5).
Ҷавонии Юсуф (ӯ ҳамагӣ 17 сола буд) монеаи ҳаёти самаранок ва баракат барои дигарон набуд. Павлус Тимотиюси ҷавонро насиҳат кард: «Ҳеҷ кас ҷавонии туро нахордорад; балки ту намунаи имондорон бош, дар сухан, дар рафтор [рафтор], дар муҳаббат, дар рӯҳ, дар имон, дар покӣ» (1 Тимотиюс 4:12). Оё мо омодаем, ки ин мушкилотро қабул кунем?
Юсуф барои падараш Яъқуб махсус буд, зеро ӯ писари пирии ӯ буд ва барои мақсади муайян таваллуд шуда буд. Аз ин рӯ, Яъқуб ӯро аз ҳамаи фарзандонаш бештар дӯст медошт ва барои Юсуф «куртаи рангоранг» сохт. Ин курта ифодакунандаи шодие буд, ки ӯ дар писараш пайдо кард. Ба ёд меояд Писари муҳаббати Падар, Худованд Исои Масеҳ, ки дар абадият гузашта гуфт: «Он гоҳ ман дар назди Ӯ будам, ҳамчун касе, ки бо Ӯ тарбия ёфтааст: ва ман ҳар рӯз шодии Ӯ будам, ҳамеша дар назди Ӯ шодӣ мекардам» (Масалҳо 8:30). Пас аз он ки Писари абадӣ Инсон шуд – яъне, вақте ки Ӯ ба ин ҷаҳон таваллуд шуд – овози Падар дар таъмиди Ӯ шунида шуд: «Ин Писари маҳбуби Ман аст, ки аз Ӯ хеле хушнудам» (Матто 3:17). Муҳаббати Падар, инчунин қаноатмандии Ӯ аз Писари Худ, ошкоро ифода ёфт.
Ин муҳаббат ва меҳри мутақобила байни Падар ва Писар бо муносибати байни Яъқуб ва писараш Юсуф тасвир шуда буд. Ҳамчун танҳо як падар, Яъқуб метавонист арзиши писарашро дар ҳақиқат қадр кунад. Ӯ дар хонаи падараш зери назари меҳрубони ӯ ба воя расид. Яъқуб дар ӯ ҷавонеро дид, ки дорои арзиши барҷаста ва ҷасорати ахлоқӣ буд, ки бо ҳаёти худотарсӣ дастгирӣ мешуд. Ҳамин тавр, ӯ метавонист ба падараш гузориши бади бародаронашро биёрад. Ба ҳамин монанд, вақте ки Худованд Исо дар бораи ҷаҳон шаҳодат дод, ки корҳои он бад буданд, онҳо Ӯро барои ин нафрат карданд (Юҳанно 7:7).
Арзиши ӯ барои бародаронаш
«Ва чун ӯро аз дур диданд, ҳатто пеш аз он ки ӯ ба онҳо наздик шавад, бар зидди ӯ қасд карданд, ки ӯро бикушанд.» —Ҳастӣ 37:18
Бародарони Юсуф натавонистанд кина ва нафрати худро нигоҳ доранд. Онҳо ӯро на танҳо аз сабаби арзиши ӯ дар назари падарашон, балки аз сабаби хобҳояш, ки пешгӯӣ мекарданд, ки онҳо рӯзе дар назди ӯ сар хам мекунанд, нафрат доштанд. Онҳо аз ин қадар хашмгин шуданд, ки марги ӯро тарҳрезӣ карданд.
Рӯзе, вақте ки писаронаш гӯсфанд мечаронданд, Яъқуб Юсуфро фиристод, то онҳоро ҷӯяд. Азбаски онҳо муддати тӯлонӣ набуданд, Яъқуб, мисли ҳар падари ғамхор, мехост боварӣ ҳосил кунад, ки писаронаш хубанд. Юсуф роҳи дарозро тай кард, то онҳоро пайдо кунад, зеро онҳо дар ҷое, ки бояд мебуданд, набуданд. Ин ба мо Худованд Исоро ба ёд меорад, ки аз дарвозаҳои осмон аз галактикаҳои осмонӣ ба ин ҷаҳони гунаҳкор сафар кард, то моро, ки гумроҳ будем, ҷӯяд ва наҷот диҳад! Ва ҳамон тавре ки Юсуф бародаронашро дӯст медошт ва ғамхории падарашро нисбати онҳо мубодила мекард, Худованд низ аз сабаби муҳаббаташ ба мо ин корро кард.
Вақте ки онҳо Юсуфро диданд, ки меояд, гуфтанд: «Инак, ин хоббин меояд. Акнун биёед, ӯро бикушем ва ба чоҳе андозем, ва мо [ба падарамон] хоҳем гуфт, ки ҳайвони ваҳшие ӯро хӯрдааст: ва хоҳем дид, ки аз хобҳояш чӣ мешавад» (оятҳои 19-20). Онҳо Юсуфро гирифта, куртаи зебояшро аз ӯ кашиданд ва ӯро ба чоҳ андохтанд. Баъдтар, онҳо ӯро берун оварда, ба исмоилиён фурӯхтанд, ки ӯро ба Миср бурданд. Дар он ҷо ӯро ба дурӯғ айбдор карданд ва ба зиндон андохтанд. Оё ин ба мо тарзи муносибати Худованд Исоро аз ҷониби бародаронаш, яҳудиён, ба ёд намеорад? Ишаъё дар бораи Худованд Исои Масеҳ нубувват кард: «Ва чун Ӯро бинем, зебогие нест, ки мо Ӯро орзу кунем. Ӯ хоршуда ва аз ҷониби одамон рад карда шудааст» (Ишаъё 53:2-3). Вақте ки Худованд аз ҷиҳати ҷисмонӣ дар байни яҳудиён омад, Ӯ масале гуфт, ки онҳо онро ба худ ишора мекарданд. Ба монандӣ аҷиб байни суханони бародарони Юсуф ва суханони масале, ки дар Матто 21:37-38 омадааст, таваҷҷӯҳ кунед: «Аммо дар охир ӯ писари худро ба назди онҳо фиристод ва гуфт: «Онҳо писари маро эҳтиром хоҳанд кард.» Аммо вақте ки кишоварзон писарро диданд, дар байни худ гуфтанд: «Ин ворис аст; биёед, ӯро бикушем ва меросро аз худ кунем.»
Озмоиш, бо азобу ашкҳои ҳамроҳаш, моро ё бефоида ё муфид мегардонад, вобаста ба он ки мо онро чӣ гуна қабул мекунем. Юсуф ҳеҷ гоҳ ваъдаҳои Худоро тарк накард ва аз роҳ рафтан бо Ӯ даст накашид. Дар охири озмоишҳояш ӯ метавонист ба бародаронаш бигӯяд, ки Худо ӯро фиристода буд, то ҳаёти онҳоро ҳифз кунад. Диди онҳо дар бораи Юсуф ба таври куллӣ тағйир ёфт, вақте ки онҳо дарк карданд, ки Худо дар ҳақиқат ӯро пеш аз онҳо фиристода буд, то онҳоро зинда нигоҳ дорад. Бо паёми нав барои рафтан ва «ба падарам дар бораи тамоми ҷалоли ман бигӯед» (Ҳастӣ 45:13) мусаллаҳ шуда, онҳо ба Канъон баргаштанд. Ҳастӣ баъдтар сабт мекунад: «Ва бародаронаш низ рафта, дар назди ӯ сар хам карданд; ва гуфтанд: «Инак, мо хизматгорони ту ҳастем» (50:18). Ин чизе буд, ки Юсуф дар ҷавонӣ орзу карда буд ва бародаронашро бо нияти куштор пур карда буд; аммо акнун онҳо бо хоҳиши худ дар назди ӯ сар хам карданд. Ба ҳамин монанд, яҳудиён арзиши Худованд Исо, Масеҳи худро эътироф хоҳанд кард ва аз сабаби муносибати бад ва рад кардани Ӯ мотам хоҳанд гирифт (Закарё 12:10). Онҳо он гоҳ эътироф хоҳанд кард: «Ӯ барои гуноҳҳои мо захмдор шуд, Ӯ барои бадкирдориҳои мо кӯфта шуд: ҷазои сулҳи мо бар Ӯ буд, ва бо захмҳои Ӯ мо шифо ёфтем» (Ишаъё 53:5).
Арзиши ӯ барои Фиръавн ва мисриён
«Ва Фиръавн ба Юсуф гуфт: «Бубин, ман туро бар тамоми замини Миср гузоштам.» —Ҳастӣ 41:41
Худо дар хоб ба Фиръавн сухан гуфта буд, ки танҳо Юсуф метавонист онро тафсир кунад. Аз зиндон даъват шуда, ӯ ба Фиръавн гуфт, ки ҳафт соли фаровонӣ ва баъд аз он ҳафт соли қаҳтӣ хоҳад буд. Юсуф он гоҳ ба Фиръавн маслиҳат дод, ки дар солҳои фаровонӣ ғизо захира кунад, то вақте ки қаҳтӣ ояд, мардум гурусна намонанд. Оё шумо Каломи Худоро барои замонҳои душвор захира мекунед? Ҳар масеҳие, ки аз мушкилот гузаштааст, ба шумо хоҳад гуфт, ки ӯро Каломи Худо дастгирӣ кардааст.
Маслиҳати Юсуф чунон саривақтӣ буд, ки Фиръавн ӯро бар тамоми замини Миср гузошт. Вақте ки ӯ дар аробаи дуюми Фиръавн савор буд, хизматгорони Юсуф дар назди ӯ ба мардум фарёд заданд: «Зону занед» (Ҳастӣ 41:43). Дар осмон, Калисо дар назди Барра сар хам хоҳад кард ва бо лашкари осмонӣ хоҳад суруд: «Сазовор аст Баррае, ки кушта шуд, то қудрат, сарват, ҳикмат, қувват, шараф, ҷалол ва баракатро қабул кунад» (Ваҳй 5:12). Ғайр аз ин, арзиши Ӯ ба таври умум эътироф хоҳад шуд, зеро «ба номи Исо ҳар зонуе бояд хам шавад, аз чизҳои дар осмон, ва чизҳои дар замин, ва чизҳои зери замин» (Филиппиён 2:10).
Вақте ки қаҳтӣ оғоз ёфт ва мардум аз Фиръавн нон талаб карданд, ӯ ба онҳо гуфт: «Ба назди Юсуф равед» (Ҳастӣ 41:55). Сипас «Юсуф ҳамаи анборҳоро кушод ва ба мисриён фурӯхт» (ояти 56). Ҳамон тавре ки Юсуф воситаи баракат барои мисриён буд, Худованд Исо ҳукмронии умумӣ хоҳад дошт ва Малакути Ӯ баракатро ба тамоми ҷаҳон хоҳад овард. Закарё нубувват кард: «Ва чунин хоҳад шуд, ки ҳар кӣ боқӣ монад ... ҳар сол барои ибодати Подшоҳ, Худованди лашкарҳо, ва барои ҷашни хаймаҳо баромада хоҳад рафт. Ва чунин хоҳад шуд, ки ҳар кӣ ба Ерусалим барои ибодати Подшоҳ ... набарояд ... бар онҳо борон нахоҳад буд. Ва агар хонаводаи Миср набарояд ва наояд ... вабо хоҳад буд, ки Худованд бо он халқҳоеро, ки барои ҷашни хаймаҳо набароянд, хоҳад зад ... Ин ҷазои Миср ва ҷазои ҳамаи халқҳое хоҳад буд, ки барои ҷашни хаймаҳо набароянд» (Закарё 14:16-19).
Ин арзиши сегонаи Юсуф тасвири ночизе аз Худованд Исо аст, ки арзиши Ӯ бебаҳост, зеро кӣ ғайр аз Падар метавонад онро баён кунад? Ба Падар, Ӯ дар ҳақиқат сазовор аст, зеро Ӯ гуфтааст: «Дар дасти рости Ман бинишин, то даме ки душманони Туро зери пои Ту гардонам» (Забур 110:1). Ба Калисо, Ӯ сазовор аст, зеро онҳо фарёд мезананд: «Ту сазовор ҳастӣ ... зеро Ту кушта шудӣ ва моро бо хуни Худ барои Худо халос кардӣ» (Ваҳй 5:9). Ва ҷаҳон бояд дар рӯзи оянда эътироф кунад, ки Ӯ сазовор аст, зеро навишта шудааст, ки «ба номи Исо ҳар зонуе бояд хам шавад ... ва ҳар забоне бояд эътироф кунад, ки Исои Масеҳ Худованд аст, ба ҷалоли Худои Падар» (Филиппиён 2:10-11).
