Хусусияти 3 – ноябри 2010 – Маҷаллаи «Файз ва Ҳақиқат»
АЗ ҶОНИБИ Мавъизаи болои кӯҳ
Баъзе аз амиқтарин суханон, ки то ҳол гуфта шудаанд, дар Инҷили Матто 5:1-7:29 оварда шудаанд. Нусхаи мухтасари мувозӣ, ки «Мавъизаи дар ҳамворӣ» ном дорад, дар Луқо 6:17-49 оварда шудааст. Дар ҳар ду ҷой Исо ба шогирдонаш дар иҳотаи шумораи зиёди шунавандагон таълим медод. Биёед аввал бубинем, ки Мавъизаи болои кӯҳ чӣ нест ва баъд бубинем, ки он чист.
Ин таълим дастуре нест, ки чӣ тавр ҳаёти ҷовидониро ба даст овардан мумкин аст, гӯё ки иҷрои талаботи он баракати абадиро кафолат медиҳад. Он ҳамчунин «Магна Карта» барои Калисо нест, қонуне, ки ба бадани Масеҳ барои мавқеи махсус дар ин ҷаҳон ваколат медиҳад. Он ҳамчунин танҳо барои шогирдони он замон нест, ки ба Калисои имрӯза татбиқ намешавад, зеро Павлус бисёр нуктаҳоро дар номаҳояш барои таълими мо такрор мекунад. Баръакс, ин таълим танҳо эълони Подшоҳ дар бораи Подшоҳии Ӯст. Вақте ки Подшоҳии Ӯ дар ин ҷаҳон барқарор мешавад, тобеони Ӯ бо ин принсипҳои одилона идора карда мешаванд. Аммо барои имрӯз ин принсипҳо бояд дар дили халқи Ӯ ҳукмронӣ кунанд.
Адолат муайян карда шудааст: Хушо онҳое, ки... (Мат. 5:1-12) Аксар вақт дарки мо дар бораи адолат дар намуди зоҳирӣ, ба монанди тозаву озода, хуб либоспӯшӣ, дараҷаи аввал ва ғайра аст. Ҳеҷ яке аз ин чизҳо дар таълимоти Масеҳ зикр нашудааст. Дар асл, бисёриҳо, ки одилона дониста мешуданд, ба гуноҳи вазнин афтодаанд. Шумо наметавонед китобро аз рӯи муқовааш доварӣ кунед, балки аз рӯи он чизе, ки дар дохили он аст. Ҳамаи ин хислатҳо аз Матто 5:3-12 дар инсони ботинӣ пайдо мешаванд – дар рӯҳ камбағал, мотамзада, фурӯтан, гурусна ва ташнаи адолат, меҳрубон, покдил, сулҳҷӯ, барои адолат таъқибшуда.
Ба онҳое, ки ин адолати ботиниро доранд, баракатҳои мушаххас ваъда дода шудаанд. Мо дар Китоби Муқаддас дар бораи шахсоне мехонем, ки баъзе аз ин хислатҳоро нишон додаанд ва мо низ метавонем онҳоро нишон диҳем. Тасаввур кунед, ки ҷаҳоне, ки дар он ҳама чунин хислатҳоро қадр мекунанд ва кӯшиш мекунанд, ки онҳоро нишон диҳанд!
Санҷиши адолат: Намак ва нур (Мат. 5:13-20) Намак ворид мешавад; нур ошкор мекунад. Намак маззаи ҳақиқиро берун меорад; нур ранги ҳақиқиро берун меорад. Намак аз фасод муҳофизат мекунад; нур фасодро маҳкум мекунад. Намак захми гуноҳро сӯзонд; нур гуноҳҳои пинҳониро меҷӯяд. Адолати ҳақиқӣ бо ин роҳҳо муқаддас мекунад, хусусан дар зери таъқибот барои адолат ё барои номи Ӯ (Мат. 5:10-11). Хислат ва рафтори Исо ҳамеша бо он чизе, ки қаблан аз ҷониби пайғамбарон навишта шуда буд, дар ҳамоҳангии комил буд. Агар Масеҳ моро ишғол кунад, қадршиносии мо ба комилияти Ӯ ба мо имкон медиҳад, ки намаки замин ва нури ҷаҳон бошем, зеро мо худро пок хоҳем кард, чунон ки Ӯ пок аст, бо намаки хислати Ӯ ва нури рафтори Ӯ, ки дар мо такрор шудааст (1 Юҳ. 3:3).
Ҳамин тавр, хислат ва рафтори мо ошкор мешавад, вақте ки мо ба Ӯ назар мекунем, ки на барои нест кардани Қонун, балки барои иҷрои он омадааст (Мат. 5:17). Биёед дар нур роҳ равем, чунон ки Ӯ дар нур аст, ва бигзор сухани мо бо файз бошад, бо намак намакин карда шавад (1 Юҳ. 1:7; Қӯл. 4:6). Адолати мо аз намуди зоҳирӣ, ба монанди фарисиён, барнамеояд, балки аз ақли Масеҳ, ки ҳоло дар мо зиндагӣ мекунад, то тамоми адолатро иҷро кунад, зеро Ӯ одилона аст.
Натиҷаҳои адолат: Роҳи иловагӣ (Мат. 5:21-48) Итоат аксар вақт натиҷаи тарс аст. Қонуни Аҳди Қадим, бо довариҳои муайян ва сахти худ, ба рафтор нигаронида шуда буд. Аммо Масеҳ мехоҳад, ки рафтори мо бо дили Ӯ мувофиқ бошад, танҳо иродаи Худоро аз муҳаббат ба Ӯ ва ба онҳое, ки Ӯ дӯст медорад, иҷро кунад. Ин як ҷанбаи рафтан ба роҳи иловагӣ аст: на танҳо нишон додани итоати зоҳирӣ, балки доштани хоҳиши устувор ва ботинӣ барои иҷрои он чизе, ки дуруст аст. Ӯ Қонунро бо маҳкум кардани хоҳиши гуноҳ дар дил ба мисли амали гуноҳ васеъ мекунад. Нафрат ба бародари мо ба мисли куштор аст; шаҳват ба зан ба мисли зино аст. Агар мо фикр мекардем, ки мо ба қадри кофӣ хуб ҳастем, ки аз ҷониби Худо бо сазовориҳои худ қабул шавем, боз фикр кунед, зеро кӣ ҳеҷ гоҳ нафрат накардааст ё шаҳват накардааст?
Мо бояд роҳи иловагӣро тай кунем, то аз ҳар гуноҳи пинҳонӣ тавба кунем ва худро пок кунем, чунон ки Ӯ пок аст, ҳатто агар он кандани «шаҳвати чашм», буридани «шаҳвати ҷисм», фурӯ нишондани «ғурури ҳаёт»-ро талаб кунад (1 Юҳ. 3:3, 2:16 КҶВ). Мо бояд аз ҳар васвасаи зино, хоҳ ҷисмонӣ ва хоҳ рӯҳӣ, рӯй гардонем ва бо ҳамсаре, ки Худо ба мо додааст, бимонем, дӯст дорем, эҳтиром кунем ва натиҷаро ба Худо вогузорем. Ба Худо қасам хӯрдан лозим нест; Ӯ аллакай ҳама чизро аз номи мо кардааст. Мо бояд тамоми қувваи худро ба кор барем, то сухани мо боэътимод бошад, чунон ки Ӯст, аммо эътироф кунем, ки мо қудрати Ӯро барои назорат кардани ҳолатҳо надорем. Сипас, дар хидмат, рухсораи дигарро гардонем, чунон ки Масеҳ кард, барои дигарон роҳи иловагӣро тай кунем ва чунон ки Масеҳ худро дод, бидиҳем. Мо бояд душманони худро дӯст дорем, онҳоеро, ки моро лаънат мекунанд, баракат диҳем, ба онҳое, ки моро бад истифода мебаранд, некӣ кунем. Чаро? То ки мо фарзандони Падари худ дар осмон бошем. Агар мо ба Ӯ тааллуқ дошта бошем, мо бояд ба Ӯ монанд бошем.
Адолат нисбат ба инсон, Худо ва худ (Мат. 6:1-18) Мо ба инсоният бо амалҳои хайрия хидмат мекунем. Мо ба Худо дар дуо хидмат мекунем. Мо ба худ бо рӯза хидмат мекунем. Биёед ниятҳои худро барои некӣ кардан бо ин роҳҳо тафтиш кунем.
Оё мо ба дигарон некӣ мекунем – хоҳ ихтиёран хидмат кардан, пул ё дигар кӯмаки моддӣ додан, ё ҳатто мавъизаи Инҷил – аз он сабаб, ки мо мехоҳем аз ҷониби одамон дида ва ситоиш шавем, ё аз он сабаб, ки мо танҳо мехоҳем он чизеро, ки Худованд мегӯяд, иҷро кунем? Оё мо дуо мекунем, то онҳоеро, ки дар атрофи мо ҳастанд, бо суханронии худ ба ҳайрат орем, ё бо Падари худ дар осмон сухан гӯем? Оё мо «Дуои Худованд»-ро ҳамчун «такрори беҳуда» такрор мекунем? Ӯ гуфт, ки мо бояд «ба ин тариқ» дуо кунем (Мат. 6:9), на ҳатман бо истифода аз ин суханони дақиқ. Ин «Дуои шогирдон» – Дуои Худованд дар Юҳанно 17 аст – ба мо нуктаҳоеро медиҳад, ки ҳангоми дуо кардан ба назар гирем, эътироф карда, ки ҳамаи дуоҳо бояд мувофиқи арзишҳои Ӯ бошанд, то «ба номи Ӯ» бошанд.
Рӯза бисёр нодуруст фаҳмида мешавад, зеро он аксар вақт худхоҳона амалӣ карда мешавад. Ин маънои онро надорад, ки мо метавонистем бихӯрем, аммо намехӯрем, чунон ки дар баъзе барномаҳои худдорӣ, балки ин ки мо танҳо намехӯрем. Сабаби нахӯрдани мо дар он аст, ки мо аз ҳад зиёд ба кори Худованд машғулем, ё мо ғизои худро ба ниёзмандон додаем (Иш. 58:7). Худдории илоҳӣ нахӯрдани ғизое нест, ки дар пеши мо гузошта шудааст, балки он додани он ба дигарон пеш аз додани он ба худ ва хомӯш будан дар бораи он аст. Тавре ки мо мебинем, ин рӯзаи ҳақиқӣ аст.
Муносибатҳои одилона (Мат. 6:19-34) Вақте ки сухан дар бораи нигарониҳои ҳаёт меравад, даст кашидан аз муносибатҳои одилона ва оғоз кардани изтироб ва ташвиш осон аст, хусусан вақте ки он муборизаи ҳаррӯза барои пардохти ҳисобҳо ва ба даст овардани ғизо ё либоси кофӣ аст. Ба ҷои ин, мо бояд аз ҳолатҳои кунунии худ ба чизҳои абадӣ назар кунем ва барои онҳо омода шавем. Ин маънои онро надорад, ки мо масъулиятҳои худро дар назди оила ва дӯстони худ иҷро намекунем (1 Тим. 5:8; Мас. 13:22). Дар бисёр амалҳои дуруст, мо дилҳои худро ба чизҳои боло бо он чизе, ки дар ин ҷо дар рӯи замин мекунем, мегузорем. ниятҳои мо дар муайян кардани он, ки оё мо ганҷҳоро дар рӯи замин ё дар осмон ҷамъ мекунем, нақши асосиро мебозанд: «Агар нуре, ки дар туст, торикӣ бошад, он торикӣ чӣ қадар бузург аст!» (Мат. 6:23).
Оё мо як чиз мегӯем, аммо дигар хел зиндагӣ мекунем? Оё мо метавонем ба ду усто хидмат кунем? (Мат. 6:24). Табобати нигаронии мо, чунон ки Ӯ ба мо бо ғамхории худ ба паррандагон ва гулҳо нишон медиҳад, танҳо аз ҳад зиёд ташвиш накашидан аст. Ин қарорест, ки мо бояд новобаста аз бекорӣ, аз даст додани пасандозҳо ё хисорот ба амвол бошуурона қабул кунем. Падари осмонии мо ҳар як ниёзи моро медонад. Қисми мо ин аст, ки аввал Подшоҳии Ӯ, адолати Ӯ ва иродаи Ӯро ҷӯем. Ӯ ба боқимонда ғамхорӣ хоҳад кард.
Муносибатҳои одилона (Мат. 7:1-12) Муносибатҳо санги асосии мавҷудияти мо мебошанд. Ҳатто вақте ки ҳама чизи дигар аз байн меравад, муносибатҳо боқӣ мемонанд. Муносибатҳо ба сабаб ва натиҷа вобастаанд. Агар яке чизеро гӯяд ё кунад, дигаре дар ҷавоб чизеро мегӯяд ва мекунад. Мушкилот дар муносибатҳо вақте ба миён меоянд, ки мо худро аз дигарон дар муносибат баландтар медонем. Аз ин рӯ, насиҳат накардан. Матто 7:1 эҳтимолан маъруфтарин ва нодуруст истифодашавандатарин ояти Китоби Муқаддас имрӯз аст. Ва азбаски мо контекстро намефаҳмем, мо ба ҳамаи амалҳои беадолатонаи одамон кӯр мешавем ва мегӯем, ки мо «намехоҳем доварӣ кунем».
Мақсади «доварӣ накунед» (Мат. 7:1) дар он аст, ки мо набояд муносибати айбҷӯӣ дошта бошем, касеро маҳкум кунем, вақте ки мо ҳаққи ин корро надорем, зеро худи мо метавонем гунаҳкори ҳамон ё бадтар бошем. Аммо, бо ғамхорӣ нишон додани он чизе, ки баръало гуноҳ аст, ҳамеша мувофиқ аст. Подшоҳ Довуд мардеро, ки барраи хурди ҳамсояашро барои хӯрок додан ба сайёҳ гирифта буд, ба қатл маҳкум кард (кори сахтдил, аммо гуноҳе, ки сазовори марг нест), вақте ки худи ӯ гунаҳкори гуноҳи хеле бузургтар буд (2 Подш. 12:1-12). Агар мо дар ҳақиқат мехоҳем ба одамон кӯмак кунем, мо бояд аввал худро тафтиш кунем, ҳаёти худро тоза кунем ва бо фурӯтанӣ бо онҳо муносибат барқарор кунем.
Дар ин замина, пас, мо набояд ҳеҷ гоҳ ихтилофро бо ҳамкори имондор бо рафтан ба суд дар назди беимонон (1 Қӯр. 6:1-6), ки дар ин ҷо сагҳо номида мешаванд, ҳал кунем. Гирифтани хато хеле беҳтар мебуд. Чаро мо бояд чунин муносибати гаронбаҳоро дар назди беақлон, ки ба хукҳо монанданд, партоем? Мо танҳо худро ба доварии номуқаддаси онҳо ва масхара кардани ҳамсоягон ва ҳамкорон, ки медонанд, ки мо худро масеҳӣ меномем, боз мекунем. Агар мо пурсем, ҷӯем ва кӯбем, ва Худо ба таври мусоид ҷавоб диҳад, оё мо набояд ба ҳамкорони имондори худ ба таври мусоид ҷавоб диҳем? Қоидаи тиллоӣ ин аст, ки ба дигарон ҳар он чизеро, ки мо мехоҳем ба худамон карда шавад, кунем. Ҳалли баҳс дар чунин ҳолатҳо нолозим хоҳад буд.
Адолати риёкорона (Мат. 7:13-27) Бисёриҳо дар ҳисси бардурӯғи адолат истироҳат мекунанд ва аз ин рӯ ба ин огоҳиҳо ниёз доранд. Роҳе ҳаст, ки дуруст менамояд, аммо он роҳ ба марг мебарад (Мас. 14:12). Ҳар он чизе, ки дар назари мо «дуруст» аст, метавонад дар ҳақиқат комилан нодуруст бошад, агар он бо роҳи тангӣ итоат ба Худо мувофиқ набошад; таърифи беадолатӣ ин аст, ки кори худро кардан, роҳи худро рафтан. Даъвои динӣ ҳамеша дар он роҳи васеъ қадам мезанад. Мо метавонем онро аз рӯи он чизе, ки дар муқоиса бо он чизе, ки гуфта мешавад, анҷом дода мешавад, шинохтем. Танҳо дарахтони хуб меваҳои хуб медиҳанд (Мат. 7:18). Мо дар ҷои кор, хона ва муносибатҳои наздики шахс чӣ меваи файзро мебинем? Агар онҳо хилофи Каломи Худо сухан гӯянд, дар он ҷо нур нест (Иш. 8:20). Онҳо метавонанд бигӯянд, ки онҳо ба номи Худованд корҳои аҷибе кардаанд, аммо Ӯ хоҳад гуфт: «Ман ҳеҷ гоҳ шуморо намешинохтам; аз Ман дур шавед» (Мат. 7:23).
Оё мо метарсем, ки Ӯ метавонад инро ба мо гӯяд? Ин нигаронӣ бояд моро водор созад, ки иродаи Падарро дар осмон иҷро кунем. Иродаи асосии Ӯ ин аст, ки мо танҳо ба Ӯ эътимод кунем ва на ба худамон ба ҳеҷ ваҷҳ: «Ва ин иродаи Ӯст, ки Маро фиристод, ки ҳар кӣ Писарро бинад ва ба Ӯ имон оварад, ҳаёти ҷовидонӣ дошта бошад» (Юҳ. 6:40). Ин сохтмон дар болои санг аст, то вақте ки дар тӯфонҳои ҳаёт, тарсҳо ва шубҳаҳо ҳамла мекунанд, мо метавонем истодагарӣ кунем ва ба маҳкумият наафтем. «Зеро ман медонам, ки ба кӣ имон овардаам, ва мутмаинам, ки Ӯ метавонад он чизеро, ки ман ба Ӯ супурдаам, то он рӯз нигоҳ дорад» (2 Тим. 1:12).
Аз мавъизаи Ӯ ба ҳайрат омадаем Онҳое, ки он рӯз дар кӯҳ ба Исо гӯш медоданд, аз таълимоти Ӯ ба ҳайрат омаданд. Оё мо? Ба Ӯ тамоми қудрат дар зери осмон дода шудааст, ва мо зери қудрати Ӯ ҳастем. Биёед мувофиқи он зиндагӣ кунем.
Аз ҷониби Том ва Сюзан Стир
