КИТОБИ МУҚАДДАС Илҳомбахш ва бехато
«Дар ибтидо Худо осмон ва заминро офарид» (Ҳастӣ 1:1 KJV). Ҳамин ояти аввали Китоби Муқаддас ҳақиқати илҳомро муқаррар мекунад. Азбаски ҳеҷ кас ба ҷуз Худо барои шоҳиди офариниши аввалия ҳузур надошт, пас танҳо Худои Худаш метавонист ҳақиқати онро ба одамон ошкор кунад. Инчунин, дар ҳоле ки далели Офаридгор барои ҳар як мушоҳидакунандаи ростқавл аён аст, танҳо Худо метавонист пайдарпаии офаринишро пеш аз пайдоиши Одам дар рӯзи шашум ошкор кунад. Аз ин рӯ, тааҷҷубовар нест, ки аз Хуруҷ то Такрори Шариат, калимаҳое чун «Худованд ба Мусо гуфт» бо мунтазамии намоён пайдо мешаванд.
Боз мегӯем, ки хонандаи Китоби Муқаддас бо ҳақиқати илҳом дар саҳифаи аввал рӯ ба рӯ мешавад. Ин инчунин маънои онро дорад, ки Навиштаҳо воқеан Каломи Худо мебошанд, зеро ҳар як калима аз даҳони Худо гузаштааст. Ба ҳамин монанд, азбаски Худо дурӯғ гуфта наметавонад, мо бояд эътироф кунем, ки Каломи Худо то охирин ҳарф ва нуқта бехато ва пайваста бехато аст. Аммо, барои таъмини охирин, мо бояд инчунин эътироф кунем, ки Худо дақиқии бехаторо тавассути назорати ақл ва дастҳои муаллифони инсонии он нигоҳ доштааст.
Илҳоми лафзӣ
Ин принсип одатан «илҳоми лафзӣ» номида мешавад, ки маънои онро дорад, ки Худо на танҳо фикрҳоро интиқол дод, балки онҳоро бо калимаҳои Худаш пешниҳод кард. Ин раванд ифлосшавии инсониро истисно мекунад, зеро «ҳар калимаи Худо пок аст» (Масалҳо 30:5), ва «калимаҳои Худованд калимаҳои пок мебошанд: мисли нуқраи дар кӯраи замин озмудашуда, ҳафт маротиба покшуда» (Забур 12:6). Ин маънои онро дорад, ки ҳар як калима аз раванди беохири тафтиши илоҳӣ «ҳафт маротиба» пеш аз он ки қалам ба саҳифа расад, гузаштааст.
Аммо, мо бояд эҳтиёт бошем, ки байни муаллифони инсонӣ ва котибоне, ки баъдтар ваҳйҳои онҳоро нусхабардорӣ кардаанд, фарқ гузорем. Дар ҳоле ки охиринҳо илҳом нагирифта буданд, хатогиҳои инсонии онҳо бо он далел ҷуброн карда шудаанд, ки ҳамаи «калимаҳои» Худо ҳифз шудаанд. Ин маънои онро дорад, ки ҳатто агар ягон дастнавис ҳамаи нусхаи аслиро дар бар нагирад, ҳамаи манбаъҳои мавҷуда якҷоя ҳар як калимаи матни аслиро дар бар мегиранд. Ва бо инояти илоҳӣ, тафовутҳо сояҳои ғайридинӣ доранд. Ба ибораи дигар, ин шарҳҳои дастнавис ҳеҷ гуна ҳақиқатеро, ки барои наҷот зарур аст, зери хатар нагузоштаанд. Муҳимтар аз ҳама, фасодҳои Навиштаҳои Муқаддас аз тарҷумаҳои қасдан нодуруст ба вуҷуд омадаанд, ки дар онҳо маънои аслӣ барои мувофиқат кардан ба баъзе идеяҳои азиз ё бидъати бебозгашт таҳриф шудааст.
Комилии Китоби Муқаддас
Илҳоми лафзӣ аз матнҳое чун «ҳамаи Навиштаҳо аз илҳоми Худост» (2 Тимотиюс 3:16) ва «пайғамбарӣ дар замони қадим аз иродаи инсон набуд: балки мардони муқаддаси Худо чунон сухан мегуфтанд, ки аз Рӯҳи Муқаддас ҳаракат мекарданд» (2 Петрус 1:21) муқаррар шудааст. Биёед комилии Китоби Муқаддасро нодида нагирем, зеро Павлус илова мекунад, ки «то марди Худо комил бошад, барои ҳамаи корҳои нек комилан муҷаҳҳаз бошад» (2 Тимотиюс 3:17). Вақте ки Павлус наҷотро ба яҳудиён мавъиза мекард, ҳавворӣ иддао кард, ки ӯ «чизҳои дигаре намегӯяд, ба ҷуз он чизҳое, ки пайғамбарон ва Мусо гуфта буданд, ки бояд биёянд» (Аъмол 26:22). Тақрибан се ҳазор мард дар рӯзи Пантикост тавассути имон овардан ба ваъдаи пайғамбар Юил наҷот ёфтанд, чунон ки баъдтар ҳабашӣ тавассути имон овардан ба он чизе ки Ишаъё 53 дар бораи Барраи Худо гуфта буд, наҷот ёфт.
Аз Худо нафас гирифташуда
Аз рӯи таъриф, 2 Тимотиюс 3:16 он чизеро, ки мегӯяд, маъно дорад: «Ҳамаи Навиштаҳо» аз Худо нафас гирифта шудаанд. Мо пайдоиши Худовандро ба шогирдон ба ёд меорем, вақте ки «Ӯ ба онҳо нафас кашид» (Юҳанно 20:22). Ва ҳамин тавр Исо, дар вақти васвасаи худ, метавонист «ҳар калимае, ки аз даҳони Худо мебарояд» (Матто 4:4) сухан гӯяд. Ин, албатта, маънои онро дорад, ки Каломи Худо нафас кашида мешавад (хориҷ мешавад), на нафас кашида мешавад (илҳом мегирад), аммо ин ҷузъиёт бехатоии зиндаи суханони Худоро бекор намекунад. Инчунин далеле вуҷуд дорад, ки Каломи Худо зинда аст ва ҳаёт мебахшад, дар ҳоле ки нафаси инсон марг аст. Каломи Худованд оксиген барои рӯҳ аст ва ба онҳое, ки онро аз Худои зинда қабул мекунанд, ҳаёти абадӣ мебахшад.
Иқтибосҳои дунявӣ
Он чизе ки аз даҳони Худо мебарояд, Каломи Худост. Ба ҳамин монанд, танҳо он чизе ки аз даҳони Худо мебарояд, мӯҳри ҳақиқат дорад. Ин маънои онро дорад, ки пеш аз он ки Павлус аз шоири бутпараст дар Марс Ҳилл иқтибос овард, ки «зеро мо низ насли ӯ ҳастем» (Аъмол 17:28), ин гуфта танҳо як мушоҳидаи ҷолиб буд. Аммо пас аз гирифтани тасдиқи илҳомбахш, он ҳоло як воқеияти рӯҳонӣ аст. Ин инчунин маънои онро дорад, ки Китоби Муқаддас набояд рад карда шавад, вақте ки он адабиёти дунявиро бодиққат иқтибос меорад. Худо омода аст, ки ҳангоми зарурат ҳатто ба ғайриимондорон эҳтиром гузорад, ба монанди масали тасдиқшуда, ки мегӯяд «чизҳое, ки дида мешаванд, муваққатӣ ҳастанд; аммо чизҳое, ки дида намешаванд, абадӣ ҳастанд» (2 Қӯринтиён 4:18). Ва, албатта, каломи Худо ҳатто ҳангоми сабти дурӯғҳо, ба монанди вақте ки Ғеҳазӣ ба пайғамбар Элишоъ гуфт: «Хизматгори ту ба ҳеҷ куҷо нарафт» (2 Подшоҳон 5:25), бехато дақиқ аст.
Қаламҳои инсонӣ дар дасти илоҳӣ
Барои нигоҳ доштани бехатоӣ, одамон мисли қалам дар дасти Худо шуданд. Аммо, Худо шахсиятҳои нависандагони Худро нобуд накард, балки бо услуби онҳо навишт, чунон ки Ӯ инчунин тӯҳфаҳои гуногуни онҳоро истифода бурд. Аналогияи оддӣ: нависандаи инсонӣ бо қалами нӯги борик аломатҳои борик эҷод мекунад. Хати нависанда нависандаро муайян мекунад, аммо инчунин хислати қалам низ бешубҳа хоҳад буд. Аз ин рӯ, чашми борики Юҳанно барои тафсилот дар Инҷили ба ӯ нисбат додашуда равшан медурахшад. Ӯ дар бораи вақтҳо, масофаҳо, номҳо ва рақамҳо дақиқ аст. Ҳисобҳои калима ба калимаи ӯ дар бораи хидмати Худованд пеш аз Ҷолҷото принсипи «ҳеҷ кас мисли ин мард сухан нагуфтааст» (Юҳанно 7:46) -ро тасдиқ мекунанд. Ба ҳамин монанд, мантиқи олии Павлус хонандагони ӯро ба ҳайрат меорад, зеро ӯ парвандаро бо гуфтани он чизе ки Навиштаҳо мегӯянд, ва сипас ошкор кардани сабаби гуфтани он, муҳокима мекунад. Аммо хоҳ Юҳанно бошад ё Павлус, Муаллифи ноаён бо хати Рӯҳи абадӣ муайян карда мешавад.
Канони Навиштаҳо ва Қудрати наҷот додан
Бартарии Каломи Худо онро аз рақибони апокрифии худ фарқ кардааст. Одамон метавонанд хаёлоти худро бо «афсонаҳои моҳирона сохташуда» (2 Петрус 1:16) қонеъ кунанд, аммо китобе, ки аз ҳама китобҳои дигар дурахшонтар аст, Китоби Муқаддас аст. Дар ҳақиқат, Китоби Муқаддас китобест, ки ҷаҳонро доварӣ хоҳад кард. Аммо он чизе ки гуноҳро маҳкум мекунад, инчунин он чизест, ки гунаҳкорони тавбакардаро сафед мекунад. Азбаски Китоби Муқаддас Каломи Худост, Худованд метавонад тавассути он сухан гӯяд, то ҷонҳои гумшударо маҳкум ва табдил диҳад.
Августин дар асри чорум ва Лютер дар асри шонздаҳум намунаҳои барҷаста мебошанд. Ин мардони мушкилдор ба Худо танҳо дар асоси як сухани илоҳӣ имон оварданд. Бо инояти илоҳӣ, дар ҳарду ҳолат, ин матне аз Румиён буд, ки файзи ҳалкунандаро ба амал овард. Вақте ки Августин хонд: «Худованд Исои Масеҳро ба бар кунед, ва барои ҷисм тадбир набинед, то шаҳватҳои онро иҷро кунед» (Румиён 13:14), ӯ донист, ки бояд аз гуноҳи худ тавба кунад ва аз дӯстдори худ даст кашад. Вақте ки Лютер хонд: «Одил бо имон зиндагӣ хоҳад кард» (Румиён 1:17), ӯ дарк кард, ки тавассути расму оинҳо, маросимҳо ё корҳои нек наҷот нест. Дар ҳарду ҳолат имони оддӣ ба он чизе ки Худо мегуфт, вуҷуд дошт. Имони навёфтаи ин ду мард ба аломатҳои аз осмон ё далелҳои дурахшон асос наёфта буд; ба воситаи Каломи Худо онҳо овози Худоро дар ҷонҳои худ шуниданд ва бо имон посух доданд.
Каломи ҷовидонӣ ва ҳаётбахш
Азбаски Рӯҳи Муқаддас Китоби Муқаддасро навиштааст, Ӯ метавонад тавассути Каломи Худаш сухан гӯяд, ки зинда аст ва то абад боқӣ мемонад. Аз ин рӯ, мо метавонем хулоса барорем, ки каломи аз Худо нафас гирифташуда нафас кашидан ва ҳаёт бахшиданро идома медиҳад, чунон ки дар ибтидо «Худованд Худо одамро аз хоки замин офарид, ва ба бинии ӯ нафаси ҳаёт дамид; ва одам ҷони зинда шуд» (Ҳастӣ 2:7). Ин маънои онро дорад, ки инсони табиӣ метавонад дар Масеҳ офариниши нав гардад (2 Қӯринтиён 5:17; Ғалотиён 6:15). Илова бар ин, Навиштаҳо ҳам эҳё ва ҳам таваллуди навро тавассути қудрати Каломи зинда таълим медиҳанд. Аз ин рӯ, Павлус менависад: «Шумо, ки дар гуноҳҳои худ ва нохатнагии ҷисми худ мурда будед, Ӯ шуморо бо Ӯ зинда кард, ва ҳамаи гуноҳҳои шуморо бахшид» (Қӯлассиён 2:13). Ба ҳамин монанд, Петрус дар бораи масеҳиён менависад, ки «аз тухми фанопазир не, балки аз тухми фанонопазир, ба воситаи каломи Худо, ки зинда аст ва то абад боқӣ мемонад» (1 Петрус 1:23) аз нав таваллуд шудаанд. Аз ин рӯ, Китоби Муқаддас мӯъҷизаи зиндаест, ки то абад боқӣ хоҳад монд. Ва бигзор дарк шавад, ки мо ҳеҷ гоҳ бе имон ба мӯъҷизаҳо наҷот ёфта наметавонем. Шубҳагароне, ки Каломи Худоро мантиқӣ мекунанд, дар сояи марг зиндагӣ мекунанд.
Баробарии ду Аҳд
Китоби Муқаддас як аст, чунон ки Худо як аст, ва онро қисман қабул кардан мумкин нест. Ин маънои онро дорад, ки ду Аҳд як Китоби Муқаддаси Муқаддасро ташкил медиҳанд, ки то охирин ҳарф ва нуқта баробар илҳом гирифта шудаанд ва аз ҳамон Худое, ки дурӯғ гуфта наметавонад. Шубҳае нест, ки «Исо кафолати аҳди беҳтарро дод» (Ибриён 7:22) ё «Ӯ миёнарави аҳди беҳтар аст, ки бар ваъдаҳои беҳтар асос ёфтааст» (Ибриён 8:6). Аз ин рӯ, Аҳди Ҷадид на дар ҳарф «беҳтар» аст, балки дар «ваъдаҳои ниҳоят бузург ва гаронбаҳое», ки дар он мавҷуд аст (2 Петрус 1:4). Баробарии матн аз Ҳастӣ то Ваҳй фарқ намекунад, аммо «шариат ҳеҷ чизро комил накард, балки овардани умеди беҳтар кард; ки ба воситаи он мо ба Худо наздик мешавем» (Ибриён 7:19).
Омадани Масеҳ ва кори қурбонии Ӯ дар салиб қурбонии ҳайвонотро бекор кард. Аммо дар муқобили ин, мо наметавонем ҳақиқатро нодида гирем, ки Аҳди Қадим аз маҳдудиятҳои Шариат огоҳ буд ва аз ин рӯ дар бораи Қурбонии беҳтар сухан мегуфт. «Аз ин рӯ, вақте ки Ӯ ба ҷаҳон меояд, мегӯяд: «Қурбонӣ ва ҳадияро намехостӣ, балки ба Ман ҷисме тайёр кардӣ» (Ибриён 10:5; Забур 40:6). Ин ба хусусияти умумии ҳарду аҳд барои пешгӯӣ кардани рӯйдодҳо бо тафсилоти дақиқ ҳазорҳо сол пеш аз рух додани онҳо дахл дорад.
Эътибори тарҷума
Ин иқтибоси Аҳди Ҷадид аз Аҳди Қадим ёдраскунии саривақтӣ аст, ки Худо Каломи Худро дар тарҷума қабул мекунад. Се забони аслии Китоби Муқаддас ибрӣ, оромӣ ва юнонӣ мебошанд. Пеш аз Аҳди Ҷадид, 70 донишманди яҳудӣ Аҳди Қадимро ба юнонӣ тарҷума карданд. Ин нусха, ки бо номи LXX маъруф аст, дар байни яҳудиёни парокандаи диаспораи пас аз Бобил васеъ истифода мешуд. Вақте ки Рӯҳи Муқаддас ба мо Аҳди Ҷадидро ба юнонӣ дод, Ӯ матни LXX-ро ҳангоми иқтибос аз Аҳди Қадим истифода бурд. Бо ин роҳ, Худо тарҷумаи дақиқи Китоби Муқаддасро ба забонҳои гуногуни ҷаҳон тасдиқ кард.
Итоат ба Калом
Агар мо ба Китоби Муқаддас итоат накунем, эътироф кардани он ҳамчун бехато ва бехато маъно надорад. Аз ин рӯ, биёед мисли «онҳое, ки ба Калом пешпо мехӯранд, нофармонӣ мекунанд» (1 Петрус 2:8) набошем. Чунон ки Худи Устод мегӯяд: «Касе ки гӯш дорад, бигзор бишнавад, ки Рӯҳ ба калисоҳо чӣ мегӯяд» (Ваҳй 2:7)
