Мулоҳизаҳо дар бораи ЗАБУРҲОИ ИДИ ФИСАҲ
Чаро Забурҳои Иди Фисаҳ?
Мо Забурҳои 113-118-ро Забурҳои Иди Фисаҳ меномем, зеро Забурҳои 113-114 пеш аз хӯроки Иди Фисаҳ ва Забурҳои 115-118 баъд аз хӯрок суруда шудаанд. Ин забурҳои охирин, ки дар Матто 26:30 зикр шудаанд, эҳтимолан пеш аз салиб кашида шудани Исо ҳамчун як суруд суруда шудаанд: «Вақте ки онҳо суруд хонданд, ба кӯҳи Зайтун рафтанд». Ӯ дар Иди Фисаҳ салиб кашида шуд!
Худовандро ҳамду сано гӯед
Ҳамаи Забурҳои Иди Фисаҳ ҳамду сано ба Худо мебошанд, аммо 113 ва 117 бо даъват кардани ҳам «бандагон» ва ҳам «ҳамаи халқҳо» ба ҳамду санои Худованд оғоз меёбанд. Дар ин забурҳо, мо ҳамду санои воқеиро барои Ӯ дар чизҳое мебинем, ба монанди ҷалол додани Ӯ барои он ки Ӯ кист, барои қудрати Ӯ, барои наҷоти мӯъҷизавии халқи Ӯ, барои таъмини Ӯ барои некӯаҳволии рӯҳонии онҳо ва барои ғамхории Ӯ нисбати онҳо дар зиндагӣ ва марг. Мо бояд «қурбонии ҳамду саноро ба Худо пешкаш кунем» (Ибриён 13:15 NIV) ва ин забурҳо барои мо намунаҳои аъло мебошанд.
Номи Худовандро ҳамду сано гӯед
Забур 113:1-3 дар бораи ҳамду санои «номи Худованд» сухан меронад. Мо аксар вақт ин ибораро бе он ки маънои «номи» Ӯ-ро дарк кунем, истифода мебарем. Мувофиқи луғати тафсирии В. Е. Вайн Луғати тафсирӣ, дар Навиштаҳо, «ном» ба «ҳама чизе, ки ном дар назар дорад, аз қудрат, хислат, мартаба, ҷалол, қувват, аъло ва ғайра, аз ҳама чизе, ки ном фаро мегирад» ишора мекунад. Мо бояд Худоро бо эътироф кардани номи Ӯ ҳамду сано гӯем (Ибриён 13:15), аммо мо бояд донем, ки ин чӣ маъно дорад, то ин корро карда тавонем.
Мо намунаҳои инро дар Забур 113 дорем, ки дар он номи Ӯ аз ҷониби «бандагон» ҳамду сано гуфта мешавад, ки ба Ӯ ҳамчун касе, ки ба онҳо ғамхорӣ мекард, менигаранд. Номи Ӯ бо нақл кардани он ки Ӯ онҳоро аз асорат наҷот дод ва ҳангоми сафарашон онҳоро ҳифз кард, ҳамду сано гуфта мешавад. Номи Ӯ инчунин дар Забур 118 бо ишора ба кӯмаки Ӯ дар мушкилоти мушаххас ҳамду сано гуфта мешавад.
Худо наҷот медиҳад, сипас озод мекунад
Иди Фисаҳ ҷашни наҷоти Исроил аз ғуломӣ дар Миср буд. Ба ҳамин монанд, шикастани нон дар муошират қисман ҷашни наҷоти масеҳӣ аз ғуломии гуноҳ аст: «Масеҳ, барраи Фисаҳи мо, барои мо қурбонӣ шудааст» (1 Қӯринтиён 5:7). Баъд аз наҷоти банӣ-Исроил сафари онҳо ба Замини ваъдашуда омад, дар ҳоле ки барои мо, баъд аз наҷоти мо сафари ҳаёти масеҳӣ меояд.
Вақте ки исроилиён Забур 114-ро месуруданд, онҳо Худоро барои иҷрои мӯъҷизаҳо барои онҳо ҳамду сано мегуфтанд. Ӯ баҳрро ҷудо кард (114:3), онҳоро аз душман наҷот дод (114:1; Хуруҷ 14:16-30), дар биёбон дар Ҳӯреб об дод (114:8; Хуруҷ 14:16) ва дар Қодеш (114:8; Ададҳо 20:1-4), ва онҳоро бехатар ба дарёи Урдун бурд, ки ҷараёни онро боздошт, то онҳо гузашта, ба Замини ваъдашуда дохил шаванд (114:3,5; Еҳушаъ 3:14-17). Ба ҳамин монанд, мо метавонем Худоро барои ғамхории Ӯ нисбати ниёзҳои мо дар роҳ то он даме, ки Худованди мо биёяд, то моро ба хонаи Падари Ӯ – замини ваъдашудаи мо барад (Юҳанно 14:1-4) ҳамду сано гӯем.
Мӯъҷизаҳо он вақт ва ҳоло
Забур 114 ба мӯъҷизаҳое, ки Худо барои халқи худ дар сафари онҳо кард, таъкид мекунад ва таъмини оби Ӯ аз санг хеле ҷолиб аст. Имрӯз мо медонем, ки дар зери биёбони Сино як обанбори азими об мавҷуд аст, ки ҳазорҳо сол боз дар он ҷо будааст.1 Ин ба назар мерасад, ки манбаи обест, ки ду маротиба аз санг таъмин карда шудааст, ва инчунин манбаи оби «таҳл» дар Маро (Хуруҷ 15:23-25). Худо медонист, ки халқи Ӯ дар биёбон ба об ниёз дорад, чизҳоро тавре тартиб дод, ки он барои онҳо дар он ҷо бошад. Ба ҳамин монанд, мо метавонем итминон дошта бошем, ки Худо, ки моро «пешакӣ медонист» (Румиён 8:28), инчунин ниёзҳои моро пешбинӣ кардааст ва онҳоро таъмин хоҳад кард.
Вақте ки Исроил ба ғизо ниёз дошт, Худо ба таври мӯъҷизавӣ манна ва гӯшт дод (Хуруҷ 16:13; Ададҳо 11:31-32). Ин ки гӯшт аз ҷониби бедонаҳо таъмин карда шуд, ки шояд аз ҷониби бодҳои ғайриоддӣ аз масири муқаррарии муҳоҷирати худ дур карда шуда бошанд, хислати мӯъҷизавии онро тағйир намедиҳад. Худо, ки обу ҳаворо назорат мекунад, метавонист ба осонӣ тағйири зарурии бодро ба вуҷуд орад (Ададҳо 11:31).
Баъзеҳо мӯъҷизаеро, ки Худо «баҳреро, ки ... гурехт» (114:3,5) ҷудо кард, ки исроилиёнро бозмедошт, ва сипас мисриёнеро, ки онҳоро таъқиб мекарданд, ғарқ кард, шарҳ медиҳанд. Масхарабозон қайд мекунанд, ки ин баҳр дар асл Ям Суф – аслан, «Баҳри Қамиш» ва ҳеҷ гоҳ «Баҳри Сурх» набуд. Аммо ин мушкилоти тарҷума 2 аҳамият надорад. Ҳар баҳре, ки буд, ба мақсадҳои Худо аз се ҷиҳат мувофиқат мекард: барои боздоштани исроилиён ва водор кардани онҳо ва мисриёни таъқибкунанда ба фикр кардан, ки онҳо дар дом афтодаанд; барои ҷудо шудан, вақте ки Худованд дар посух ба фарёди онҳо «боди сахти шарқӣ» фиристод, ва барои исроилиён «замини хушк» шудан, то аз он гузаранд; ва барои ғарқ кардани мисриён, вақте ки «баҳр ба ҷои худ баргашт» (Хуруҷ 14:27). Фарёди онҳо ба Худованд ба таври тавоно ҷавоб дода шуд!
Ин ки «Урдун баргашт» (114:3,5) – ишора ба мӯъҷиза дар Еҳушаъ 4:23-24, ки ба Исроил имкон дод, ки бехатар гузашта, ба Замини ваъдашуда дохил шавад – шояд як падидаи табиӣ буд, маънои онро надорад, ки ин ҳодиса мӯъҷиза набуд.3
Ба ҳамин монанд, вақте ки мо аз Худованд хоҳиш мекунем, ки барои мо коре кунад ва Ӯ бо истифода аз равандҳои табиӣ ҷавоб медиҳад, ин маънои онро надорад, ки он мӯъҷиза набуд. Мо бояд бовар кунем, ки Худо бисёр чунин мӯъҷизаҳоро барои таъмини халқи худ дар посух ба дуоҳои онҳо мекунад.
Худои онҳо куҷост?
Савол, «Худои онҳо куҷост?» аз ҷониби халқҳои беимон пурсида шуд (Забур 115:2). Дар он рӯз, одамон ба ҳайкалҳои кандакоришуда, ки бутҳои онҳо буданд, ишора карда, мегуфтанд: «Ин аст худои мо! Худои шумо куҷост?» Бе он ки дарк кунанд, шубҳагарон имрӯз илмро худои худ месозанд ва ҳамин саволро медиҳанд. Онҳо фирефта шудаанд, ки илм мегӯяд, ки Худо вуҷуд надорад, ки масъалаи мавҷудияти Худо аз доираи он берун аст ва ҳамаи шарҳҳои он моддӣ хоҳанд буд.
Марг ва муқаддасон
Муқаддасони Аҳди Қадим он фаҳмишеро, ки мо дар бораи ҳолати имондор дар марг дорем, надоштанд. Онҳо барои наҷот аз он фарёд мезаданд (Забур 116:1-8). Аммо бо таълимоти Масеҳ ва Калом, мо назари дигар дорем. Мо мехоҳем зиндагӣ кунем ва ба «меҳнати самарабахш» машғул шавем, вақте ки ин ба анҷом расад, «рафта, бо Масеҳ бошем, ки ин хеле беҳтар аст» (Филиппиён 1:20-24). Аммо, забурнавис каме фаҳмиш дошт, зеро дар Забур 116:1-5 ӯ навишт: «Дар назари Худованд марги муқаддасони Ӯ азиз аст» (116:15).
Вақте ки мо дар ёдбуди дастаҷамъии Худованди худ иштирок мекунем, мо таъкид мекунем, ки ин танҳо «то омадани Ӯ» аст (1 Қӯринтиён 11:26). Мо медонем, ки Ӯ рафтааст, то барои мо ҷой тайёр кунад ва Ӯ бармегардад, то моро бо худ барад (Юҳанно 14:2-3). Он гоҳ мо бо Ӯ зинда хоҳем буд, хоҳ мо дар вақти омадани Ӯ мурда будем ё зинда (1 Таслӯникиён 4:14-17). Инро дониста, мо метавонем бигӯем: «Шукр Худоро! Ӯ ба мо пирӯзиро ба воситаи Худованди мо Исои Масеҳ медиҳад» (1 Қӯринтиён 15:57). Ба ҳамин монанд, забурнавис дар 116:17, вақте ки марги муқаддасонро баррасӣ мекунад, мегӯяд: «Ман ба Ту қурбонии шукргузорӣ хоҳам кард ва номи Худовандро хоҳам хонд».
Худо ба некӯаҳволии мо ғамхорӣ мекунад
Бо фармони Худо, коҳинии Ҳорун – хонадони Ҳорун (Забур 118:3) – барои некӯаҳволии рӯҳонии халқи Ӯ таъсис дода шуд (Хуруҷ 28:1-3). Имрӯз, ҳамаи имондорон «ба хонаи рӯҳонӣ сохта мешаванд, то коҳинии муқаддас ... коҳинии шоҳона бошанд» (1 Петрус 2:5,9). Калимаи «хона» ба таври маҷозӣ ба имондорон ҳамчун «сангҳои зинда» ва ба Масеҳ ҳамчун «санги сар» (1 Петрус 2:7) ишора мекунад. Ва Забур 118:22 аз ҷониби Петрус иқтибос оварда шудааст. Ҳамчун коҳинон, мо «ҳамду санои Ӯро, ки шуморо аз торикӣ ба нури аҷиби худ даъват кардааст, эълон мекунем» (1 Петрус 2:9).
Забур 118 пешгӯӣ аст
Мисли бисёр забурҳои дигар, Забур 118 рӯйдодҳоро дар омадани Масеҳ пешгӯӣ кардааст. Ҳамин тавр, оятҳои 25-26 аз ҷониби издиҳоме, ки шохаҳои хурморо мебурданд, ҳангоми вохӯрӣ бо Исо дар роҳ ба Ерусалим иқтибос оварда шуданд. Онҳо Ӯро ҳамчун Масеҳ эътироф карданд ва мисли ҳамаи яҳудиёни он замон, онҳо интизор буданд, ки вақте Масеҳ меояд, Ӯ онҳоро аз ҳукмронии Рум наҷот медиҳад. Онҳо фарёд заданд: «Ҳусанна!» – ки маънои «Ҳоло наҷот деҳ» (Матто 21:9) дорад. Онҳо ояти 22-ро, ки пеш аз оятҳои иқтибос овардаи онҳо буд, нодида гирифтанд. Он рад кардани Масеҳро пешгӯӣ карда буд, ва танҳо баъдтар дар оятҳои 25-26 наҷоти пешгӯӣшуда меояд.
Петрус 118:22-ро дар номаи аввалини худ (1 Петрус 2:7) иқтибос овард. Ӯ ва шогирдон фаҳмида буданд, ки пайғамбарон пешгӯӣ карда буданд, ки «Масеҳ бояд ин чизҳоро азоб кашад ва сипас ба ҷалоли худ дохил шавад» (Луқо 24:25-26). Рад кардани пешгӯӣшуда рух додааст, аммо дохил шудан ба Малакути Ӯ, ба ҷалоли Ӯ, бояд иҷро шавад.
Яҳудиён бо такаббур фикр мекарданд, ки ҳама чизро фаҳмидаанд, аммо онҳо бехабар буданд, ки Навиштаҳоеро, ки ба фаҳмиши онҳо мувофиқат намекарданд, нодида гирифтаанд. Ин факт бояд моро водор кунад, ки дар бораи фаҳмиши худ аз пешгӯӣ хоксортар ва камтар баҳсбарангез бошем, зеро мо низ шояд баъзе чизҳоро нодуруст фаҳмида бошем ва баъзе чизҳоро ҳанӯз омӯхтан лозим аст!
Забурҳои Иди Фисаҳ бо эълони забурнавис ба охир мерасанд: «Ту Худои ман ҳастӣ ... ва ман Туро баланд хоҳам кард. Худовандро шукр гӯед, зеро Ӯ некӯст; муҳаббати Ӯ то абад боқӣ мемонад» (Забур 118:28-29).
Мо ҳам метавонем ҳамин тавр кунем.
ЭЗОҲҲОИ ХОТИМАВӢ
- Иссар, Арие. «Оби қадимӣ дар зери нимҷазираи Сино-Нагев», Scientific American, июли 1985, саҳ. 104-110. Ин оби қадимӣ аз сабаби консентратсияи баланди сулфат таҳл шудааст; ва исроилиён, ки ба оби дарёи Нил одат карда буданд, онро дӯст намедоштанд.
- Баҳр наметавонист он чизе бошад, ки мо Баҳри Сурх меномем, аз як қатор сабабҳо, ки муҳимтарини онҳо ин аст, ки рифҳои баланди марҷонӣ, ки онро сурх мекунанд, гузариши онҳо ва мисриёнро бозмедоштанд. Пайдоиши тарҷумаи «Баҳри Сурх» норавшан аст.
- Хондани шарҳи Ҳ. Ҷ. Блэр дар Тафсири нави Библия, таҳриршуда; муҳаррирон, Д. Гутри ва дигарон, Wm. Eerdmans Publishing Co., 1970, саҳ. 237: «Дар соли 1266 милодӣ ... қаъри дарё даҳ соат хушк монд ... дар соли 1927 заминларза боиси фурӯпошии соҳили ғарбӣ шуд ... ва Урдун беш аз бисту як соат баста шуд ... Ин шарҳ ба ҳеҷ ваҷҳ аз дахолати ғайритабиӣ, ки роҳро барои Исроил маҳз дар лаҳзае, ки онҳо бояд убур мекарданд, боз кард, кам намекунад.»
