Ду масал дар бораи ду писар Табдили ҳақиқӣ ва хидмати итоаткор
Дар Инҷил ду масал дар бораи падар ва ду писар оварда шудааст. Аввалин, ки одатан «Масали писари гумроҳ» номида мешавад, аз ҷониби Исо ба гурӯҳи омехтаи боҷгирон, гуноҳкорон, фарисиён ва муаллимони Шариат гуфта шудааст. Исоро барои ҳамроҳӣ бо гуноҳкорон танқид мекарданд. Бо ин масал Ӯ нишон дод, ки амалҳои Ӯ бо дили Падараш мувофиқат мекунанд. Масали дигар дар бораи падар ва ду писар дар токзор аст. Исо онро ба гурӯҳи омехта, ки саркоҳинон ва пирони қавмро дар бар мегирифт, гуфт. Бо ин масал Исо нишон дод, ки дар ҳоле ки диндорон дар бораи итоат сухан мегуфтанд, боҷгирон ва фоҳишагон дар асл итоат мекарданд ва тавба мекарданд. Ҳарчанд ин масалҳо ба шунавандагони яҳудӣ нигаронида шуда буданд, онҳо раванди табдили ҳақиқӣ ва зарурати хидмати итоаткорро нишон медиҳанд. Биёед ба онҳо бодиққаттар назар кунем.
Масали писари гумроҳ – Луқо 15:11-32
Истилоҳи «гумроҳ» маънои исрофкорро дорад. Номи маъмулии ин масал интихоб шудааст, зеро писари хурдӣ мероси худро исроф кард. Аммо ин масал ба ғайр аз писари хурдӣ дигар қаҳрамонҳои муҳим дорад ва исрофкорӣ мавзӯи асосии он нест. Баъзе унвонҳои беҳтар пешниҳод шудаанд, ба монанди «Масали Падари меҳрубон» ё «Масали писарони гумшуда». Аён аст, ки падар дар ин ҳикоя ҳарду писарро дӯст медошт ва ҳар кадоми онҳо мушкилоти худро доштанд.
Писари хурдӣ: Гуноҳкори дунявӣ
Писари хурдӣ аз реҷаи хона хаста шуд. Фикри «худам сардор будан» бидуни маҳдудият ба ӯ писанд омад. Ӯ ҳуқуқҳои худро талаб кард ва барои ҷустуҷӯи лаззат ва қаноатмандӣ рафт. Муносибати ӯ тасвири ғамангез, вале ҳақиқии дили инсон аст. Аз рӯи табиат мо худхоҳем. Мо намехоҳем, ки ба мо бигӯянд, ки чӣ кор кунем.
Кам ҳолҳо лаззатҳо ба интизориҳои мо мувофиқат мекунанд. Вақте ки ҳаяҷон паст мешавад, мо боз аз ташнагии худ огоҳ мешавем. Мисли писари хурдӣ, мо аз паи таҷрибаи дигар меравем. Баъзеҳо ин мавҷудияти сатҳиро қабул мекунанд ва то дами марг онро зиндагӣ мекунанд. Дар ин масал писари хурдӣ ниҳоят дар миёнаи як бӯҳрони ҷиддӣ бедор мешавад – ӯ муфлис, танҳо ва гурусна аст. Боз мо тасвири воқеии дили инсонии худро мебинем, ки барои бедор шудан ба бӯҳрон ниёз дорад. Вақте ки ӯ ба худ омад, гуфт: «Чӣ қадар аз марди кирояи падарам хӯроки зиёдатӣ доранд, ва ман дар ин ҷо аз гуруснагӣ мемирам! Ман бармехезам ва назди падарам меравам ва ба ӯ мегӯям: 'Падар, ман бар зидди осмон ва бар зидди ту гуноҳ кардам. Ман дигар сазовори писари ту номидан нестам; маро мисли яке аз мардони кирояи худ кун.' Ва ӯ бархост ва назди падараш рафт» (Луқо 15:17-20).
Оё Худованд дар ҳаёти шумо бӯҳронеро иҷозат додааст? Оё шумо холӣ будани худ, гуноҳкории худро ҳис мекунед? Табдил бештар аз такрори «дуои имон» аст. Табдили ҳақиқӣ аз ҳисси ноумедӣ оғоз меёбад. Мо мутмаин ҳастем, ки мо гуноҳкорем ва Худои Муқаддасро хафа кардаем! Ин ба тавба меорад. Мисли писари хурдӣ, мо рӯй мегардонем, гуноҳи худро эътироф мекунем ва худро ба оғӯши Падар барои раҳмат мепартоем. Ва танҳо пас аз он мо он чизеро, ки ин ҷавон кашф кард, эҳсос мекунем: ки падар хашмгин нест, ҳарчанд Ӯ ҳамаи ҳуқуқро дорад. Падар фарёд мезанад: «'Гӯсолаи фарбеҳро биёред ва кушед. Биёед зиёфат кунем ва ҷашн гирем. Зеро ин писари ман мурда буд ва боз зинда шуд; ӯ гум шуда буд ва ёфт шуд.' Ва онҳо ба ҷашн гирифтан оғоз карданд» (15:23-24).
Қайд кунед, ки писари тавбакарда танҳо баргашт. Ӯ бо дӯстони фоҳишаи худ ё баъзе хукҳо ба хона нарафт. Ӯ кӯшиш накард, ки музокира кунад ё шартҳои пешакӣ барои баргаштан ба хонаи падар гузорад. Тавбаи ҳақиқӣ ба шикастан ва фурӯтанӣ меорад. Бо мурури замон он табиатан дар ҳаёти тағйирёфта зоҳир хоҳад шуд.
Писари калонӣ: Гуноҳкори диндор
Вақте ки Исо ин масалро гуфт, писари калонӣ фарисиён ва муаллимони Шариат-ро намояндагӣ мекард. Ӯ дар киштзори падар машғули кор буд. Имрӯз ӯ метавонад диндоронро, онҳоеро, ки кӯшиш мекунанд барои Худо ва ҳамбоварони худ кор кунанд, намояндагӣ кунад. Албатта, мусбат аст, ки ӯ дар киштзори падар машғул буд. Аммо мисли бародари хурдиаш, ӯ низ мушкилоти ҷиддӣ дошт: дилаш дуруст набуд. Писари калонӣ бо сабаби нодуруст кор мекард, худро бо дигарон муқоиса мекард ва дар бораи он ки чӣ қадар хуб кор мекард, назари аз ҳад зиёд хушбинона дошт: «Ин ҳама солҳо ман барои ту ғуломӣ кардам ва ҳеҷ гоҳ фармонҳои туро вайрон накардам. Аммо ту ҳеҷ гоҳ ба ман ҳатто бузғолае ҳам надодӣ, то бо дӯстонам ҷашн гирам» (15:29). Ҳарчанд ин писар дар назди падараш зиндагӣ мекард, дили падарро надошт. Орзуи ӯ ҷашн гирифтан бо «дӯстонаш» буд, на падараш. Вақте ки падараш хушҳол ва шодӣ мекард, писари калонӣ талх ва хашмгин буд. Ин тасвири ғамангези масеҳият бидуни файз аст. Оё мо вақте ки Падари осмониамон шодӣ мекунад, шодӣ мекунем? Ҳамеша?
Дили диндори мо фиребанда аст. Ин ки мо дар киштзори Падар сахт меҳнат мекунем – озодии худро маҳдуд мекунем ва қурбонӣ мекунем – виҷдони моро ором мекунад. Мо ба ҳис кардан оғоз мекунем, ки Падар бояд моро бештар аз онҳое, ки ин қадар сахт кор намекунанд, дӯст дорад. Мо ҳатто метавонем каме танқид кунем онҳоеро, ки оромтаранд ё ба таври дигар кор мекунанд. Бо гузашти солҳо, мо ба фикр кардан оғоз мекунем, ки чӣ тавр корҳо бояд идора шаванд. Барои манфиати Падар ва киштзор, мо барои атрофиёнамон чанд «қоида» месозем. Мо Падарро аз он чизе ки Ӯ воқеан аст, сахтгиртар нишон медиҳем ва ба зудӣ худро дар ҳоле мебинем, ки вақте Падар шодӣ мекунад, шодӣ намекунем!
Чаро писари калонӣ аз даромадан ба хона ва ҷашн гирифтан бо бародар ва падараш сарпечӣ кард? Зеро ӯ адолат мехост, на файз. Писари хурдӣ бояд пеш аз дубора қабул шудан ҷазо дода мешуд. Ба ӯ набояд бовар кард, то даме ки ӯ меваи тавбаро нишон диҳад. Ҳамроҳ шудан ба ҷашн ба бародари хурдиаш паёми нодуруст мефиристод. Ӯ бо он чизе, ки ӯ беадолатӣ меҳисобид, ҳамкорӣ мекард. Ҳатто илтиҷои падар фикри ӯро тағйир надод. Онҳое, ки ба файзи Худо ниёзи фаврӣ надоранд, амалҳои падарро нодуруст шарҳ медиҳанд. Ин хеле арзон, хеле осон ба назар мерасад. Вақте ки мо бо тарзи кори Худо розӣ нестем, мубодилаи шодии Ӯ ҳангоми тавба кардани касе, бахшиш пурсидан ва хоҳиши қабул шуданро изҳор кардан душвор аст.
Ман фаҳмидам, ки Падари мо баракатҳои худро ба бисёр одамон, лоиҳаҳо, ҳолатҳо – ҳатто ба онҳое, ки Ӯ шояд пурра розӣ набошад, мерезад! Агар Ӯ пеш аз баракат додан интизори комилият мебуд, Ӯ ҳеҷ гоҳ ҳеҷ кадоми моро баракат намедод! Падари мо медонад, ки дили мо кай дуруст аст. Файзи Ӯ чунон аст, ки Ӯ на танҳо баракат медиҳад, балки ҳатто вақте ки барои беҳбудӣ ҷои зиёде ҳаст, ҷашн мегирад! «Мо бояд ҷашн мегирифтем ва шод мешудем, зеро ин бародари ту мурда буд ва боз зинда шуд; ӯ гум шуда буд ва ёфт шуд» (15:32). Ин худписандӣ нест. Мо мехоҳем масеҳиёни бар Китоби Муқаддас асосёфта, муқаддас ва итоаткор бошем. Аммо нагузоред, ки он чизе, ки намерасад, шуморо аз ҷашн гирифтани он чизе, ки Худованд мекунад, боздорад. Ба Падари худ ҳамроҳ шавед ва омӯзед, ки шодӣ кунед, ҳатто вақте ки шумо камбудиҳо ва мушкилоти эҳтимолиро мебинед.
Масали ду писар – Матто 21:28-32
Наҷот тӯҳфа аст. Вақте ки мо тавба мекунем ва ҳаёти худро ба Худованд месупорем, мо бахшида мешавем ва фавран фарзандони Худо мешавем. Мо наметавонем ба ин наҷот бо корҳои худ саҳм гузорем; мо фурӯтанона имон меорем ва қабул мекунем. Аммо пас аз табдили мо коре ҳаст, ки бояд анҷом дода шавад! «Марде буд, ки ду писар дошт. Ӯ назди аввалин рафт ва гуфт: 'Писар, имрӯз ба токзор рафта кор кун'» (21:28). Ин даъват ба муносибат асос ёфта буд – падар аз писар хоҳиш мекард. Ин фармон буд, на пешниҳод. Он корро дар бар мегирифт ва дараҷаи фаврӣ дошт – «имрӯз». Дарсҳои ин масал ба ҳар як масеҳӣ имрӯз татбиқ мешаванд.
Писари аввал: Масеҳии коркунанда
Писари аввал ба даъвати падар чӣ гуна ҷавоб дод? «'Намехоҳам,' ҷавоб дод, аммо баъдтар фикрашро дигар кард ва рафт» (21:29). Ин писар чӣ сабабҳои эҳтимолӣ барои рад кардан дошт? Чаро мо баъзан аз иҷрои кори Худованд сарпечӣ мекунем?
- Ҳокимият: Ӯ намехост, ки касе ба ӯ бигӯяд, ки чӣ кор кунад. Ӯ ақидаҳои худро дошт.
- Вазифа: Ӯ дар токзор кор карданро дӯст намедошт. Ӯ кори муносибтарро афзалтар медонист.
- Муносибат: Шояд ӯ бо падараш хуб муносибат надошт ва бидуни муошират хоҳиши итоат кардан вуҷуд надорад.
- Рӯзнома: Ӯ барои кор кардан дар токзори падараш хеле банд буд.
- Ҳамкорон: Ӯ дигаронро, ки дар токзор кор мекарданд, дӯст намедошт.
- Шубҳаҳо: Оё суханони падараш метавонистанд маънои пинҳонӣ дошта бошанд?
Сабабаш ҳар чӣ бошад, ӯ «не» гуфт ва рафт. Вақте ки ӯ аз токзор гузашт ва ниёзи бузургро ба коргарон ва ноумедиро дар чашмони падараш дид, фикрашро дигар кард. Ба мо гуфта мешавад, ки «баъдтар» ӯ фикрашро дигар кард ва рафт.
Оё шумо ба даъват барои кор кардан дар ягон ҷанбаи токзори Падари мо муқобилат мекардед? Оё Ӯ шуморо даъват мекунад, ки дар лагери тобистона кӯмак кунед, адабиёти Инҷилро паҳн кунед ё ба ҳамсояи нав ташриф оред? Хидмати масеҳӣ итоат, рад кардани завқҳо, ақидаҳо ва андешаҳои худро дар бар мегирад. Вақте ки мо мешунавем, ки Падари мо мегӯяд: «Писар, бирав», мо бояд биравем. Вақте ки Ӯ мегӯяд: «Кор кун ... дар токзор», мо бояд бигӯем: «Бале, Худованд». Ва вақте ки Ӯ мегӯяд: «имрӯз», мо бояд аз орзу кардан дар бораи оянда даст кашем ва амал кунем!
Писари дуюм: Масеҳии гапзан
Он падар бо ҳамон хоҳиш назди писари дуюм рафт. Ҷавоби аввалини писар бояд барои падараш шодӣ мебуд: «'Меравам, ҷаноб,' аммо ӯ нарафт» (21:30). Оё шумо метавонед табассуми падарро бубинед, ки бо гузашти рӯз ба ноумедӣ табдил меёбад?
Рафтори ин писари дуюм дар бораи масеҳиёни стихиявӣ, импулсивӣ сухан меронад; воқеъбинонатар гӯем, он дар бораи мо сухан меронад, вақте ки мо ба даъват барои хидмат зуд «ҳа» мегӯем, аммо ҳеҷ гоҳ ба иҷрои он намерасем. Шояд шумо он лаҳзаҳои эҳсосотӣ-пурро ба ёд меоред, ки шумо ваъдаи самимӣ барои итоат кардан ва пайравӣ кардан ба Ӯро дар ҳар ҷо, бо ҳар нарх, то охири умри худ сурудед! Чаро писари дуюм «ҳа» гуфт, аммо баъд пайдо нашуд? Баъзе имкониятҳоро баррасӣ кунед:
- Самимият: Ӯ ҳа гуфт, то падарашро хушҳол кунад, аммо дар асл инро дар назар надошт.
- Тасвир: Ӯ ҳа гуфт, то онҳое, ки гӯш мекарданд, фикр кунанд, ки ӯ писари итоаткор ва ҳамкор аст.
- Қурбонӣ: Ӯ дар аввал фикр мекард, ки ин кори осон хоҳад буд, аммо вақте дид, ки вазифа душвор аст, фикрашро дигар кард.
- Иҷтимоӣ: Ӯ баъдтар шунид, ки бародари дигараш намеравад. Бе ӯ, кор чандон шавқовар нахоҳад буд. Аз ин рӯ, ӯ қарор дод, ки наравад.
- Адолат: Адолат набуд, ки ӯ бе кори бародараш кор кунад.
Оё шумо метавонед худро бо ягонтои ин сабабҳо муайян кунед? Қобили зикр аст, ки бар хилофи писари аввал, ба мо гуфта нашудааст, ки писари дуюм пушаймон шуд, тавба кард ё фикрашро дигар кард (21:29). Ба мо танҳо гуфта шудааст, ки ӯ нарафт (21:30). Агар ин партофтан муҳим бошад, пас баъзе сабабҳо барои нарафтан ба токзор метавонистанд инҳо бошанд:
- Афзалиятҳо: Ӯ марди банд буд. Ӯ кӯшиш кард, ки дар роҳ ба токзор дигар корҳои хуб кунад ва баъд вақт ё энергияаш тамом шуд.
- Вақт: Шояд ӯ интизор шуд, ки таҳдиди борон гузарад. Лаҳзаи идеалӣ ҳеҷ гоҳ фаро нарасид, аммо ӯ ҳанӯз ҳам баъдтар кӯмак карданро ҷиддӣ баррасӣ мекард.
- Фаромӯшӣ: Ӯ парешон шуд ва падараш ва токзорро фаромӯш кард.
- Мутобиқат: Мисли аксарияти мо, ӯ самимона дар назар дошт, ки он чизеро, ки гуфта буд, иҷро кунад. Гап задан ҳамеша осонтар аз кор кардан аст.
Шояд инҳо ҳамон сабабҳое ҳастанд, ки моро аз итоат кардан ба даъвати Падари мо барои кор кардан дар токзори Ӯ бозмедоранд. Исо ба саркоҳинон ва пирони қавм рӯ оварда, аз онҳо пурсид: «'Кадоме аз ин ду хоҳиши падарашро иҷро кард?' 'Аввалӣ,' ҷавоб доданд. Исо ба онҳо гуфт: 'Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки боҷгирон ва фоҳишагон пеш аз шумо ба Малакути Худо дохил мешаванд'» (21:31). Дар курсии доварии Масеҳ ҳар яки мо «он чизеро, ки барои корҳои дар бадан кардааш сазовор аст, қабул хоҳем кард» (2 Қӯринтиён 5:10). Агар шумо ҳанӯз зинда бошед, ҳанӯз дар токзори Ӯ коре ҳаст, ки бояд анҷом дода шавад. Имрӯз шумо чӣ кор карда метавонед?
Оё шумо худро муайян мекунед?
Ин ду масал ҳар кадом дар бораи ду писар бо имкониятҳои шабеҳе мебошанд, ки ба таври гуногун вокуниш нишон медиҳанд. Яке, бо дили фурӯтан, аз бахшиш ва некии падараш лаззат мебарад. Дигаре, бо дили худсафедкунанда, ба изҳори файзи падараш эътироз мекунад. Яке, пас аз андеша, дар токзори падараш кор мекунад. Дигаре ҳанӯз интизори лаҳзаи муносиб барои рафтан аст!
Оё шумо худро бо ягонтои ин чор нафар муайян мекунед? Агар шумо фарзанди Худо бошед, даъвати Ӯ низ барои шумост: «Писар, имрӯз ба токзор рафта кор кун».
