Баъзе маълумоти заминавӣ
«Ва Худо гуфт: «Биёед одамро ба сурати Худ, ба мисли Худ бисозем; ва бигзор онҳо бар моҳиёни баҳр, ва бар паррандагони осмон, ва бар чорпоён, ва бар тамоми замин, ва бар ҳар хазандае, ки бар замин мехазад, ҳукмронӣ кунанд». Ва Худо одамро ба сурати Худ офарид, ба сурати Худо ӯро офарид; марду зан офарид онҳоро.» —Ҳастӣ 1:26-27 JND
Дар Ҳастӣ 1:26 истилоҳи «сурат» маънои намояндагиро дорад ва калимаи «мисл» ба монандӣи ахлоқӣ ишора мекунад. Одам, ки ба сурати Худо офарида шуда буд (ояти 27), дар миёни офариниши мӯъҷизавӣ гузошта шуд, то Офаридгори худро дар замин намояндагӣ кунад. Ин бояд ба тавре анҷом дода мешуд, ки бо хислати Худо мувофиқ бошад, ба қадри имкон, ки одам онро дарк карда метавонист. Одам ҳеҷ гоҳ ҳатто ба Худо баробар набуд, аммо ӯ метавонист муҳаббат ва шафқати Ӯро бидонад, инчунин бо Ӯ муошират кунад ва хоҳишҳои Ӯро фаҳмад. Бо назардошти бузургии офариниш, ба одам мавқеи баландтарин дода шуд!
Ин тартибот талаб мекард, ки одам, дар чунин мавқеи баланд, ба Он ки бартарӣ дошт: Худованд Худаш, ёдоварӣ шавад. Одам зери ҳокимият буд ва ӯ бояд ин далелро дар хотир дошт, то тартиботи Худоро нигоҳ дорад. Чунин ба назар мерасад, ки Дарахти Дониши Некӣ ва Бадӣ барои одам озмоише дар бораи итоат буд. Ин ба ӯ ёдоварӣ мекард, ки Ҳамеша Як Касе ҳаст, ки бузургтар хоҳад монд. Одам барои мубориза бо бисёр чизҳои дар ҷаҳон мавҷудбуда муҷаҳҳаз набуд. Ин буд тартиботе, ки одам бар зидди он исён кард, вақте ки ӯ итоат накард ва аз меваи он дарахт хӯрд. Ӯ рад кард ҳокимияти касеро, ки аз худаш бартарӣ дошт. Ҳамин тавр таърихи тӯлонӣ ва душвори одам оғоз ёфт.
Дидани он, ки Ҳобил, писари дуюми Одам, дар миёни ҳамаи он чизе, ки рӯй медод, хислати Худоро нишон дод, рӯҳбаландкунанда аст. Ӯ ба Худованд аз нахустзодагони рамаи худ қурбонӣ овард. Дар он вақт, албатта, ҳеҷ қонун ё расму оине набуд, ки қурбониҳоро талаб кунад, аммо Ҳобил манфиатҳои Худоро ҳис кард ва ба таври қобили қабул посух дод. Одам метавонад бидонад, ки чӣ дуруст аст.
Аммо дар муддати кӯтоҳ одам ба чунин бадӣ ғарқ шуд, ки замин аз зӯроварӣ пур шуд. Нохостани Худои мо барои иҷозат додани одам ба идомаи чунин муҳит боиси тӯфони бузург гардид (Ҳастӣ 6-8). Мо шояд фикр кунем, ки як харобии азим ва комил барои нигоҳ доштани одам аз гуноҳ кофӣ хоҳад буд, аммо ин тавр набуд. Дар муддати хеле кӯтоҳ пас аз тӯфон, яке аз писарони Нӯҳ бар зидди падари худ гуноҳ кард.
Худо баъдтар одамро дар ҳама гуна шароитҳои гуногун озмуд. Ӯ беҳтарин динеро офарид, ки то ҳол вуҷуд доштааст ё вуҷуд хоҳад дошт: Яҳудият. Азбаски он аз ҷониби Худованд таъсис ёфта буд, он қонунҳо ва фармонҳои комилро дар бар мегирифт, ки барои ёдоварӣ кардани одам, ки Худо ба некӯаҳволии ӯ таваҷҷӯҳ дорад, пешбинӣ шуда буданд. Расму оинҳо барои нигоҳ доштани таваҷҷӯҳи одам ба Худо пешбинӣ шуда буданд, ки ин беҳтарин ҳолати рӯҳӣ барои одам аст.
Ҳеҷ чиз кор накард; ҳеҷ чиз одамро беҳтар накард. Махлуқ худро дар «худтакмилдиҳӣ» хаста кард, аммо дар ҳама ҷиҳатҳо ноқис ёфт шуд. Шояд аз ин рӯ, пас аз он ки Лаъзор чор рӯз дар қабр буд (одам тақрибан 4000 сол дар замин буд), гуфта шуд: «Худовандо, ӯ бӯй мекунад» (Юҳанно 11:39). Робитаи байни нокомии ахлоқии одам ва фасоди ҷисм аён буд.
Румиён
«Инро дониста, ки марди кӯҳнаи мо бо Ӯ салиб кашида шудааст, то ки ҷисми гуноҳ бекор карда шавад, то ки мо дигар ба гуноҳ хидмат накунем.» —Румиён 6:6
Китоби Румиён ба мо заминаи бузургеро барои бисёре аз принсипҳои Худо медиҳад. Ман шунидаам, ки мегӯянд: «Як румии хуб метавонад ба ҳар ҷое биравад.» Ин изҳорот маънои онро дорад, ки фаҳмиши мустаҳками китоби Румиён ба масеҳӣ кӯмак мекунад, ки дар боқимондаи роҳҳои Худо пешрафт кунад. Дар бораи Инҷил сухан ронда, Румиён 1:17 мегӯяд: «Адолати Худо дар он ошкор мешавад.» Он ба адолати одам, ҳукумат ё ҳатто қонун ишора намекунад – балки «адолати Худо!» Баъдтар дар Румиён 6 мо адолати Ӯро мебинем, ки Ӯ бо одам ба таври ниҳоӣ муносибат мекунад.
Пас савол ин мешавад: «Дар бораи одам чӣ – ӯ, ки Худо офарид ва масъули корҳо гузошт, аммо бар зидди ҳокимият гуноҳ кард ва комилан афтод?» Дар аввал дар ҳолати бегуноҳӣ зиндагӣ карда, одам (Одам ва Ҳавво) пас аз он дар ягона чизи имконпазир гуноҳ кард: итоат – тобеъ шудан ба Офаридгори худ.
Румиён 6:6 ба мо мегӯяд: «Марди кӯҳнаи мо бо Ӯ [Исои Масеҳ] салиб кашида шудааст.» Ин оят метавонад душворфаҳм бошад, агар имондор ба худ гӯяд: «Агар марди кӯҳнаи ман бо Масеҳ салиб кашида шуда бошад, чаро ман то ҳол гуноҳ мекунам?» Чунин ба назар мерасад, ки ин оят барои бисёре аз масеҳиён мушкилот эҷод кардааст. Пас аз каме таҳқиқот, ман метавонам тасдиқ кунам, ки тафсирҳои ин оят хеле фарқ мекунанд. Ман як тарҷумаи Китоби Муқаддасро мушоҳида кардам, ки калимаҳои «марди кӯҳна»-ро ба «худи кӯҳна» иваз кардааст, то Румиён 6:6-ро шарҳ диҳад. Барои одилона будан, ин тарҷума ёддоштеро пешниҳод мекунад, ки дар он зикр шудааст, ки калимаи юнонии тарҷумашудаи «худ» дар асл калимаи «одам» аст.
Калиди дарки маънои Румиён 6:6 дар оятҳои 1-5 пайдо мешавад. Дар он ҷо калимаҳои «мо» ё «ба мо» дар маҷмӯъ нӯҳ маротиба истифода шудаанд ва ин дар оятҳои баъдӣ идома меёбад. Ин боб дар Румиён дар бораи чизҳое аст, ки барои ҳамаи имондороне, ки дар истифодаи зуд-зуди ин ду ҷонишини ҷамъ дида мешаванд, умумӣ мебошанд. Марди кӯҳнаи мо барои ҳар як имондор ҳамон марди кӯҳна аст. Танҳо якто ҳаст. Худо дар замони тӯфони бузург аз одам комилан даст накашид. Ӯ ҳашт ҷонро тавассути он офати ҷаҳонӣ наҷот дод: Нӯҳ ва оилаи ӯ. Худо дар тӯли асрҳо дар шароитҳои гуногун бо одам кор кард, аммо вақте ки одам ба рад кардани Худованди Ҷалол майл кард, пас ҳама умед барои одам аз байн рафт.
Истилоҳи «марди кӯҳна» дар бораи шумо шахсан нест, балки дар бораи он аст, ки Худо ба чӣ хотима додааст. Ҳамаи солҳои кӯшиш барои пайдо кардани чизи хубе дар одам ҳеҷ чиз ба бор наовард. Дар хотир доред, ки дар Румиён 6 Павлус он чиро, ки дар бораи ҳар як масеҳӣ дуруст аст, шарҳ дод. Диққат диҳед, ки дар ин оятҳо на танҳо як изҳорот дар бораи марги марди кӯҳна мавҷуд аст; ӯ салиб кашида шудааст. Ин ба қисми миёнаи ояти 6 қувват мебахшад: «то ки ҷисми гуноҳ бекор карда шавад.» Таърихи одам дар ин ҷо ҳамчун як ҷисм ҷамъбаст шудааст – ҷисме пур аз гуноҳ, аз ин рӯ ҷисми гуноҳ. Салиб кашидан на танҳо як усули бераҳмонаи ҷазо аст, балки он як харобии комили ҷисмест, ки ба салиб овехта шудааст. Худо тасмим гирифта буд, ки онро комилан аз байн барад.
Ҳамчун масеҳиён мо аз он хеле миннатдорем, ки Худо дигар одами аслиро озмоиш намекунад. Он одам аз байн рафтааст, ҳеҷ гоҳ барои ягон чизи хуби имконпазир дубора озмоиш нахоҳад шуд. Марди нав ҷои ӯро гирифтааст, мард Исои Масеҳ. Ин ҳамон Касест, ки Худо ҳоло бо Ӯ муносибат мекунад, Касе, ки дар Ӯ Худо хурсандии Худро ёфтааст. Ҳамчун фарзандони Ӯ, мо аз масъулияти риояи маҷмӯи фармонҳо (қонун) озод карда шудаем то ки дар назди Худо ҳаёт дошта бошем.
Қӯлассиён
«Ба якдигар дурӯғ нагӯед, зеро ки марди кӯҳнаро бо аъмолаш аз худ дур кардаед.» —Қӯлассиён 3:9
Дар ин оят, ибораи «марди кӯҳнаро бо аъмолаш аз худ дур кардаед» ҳамчун коре, ки аллакай анҷом ёфтааст, баён шудааст. Он мард, ки дар назди Худо истода наметавонист, ҳамроҳ бо ҳамаи аъмолаш ҳамчун манбаи қувват барои имондор аз байн бурда шудааст. Дар ин Худованди мо ба мо нишон медиҳад, ки Ӯ чӣ кор кардааст. Мо дар оятҳои аввали Қӯлассиён 3 ташвиқ карда мешавем, ки бисёр чизҳои зарароварро аз ҳаёти худ дур кунем. Нуктаи ин ҷо ин аст, ки қувват барои дур кардани аъмоли бади марди кӯҳна аз таваҷҷӯҳ ба он чизе, ки Худо аллакай дар ҳаёти мо кор кардааст, оғоз меёбад.
Шояд як намунаи хуби имондор, ки дар Қӯлассиён тасвир шудааст, Лаъзор, бародари Марто ва Марям бошад. Ӯ мурда буд, аммо аз мурдагон эҳё шуд. Мо ӯро мебинем, ки дар «дастархон бо Ӯ [Исо]» (Юҳанно 12:2) шом мехӯрад. Ягона таваҷҷӯҳи дуруст барои Лаъзор ба он Мард буд, ки ӯро аз мурдагон эҳё карда буд. Мо ҳам ҳамин тавр ҳастем – мурда, аммо эҳёшуда.
Ҳамаи ин танҳо ба кори Худованд асос ёфтааст. Иродаи Лаъзор ба он чизе, ки рӯй дода буд, чӣ иртибот дошт? Ҳеҷ чиз. Ин танҳо насиби ӯ буд, ки ба Худованд ва он чизе, ки Ӯ карда буд, таваҷҷӯҳ кунад.
Эфсӯсиён
«...Яъне, шумо мувофиқи рафтори пешина марди кӯҳнаро, ки мувофиқи шаҳватҳои фиребанда худро фасод мекунад, аз худ дур кардаед.» —Эфсӯсиён 4:22
Боз ба мо коре нишон дода мешавад, ки аллакай анҷом ёфтааст, чунон ки дар «аз худ дур кардаед». Шояд хирадмандона бошад, ки дар хотир дорем, ки Худо тақрибан 4000 сол бо одам кор кардааст. Ин чизи хурд нест, ки Худо асоси муносибати Худро бо халқи Худ ин қадар комилан тағйир додааст. Қонун ва тамоми Яҳудият барои нишон додани он таъсис ёфта буд, ки дин одамро беҳтар намекунад. Ба ҷои ин, дин майл дорад нишон диҳад, ки ӯ дар асл то чӣ андоза бад аст. Масеҳият, аз тарафи дигар, як тарзи зиндагӣ, як услуби зиндагӣ аст.
Мо метавонем Марям, хоҳари Лаъзорро ба ёд орем, вақте ки мо кӯшиш мекунем, ки он чиро, ки Худо дар Эфсӯсиён ба мо нишон медиҳад, бубинем. Дар Юҳанно 12:3 вай бо Худованди худ машғул буд, ки шахсияти Ӯро дарк карда буд. Шояд дар ин қадар ғарқ шудан ба Ӯ вай ба Эфсӯсиён 2:6 монанд аст: «...Ва моро бо ҳам эҳё кардааст, ва моро бо ҳам дар осмонҳо дар Исои Масеҳ нишондааст.» Албатта, вай як намуди дурусти ибодатро нишон дод, вақте ки вай як фунт равғани атрафшон, хеле гаронбаҳоро гирифт ва пойҳои Исоро тадҳин кард.
Фикри хотимавӣ
Вақте ки ман як имондори ҷавон будам, ман ҳамеша мехостам, ки оятҳо дар бораи марди кӯҳна муборизаи маро бо гуноҳ шарҳ диҳанд – ки ин муносибати маро бо табиати кӯҳна дар ҳаёти ҳаррӯза дар бар мегирифт. Аз он вақт инҷониб ман ба ин боварӣ дорам, ки пешрафти имондор дар дидани мавқеи худ – ки марди кӯҳна мурдааст – аз нуқтаи назари Худо, аз дидгоҳи Ӯст. Дар тамоми Навиштаҳо як ҳақиқати доимӣ вуҷуд дорад: Худо мехоҳад, ки халқи Ӯ ба Худаш таваҷҷӯҳ кунад. Ӯ Худои ҳасуд аст ва Ӯ дар ҳаёти мо ба ҷои дуюм розӣ нахоҳад шуд. Танҳо вақте ки мо ба Ӯ ҷои аввалро медиҳем, мо Ӯро ба таври ҳақиқӣ намояндагӣ хоҳем кард!
