Тақрибан ду ҳазор сол пеш Павлус ба Тимотиюс навишт, ки рӯзҳои охир даҳшатнок хоҳанд буд (2 Тимотиюс 3:1-5). Ӯ чӣ дар назар дошт? Оё ӯ дар бораи ҳолати ҷаҳон, ки ба рабуда шудани Калисо ва бесарусомонии минбаъда дар ҷаҳон дар давраи мусибат оварда мерасонад, фикр мекард? Ё ӯ ба таназзули рӯҳонии имондорон дар ин давраи ҳозираи Калисо аз сабаби набудани садоқати онҳо ба Худо, ки боиси таҳаммулпазирии ҳар чизе, ки ин ҷаҳон пешниҳод мекунад, ишора мекард. Юҳанно анҷоми давраи Калисоро ҳамчун замоне тасвир кард, ки масеҳиён «гарм» на гарм ва на сард хоҳанд буд ва аз ин рӯ барои Худо нафратовар хоҳанд буд (Ваҳй 3:15-16).
Таҳаммулпазирӣ ё садоқат?
Дороти Сэйерс, нависандаи бритониёии аввали асри 20, дар бораи таҳаммулпазирӣ чунин навиштааст: «Дар ҷаҳон онро Таҳаммулпазирӣ меноманд, аммо дар дӯзах онро Ноумедӣ меноманд, гуноҳе, ки ба ҳеҷ чиз бовар намекунад, ба ҳеҷ чиз аҳамият намедиҳад, ҳеҷ чизро донистан намехоҳад, ба ҳеҷ чиз халал намерасонад, аз ҳеҷ чиз лаззат намебарад, аз ҳеҷ чиз нафрат надорад, дар ҳеҷ чиз ҳадаф намеёбад, барои ҳеҷ чиз зиндагӣ намекунад ва зинда мемонад, зеро ҳеҷ чизе нест, ки барои он бимирад.»
Вақте ки мо муносибати таҳаммулпазириро ба ҷаҳони ҳозира ва меъёрҳои он бо ҳаёти садоқат ба Худо ва меъёрҳои Ӯ муқоиса мекунем, мо ба фаҳмидани он шурӯъ мекунем, ки чаро онҳое, ки омодаанд Исоро пайравӣ кунанд, новобаста аз арзиш, ҳаётро хеле қаноатбахш ва пурмазмунтар меёбанд. Ҳаёт бе Худо таҳти ҳукмронии худхоҳӣ, ноумедӣ, ноумедӣ ва хашм аст. Ва ҳамин чиз ба дараҷаи камтар ба масеҳиёни нимдил, ки садоқати воқеӣ ё ҳадафи аз ҷониби Худо додашуда барои зиндагӣ надоранд, дахл дорад.
Изҳороти баъзе миссионерҳо ба мо тасаввуроте медиҳад, ки садоқат ба кори Масеҳ чӣ гуна аст. Ҷим Эллиот, яке аз панҷ миссионере, ки дар соли 1956 аз ҷониби ҳиндуҳои Авка дар Эквадор шаҳид шуданд, дар рӯзномаи худ чунин навиштааст, вақте ки ӯ ҳаёти худро ба хидмат ба Худованд бахшиданро баррасӣ мекард: «Ӯ аблаҳ нест, ки он чиро, ки нигоҳ дошта наметавонад, медиҳад, то он чиро, ки аз даст дода наметавонад, ба даст орад.»
К. Т. Стад сарват ва мавқеи иҷтимоии худро дар Англия тарк кард, то ба Худованд хидмат кунад, аввал дар Чин бо Ҳудсон Тейлор, ва баъдтар ҳамчун миссионер дар Африқо, ки дар он ҷо Ҷамъияти Евангелизатсияи Ҷаҳониро таъсис дод. Пеш аз рафтан ба Африқо дар соли 1913, як ҷавон аз Стад пурсид, ки оё ӯ қурбонии аз ҳад зиёд мекунад. Ҷавоби Стад шиори WEC шуд: «Агар Исои Масеҳ Худо бошад ва барои ман мурд, пас ҳеҷ қурбоние барои Ӯ аз ҳад зиёд буда наметавонад.»
Ва ин изҳорот ба бисёр миссионерҳо нисбат дода шудааст: «Худо ҳамеша беҳтарини Худро ба онҳое медиҳад, ки интихобро ба Ӯ вогузор мекунанд.» Аз ин иқтибосҳои миссионерӣ мо тасаввуроте дар бораи оташи ботинии садоқат, ки дар дилҳои онҳо месӯхт, пайдо мекунем – ва ҳамин чизро дар бораи ҳамаи онҳое гуфтан мумкин аст, ки ҳаёти худро ба хидмат ба Худованд бахшидаанд ва ба меъёрҳо ва арзишҳои ҷаҳони ҳозира иҷозат надодаанд, ки қудрати рӯҳонии онҳоро коҳиш диҳанд. Румиён 12:1-2 (NIV) мегӯяд, ки чунин қурбонӣ, ки бо қарори мутобиқат накардан ба меъёрҳои ҷаҳон ҳамроҳӣ мекунад, барои мо фаҳмиши равшани иродаи Худоро барои мо мекушояд.
Бинобар ин, эй бародарон, бо назардошти раҳмати Худо, шуморо даъват мекунам, ки ҷисмҳои худро ҳамчун қурбонии зинда, муқаддас ва писандидаи Худо пешниҳод кунед – ин амали рӯҳонии ибодати шумост. Дигар ба намунаи ин ҷаҳон мутобиқ нашавед, балки бо навсозии ақли худ тағйир ёбед. Он гоҳ шумо метавонед иродаи Худоро – иродаи нек, писандида ва комили Ӯро – санҷед ва тасдиқ кунед. (Румиён 12:1-2)
Мо дар ҷаҳон зиндагӣ мекунем, аммо набояд таҳти ҳукмронии арзишҳои он бошем. Худованд Исо барои шогирдонаш ва онҳое, ки ба пайравии онҳо мерафтанд, дуо кард ва аз Худо хоҳиш кард, ки онҳоро дар ҷаҳон муҳофизат кунад:
Дуои ман ин нест, ки Ту онҳоро аз ҷаҳон берун кунӣ, балки он ки Ту онҳоро аз шарир муҳофизат кунӣ. Онҳо аз ҷаҳон нестанд, чунон ки Ман аз он нестам. Онҳоро бо ҳақиқат муқаддас гардон; каломи Ту ҳақиқат аст (Юҳанно 17:15-17). Ҳамчун шогирдони Масеҳ, мо қисми ин системаи ҷаҳонӣ нестем, зеро мо шаҳрвандони осмон ҳастем (Филиппиён 3:20), аммо мо даъват шудаем, ки дар ҷаҳоне, ки ба Ӯ душман аст, барои Масеҳ истодагарӣ кунем.
Дар ҷаҳон ё аз он?
Худованд Исо барои мо намунаи комил аст, ки пайравӣ кунем. Ӯ дар байни мардуми замони худ зиндагӣ, кор ва хидмат кард, аммо ҳеҷ гоҳ гуноҳҳои онҳоро тасдиқ накард ва дар онҳо ширкат накард. Ӯ аз ҷаҳон олуда нашуд, ҳарчанд дар он зиндагӣ мекард.
Мо саркоҳине надорем, ки наметавонад ба заъфҳои мо ҳамдардӣ кунад, балки мо касеро дорем, ки ба ҳар роҳ озмуда шудааст, ҳамон тавре ки мо ҳастем – аммо бе гуноҳ буд (Ибриён 4:15). Мо дар ҷаҳони гумшуда ва мурдае зиндагӣ мекунем, ки аз ҷониби гуноҳ идора мешавад, аммо мо набояд дар гуноҳ ва бадие, ки моро иҳота кардааст, ширкат кунем.
Мо метавонем масеҳиёнеро, ки дар ин муҳити душманона зиндагӣ мекунанд, ба экипажи киштии зериобӣ дар қаъри уқёнус монанд кунем. Онҳоро фишори об иҳота кардааст, ки агар аз фишорҳои беруна бо корпуси қавӣ муҳофизат намешуданд, онҳоро мекушт ва ба онҳо имкон медод, ки рисолати худро иҷро кунанд. Онҳо то он даме, ки об берун мемонад, бехатаранд, аммо агар дар корпус ихроҷ пайдо шавад, ки об ба дарун ворид шавад, дар хатари шадид қарор доранд. Ба таври оддӣ, киштии зериобӣ дар уқёнус аст, аммо уқёнус дар киштии зериобӣ нест ва бояд бо ҳар роҳ берун нигоҳ дошта шавад.
Вақте ки мо Масеҳро ҳамчун Наҷотдиҳанда қабул мекунем, мо ба оилаи Худо таваллуд мешавем:
Бинобар ин, агар касе дар Масеҳ бошад, ӯ махлуқи нав аст; кӯҳна гузашт, нав омад! (2 Қӯринтиён 5:17). Ҳамчун имондорон мо бояд барои пирӯзӣ бештар ба Исо такя кунем ва сипас дар қудрати Рӯҳи Муқаддас зиндагӣ кунем. Пас мегӯям, бо Рӯҳ зиндагӣ кунед, ва шумо хоҳишҳои табиати гунаҳкорро қонеъ нахоҳед кард (Ғалотиён 5:16). Мо бояд эътироф кунем, ки ҳарчанд мо дар ин ҷаҳони гунаҳкор зиндагӣ мекунем, ин хонаи мо нест. Ҳамчун шаҳрвандони осмон мо бояд ба ташвиқи Петрус пайравӣ кунем: Эй дӯстони азиз, шуморо даъват мекунам, ки ҳамчун бегонагон ва ғарибон дар ҷаҳон, аз хоҳишҳои гунаҳкор, ки бар зидди ҷони шумо ҷанг мекунанд, худдорӣ кунед (1 Петрус 2:11).
Ҷаҳон чист?
Навиштаҳо дар бораи ҷаҳон чӣ маъно доранд? Аён аст, ки Худо ба ин сайёра ишора намекунад, зеро Навиштаҳо ба мо дар бораи мӯъҷизаҳои ин ҷаҳон ва чӣ гуна мо бояд Худои Офаридгорро дар офариниш бубинем, нақл мекунанд.
Аз замони офариниши ҷаҳон сифатҳои ноаёни Худо – қудрати абадӣ ва табиати илоҳии Ӯ – ба таври равшан дида шудаанд, ки аз он чи офарида шудааст, фаҳмида мешаванд (Румиён 1:20). Вақте ки моро аз дунявият огоҳ мекунанд, ба мо мегӯянд, ки аз ин системаи ҷаҳонӣ, ки ҳоло таҳти назорати Шайтон аст, худдорӣ кунем. Ӯ шоҳзодаи ин ҷаҳон аст (Юҳанно 14:30) ва аз ин рӯ мекӯшад, ки ҳамаи он чиро, ки Худоро тавсиф мекунад, халалдор кунад.
Юҳанно дунявиятро ҳамчун стратегияи шайтонӣ бо се хусусияти асосӣ ҷамъбаст кард: Ҷаҳонро ё ҳеҷ чизеро дар ҷаҳон дӯст надоред. Агар касе ҷаҳонро дӯст дорад, муҳаббати Падар дар ӯ нест. Зеро ҳар чизе, ки дар ҷаҳон аст – хоҳишҳои инсони гунаҳкор, шаҳвати чашмони ӯ ва фахр аз он чи дорад ва мекунад – на аз Падар, балки аз ҷаҳон аст (1 Юҳанно 2:15-16). Ҳамчун шоҳзодаи ин ҷаҳон, Шайтон барои тахриб кардани дилҳои одамон кор мекунад, зеро медонад, ки ҳукми ӯ наздик аст.
Ҳоло вақти ҳукм бар ин ҷаҳон аст; ҳоло шоҳзодаи ин ҷаҳон ронда хоҳад шуд (Юҳанно 12:31).
Ин системаи ҷаҳонӣ ҳамчун моддигароӣ, беахлоқӣ, худхоҳӣ, таҳрифшуда ва ғайриахлоқӣ муайян карда мешавад; он ба ҳар гуна инҳироф, лаззати гунаҳкор ва дини ҷаҳонӣ таҳаммулпазир аст, дар ҳоле ки комилан бар зидди Исои Масеҳ ва масеҳият аст. Он мекӯшад, ки эътиқод ба қудрат, ҳақиқат, дақиқӣ ва бехатогии Каломи Худоро нобуд созад.
Мо дар ин бора чӣ кор карда метавонем? Исо мавқеи имондорро дар ҷаҳон тавассути масале шарҳ дод, ки дар он як деҳқон тухми гандум кошт; сипас шабона душман омад ва дар байни гандум алафҳои бегона кошт. Ҳар ду якҷоя сабзиданд ва вақте ки хизматгорон пурсиданд, ки оё онҳо бояд рафта алафҳои бегонаро кашанд, соҳиб ба онҳо гуфт, ки кашидани алафҳои бегона гандуми хубро низ решакан мекунад. Худованд масалро ба шогирдонаш баъдтар шарҳ дод:
Он ки тухми нек кошт, Писари Одам аст. Майдон ҷаҳон аст, ва тухми нек писарони салтанатро ифода мекунад. Алафҳои бегона писарони шарир ҳастанд, ва душмане, ки онҳоро мекорад, иблис аст. Дарав анҷоми замон аст, ва даравгарон фариштагон ҳастанд. Чӣ тавре ки алафҳои бегона кашида шуда, дар оташ сӯзонида мешаванд, ҳамин тавр дар анҷоми замон хоҳад шуд. Писари Одам фариштагони Худро мефиристад, ва онҳо аз Салтанати Ӯ ҳар чизеро, ки боиси гуноҳ мешавад ва ҳамаи онҳоеро, ки бадӣ мекунанд, берун мекунанд. Онҳо онҳоро ба кӯраи оташ мепартоянд, ки дар он ҷо гиря ва ғиҷирроси дандонҳо хоҳад буд (Матто 13:24-30; 36-43). Тухми нек месабзад ва пухта мерасад ва мевадор хоҳад буд, ҳарчанд алафҳои бегона дар он ҷо ҳастанд. Дар асл, ҳамчун масеҳиён, мо имконият дорем, ки на танҳо пухта расем, балки инчунин ба «алафҳои бегона»-и атрофамон таъсири нек расонем.
Чӣ тавр дар ҷаҳон зиндагӣ кардан
Ҷаҳон Худовандро рад кард, ки нархи ниҳоиро барои овардани мо ба салтанати Худо ва ҳукмронии Масеҳ пардохт. Вақте ки мо Аъмолро мехонем, мебинем, ки шогирдон низ барои пайравӣ аз Исо таъқиб ва шаҳид шуданд. Ҷаҳон на онҳоро ва на паёмеро, ки онҳо эълон мекарданд, қабул намекард. Системаи сиёсӣ ва иҷтимоии Империяи Рум масеҳиятро рад кард ва дар куштани ҳазорон имондорон нақши муҳим бозид. Системаи динии ҳам пешвоёни бутпараст ва ҳам яҳудӣ низ Исоро рад карданд ва пайравони Ӯро таъқиб карданд. Сарфи назар аз ин радкунӣ, шогирдон на танҳо барои имони худ зиндагӣ карданд ва мурданд, балки инчунин барои паҳн кардани Инҷил дар тамоми ҷаҳони маълуми он замон истифода шуданд. Онҳо бар зидди ҷараёни системаи ҷаҳонӣ шино карданд, ҳарчанд шоҳзодаи ин ҷаҳон пайравони худро қувват мебахшид.
Шогирдон кашф карданд, ки онҳо аз Худо қудрате доранд, ки ба онҳо имкон медиҳад, ки ғолиб бошанд. Рӯҳ дар онҳо аз ҳар қудрати ҷаҳонӣ бузургтар буд.
Рӯҳи зиддимасеҳ ... аллакай дар ҷаҳон аст. Шумо, эй фарзандони азиз, аз Худо ҳастед ва бар онҳо ғолиб омадаед, зеро Он ки дар шумост, аз он ки дар ҷаҳон аст, бузургтар аст (1 Юҳанно 4:3-4). Худованд Исо ваъда дода буд, ки бо пайравони худ «то охири замон» хоҳад буд (Матто 28:20). Ва ҳамон тавре ки Ӯ бо шогирдони аввалия буд, онҳоро тавассути Рӯҳи Муқаддаси сокин қувват мебахшид, ҳамин тавр Ӯ имрӯз бо мост, моро қувват мебахшад, ки барои Ӯ зиндагӣ кунем ва бар зидди ҷараёни системаи ҳозираи ҷаҳонӣ шино кунем.
Намак ва нур
Шумо намаки замин ҳастед. Аммо агар намак намаки худро гум кунад, чӣ тавр онро боз намакдор кардан мумкин аст? Он дигар ба ҳеҷ чиз хуб нест, ба ҷуз он ки берун партофта шавад ва аз ҷониби одамон поймол карда шавад. Шумо нури ҷаҳон ҳастед. Шаҳре, ки дар теппа аст, пинҳон шуда наметавонад (Матто 5:13-14).
Вақте ки ман дар Колумбия зиндагӣ мекардам ва аз оилаҳо дар минтақаҳои ҷангал дидан мекардам, ман аксар вақт медидам, ки онҳо гӯшти худро намак карда, хушк мекунанд, зеро онҳо на барқ ва на яхдон доштанд. Гӯшт зуд вайрон мешуд, агар он намак карда ва дар офтоб хушк карда намешуд. Намак амали вайроншавиро бозмедошт. Ба ҳамин монанд, масеҳиёне, ки дар ҷаҳони олуда зиндагӣ мекунанд, метавонанд ба фасоде, ки онҳоро иҳота кардааст, таъсири боздоранда дошта бошанд. Масалан, дар тӯли асрҳо бисёр мактабҳо ва коллеҷҳои хусусӣ бо ду ҳадаф таъсис дода шуданд: таҳсил додани донишҷӯён ва омӯзонидани онҳо принсипҳои библиявӣ, ахлоқ ва одоб. Барҳам додани тиҷорати ғуломӣ дар Англия дар парлумони Бритониё аз ҷониби Вилям Вилберфорс мубориза бурда шуд ва ниҳоят дар соли 1807 ба анҷом расид. Ҷорҷ Мюллер (1805-1898), ки бисёр ятимхонаҳоро барои кӯдакони бепарастор дар Англия таъсис дод, бо имони бузурги худ ба Худо барои таъмини ҳамаи ниёзҳои мураббиёнаш маълум буд.
Дар тӯли асрҳо аз замони Масеҳ, масеҳиёни монанди инҳо ба ҷаҳон таъсири амиқ расониданд, зеро онҳо барои Худо истодагарӣ карданд. Онҳо на танҳо барои боздоштани ҷараёни фасоди дунявӣ дар атрофи худ истифода шуданд, балки инчунин ҳамчун нурҳо дар ҷаҳони торик ва гунаҳкор дурахшиданд. Мо ба меъёрҳое, ки онҳо муқаррар кардаанд, чӣ гуна мувофиқат мекунем? Оё мо барои Худо истодагарӣ мекунем, меъёрҳои библиявии ахлоқ ва одобро нигоҳ медорем? Оё мо сухан мегӯем ва барои Худованд шаҳодат медиҳем, вақте ки имкониятҳо пайдо мешаванд? Оё мо аз ҷониби сиёсати дуруст идора мешавем, ё мо барои он чи аз ҷиҳати библиявӣ дуруст аст, сухан мегӯем? Оё мо омодаем, ки ҳаёти худро ба Худованд ва принсипҳое, ки Ӯ ба мо додааст, бахшем?
Худованд барои ҳар яки мо нақша дорад. Мо бояд иродаи худро ба Ӯ таслим кунем, иродаи Ӯро ҷӯем ва барои Ӯ зиндагӣ кунем, нагузорем, ки ин ҷаҳон андешаҳо ва амалҳои моро идора кунад. Ҳеҷ чиз беҳтар аз зиндагӣ бо тамоми дил барои Худованд нест.
Ту роҳи ҳаётро ба ман нишон додӣ; Ту маро бо шодӣ дар ҳузури Худ, бо лаззатҳои абадӣ дар дасти рости Худ пур хоҳӣ кард (Забур 16:11). Боз ҳам даъвати миссионер К. Т. Стаддро бихонед: «Агар Исои Масеҳ Худо бошад ва барои ман мурд, пас ҳеҷ қурбоние барои Ӯ аз ҳад зиёд буда наметавонад.»
