Дар достони таъсирбахши Истефанус, аввалин дар қатори дарози шаҳидон, мо аз як тараф ошкор шудани пурраи бадкирдории Исроилро мебинем, ва аз тарафи дигар намоиши баракатҳои масеҳиятро.
Дар ҷараёни суханронии худ, Истефанус таърихи Исроилро ба ёд меорад, то нишон диҳад, ки ҷисм, ҳатто дар миёни халқи Худо, ҳамеша ба марде, ки Худо бо ӯст, муқобилат мекунад. Инро ӯ аз Навиштаҳо бо нақл кардани тарзи муносибати патриархҳо бо Юсуф ва тарзи муқобилати миллат бо Мусо исбот мекунад.
Патриархҳо, ки аз ҳасад барангехта шуда буданд, Юсуфро нафрат карданд ва таъқиб карданд. Аммо Худо бо ӯ буд ва ӯро баланд бардошт. Дар баландбардории худ Юсуф ба бародарони худ паём мефиристад, ки худро ҳамчун наҷотдиҳанда ва раҳокунандаи онҳо муаррифӣ мекунад.
Ҳамин тавр Юсуф намунаи барҷастаи Масеҳ, Масеҳи худи онҳо мегардад, ки аз ҳасад пешвоёни Исроил Ӯро барои салиб кашидан супурда буданд. Аммо Худо Масеҳро ба дасти рости Худ баланд бардошта буд, то Шоҳзода ва Наҷотдиҳанда бошад, ва аз ҷои баландбардории Ӯ, тавассути Рӯҳулқудс, пешниҳоди тавба ба Исроил ва бахшиши гуноҳҳои онҳо омада буд (Аъмол 5:31, 32). Сипас Истефанус таърихи Мусоро ба ёд меорад, ки барои кӯмак ба халқи худ, ки ӯро дӯст медошт, аз тамоми ҷалоли Миср рӯй гардонд. Аммо Исроил «ӯро дур кард» ва «рад кард» он касеро, ки Худо барои «ҳоким ва раҳокунанда» фиристода буд. Дар биёбон онҳо ба ӯ итоат намекарданд, балки дар дилҳои худ ба Миср баргаштанд. Ҳамин тавр боз онҳо ба марде, ки Худо бо ӯ буд, муқобилат карданд.
Вақте ки мо ба суханронии Истефанус гӯш медиҳем, мо хислати ҳақиқии ҷисмро меомӯзем, хоҳ дар мӯъмин бошад, хоҳ дар кофир, зеро ҷисм ҳеҷ гоҳ тағйир намеёбад. Он бо «ҳасад» нишон дода шудааст, зеро патриархҳо дар рад кардани Юсуф аз ҳасад барангехта шуда буданд; он аз ақли Худо бехабар аст, зеро вақте ки Худо Исроилро тавассути Мусо наҷот доданӣ буд, мо мехонем: «Онҳо нафаҳмиданд» (25); он ба марде, ки Худо бо ӯст, ошкоро душманӣ дорад, зеро мо дар бораи Мусо мехонем, ки Исроил «ӯро дур кард» (27, 39); он ба ҷои имон бо дидан идора мешавад, зеро Исроил гуфт: «Барои мо худоён созед, то пеш аз мо раванд» (40); ва он аз корҳои худ шодӣ мекунад, на аз кори Худо, зеро мо мехонем, ки пас аз сохтани бут, «онҳо аз корҳои дастҳои худ шодӣ карданд» (41). Пас аз баррасии таърихи Исроил, Истефанус суханронии худро бо ошкор кардани вазъияти миллат ба анҷом мерасонад. Онҳо ба Худо исёнгаранд — «халқи саркаш».
Ҳарчанд онҳо зоҳиран диндорӣ нишон диҳанд, дар ботин ҷисм доварӣ нашудааст; онҳо дар дил хатна нашудаанд, ва гӯшҳои онҳо ба каломи Худо кар аст. Ҳамин тавр, ӯ хулоса мекунад, ки онҳо халқе ҳастанд, ки «ҳамеша ба Рӯҳулқудс муқобилат мекунанд». Чунон ки падарони онҳо карда буданд, онҳо низ ҳамин тавр мекунанд. Падарон пайғамбаронро таъқиб карда ва кушта буданд, ва фарзандон Масеҳи худро хиёнат карда ва кушта буданд. Ғайр аз ин, қонунро, ки бо он фахр мекарданд, риоя накарда буданд. То ин лаҳза, дар таърихи Аъмол, Ҳаввориён тавассути Рӯҳулқудс пешниҳоди тавба ва бахшиши гуноҳҳоро ба миллати Исроил аз Масеҳи баландбардошташуда эълон карда буданд, ва ба онҳо гуфта шуда буд, ки агар тавба кунанд, Масеҳ бармегардад ва замонҳои тароватро меорад (Аъмол 3:19-21).
Ин шаҳодати ниҳоӣ, барои он насл, комилан рад карда мешавад. Шаҳодати ҷалоли осмонӣ Масеҳ аз шаҳр берун карда мешавад ва бе раҳм сангсор карда мешавад. Ҳамин тавр, чунон ки шаҳодати Масеҳ дар рӯи замин рад карда шуда буд, шаҳодати Рӯҳулқудс, ки аз Масеҳи баландбардошташуда ба рӯи замин омада буд, ҳоло рад карда мешавад.
Ҳамин тавр, барои муддате, ҳама чиз бо Исроил тамом мешавад, ва шаҳодати Худо дигар ба Масеҳе, ки дар рӯи замин ҳукмронӣ мекунад, нест, балки ба Масеҳе, ки дар осмон ҷалол ёфтааст.
Мавқеи Масеҳ ҳамеша мавқеъ ва баракати халқи Ӯро муайян хоҳад кард. Оё Масеҳ дар рӯи замин ҳукмронӣ мекунад, пас халқи Ӯ заминӣ хоҳад буд ва баракатҳои онҳо хислати заминӣ хоҳанд дошт. Оё Масеҳ дар осмон ҷалол ёфтааст, пас халқи Ӯ ба осмон тааллуқ хоҳад дошт ва баракатҳои онҳо хислати рӯҳонӣ ва осмонӣ хоҳанд дошт. Ҳамин тавр, дар ин бӯҳрони бузург, мо аз Ерусалим ҳамчун марказ, ки Масеҳ дар он салиб кашида шуд, ба осмон мегузарем, ки Масеҳ дар он ҷалол ёфтааст. Дар саҳнаи бузурги сууд, ки дар боби аввали Аъмол тасвир шудааст, ду фаришта ба шогирдон мегӯянд: «Чаро ба осмон нигоҳ карда истодаед?» зеро дар сурати тавба кардани миллат, дар зери ҳукмронии Масеҳ, дар барои баракати заминӣ ҳанӯз кушода буд. Ҳоло, барои муддате, ҳама чиз бо Исроил тамом мешавад, ва Истефанус дуруст ба осмон менигарад ва ҳеҷ фариштае ба нигоҳи ӯ ба осмон шубҳа нахоҳад кард. Ҳамин тавр мо аз яҳудият ба масеҳият, аз замин ба осмон, аз Масеҳе, ки дар рӯи замин ҳукмронӣ мекунад, ба Масеҳе, ки дар ҷалол баланд бардошта шудааст, мегузарем. Давраи нав оғоз меёбад, ки дар давоми он мӯъминон аз яҳудиён ва ғайрияҳудиён даъват карда мешаванд, то Калисоро, ки бо Масеҳ дар осмон муттаҳид аст, ташкил диҳанд. Дар ин давра Худо халқи заминӣ, миллате дар муносибат бо Худ ва маъбаде ҳамчун маркази заминӣ надорад. Вой! Масеҳият кӯшиш кардааст, ки бар пояи кӯҳна амал кунад ва расму оинҳои яҳудиро эҳё кунад. Мо кишварҳоеро дорем, ки ҳамчун миллатҳои масеҳӣ ва халқҳои мунтахаб номида мешаванд, ва боз калисоҳои боҳашамат сохта шудаанд, ки хонаҳои Худо номида мешаванд, ва масеҳият танҳо ҳамчун як низоми динӣ барои беҳбудии мавқеи иҷтимоии инсон ва беҳбудии ҷаҳон дида мешавад. Аҳамияти амиқ дорад, ки дарк кунем, ки масеҳият моро аз ҷаҳон даъват мекунад ва ба мо дар осмон ҷой медиҳад. Ҳамчун мӯъминон мо танҳо ба таври амалӣ аз замин наҷот хоҳем ёфт, агар дарк кунем, ки мо дар осмон ҷой дорем. Чунон ки Ҳавворӣ Петрус метавонад бигӯяд: «Меросе, ки фанонопазир ва беайб ва безавол аст, дар осмон барои шумо нигоҳ дошта шудааст». Ҳеҷ бадӣ наметавонад ба ин мероси зебо даст расонад; ҳеҷ қудрати душман наметавонад моро аз осмон маҳрум кунад.
Дар Истефанус мо мӯъминеро мебинем, ки ба мавқеи нави масеҳӣ, мавқеи осмонӣ ва хислати мувофиқ ба ин мавқеъ дохил мешавад. Ҳамин тавр, мо хуб мекунем, ки достони кӯтоҳ, вале омӯзандаи ин аввалин шаҳиди масеҳиро мулоҳиза кунем.
Ӯ дар пеши мо бо сифатҳои масеҳӣ ба таври назаррас нишон дода шудааст, зеро Ӯ ҳамчун марде тасвир шудааст, ки «пур аз имон ва Рӯҳулқудс», «пур аз файз ва қудрат» ва бо «ҳикмат» нишон дода шудааст (Аъмол 6:5, 8 Н.Тн., 10). Инҳо нишонаҳои барҷастаи масеҳӣ мебошанд. Имон, ҳатман, аввал меояд, аммо пас аз бовар кардан ба Инҷили наҷоти мо, мо бо Рӯҳулқудс мӯҳр зада мешавем. Бо доштани Рӯҳ, мо ташвиқ карда мешавем, ки «бо Рӯҳ пур шавем». Агар бо Рӯҳ пур шавем, мо бояд бо файзе нишон дода шавем, ки ҳар бадиро дар рӯҳи Масеҳ бартараф мекунад, бо қудрат барои боло рафтан аз ҳар ҳолат ва ҳикмат барои муқобила бо ҳама мухолифатҳо. Чунин сифатҳои монанди Масеҳ соҳиби онро дар назди диндории оддӣ писандида нахоҳанд кард: ҳамин тавр шуд, ки «баъзе аз куништ бархостанд», ки «мардум ва пирон ва китобдононро барангехтанд ва бар ӯ ҳамла карданд ва ӯро ба шӯро оварданд». Дар ин ҷо шоҳидони дурӯғин ӯро ба гуфтани суханони куфр бар зидди Мусо, бар зидди Худо, бар зидди маъбад ва бар зидди қонун муттаҳам мекунанд. Чӣ тавр Истефанус дар зери озмоиш амал мекунад.
Истефанус дар ҳузури ин амалҳои зӯроварона ва иттиҳомоти дурӯғин чӣ гуна амал хоҳад кард? Ҳамаи шӯро ба Истефанус нигоҳ мекунанд. Оё чеҳраи ӯ дар ҳузури ин иттиҳомоти дурӯғин хашм ва кинаро тасвир хоҳад кард? Масеҳияти ӯ чӣ гуна аз чунин озмоиш мегузарад? Ба ҳайрати онҳо, онҳо дар он чеҳра ҳеҷ нишонаи кина ё нафрати мағруронаро намебинанд. Ба ӯ устуворона нигоҳ карда, онҳо чеҳраи ӯро чунон диданд, ки гӯё чеҳраи фаришта бошад. Онҳо чеҳраеро диданд, ки бо нури осмон равшан шуда буд. Мо метавонем дилҳои худро дар бораи он ки чӣ гуна мо дар чунин шароити даҳшатнок ба назар мерасидем ва амал мекардем, зери шубҳа гузорем! Оё имкон надорад, ки дар ҳузури чунин иттиҳомоти дағалона ва бад, хашми афзоянда дар дилҳои мо худро бо нигоҳҳои хашмгин ошкор кунад? Мо метавонем пурсем, ки қудрати пинҳонӣ чӣ буд, ки ба Истефанус имкон дод, ки вақте ки Шайтон ба ӯ муқобилат мекард, ба мисли фаришта ба назар расад?
Чор нишонаи барҷастаи масеҳият
Ин ба мо чор нишонаи барҷастаи масеҳиятро пешниҳод мекунад, вақте ки он бо қудрати Рӯҳулқудс зиндагӣ карда мешавад, ки дар Истефанус дар саҳнаи хотимавии ҳаёти ӯ, ки дар охири Аъмол 7 тасвир шудааст, ба таври муборак нишон дода шудааст.
Аввал: Устуворона ба Масеҳ дар осмон нигоҳ кардан
Аввал, масеҳӣ, ки пур аз Рӯҳулқудс аст, касе хоҳад буд, ки устуворона ба Масеҳ дар осмон нигоҳ мекунад. Ӯ дарк мекунад, ки ҳамаи захираҳои ӯ дар Масеҳ аст — Инсон дар ҷалол. Ӯ ба дарун нигоҳ намекунад, то дар худ чизеро пайдо кунад, ки ба он бовар кунад. Ӯ ба атроф нигоҳ намекунад, то дар дигарон дастгирӣ ва роҳнамоӣ пайдо кунад. Ӯ ба боло нигоҳ мекунад, ва ӯ устуворона ба боло нигоҳ мекунад. Ӯ дарк мекунад, ки дар Масеҳ дар ҷалол Шахсе ҳаст, ки Сарвари халқи Худ бо тамоми ҳикмат барои роҳнамоӣ, ки диле бо тамоми муҳаббат барои ҳамдардӣ бо онҳо дар ғамҳои онҳо дорад, ва ки дасте бо тамоми қудрат барои дастгирии онҳо дар озмоишҳои онҳо дорад. Ҳамин тавр Ҳавворӣ Павлус, дар санаи баъдӣ, моро ташвиқ мекунад, ки «бо сабр дар мусобиқае, ки дар пеши мо гузошта шудааст, давем, устуворона ба Исо, пешво ва комилкунандаи имони мо нигоҳ кунем» (Ибриён 12:1, 2). Мо дар мусобиқае медаванд, ки дар осмон ба охир мерасад, ва дар он мусобиқа озмоишҳо барои муқобила ва таҳқирҳо барои таҳаммул хоҳанд буд, ва танҳо вақте ки мо, мисли Истефанус, устуворона ба осмон нигоҳ мекунем ва чашмони худро ба Исо мегузорем, мо метавонем таҳаммул кунем. Ҳамин тавр дар Истефанус мо далели бузургро мебинем, ки агар Рӯҳулқудс аз Масеҳ дар осмон фуруд омад, ин барои он аст, ки дилҳои моро ба Масеҳ дар осмон барад.
Аммо биёед дар хотир дорем, ки Истефанус, ки устуворона ба осмон нигоҳ мекард ва ҷалоли Худо ва Исоро медид, мӯъмине буд, ки на танҳо бо Рӯҳулқудс мӯҳр зада шуда буд, балки «пур аз Рӯҳулқудс» буд.
Яке гуфтааст: «Доштани Рӯҳулқудс як чиз аст: пур аз Рӯҳулқудс будан чизи дигар аст. Вақте ки Ӯ ягона манбаи андешаи ман аст, ман аз Ӯ пур мешавам. Вақте ки Ӯ дили маро соҳибӣ мекунад, қудрат барои хомӯш кардани он чизе, ки аз Худо нест, барои нигоҳ доштани ҷони ман аз бадӣ ва барои роҳнамоӣ дар ҳар амали ҳаёт ва рафтори ман вуҷуд дорад» (Ҷ.Н.Д.). Ҳамин тавр, пур аз Рӯҳулқудс буда, Истефанус ба Масеҳ дар ҷалол нигоҳ мекунад. Ӯ ҷалолро бо биниши табиии худ намебинад, ӯ пур аз Рӯҳулқудс буд. Аммо биёед дар хотир дорем, ки ин танҳо ба Истефанус маҳдуд нест, зеро Ҳавворӣ мегӯяд: «Ҳамаи мо, ки ҷалоли Худовандро мебинем, ба сурати Ӯ тағйир меёбем.»
Дуюм: Аз ҷониби Масеҳ дар осмон дастгирӣ шудан
Дуюм, мӯъмине, ки устуворона ба Масеҳ дар ҷалол нигоҳ мекунад, марде хоҳад буд, ки аз ҷониби Масеҳ дар осмон дастгирӣ мешавад.
Ин ҳатман маънои онро надорад, ки масеҳӣ аз озмоиш нигоҳ дошта мешавад. Ӯ, дар ҳақиқат, метавонад иҷозат дода шавад, ки аз озмоишҳои даҳшатноктарин гузарад, ҳатто мисли Истефанус, ки ба куфр дурӯғин муттаҳам карда шуд, аз шаҳр берун карда шуд ва аз ҷаҳон сангсор карда шуд. Аммо агар Истефанус аз озмоиш нигоҳ дошта нашавад, ӯ дар озмоиш дастгирӣ мешавад ва аз озмоиш мегузарад. Дар ин шароити даҳшатнок ӯ ҳақиқати суханони Худовандро дарк мекунад: «Вақте ки аз обҳо мегузарӣ, Ман бо ту хоҳам буд: ва аз дарёҳо, онҳо туро ғарқ нахоҳанд кард: вақте ки аз оташ мегузарӣ, ту сӯхта нахоҳӣ шуд» (Ишаъё 43:2). Ҳамин тавр, бо сангҳое, ки бар ӯ меафтанд, Истефанус даъват карда мешавад, ки «аз водиҳои сояи марг» гузарад: аммо ӯ аз ҳеҷ бадӣ наметарсад, зеро Худованд бо ӯст, то ӯро дастгирӣ кунад, ва ҷалол дар пеши ӯст.
Сеюм: Намояндаи Масеҳ дар осмон
Сеюм, аз ҷониби Худованд дастгирӣ шуда, масеҳӣ марде мегардад, ки намояндаи Масеҳ дар осмон аст. Ба Худованд дар ҷалол нигоҳ карда, мо аз ҷалол ба ҷалол ба ҳамон сурат тағйир меёбем. Танҳо вақте ки мо ба Масеҳ дар ҷалол нигоҳ мекунем, ҷаҳон метавонад ба мо нигоҳ кунад ва чизеро аз Масеҳ бубинад. Ҳамин тавр Истефанус ба Масеҳ монанд мешавад — Он касе, ки дар фурӯтании худ ба куфр муттаҳам карда шуд, аммо дар назди Понтиюс Пилат шаҳодати хуб дод, ва «Он касе, ки вақте таҳқир карда шуд, таҳқир накард; ва вақте азоб кашид, таҳдид накард». Истефанус, бо чашми худ устуворона ба Худованд нигоҳ карда, аз паи қадамҳои Худованд меравад. Вақте таҳқир карда мешавад, ӯ ҳеҷ тамасхур намекунад, ва вақте азоб мекашад, ӯ ҳеҷ таҳдид намекунад. Ҳеҷ андешаи сахт дар дили ӯ пайдо намешавад; ҳеҷ нигоҳи сиёҳ чеҳраи ӯро вайрон намекунад; ҳеҷ сухани талх аз лабони ӯ намеафтад. Яке навиштааст: «Ӯ ба Устоди худ шаҳодат медиҳад, худро ё хатари худро фаромӯш карда, бе андешаи оқибатҳо. Дили ӯ аз Масеҳ пур буд, ба истиснои ғамхорӣ барои ҳаёти худ, ё он чизе, ки пас аз он меояд. Масеҳ ягона объекти дар пеши ӯ буд» (Ҷ.Н.Д.).
Ҳамин тавр, ба Худованд дар ҷалол нигоҳ карда, Истефанус ба сурати Ӯ тағйир меёбад, ва мисли Худованд, ӯ барои душманони худ дуо мекунад, ва рӯҳи худро ба Худованд месупорад. Ҳамин тавр инсон дар рӯи замин намояндаи Инсон дар ҷалол мегардад. Ӯ устуворона ба осмон нигоҳ мекунад ва Исоро дар ҷалол мебинад, ва ҷаҳон устуворона ба Истефанус нигоҳ мекунад ва Исоро дар Истефанус мебинад.
Ниҳоят: Барои бо Масеҳ дар осмон будан меравад
Ниҳоят, мо мебинем, ки пас аз намояндагии Масеҳ, ва давидани мусобиқаи ӯ ва ба охир расидани роҳи ӯ, масеҳӣ касест, ки барои бо Масеҳ дар осмон будан меравад. Ҳамин тавр Истефанус хоб меравад ва рӯҳи ӯ аз ҷониби Масеҳ дар ҷалол қабул карда мешавад. Роҳи азоб барои Масеҳ ба ҷалол бо Масеҳ мебарад.
Ҳамин тавр мо дар Истефанус намоиши зебои масеҳияти ҳақиқиро мувофиқи ақли Худованд мебинем. Мо мебинем, ки мӯъмине, ки пур аз Рӯҳулқудс аст, касе хоҳад буд, ки суханони Худовандро иҷро мекунад: «Агар касе хоҳад аз паи Ман ояд, бигзор худро инкор кунад, ва салиби худро ҳар рӯз бардорад, ва аз паи Ман ояд.» Комилан бо Масеҳ машғул буда, чунин кас, мисли Истефанус, худро инкор мекунад, барои наҷот додани ҳаёти худ дар ин ҷо ҳеҷ кӯшиш намекунад, ва аз паи Масеҳ ба ҷалол меравад.
Ӯ ба Масеҳ дар ҷалол нигоҳ мекунад; ба Масеҳ нигоҳ карда, ӯ аз ҷониби Масеҳ дар ҷалол дастгирӣ мешавад; аз ҷониби Масеҳ дастгирӣ шуда, ӯ намояндаи Масеҳ дар ҷалол мегардад, ва пас аз ба охир расонидани роҳи худ, ӯ барои бо Масеҳ дар ҷалол будан меравад.
